મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 0141-0160

અક્ષરાણિ પરીક્ષ્યન્તામ્ અમ્બરાડમ્બરેણ કિમ્ ।
શંભુરમ્બરહીનોઽપિ સર્વજ્ઞઃ કિં ન જાયતે ॥

અક્ષરાણિ વિચિત્રાણિ યેન જાનન્તિ માનવાઃ ।
બલીવર્દસમાસ્તે તુ ખુરશૃઙ્ગવિવર્જિતાઃ ॥

અક્ષરાણિ સમાનાનિ વર્તુલાનિ ઘનાનિ ચ ।
પરસ્પરવિલગ્નાનિ તરુણીકુચકુમ્ભવત્ ॥

અક્ષિપક્ષ્મ કદા લુપ્તં છિદ્યન્તે હિ શિરોરુહાઃ ।
વર્ધમાનાત્મનામેવ ભવન્તિ હિ વિપત્તયઃ ॥

અક્ષિભ્યાં કૃષ્ણશારાભ્યામ્ અસ્યાઃ કર્ણૌ ન બાધિતૌ ।
શઙ્કે કનકતાડઙ્કપાશત્રાસવશાદિવ ॥

અક્ષીણકર્મબન્ધસ્તુ જ્ઞાત્વા મૃત્યુમુપસ્થિતમ્ ।
ઉક્ત્વાન્તિકાલે સંસ્મૃત્ય પુનર્યોગિત્વમૃચ્છતિ ॥

અક્ષીણભોગાદ્વિષમાદ્ ઇષ્ટાનિષ્ટભયોજ્ઝિતાત્ ।
દુર્જનાદ્વત દેવા અપ્ય્ અશક્તા ઇવ બિભ્યતિ ॥

અક્ષેત્રે બીજમુત્સૃષ્ટમ્ અન્તરેવ વિનશ્યતિ ।
અબીજકમપિ ક્ષેત્રં કેવલં સ્થણ્ડિલં ભવેત્ ॥

અક્ષેષુ મૃગયાયાં ચ સ્ત્રીષુ પાને વૃથાટને ।
નિદ્રાયાં ચ નિબન્ધેન ક્ષિપ્રં નશ્યતિ ભૂપતિઃ ॥

અક્ષેષ્વિયં વ્યસનિતા હૃદયે યદેતે રાગો ઘનો મધુમદોત્કટમાનનં ચ ।
પદ્મસ્તથાપિ પરમાસ્પદમેવ લક્ષ્મ્યાસ્ તદ્દૈન્યમેવ કિલ દુર્ભગતા યદેભિઃ ॥

અક્ષોઠશુણ્ઠિમરિચાર્દ્રકદાડિમત્વક્ કુસ્તુમ્બુરૂલવણતૈલસુસંસ્કૃતાન્ યઃ ।
મત્સ્યાન્ સુશીતસિતભક્તતલે દધાતિ સ બ્રહ્મલોકમધિગચ્છતિ પુણ્યકર્મા ॥

અક્ષૌરેઽપિ ચ નક્ષત્રે કુર્વીત બુધસોમયોઃ ।
યુક્તેઽપિ તિથિનક્ષત્રે ન કુર્યાચ્છનિભૌમયોઃ ॥

અક્ષૌહિણી રિપું હન્યાત્ સ્વયં વા તેન હન્યતે ।
બ્રાહ્મણો મન્ત્રવિદ્ધન્યાત્ સર્વાનેવ રિપૂન્ ક્ષણાત્ ॥

અક્ષ્ણોર્નિક્ષિપદઞ્જનં શ્રવણયોસ્તાપિઞ્છગુચ્છાવલીં મૂર્ધ્નિ શ્યામસરોજદામ કુચયોઃ કસ્તૂરિકાપત્રકમ્ ।
ધૂર્તાનામભિસારસંભ્રમજુષાં વિષ્વઙ્નિકુઞ્જે સખિ ધ્વાન્તં નીલનિચોલચારુ સુદૃશાં પ્રત્યઙ્ગમાલિઙ્ગતિ ॥

અક્ષ્ણોર્મઞ્જુલમઞ્જનં ચરણયોર્નીલાશ્મજૌ નૂપુરા- વઙ્ગે નીલપટઃ સ્ફુટં મૃગમદન્યાસઃ કપોલસ્થલે ।
યત્પ્રીત્યા પરિશીલિતં પરદૃશાં રોધાય તત્સાંપ્રતં નેપથ્યસ્ય વિધાવપીદમસતીજાતસ્ય જાતં તમઃ ॥

અક્ષ્ણોર્યુગ્મં વિલોકાન્મૃદુતનુગુણતસ્તર્પયન્તી શરીરં દિવ્યામોદેન વક્ત્રાદપગતમરુતા નાસિકાં ચારુવાચા ।
શ્રોત્રદ્વંદ્વં મનોજ્ઞાદ્રસનમપિ રસાદર્પયન્તી મુખાબ્જં યદ્વત્પઞ્ચાક્ષસૌખ્યં વિતરતિ યુવતિઃ કામિનાં નાન્યદેવં ॥

અક્ષ્ણોર્વિપક્ષ ઇતિ સાનુશયં લુલાવ નીલોત્પલં યદબલા કલમસ્ય ગોપ્ત્રી ।
ભૂયસ્તદેવ શિરસાવહદુન્નતાનાં વૈરં વિરોધિષુ દૃઢં ન પરાજિતેષુ ॥

અખણ્ડમણ્ડલઃ શ્રીમાન્ પશ્યૈષ પૃથિવીપતિઃ ।
ન નિશાકરવજ્જાતુ કલાવૈકલ્યમાગતઃ ॥

અખણ્ડિતં ચ ક્રમુકં ચૂર્ણમ્ તુ રસવર્જિતમ્ ।
ભૂમૌ નિપતિતં પત્રં શક્રસ્યાપિ શ્રિઅયં હરેત્ ॥

અખણ્ડિતા શક્તિરથોપમાનં ન સ્વીકૃતં ન ચ્છલરીતિરસ્તિ ।
અસ્પૃષ્ટસંદેહવિપર્યયસ્ય કોઽયં તવ ન્યાયનયે નિવેશઃ ॥