મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 0121-0140

અક્રોધં શિક્ષયન્ત્યન્યૈઃ ક્રોધના યે તપોધનાઃ ।
નિર્ધનાસ્તે ધનાયૈવ ધાતુવાદોપદેશિનઃ ॥

અક્રોધનઃ ક્રોધનેભ્યો વિશિષ્ટસ્ તથા તિતિક્ષુરતિતિક્ષોર્વિશિષ્ટઃ ।
અમાનુષેભ્યોમાનુષાશ્ચ પ્રધાના વિદ્વાંસ્તથૈવાવિદુષઃ પ્રધાનઃ ॥

અક્રોધનઃ સત્યવાદી ભૂતાનામવિહિંસકઃ ।
અનસૂયઃ સદાચારો દીર્ઘમાયુરવાપ્નુયાત્ ॥

અક્રોધનશ્ચ રાજેન્દ્ર સત્યશીલો દૃઢવ્રતઃ ।
આત્મોપમશ્ચ ભૂતેષુ સ તીર્થફલમશ્નુતે ॥

અક્રોધવૈરાગ્યજિતેન્દ્રિયત્વં ક્ષમાદયાશાન્તિજનપ્રિયત્વમ્ ।
નિર્લોભદાતા ભયશોકહારી જ્ઞાનસ્ય ચિહ્નં ભયલક્ષણાનિ ॥

અક્રોધસ્ય યદા ક્રોધઃ સર્વનાશાય કલ્પતે ।
રાઘવસ્ય પ્રકોપેન બદ્ધો નદનદીપતિઃ ॥

અક્રોધેન જયેત્ ક્રોધમ્ અસાધું સાધુના જયેત્ ।
જયેત્ કદર્યં દાનેન જયેત્ સત્યેન ચાનૃતમ્ ॥

અક્લાન્તદ્યુતિભિર્વસન્તકુસુમૈરુત્તંસયન્ કુન્તલાન્ અન્તઃ ખેલતિ ખઞ્જરીટનયને કુઞ્જેષુ કઞ્જેક્ષણઃ ।
અસ્મન્મન્દિરકર્મતસ્તવ કરૌ નાદ્યાપિ વિશ્રામ્યતઃ કિં બ્રૂમો રસિકાગ્રણીરસિ ઘટી નેયં વિલમ્બક્ષમા ॥

અક્લિષ્ટબાલતરુપલ્લવલોભનીયં પીતં મયા સદયમેવ રતોત્સવેષુ ।
બિમ્બાધરં દશસિ ચેદ્ ભ્રમર પ્રિયાયાસ્ ત્વાં કારયામિ કમલોદરબન્ધનસ્થમ્ ॥

અક્લેશાદિવ ચિન્તિતમ્ ઉપતિષ્ઠતિ સિદ્ધમેવ પુણ્યવતામ્ ।
ઉડ્ડીયાપુણ્યવતાં ગચ્છન્તિ કપોતકાઃ પશ્ય ॥

અક્ષત્રારિકૃતાભિમન્યુનિધનપ્રોદ્ભૂતતીવ્રભ્રુવઃ પાર્થસ્યાકૃત શાત્રવપ્રતિકૃતેરન્તઃ શુચા મુહ્યતઃ ।
કીર્ણા બાષ્પકણૈઃ પતન્તિ ધનુષિ વ્રીડાજડા દૃષ્ટયો હા વત્સેતિ ગિરઃ સ્ફુરન્તિ ન પુનર્નિર્યાન્તિ વક્ત્રાદ્બહિઃ ॥

અક્ષદેવનપણીકૃતેધરે કાન્તયોર્જયપરાજયે સતિ ।
અત્ર વક્તુ યદિ વેત્તિ મન્મથઃ કસ્તયોર્જયતિ જીયતેઽપિ વા ॥

અક્ષદ્યૂતજિતાધરગ્રહવિધાવીશોઽસિ તત્ખણ્ડના- દાધિક્યે વદ કો ભવાનિતિ મૃષા કોપાઞ્ચિતભ્રૂ લતમ્ ।
સ્વિદ્યત્ખિન્નકરા ।ગ્રકુડ્મ। લપરાયત્તીકૃતાસ્યસ્ય મે મુગ્ધાક્ષીપ્રતિકૃત્ય તત્ કૃતવતી દ્યૂતેઽપિ યન્નાર્જિતમ્ ॥

અક્ષમઃ ક્ષમતામાનો ક્રિયાયાં યઃ પ્રવર્તતે ।
સ હિ હાસ્યાસ્પદત્વં ચ લભતે પ્રાણસંશયમ્ ॥

અક્ષમાલાપવૃત્તિજ્ઞા કુશાસનપરિગ્રહા ।
બ્રાહ્મીવ દૌર્જની સંસદ્ વન્દનીયા સમેખલા ॥

અક્ષમા હ્રીપરિત્યાગઃ શ્રીનાશો ધર્મસંક્ષયઃ ।
અભિધ્યાપ્રાજ્ઞતા ચૈવ સર્વં લોભાત્ પ્રવર્તતે ॥

અક્ષમોઽસત્યસંધશ્ચ પરદારી નૃશંસકૃત્ ।
પચ્યતે નરકેષ્વેવ દહ્યમાનઃ સ્વકર્મણા ॥

અક્ષરદ્વયમભ્યસ્તં નાસ્તિ નાસ્તીતિ યત્ પુરા ।
તદિદં દેહિ દેહીતિ વિપરીતમુપસ્થિતમ્ ॥

અક્ષરમૈત્રીભાજઃ સાલંકારસ્ય ચારુવૃત્તસ્ય ।
કિં બ્રૂમો સખિ યૂનો ન હિ ન હિ સખિ પદ્યબન્ધસ્ય ॥

અક્ષરાણામકારોઽહમ્ ઇતિ વિષ્ણુઃ સ્વયં બ્રુવન્ ।
ભવતા સોઽપિ યત્ સત્યમ્ આકારેણ લઘૂકૃતઃ ॥