મહાસંનિપાતરત્નકેતુધારણીસૂત્ર · ભાગ 2124

પુનર્ અપરં કુલપુત્રા યાવત્ કર્કશત્વં તત્ સર્વ ં પૃથિવીધાતુ । શક્તઃ સ શાક્યમુનિસ્ તથાગતસ્ તં સર્વપૃથિવીધાતુમ્ એક રજાગ્રે પ્રવેશયિતું । ન ચ તસ્યૈકરજાગ્રસ્ય સર્વપૃથિવીધાતુપ્રવેશેનોનત્વં વા પૂર્ણત્વં વા પ્રજ્ઞાયેત । એવંરૂપેણો પાયકૌશલ્યેન સમન્વાગતઃ સ શાક્યમુનિસ્ તથા ગતઃ ॥ પુનર્ અપરં કુલપુત્રા યત્ કિંચિદ્ આર્દ્રત્વં વા પ્રજ્ઞાયતે તત્ સર્વં અબ્ધાતુ । શક્તઃ સ શાક્યમુનિસ્ તથાગતસ્ તં સર્વમ્ અબ્ધાતુમ્ એકવાલાગ્રે પ્રવેશયિતું । ન ચ તસ્યૈકસ્ય વાલાગ્રસ્ય સર્વાબ્ધાતુપ્રવેશેનોનત્વં વા પૂર્ણત્વં વા પ્રજ્ઞાયેત ॥ પુનર્ અપરં કુલપુત્રા યઃ કશ્ચિ દ્ વાયુધાતુઃ પ્રજ્ઞાયતે શક્તઃ સ શાક્યમુનિસ્ તથાગત સ્ તં સર્વં વાયુધાતુમ્ એકસ્મિન્ રોમકૂપે પ્રક્ષેપ્તું । તત્ર ચ સર્વો વાયુધાતુસ્ તસ્ મ્ ઇન્ એ કર્ ઓ મકૂપે ( કુરુમિય 119 ) પ્રવેશિતો ઽપિ વિસ્તીર્ણાવકાશઃ સ્વવિષયવત્ સંચરેત્ ॥ પુનર્ અપરં કુલપુત્રા યાવદ્ ઉષ્ણત્વં પ્રજ્ઞાયતે તત્ સર્વં તેજોધાતુ । ઉત્ ............... ગતઃ । સ ચ સર્વસ્ તેજોધાતુસ્ તસ્મિન્ પરમાણુરજસિ વિસ્તીર્ણાવકાશઃ સ્વવિષયવત્ સંચરેત્ ॥
પુનર્ અપરં કુલ પુત્રા યાનિ કાનિચિદ્ દશસુ દિક્ષુ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ તાનિ સ ર્વાણિ સાર્ધં તૈઃ સર્વસ ત્ ત્વૈસ્ તૈશ્ ચતુભિર્ મહાભૂતૈઃ શક્તઃ સ શાક્યમુનિસ્ તથાગત એકરજાગ્રે પ્રવેશયિતું । શક્તસ્ તસ્મિંશ્ ચ પરમાણુરજસિ તે સર્વસત્ત્વાઃ સહ તૈ ર્ મહાભૂતૈઃ સ્વવિષયકર્માન્તચારિણો વિસ્તીર્ણાવકાશા વિચરેયુઃ । ન ચ પરસ્પરં વિહેઠા ભવેન્ ન ચ તસ્યૈકરજા ગ્રસ્યોનત્વં વા પૂર્ણત્વં વા પ્રજ્ઞાયેત । એવંરૂપે ણોપાયકૌશલ્યેન સમન્વાગતઃ સ શાક્યમુનિસ્ તથાગતઃ । પુનર્ અપરં કુલપુત્રા યાવન્તિ સર્વત્ર્યધ્વાનુ ગતાનાં સત્ત્વાનાં ષડાયતનચર્યોપાદાનપ્રણિ ધાનાધિષ્ઠાનવાક્પથરુતાક્ષરવાગ્વ્યાહારતૃસંસ્કારકર્માન્તકૃયાસ્કન્ધવિચારોપચય ના નોપચરણાનિ યા ચ સર્વ ................. ક્રાન્તા યાવન્તશ્ ચ સર્વસ ત્ ત્વાનાં ત્ર્યધ્વાનુગતા ઉપભોગપરિભોગાઃ સુખદુઃખપ્રતિસંવેદનીયાઃ તાન્ સર્વાન્ એ કક્ષણે સ શાક્યમુનિસ્ તથાગતઃ પ્રજાના તિ । એવંરૂપેણ લક્ષણવિકુર્વાજ્ઞાને ન સ ( કુરુમિય 120 ) શાક્યમુનિસ્ તથાગતો ઽકલ્પો નિર્વિકલ્પો ઽનાભોગઃ ત્ર્યધ્વકોટીપરિજ્ઞાતાવી । એવં રૂપેણ કુલપુત્રા અપ્રમેયેન બુદ્ધવિષયાવતા રજ્ઞાનકૌશલ્યસમતાસ ત્ ત્વપરિપાકોપાયૈઃ સમન્વાગતઃ સ શાક્યમુનિસ્ તથાગત ઇતિ ॥ અસ્મિં ખલુ પુનર્ લક્ષણાનિ ............... તથાગતા નાં પ્રતિપ્રતિપર્ષદો ઽપ્રમેયાસંખ્યેયાનિ બોધિસ ત્ ત્વશતસહસ્રાણિ પ્રણિધાનર્ દ્ ધિવિષયજ્ઞાનપારંગતાન્ય્ અ ભવન્ ॥ ॥
મહાસન્નિપાતાન્ મહાયાનસૂત્રાદ્ રત્નકેતુપ રિવર્તાત્ પંચમો લક્ષણપરિવર્તઃ સમાપ્તઃ ॥
વિ.
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન પૂર્વદિગ્ભાગાદ્ અભિરત્યા ઃ લોકધાતોર્ અક્ષોભ્યો નામ તથાગતો ઽપ્રમેયાસંખ્યેયૈર્ બોધિસત્ત્વૈ ર્ મહાસ ત્ ત્વૈઃ સાર્ધં બુદ્ધવિષયવિકુર્વણાધિષ્ઠાનબલેન સંપ્રસ્થિત એકક્ષણમાત્રેણેદં બુદ્ધક્ષેત્રમ્ અનુપ્રા પ્તો મધ્યમાં ચાતુર્દ્વીપિકાં લોકધાતું યત્ર શા ક્યમુનિસ્ તથાગતો વિહરત્ય્ અર્હાન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ । આગત્ય ચ યથાપ્રાદુર્ભૂતે પદ્માસને ઽસ્થાત્ । તે ઽપિ બોધિસ ત્ ત્વા મહા સત્ત્વાઃ સ્વર્દ્ધિબલેન યથાપ્રાદુર્ભૂતેષુ પદ્માસનેષુ તસ્થુઃ । એવંપ્રમુખાપ્રમેયાસંખ્યેયા બુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસમા બુદ્ધા ભગવન્તઃ તિષ્ઠંતો ધ્રિયન્તો યાપયન્ત સ્ તેન ક્ષણલવમુહૂર્તેનેદં બુદ્ધક્ષે ત્રં મધ્યમાં ચાતુર્દ્વીપિકાં લોકધાતું સંપ્રાપ્તા એકૈકસ્ તથાગતો ઽપ્રમેયાસંખ્યેયૈર્ બોધિસ ત્ ત્વમહા સત્ત્વૈઃ શ્રાવકકોટીનયુતશત સહસ્રૈશ્ ચ સાર્ધં યત્ર સ શાક્યમુનિસ્ તથાગતો વિહરત્ય્ અર્હાન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ । આગતાગતાશ્ ચ યથાપ્રાદુર્ભૂતેષુ પદ્માસનેષુ ન્યષેદુઃ ।
તેન ખલુ પુનઃ સમયે ન દક્ષિણદિગ્ભાગાદ્ રત્નધ્વજો નામ તથાગત આગત્ય યાવદ્ વિસ્તરેણ પદ્મકેસરે ન્યષીદત્ । એવમ્ ઉત્તરદિગ્ભાગા દ્ ( કુરુમિય 122 ) દુન્દુભિસ્વરો નામ તથાગત આગત્ય પદ્મકેસરે ન્ય ષીદત્ । તેન ખલુ પુનઃ સમયેન પશ્ચિમ દિગ્ભાગાદ્ અમિતાયુર્ નામ તથાગત આગત્ય યાવત્ પદ્મકેસરે ન્યષીદત્ । યાવદ્ અધસ્તાદ્ વૈરોચનો નામ તથાગત આગત્ય યાવત્ પદ્મકેસરે ન્યષીદત્ । અગ્રદિગ્ભા ગાઞ્ જ્ઞાનરશ્મિરાજા નામ તથાગતો ઽપ્રમેયાસંખ્યેયૈર્ ગંગાનદીવાલુકોપમબુદ્ધક્ષેત્રપરમાણુરજઃસ્ અમૈર્ બોધિસત્ત્વૈર્ મહાસત્ત્વૈઃ કોટીનય્તુતશતસહ સ્રૈઃ સાર્ધં બુદ્ધવિષયવિકુર્વિતાધિષ્ઠાનેન તતઃ સંપ્રસ્થિત એકચિત્તક્ષણેનેદં બુદ્ધક્ષેત્રં સંપ્રાપ્તો મ ધ્યમાં ચાતુર્દ્વીપિકાં લોકધાતું યત્ર શાક્યમુનિસ્ તથા ગતો વિહરત્ય્ અર્હાન્ સમ્યક્સંબુદ્દઃ । આગત્ય યથાપ્રાદુર્ભૂતે પદ્મસિંહાસને ન્યષીદત્ । તે ઽપિ બોધિસ ત્ ત્વા મહા સત્ત્વા યથૈકૈકપુણ્યર્દ્ધિબલાધિષ્ઠાનેન નિર્મિતેષુ પદ્માસનેષુ ન્યષેદુઃ । તે ચ દશદિક્સંનિપતિતા બોધિસ ત્ ત્વા ઃ કેચિજ્ જામ્બૂનદસુવર્ણવૃષ્ટિં વવર્ષુઃ બુદ્ધાનાં ભગવતાં પૂજાકર્મણે । ............. ઃ કૃત્સ્નં બુદ્ધક્ષેત્રં પ્રદક્ષિણં ચક્રુઃ । કેચિદ્ ધર્મશ્રવણતૃષિતા બુદ્ધાનાં ભગવતાં પુરતઃ પ્રાઞ્જલયસ્ તસ્થુઃ । કેચિ ત્ ............. ઉઃ ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન સુભૂતિઃ કુમારભૂતઃ પ્રાંજલિર્ ભૂત્વા સ્વ ર્દ્ ધ્યનુભાવેન બુદ્ધાનાં ભગવતાં બલાધાને ન ચેમં બુદ્ધક્ષેત્રમ્ અશેષં ગીતેન પૂરયન્ન્ એવ મ્ આહ ।
સર્વસંશયચ્છેત્તારો મુનિચન્દ્રાઃ સમાગતા ।
અદૃષ્ટાશ્રુતપૂર્વેયં સંઘસંપત્ પ્રદૃશ્યતે ॥ ર્ક્પ્_6.1
+ + + + + + + + + + + + + + + + ।
ચૈત્યભૂતમ્ ઇદં ક્ષેત્રં સર્વક્ષેત્રનમસ્કૃતં ॥ ર્ક્પ્_6.2
નાહેતુર્ અદ્ય સંબુદ્ધા આગતા મુનિભાસ્કરાઃ ।
પંચકષાય + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_6.3
+ + + અ દ્ય મારાણાં કૃષ્ણપક્ષપ્રપાતનં ।
સંગ્રહઃ શુભચર્યાણામ્ ઇત્ય્ અર્થં હિ સમાગતા ઃ ॥ ર્ક્પ્_6.4
શૃણુધ્વં ધર્મતાં શા ન્તિમ્ + + + + + + + + ।
+ + + + + + + ભૂત્વા સંબુદ્ધા હિ ભવિષ્યત ॥ ર્ક્પ્_6.5
માર્ગચર્યં મહાયાનં જ્ઞાસ્યત ક્ષાન્તિવર્મિતાઃ ।
સર્વક્લેશક્ષયાર્થં શ્રોષ્યથા દ્ય ધારણીમ્ ઇમામ્ ॥ ર્ક્પ્_6.6
+ + + + + + + + + + + + + + + કાન્ ।
આસનેષુ નિષણ્ણા હિ રક્ષાં વૈ દેશયન્ત્વ્ ઇમામ્ ॥ ર્ક્પ્_6.7
સંગ્રહઃ સર્વધર્માણા ં ધારણીમ્ અપરાજિતાં ।
+ + + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_6.8

અથ ખલુ તાવદ્ એવાપ્રમેયાસંખ્યેયા ક્ષાન્તિપ્રતિલબ્ધા બોધિસ ત્ ત્વા મહાસ ત્ ત્વા એકકણ્ઠેનૈવમ્ આહુઃ । નિષી દન્તુ બુદ્ધા ભગવન્ત એષુ પદ્માસનેષુ દે શયન્ત્વ્ અદ્ય મહાકારુણિકા ઉત્તર મહા મૈત્રીક્ષાન્તિપરિભાવિતાં વૈશારદ્યનિષ્યન્દપ્રણીતાં સર્વધર્મસંગ્રહ ણીં ભય ............... કર ણીન્ મારધ્વજપ્રપાતનીં ધર્મધ્વજોચ્છ્રેપણીં સર્વક્ લ્ એશાવમર્દનીં ( કુરુમિય 124 ) સર્વશત્રુનિગ્રહણીં સર્વસંશયચ્છેદની ં ............... સર્વરક્ષામ્ અનુત્તરાં સર્વબોધિસ ત્ ત્વાનાં સર્વધર્મસ્મૃતિમતિગતિધૃત્યસંપ્રમોષસર્વચર્યોપાયકૌશલ્યજ્ઞા નદર્શનીં સર્વસુખસંપન્નાયતનાધિ ષ્ઠાનસમાધિધારણીં ક્ષાન્ત્યવતારાલોકજ્ઞાનકૌશલ્યાવતારણી ં યાવત્ સપ્તત્રિંશદ્બોધિપક્ષ્યધર્મહૃદયધારણીં ................ યૈ યશઃસુખતાયૈ ફાષવિહારતાયૈ પ્રતિભાનસ્મૃતિવિવર્ધનતાયૈ શ્રુતાધારણાસંપ્રમોષતાયૈ ................ શિક્ષાધારણતાયૈ સ્મૃતિભાજનતાયૈ ચર્યાભિનિષ્પત્તયે બોધિસંપ્રાપ્તયે । બુદ્ધા ભગવંત ઇહાસ્માકમ્ એતર્હીમાં ધાર ણીં દેશયન્તુ ધર્મનેત્ર્યનુગ્રહચિરસ્થિતિકતાયૈ ર ત્નત્રયવંશસ્ય ચાવિપ્રણાશાય સકલાનુત્તરબોધિમાર્ગસંદર્શનાય ભૂતકોટ્યાકાશતથતાસંભેદતાયૈ સ .................. લ્પસ ત્ ત્વજીવપોષપુદ્ગલાસંભેદતાયૈ અજાત્યનુત્પાદાનિરોધસર્વધર્મસમતાલક્ષણા ભાવ ભૂતકોટ્યસંભેદતાયૈ પૃથિવ્યપ્તેજોવાવ્યાકાશવિજ્ઞાનધાત્વસંભેદતાયૈ । સર્વે બુદ્ધા ભગવન્ત ઇહાસ્માકં સર્વધર્મનયમણ્ડલપ્રણીતાન્ ધારણીં ભાષ ન્ તાં યદ્ ઇહ સહશ્રવણેનાપ્રમેયાણિ ( કુરુમિય 125 ) સત્ત્વકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ ત્રિરત્ને ષુ સાક્ષિણો ભવેયુઃ । પરસ્પરં ચ સ ત્ ત્વાઃ કલ્યાણમિત્રહિતકારિણો ભવેયુઃ । અપ્રમેયાસંખ્યેયાશ્ ચ સ ત્ ત્વા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તાન્ય્ ઉત્પાદયેયુર્ અ વૈવર્તિકાશ્ ચ ભવેયુર્ વ્યાકરણાનિ ચ પ્રતિલભેરન્ । સર્વે ચ તે બુદ્ધા ભગવન્તો ધર્મં દેશનાયૈ સમધિષ્ઠાસ્ તૂષ્ણી ંભૂતાઃ ............ તેષુ પદ્મકેસરેષુ । તાદૃશં ચ બુદ્ધવિષયપ્ર ણિ ધાનસમતાવતારં સમાધિં સમાપેદિરે । યથા સર્વબુદ્ધક્ષેત્રાન્તર્ગતાનાં ............... ચ બુદ્ધાના ં ભગવતાં સહદર્શનેનૈવેહ બુદ્ધક્ષેત્રાન્તર્ગત્ આ ન્ આં ...................... શ્ ચિત્તચૈત્તેષુ પ્રશેમુઃ । એકૈકશ્ ચ સ ત્ ત્વઃ એવં સંજાનીતે । ................. ચ્. ત્. મામચૈકસ્ તથાગતઃ સર્વચેતસા સમન્વાહૃત્ય સર્વજ્વરપ્રશમનં ધર્મં દેશ ................ ॥
તે ન્ અ ખલુ પુનઃ સમયેન યે ઽસ્મિં કૃત્સ્ને બુદ્ધક્ષેત્રે ઽન્તર્ગતાઃ ( કુરુમિય 126 ) સર્વસ ત્ ત્વાઃ સર્વેન્દ્રિયોપસ્તબ્ધાઃ પ્રાઞ્જલયસ્ ત એકકણ્ઠેનૈવમ્ આહુઃ । દેશ યન્ત્વ્ અસ્માકં બુદ્ધા ભગવન્તો ધર્મં । દેશયંત્વ્ અસ્માકં ભદન્તાઃ સુગાત ધર્મં । વયં બુદ્ધાનાં ભગવતાં ધર્મેષુ પ્રતિપ ત્ત્યા ............... ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન સ શાક્યમુનિસ્ તથાગતો ગન્ધવ્યૂહાતિક્રાન્તેન પરમોત્તમવિશિષ્ટેનોદારેણ ગન્ધેન સર્વમ્ ઇદં બુદ્ધક્ષેત્રં સ્ફુટમ્ અ ધ્યતિષ્ઠદ્ અપરેષાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં પૂજા કર્મણે । સર્વબુદ્ધક્ષેત્રાન્તર્ગતાંશ્ ચ સર્વસ ત્ ત્વા ન્ નાનારત્નપુષ્પમાલ્યવિલેપનૈર્ નાનાચ્છત્રધ્વજપતાકાલંકાર વ્ ઇ ભૂષણૈઃ પૂર્ણહસ્તાન્ અધિષ્ઠાયાવશિષ્ટાનાં બુ દ્ધાનાં ભગવતાં પૂજાક ર્ મ ણે । એવમ્ આહ । સમન્વાહરંતુ બુદ્ધા ભગવન્તો યે કેચિદ્ એતર્હિ દશસુ દિક્ ષ્વ્ .......... । અ હં પૂર્વપ્રણિધાનેનૈવં પ્રતિકૃષ્ટે પંચકષાયે લોકે ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધો નષ્ટાશયાનાં ( કુરુમિય 127 ) પ્રનષ્ટમા ર્ ગ્ આણામ્ અવિદ્યાન્ધકારતિમિરપટલક્લેશાન્ધકારપ્ર ક્ષિપ્તાનાં ત્ર્યપાયસંપ્રસ્થિતાનામ્ અકુશલસમવધાનાનાં સર્વકુશલરહિતાનાં સર્વવિદ્વત્પરિવ ર્જિતાનામ્ આનન્તર્યકારિણાં સદ્ધર્મપરિક્ષેપકાનામ્ આ ર્યાપવાદકાનામ્ અકૃપાશયાનાં સ ત્ ત્વાનાં કારુણ્યાર્થં મહાકૃપાવીર્યબલોદ્યોગેન શીતોષ્ણવાતાતપપ્રશ મનાય ........ । ગ્રામનગરનિગમજનપદરાજધા ની ં પદ્ભ્યામ્ ઉપસંક્રમામિ । સ ત્ ત્વહિતાર્થં ચાલ્પરૂક્ષવિરસપરમજુગુપ્સિતં પ્રતિકૂલમ્ આહા રં ભુનજ્મિ । ............ કર્પાસ.ંગચીવરપાંસુકૂલાનિ પ્રાવૃણોમિ । પર્વતગિરિકન્દરવનષણ્ડ ....... ર્ શ્ અં શય્યાસનં પરિભુનજ્મિ । ઉપાયકૌશલ્યમહાકરુણા વીર્યસંનાહસંનદ્ધો ઽહં સત્ત્વેભ્યો નાનાદ્યાં કથાં ક થયામિ । ક્ષતૃયેભ્યો રાજૈશ્વર્યકથાં કથયામ્ ઇ । બ્રાહ્મણેભ્યો વેદનક્ષત્રકથાં કથયામિ । અમાત્યેભ્યો ( કુરુમિય 128 ) જનપદકર્માન્તક થાં વૈદ્યેભ્યો ધાત્વૌષધિસાધનકથાં વણિગ્ભ્યઃ ક્રયવિક્રયકથાં કુટુંબિભ્યઃ કર્માન્તાભિનિવેશકથાં સ્ત્રીભ્યો વર્ણાલંકારપુત્રૈશ્વર્યાસપત્નકથાં શ્રમણેભ્યઃ ક્ષાન્તિસૌરત્યત્રિકર્માભિયુક્તાં ક થાં કથયામિ । સ ત્ ત્વપરિપાકાયાપ્રાપ્તસ્ય પ્રાપ્તયે નિયુનજ્મિ । અનધિગતસ્યાધિગમાય । અસાક્ષાત્કૃતસ્ય સાક્ષાત્ક્રિ યાયૈ । અમુક્તાનાં પ્રમોચના ય નાનાદ્યાનિ દુઃખાન્ય્ ઉત્સહામિ । સ ત્ ત્વપરિપાકાય જનપદચર્યાં ચરામિ ॥
અથ ચ પુનર્ ઇમે સ ત્ ત્વાસ્ તત્ર મામ્ આક્રોશંતિ પરિભાષ ન્તિ ............ ધર્મેણાભૂતેનાભ્યાખ્યાન્તિ । કુહનલપનમાયાશાઠ્યમૃષાવાદપારુષ્યૈ ઃ સ્ત્રીવચનૈર્ અભ્યાખ્યાન્તિ । પાંસુભિર્ મામ્ અવકિરંતિ । શસ્ત્રવિષાગ્નિ ચક્રતોમરશરખડ્ગશક્તિ પરશ્વધશિલાયુધવૃષ્ટિભિર્ મમ વધાય પરાક્રમંતિ । હસ્ત્યાશીવિષસિંહવ્યાઘ્રવૃષમહિષવૃકમહાનગ્ના ં શ્ ચ મદ્વધાયોત્સૃજ ન્તિ । મમાવાસવિહારકૂટાગારાન્ આશુ ચિના દુર્ગન્ધેનાપૂરયન્તિ । મચ્છ્રાવકાણાં ચાન્ત ર્ નગરમ્ ( કુરુમિય 129 ) અનુપ્રવિષ્ટાનામ્ ઇમે અનાર્યાઃ સ ત્ ત્વા અનાચારેણ નૃત્યગીત્ એન્ આનુવિચારિ નઃ । અનેકૈઃ શતસહ સ્રોપાયૈર્ મદ્વધાયોદ્યુક્તા ઃ । શાસનાન્તર્ધાનાય ચ ધર્મનેત્રીપ્રદીપનિર્વાણાય ધર્મધ્વજપ્રપાતનાય ધર્મનૌપ્રભેદા ય મદ્ધર્મયજ્ઞાવકિર ણાયોદ્યુક્તાઃ ॥

તત્ ખલ્વ્ એતર્હિ સર્વે બુદ્ધા ભગવન્તઃ તેષાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં ધર્મ નેત્રી ં વ્યવલોકયન્તિ । યથા તૈર્ બુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિર્ અસ્મિં ક્લિષ્ટે પંચ કષાયે બુદ્ધક્ષેત્રે મહ્ આસન્નિપાતં કૃત્વા સદ્ધર્મનેત્રીચિરસ્થિત્યર્થં સર્વમારબલવિષયપ્રમર્દના ર્થં ત્રિરત્નવંશસ્થિત્યનુપચ્છેદાર્થં સ ત્ ત્વાનાં કુશલ મૂલવર્ધનાર્થં સર્વામિત્ર પરપ્રવાદિસહધર્મનિગ્રહાર્થં સ ત્ ત્વાનાં કલિકલહદુર્ભિક્ષરોગપરચક્રબન્ધનવિગ્રહવિવાદાકાલશીતોષ્ણવાતવૃષ્ટિ વાયુકાયવાઙ્મનોદોષકુદૃ ષ્ ટ્ ઇપ્રશમનાર્થં સર્વદેવનાગયક્ષમનુષ્યામનુષ્યાવર્જનાર્થં સર્વગૃહગ્રામ નિગમ રાષ્ટ્રરક્ષણાર્થં સર્વશાઠ્યવિષકા ખોર્દમોહનદુઃસ્વપ્નદુર્નિમિત્તવિન્ આશનાર્થં ( કુરુમિય 130 ) સર્વધાન્યૌષધિફલપુષ્પરસસ ત્ ત્વોપજીવ્યાર્થં ક્ષત્રિયબ્રાહ્મણવિટ્છૂદ્રકુશલચર્યાનિયોજનાર્થં બોધિ ચિત્તોત્પાદનાર્થં પારમિતાવતારણા ર્થં બોધિસ ત્ ત્વાનાં મહાસ ત્ ત્વાનામ્ ઉપાયજ્ઞાનકૌશલ્યસ્મૃતિમતિગતિશૌર્યપ્રતિભાનવિવૃદ્ધ્યર્થમ્ અભિષેકભૂમિસમાશ્વાસાવતારજ્ઞાનપારંગમાર્થં તૈ ઃ પૂર્વકૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ અયં વજ્રધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસનીધારણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણો ધર્મપર્યાયો ભાષિતો ઽધિષ્ઠિતો ઽન્યોન્યમ્ અનુમોદિતઃ । તે સાધ્વ્ એવમ્ એવૈતર્હિ યે દશસુ દિક્ષુ બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તિષ્ઠંતો ધ્રિયન્તો યાપયંત ઇહ મમ બુદ્ધક્ષેત્રે પંચકષાયે પૃચ્છાસમાગતાઃ સન્નિષણ્ણાઃ સન્નિપતિતાસ્ તે સર્વે ઽસ્ય બુદ્ધક્ષેત્રસ્યારક્ષાયૈ ઇમં વજ્રધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસનીધારણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણં ધર્મપર્યાયં ભાષધ્વમ્ અધિતિષ્ઠતાન્યોન્યં ભાષિતમ્ અનુમોદધ્વં સ દ્ ધર્મનેત્રીચિરસ્થિતયે સર્વમારવિષયબલપ્રમર્દનાર્થં યથા પૂર્વોક્તં વિસ્તરેણ યાવદ્ અનાવરણજ્ઞાનપારંગમાર્થમ્ અનુકંપાયૈ મમાધ્યેષણાય યદ્ ઇહ બુદ્ધક્ષેત્રે સદ્ધર્મનેત્રી ચિર ં તિષ્ઠેદ્ અનતિક્રમણી સર્વપરપ્રવાદિભિર્ અવિપ્રલોપધર્મિણી સ્યા ત્ । ત્રિરત્નવંશાનુપચ્છેદનાર્થાય ચ ધર્મરસઃ સર્વસ ત્ ત્વોપજીવ્યઃ ( કુરુમિય 131 ) સ્યાત્ ।
અથ તે બુદ્ધા ભગવંત એવમ્ આહુઃ । એવમ્ એતદ્ અવશ્યમ્ એવાસ્માભિર્ બુદ્ધકાર્યં કરણીયમ્ । ઇહ બુદ્ધક્ષેત્રે ધર્મનેત્રીમ્ અધિષ્ઠાસ્યામશ્ ચિરસ્થિતયે સર્વમારવિષયબલપ્રમર્દનાય યાવદ્ અનાવરણજ્ઞાનપારંગમાય યદ્ ઇમં વજ્રધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસનીધારણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણં ધર્મપર્યાય ં ભાષિષ્યામઃ । શૃણ્વન્તુ સર્વસ ત્ ત્વા યે કેચિદ્ ઇહ બુદ્ધક્ષેત્રે ઽન્તર્ગતા ઃ ॥ તદ્યથા ।
અઙ્કર અઙ્ગર । ભઙ્કર પ્રભઙ્કર । ભયમ્ ઇહ । મિત્રં ભસે । અખે અખમંબરે । દોમે દોમન્તે કેવટ્ટે કેયૂરે । સમવહને । સમન્તભદ્રે । ધર્મે ધર્મે । ધર્મકે । જફલે । મિત્રાનુફલે । ફલવતે । ગણે ગણબરંતે । હિલિ હિલિ । હિલા હિલકે । જંભવતે ટકસે ટકંતે । ટકવરાન્તે । ગણવહન્તે । હિરિન્તે । શિરિન્તે । વિન્દુવતે । ગોવાહે જુરે મિત્રજુરે । જુસે અગ્રે । અબમે સત્ય તથતાં । ( કુરુમિય 132 ) હુલુ । હિલે । ચન્દ્રે । સમ ધર્મે । ધર્મે । કુચુરુ । મુચુરુ । અચિટ્ટ ચિલિ ચિલિ । ચિચવહ । ચુલુ ચુલુ । મિત્રવહ કુલુ કુલુ । સર સર । કુટુ કુટુ । મહાસર । તુટુ તુટુ । મહાસત્ય હૃદય । પુષ્પે સુપુષ્પે ધૂમપરિહારે અભયે રુચિરે । કરક્ષે । અભયમ્ અસ્તુ વિવાહ । તિતિલે । મમલે । પશ્વખ । શિશિર લોકવિનાયક । વજ્રે વજ્રે ધરે । વજ્રવતે । વજ્રદદે । ચક્રવજ્રે ચક્રે । ચવતે ધરે ધરે । ભરે ભરે પૂરે ટરે । હુહુરે । ભંગવિવરે । શરીશ । ચિલિ ચુરુ । મૂલે મણ્ડલે । મણ્ડને । ગગરણે । મૂડકે સર્વમૂડકે । ધિધિરયનિ । મખિશ્વરલયનિ । ( કુરુમિય 133 ) રિષિજનિ । ધરવચિ ચણ્ડાલસમે સર્વસસ્યાધિષ્ઠાનાચ્છિદ્યન્તુ વાહના । મમિનિ । ફલરતિ ઓજાગ્રે । વિચિનિ । વનરહ । બુબુરે ગુરુ ગુરુ મુરુ મુરુ । હિલિ હિલિ । હર હર । કાકણ્ડવહ હિહિતાં । આયુહન । કુણ્ડ જ્વાલ ભસે । ગર્દને । આદહનિ । માર્ગાભિરોહણિ । ફલસત્યે । આરોહવતિ । હિલિ હિલિ । યથા વજય । સ્વાગ્ર યથાપરં ચ હૃદયબ્ આ હસત્ય । પરિભાવ । માર્ગાભિરોહણે । અચલ । બુદ્ધિ । દદ પ્રચલ પચય । પિણ્ડહૃદય ચન્દ્રચરહ । અચલે । શોધને । પ્રકૃતિમાર્ગે ઇલ્ ઇ ઇલિલે પ્રભે સારપ્રતે સર્વત્ર તથતા સત્યાનુગતે । ( કુરુમિય 134 ) અનાવરણબ્રતે । અલત । અંગુરે શામિનિ । વિબ્રહ્મવયો હિ અહિત । અવાહિ । નિરવયવ । અચ્ ઇ રમાર્ગ । લન લઘુસરે । ત્રિરત્નવંશે ધર્મકાય । જ્વલચન્દ્રે સમુદ્રવતિ । મહાદ્ભૂતવ્યય સમુદ્ર વેગવ । ધારણીમુદ્રેણ મખિમુદ્ર સુરપ્રતિસંવિદ્ અમુદ્ર । આવર્તનિ । સંમોહ સ્કાર વિદ્યુતરસેન । ક્ષિતિ મુદ્રિતો સિ । યે કેચિ પ્રથિવી વાહ । બહ બહ બહ કીટકબટ શૈલ પ્રતીત્ય હૃદયેન મુદૃતા ધારણી ધર ધર ધર । દન્તિલા દન્તિન્દાલા । હુસ્ક સર્વહૃદય મુદ્રિતો સિ । જડ જવટ્ટ જખવટ । સુમતિ મતિ । મહાદ્ભૂત મુદ્રિતા । યે કેચિ ષડાયતનનિશૃતા ભૂતા ઇનિ મિને સચને । ઘોષસચને । મુદ્રિતા ચર્યાધિષ્ઠાન । વાક્પથાનન્યથા મહાપુણ્યસમુચ્ચયાવતાર મહાકરુણયા મુદ્રિતા । સર્વસમ્યક્પ્રતિપત્ ( કુરુમિય 135 ) ચિરરાત્રં જ્વલતુ ધ ર્મનેત્રી સર્વે મુનિવૃષભા મહાકરુણાસમાધિજ્ઞાનલાભબલેન મૈત્રીત્યાગાતિવીર્યબલેનાધિષ્ઠિતા સર્વભૂતોપચયાય સ્વાહા ॥
અથ તાવદ્ એવ સર્વબુદ્ધક્ષેત્રાન્તર્ગતાઃ સર્વસ ત્ ત્વાસ્ ત્રિષ્કૃત્વૈવમ્ આહુઃ । નમઃ સર્વબુદ્ધેભ્યઃ । નમો નમઃ સર્વબુદ્ધેભ્ય ઇતિ । એવમ્ ચાહુઃ । અહો મહાશ્ચર્યો મુનિસન્નિપાતઃ । અહો મહાશ્ચર્યો બોધિસ ત્ ત્વાનાં મહાસ ત્ ત્વાનાં મહાશ્રાવકાણાં ચ સન્નિપાતઃ । અહો વત મહાશ્ચર્યાદ્ભુતાશ્રુતપૂર્વો ઽયં વજ્રધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસનીધારણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણો ધર્મપર્યાય ઃ સર્વશાસ્તૃશાસનધર્મનેત્રીતૃરત્નવંશાધિષ્ઠાનનિર્દેશો મારવિષયબલવિધ્વં સ નો મારપાશસંછેદનઃ સર્વશત્રુનિગ્રહો ધર્મધ્વજોચ્છ્રેપણઃ ધર્મપક્ષારક્ષાકરો યાવત્ સકલબુદ્ધવિષયપ્રપૂરણાર્થમ્ એતર્હિ સર્વબુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિર્ અયં વજ્રધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસનીધારણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણો ધર્મપર્યાયો ભાષિતઃ સર્વસ ત્ ત્વહૃદયમુદ્રાસર્વમહાભૂતસંસ્કારષડાયતનપરિકર્મ યાવત્ સર્વસ ત્ ત્વાનામ્ અનુત્તરપરિનિર્વાણપ્રતિલાભાય । અસ્મિં ખલુ પુનર્ ધારણીવ્યાકરણે ભાષ્યમાણે તૃંશદ્ગંગાનદિવાલુકસમાનાં ( કુરુમિય 136 ) બોધિસ ત્ ત્વાનાં મહાસ ત્ ત્વાનાં ધારણીનિર્હારસમાધિક્ષાન્તિપ્રતિલાભો ઽભૂત્ ॥

તેન ખલુ પુનસ્ સમયેન ચન્દ્રપ્રભઃ કુમારભૂતઃ ઉત્થાયાસનાત્ પ્રા ઞ્જલિ ર્ ભૂત્વા સમન્તતો ઽવલોક્ય બુધાધિષ્ઠાનેન સ્વર્ દ્ ધિબલાનુભાવેન સર્વમ્ ઇદં બુદ્ધક્ષેત્રં સ્વરેણાપૂર્યૈવમ્ આહ ।
દુર્લભા જિનચન્દ્રાણામ્ ઈદૃશી પર્ ઇ ષત્ પુનઃ ।
વિદ્વાંસો દુર્લભાશ્ ચેમે બોધિસ ત્ ત્વા મહાવ્રતા ઃ ॥ ર્ક્પ્_6.19
ઈદૃશાયાશ્ ચ મુદ્રાયા ઃ શ્રવણં પરમદુર્લભમ્ ।
યેયં કારુણિકૈર્ નાથૈર્ ધર્મનેત્રી સ્વધિષ્ઠિતા ॥ ર્ક્પ્_6.20
સર્વેષાં મારપક્ષાણાં શત્રૂણાં ચ પરાજયઃ ।
રત્નત્રયાનુપચ્છેદઃ સંબુદ્ધૈઃ સમધિષ્ઠિતઃ ॥ ર્ક્પ્_6.21
સર્વાવરણનાશાય ક્ષાન્તિસૌરત્યવર્ધની ।
સ ત્ ત્વાનામ્ આવર્જની ચેહ રાજ્યરાષ્ટ્રસ્ય પાલની ॥ ર્ક્પ્_6.22

વારણી દુષ્કૃતસ્યેહ કુદૃષ્ટિપ્રતિષેધની ।
આશ્વાસો બોધિસ ત્ ત્વાના ં બોધિમાર્ગપ્રદર્શની ॥ ર્ક્પ્_6.23
પારમિતાવર્ધની ચૈવ ભદ્રચર્યાપ્રપૂરણી ।
ઉપાયજ્ઞાનપ્રતિભાનવૃદ્ધયે સ્વ ધિષ્ઠિતા ॥ ર્ક્પ્_6.24
સંગ્રહઃ શુક્લપક્ષસ્ય ધારણી સ્વપરાજિતા ।
નિરઞ્જાના બોધિમાર્ગસ્ય જ્વાલની ધર્મસાક્ષિણામ્ ॥ ર્ક્પ્_6.25
સર્વાં વિનીય વિમતિન્ ધારણીમ્ અધિમુચ્યતે ।
એષ વૈ સકલો માર્ગો યેન બોધિ ઃ પ્રવર્તતે ॥ ર્ક્પ્_6.26
વયં ભૂયઃ પ્રવક્ષ્યામો ધારણીમ્ અપરાજિતાન્ ।
ધર્મભાણકરક્ષાયૈ શ્રોત્રીણામ્ અભિવૃદ્ધયે ॥ ર્ક્પ્_6.27
છન્દં દદાતિ કો ન્વ્ અત્ર બોધિસ ત્ ત્વો મહાયશાઃ ।
અનાવરણભાવાય સ ત્ ત્વાનાં હિતવૃદ્ધયે ॥ ર્ક્પ્_6.28
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ગંગાનદીવલુકાસમાઃ કુમારભૂતા બોધિસ ત્ ત્વા મહાસ ત્ ત્વા એકકણ્ઠેનૈવમ્ આહુઃ । વયમ્ અપ્ય્ અસ્યાન્ ધારણ્યા ં છન્દં દદામો ઽધિષ્ઠામઃ । યઃ કશ્ચિત્ કુલપુત્રો વા કુલદુહિતા વા ભિક્ષુર્ વા ભિક્ષુણી વા ઉપાસકો વા ઉપાસિકા વા સ્નાત્વા શુચીનિ ચીવરાણિ પ્રાવૃત્ય નાનાપુષ્પસંછન્ને નાનાગન્ધપ્રધૂપિતે નાનારસપરિવૃતે નાનાવસ્ત્રાભરણદુષ્યસંસ્થિતે ચ્છત્રધ્વજપતાકોચ્છ્રેપિતે સ્વલંકૃતે મણ્ડલમાડે મૃદુસુખસંસ્પર્શે સિંહાસને ઽભિરુહ્યેમાન્ ધારણીં સંપ્રકાશયે ત્ । ન ચાસ્ય કશ્ચિ ચ્ ચિત્તસંક્ષોભં ધાતુસંક્ષોભં કાયસંક્ષોભં મનઃસંક્ષોભં વા કરિષ્યતિ । ન ચાસ્ય કશ્ચિત્ કાયે શ્વાસં મોક્ષ્યતિ । શીર્ષરોગં ચ કર્તુ ં શક્ષ્યતિ । નેદં સ્થાનં વિદ્યતે । ન કાયરોગં વા ન જિહ્વારોગં ન દન્તરોગં નાસ્થિરોગં ન ગ્રીવારોગં ન બાહુરોગં ન પૃષ્ઠિરોગં નાન્ત્રરોગં નોદરરોગં ન શ્રોણીરોગં નોરુરોગં ન જંઘારોગં કશ્ચિત્ કર્તુ ં શક્ષ્યતિ । ન ચાસ્ય સ્વરસંક્ષોભો ભવિષ્યતિ યશ્ ( કુરુમિય 138 ) ચ તસ્ય ધર્મભાણકસ્ય પૂર્વાશુભકર્મણા ધાતુસંક્ષોભઃ સ્વરસંક્ષોભો વા સ્યાત્ તસ્યેમાન્ ધારણીં વાચયતઃ સર્વો નિઃશેષં પ્રશમિષ્યતિ । કર્મપરિક્ષયાત્ સ્વસ્તિર્ ભવિષ્યતિ । યે ઽપિ તત્ર ધાર્મશ્રાવણિકાઃ સન્નિપતિષ્યંતિ તેષામ્ અપિ ન કશ્ચિદ્ ધાતુસંક્ષોભં કરિષ્યતિ સ્વરસંક્ષોભં વા । યે ચ તત્રેમાન્ ધારણીં શ્રોષ્યંતિ તેષા ં યદ્ અશુભેન કર્મણા દીર્ઘગૈલાન્યં ધાતુસંક્ષોભો વા સ્વરસંક્ષોભો વા સ્યા ત્ તત્ સર્વં પરિક્ષયં યાસ્યતિ ॥
અથ ખલુ ચન્દ્રપ્રભ ઃ કુમારભૂતઃ યેન તે બુદ્ધા ભગવન્તો ગંગાનદીવાલુકાસમા બોધિસ ત્ ત્વપરિવારાસ્ તેનાંજલિં પ્રણમ્યૈવમ્ આહ । સમન્વાહરન્તુ મે બુદ્ધા ભગવન્તો ઽસ્યાં ધારણ્યાં છન્દં દદન્તુ ॥ તદ્યથા ।
ક્ષન્તે અસમારોપે । મેત્રે સોમવતે । એહિ નવકુંજવે નવકુંજવે નવકુંજવે । મૂલશોધને । વઢક વઢક । માર વ તથતા પરિચ્છેદ બઢસે બઢસે । અમૂલ અચલે દદ પ્રચલા । વિધિલે એકનયપરિચ્છેદ । ચણ્ડતૃણે બો સ રે બોસરતૃણે । ખગસુરતૃણે સ્નવસુરતૃણે ભૂતકોટી ( કુરુમિય 139 ) પરિચ્છેદ । જલખ । જલખ । વયે જલખ । નમક્ષખ । કકખ । હ હ હ હ । ફુ ફુ ફુ ફુ । સ્પર્શવેદનપરિચ્છેદ । અમમ । ન્યમમ ખ્યમમ સમુદ્ર મુદ્રબખ સંસ્કારાણાં પરિચ્છેદ બોધિસ ક્ષિતિવિમ । મહાવિમ ભૂતકોટિ આકાશશ્વાસપરિચ્છેદે સ્વાહા ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન સર્વબુદ્ધક્ષેત્રાન્તર્ગતા બોધિસ ત્ ત્વા મહાસ ત્ ત્વાસ્ તે ચ મહાશ્રાવકાઃ શક્રબ્રહ્મલોકપાલદેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગેન્દ્રા સ્ તે ચ મહૌજસ્કમહૌજસ્કાઃ સ ત્ ત્વાઃ સર્વે સાધુકારં પ્રદદુઃ । તે ચ બુદ્ધા ભગવન્ત એવમ્ આહુઃ । મહાબલવેગ વ તી સર્વશત્રુનિવારણી બતેયં ધારણી સર્વભયવ્યાધિદુઃસ્વપ્નદુર્નિમિ ત્ તમોક્ષણી યાવદ્ અનાવરણજ્ઞાનમહાપુણ્યજ્ઞાનસમુચ્ચયાનુત્તરજ્ઞાનનિષ્યન્દેયં ધારણી ભાષિતા ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ભૂતેશ્વરો નામ મહાબ્રહ્મા મહાબ્રહ્મબલવિષયવ્યૂહાધિષ્ઠાનેન સ્ત્રીરૂપેણ ભગવતો ઽમિતાયુ ષઃ પુરતો નિષસાદ । પરમવર્ણપુષ્કલતયા સમન્વાગતઃ દિવ્યાતિક્રાન્તૈઃ પરમોદારૈર્ વસ્ત્રાલંકારૈઃ પુષ્પગન્ધમાલ્યવિલેપનૈશ્ ચાભ્યાલંકૃતઃ । અથ ભૂતેશ્વરો મહાબ્રહ્મા ઉત્થાયાસનાદ્ અંજલિં પ્રણામ્યૈવમ્ આહ । અધિતિષ્ઠન્તુ મે બુદ્ધા ભગવન્તઃ સ્વરમણ્ડલવાગ્વ્યાહારવિનિશ્ચયનિર્દેશં યદ્ અહમ્ ઇદં કૃત્સ્નં બુદ્ધક્ષેત્રં સ્વરેણાભિવિજ્ઞપયેયં । ન ચ મે ઽત્ર કશ્ચિદ્ વિઘ્નો ( કુરુમિય 140 ) ભવેત્ ।
યાવદ્ અહમ્ એતર્હિ ધર્મભાણકાનાં ધાર્મશ્રવણિકાનાં ચાર્થે તાદૃશી ં મન્ત્રપદરક્ષાં ભાષેત । યથા યઃ કશ્ચિત્ પશ્ચિમે કાલે મારો વા મારપર્ષદ્ વા દેવો વા નાગો વ નાગી વા નાગમહલ્લકો વા નાગમહલ્લિકા વા નાગપાર્ષદો નાગપાર્ષદિ વા નાગપોતકો વા નાગપોતિકા વા વિસ્તરેણ કર્તવ્યમ્ । યાવત્ પિશાચો વા પિશાચી વા પિશાચમહલ્લકો વા પિશાચમહલ્લિકા વા પિશાચપાર્ષદો પિશાચપાર્ષદિ વા પિશાચપોતકો વા પિશાચપોતિકા વા મનુષ્યો વા અમનુષ્યો વા ધર્મભાણકાનાં ધાર્મશ્રવણિકાનાં વા અવતારપ્રેક્ષી અવતારગવેષી પ્રત્યર્થિકઃ પ્રત્યમિત્રો વા ઉપસંક્રમેતાંતશો ધર્મભાણકાનાં ધાર્મશ્રવણિકાનાં વા એકરોમકૂપમ્ અપિ વિહેઠયેદ્ વિહિંસયેદ્ વિપ્રલોપયેદ્ ઓજો વાહરેચ્ છ્વાસં વા કાયે પ્રક્ષિપે દ્ દુષ્ટચિત્તો વા પ્રેક્ષેતાન્તશઃ એકક્ષણમ્ અપિ તેષામ્ અહં મારાણાં યાવન્ મનુષ્યામનુષ્યાણાં પ્રતિષેધં દણ્ડપરિગ્રહં વા કુર્યાં જમ્ભનં મોહનં શપથં દદ્યા ં । અધિતિષ્ઠંતુ મે બુદ્ધા ભગવન્તઃ સ્વરમણ્ડલવાગ્વ્યાહારં યદ્ અહમ્ ઇદં કૃ ત્સ્ન ં બુદ્ધક્ષેત્રં સ્વરેણાપૂરયેયં । કશ્ ચાત્ર મે સાહયો ભવિષ્યતીતિ ॥
અથ ખલુ તે બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તૂષ્ણીંભાવેનાધિવાસયામ્ આસુઃ । તત્ર ( કુરુમિય 141 ) ચ શિખિન્ધરો નામ શક્રઃ જાંબૂનદમયેન નિષ્કાવભાસેનાલંકૃતકાયો નાતિદૂરે નિષણ્ણઃ । અથ શિખિન્ધરશ્ શક્રો ભૂતેશ્વરં બ્રહ્માણમ્ એવમ્ આહ । મા ભગિન્ય્ અમિતાયુષસ્ તથાગતસ્ય પુરતો નિષીદસ્વ । મા ભગિન્ય્ અત્ર પ્રમદ્યસ્વ । મા ભગવન્તં વિહેઠય । તત્ કસ્ય હેતોઃ ।
પ્રપંચાભિરતા બાલા નિષ્પ્રપંચાસ્ તથાગતાઃ ।
સંસ્કારં દર્શયન્તે ચોત્પાદવ્યવલક્ષણમ્ ॥ ર્ક્પ્_6.29
સર્વરૂપાક્ષરપદપ્રભેદતથતાનયપ્રાપ્તસ્ તથાગતઃ । ન ભગિનિ તથાગત સ્ તથતાં વિરોધયત્ય્ એકસમતયા તથતયા । યદુતાકાશસમતયા । આકાશમ્ અપ્ય્ અસમારોપતૃસંસ્કારવ્યયલક્ષણં । યથાકાશમ્ અકલ્પમ્ અવિકલ્પં સંસ્કારેષુ । એવમ્ એવ તથાગતઃ કામગુણા ન્ ન પ્રપંચયતિ ન કલ્પયતિ ન વિકલ્પયતિ નાધિતિષ્ઠતિ નાભિનિવિશતિ । એવં ન જીવં ન જન્તું ન પોષં ન પુદ્ગલં ન સ્કન્ધધાત્વાયતનાનિ પ્રપંચયતિ નાભિનિવિશતિ નાધિતિષ્ઠતિ ન કલ્પયતિ ન વિકલ્પયતિ । કથં નામ ત્વં ભગિનિ તથાગતકાયં પ્રપંચયસિ । અમિતાયુસ્ તથાગત આહ । સમીક્ષ્ય દેવાનામ્ ઇન્દ્ર વાચં ભાષસ્વ । મા તે સ્યાદ્ દીર્ઘરાત્રમ્ અનિષ્ટં ફલં । મહાસત્પુરુષો હ્ય્ એષ બહુબુદ્ધકૃતાધિકારો ઽવરોપિતકુશલમૂલો બુદ્ધાનાં ભગવતામ્ અન્તિકે ।

અનેન પુનઃ સત્પુરુષેણ તથાગતપૂજાકર્મણે સ્વલંકૃતસ્ત્રીરૂપમ્ અભિનિર્મિતં । મા ત્વમ્ એનં સ્ત્રીવાદેન સમુદાચરે ।
અથ શિખિન્ધરઃ શક્રો ભૂતેશ્વરં બ્રહ્માણમ્ એવમ્ આહ । ક્ષમસ્વ કુલપુત્ર મમાનુકંપામ્ ઉપાદાય । મા ચાહમ્ અસ્યાભિભાષિતસ્યાનિષ્ટં ( કુરુમિય 142 ) ફલં પ્રાપ્નુયામ્ ઇતિ ॥
અથ કૌતૂહલિકો બોધિસ ત્ ત્વ આહ । યદિ ભગવઞ્ છક્રેણેદં વચનમ્ અપ્રતિદેશિતમ્ અભવિષ્યત્ કિયાંશ્ તસ્ય ફલ્વિપાકઃ । અમિતાયુષસ્ તથાગત આહ । યદિ કુલપુત્રાનેન ન પ્રતિદેશિતમ્ અભવિષ્યચ્ ચતુરશીતિર્ જન્મસહસ્રાણિ કામગર્ભપરિભૂતસ્ત્રીભાવઃ પરિગૃહીત ઃ સ્યાત્ । તસ્માત્ તર્હિ રક્ષિતવ્ય ં વાક્કર્મ । પ્રતિભાતુ તે કુલપુત્રાધિષ્ઠિતસ્ તથાગતૈઃ તવ સ્વરમણ્ડલવાગ્વ્યાહારઃ ॥
અથ ભૂતેશ્વરો બ્રહ્મા બુદ્ધાધિષ્ઠાનેન પ્રાંજલિર્ દશદિશો વ્યવલોક્યૈવમ્ આહ । સમન્વાહરંતુ માં બુદ્ધા ભગવન્તો બોધિસ ત્ ત્વાશ્ ચ મહાસ ત્ ત્વા મહાશ્રાવકાશ્ ચ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગાશ્ ચાત્ર ચ્છન્દં દદન્તુ યસ્યાયમ્ અભિપ્રાયઃ સ્યાદ્ ઇયં ધર્મનેત્રી ચિરસ્થિતિકા ભવેદ્ ધર્મભાણકાનાં ધાર્મશ્રાવણિકાનાં ચ પ્રતિપત્તિયુક્તાનાં મા વિહેઠા ભવેદ્ ઇતિ । સ ચ મે ચ્છન્દં દદાતુ યત્ પશ્ચિમે કાલે ન મારા યાવન્ મનુષ્યામનુષ્યાસ્ તેષાં વિહેઠાં કુર્યુઃ । અથ સ ભૂતેશ્વરો બ્રહ્મા તેષાં દુષ્ટચિત્તાનાં પ્રતિષેધનાય ..... .આય ચ સ્વરશબ્દં મુમોચ । તેન ચ શબ્દેન સર્વામ્ ઇમાં લોકધાતુમ્ આપૂરયામ્ આસ ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન સર્વે બ્રહ્મેન્દ્રા એકકણ્ઠેનૈવમ્ આહુઃ । ( કુરુમિય 143 ) વયમ્ અપિ અસ્યાં ધારણ્યાં છન્દં દદામઃ । સ્વયં ચ પશ્ચિમે કાલે ઇમાન્ ધારણી ં ધારયિષ્યામઃ પ્રકાશયિષ્યામઃ સદ્ધર્મં રક્ષિષ્યામસ્ તા ં શ્ ચ ધર્મભાણાકાન્ ધાર્મશ્રાવણિકાંશ્ ચ પ્રતિપત્તિયુક્તાન્ રક્ષિષ્યામઃ । વદ ત્વં સત્પુરુષ । વયં બુદ્ધાનાં ભગવતાં બોધિસ ત્ ત્વાનાં મહાસ ત્ ત્વાનાં ચ મહાશ્રાવકાનામ્ ચ પુરતો ઽસ્યાન્ ધારણ્યાં છન્દ ં દદામ ઃ ॥
અથ ખલુ ભૂતેશ્વરો બ્રહ્મા એવમ્ આહ । અધિતિષ્ઠંતુ મે બુદ્ધા ભગવંતો બોધિસ ત્ ત્વા મહાસ ત્ ત્વા મહાશ્રાવકાશ્ ચ ॥ તદ્યથા ।
અમલે વિમલે ગણષણ્ડે । હારે ચણ્ડે મહાચણ્ડે ચમે મહાચમે સોમે સ્થામે । અબહ વિબહ । અંગજા નેત્રખવે મૂલપરિચ્છેદે યક્ષચણ્ડે પિશાચચણ્ડે આવર્તનિ સંવર્તનિ સંકારણિ જંભનિ મોહનિ । ઉચ્છાટનિ હમહ । મહ મહ મહ આકુંચને । ખગશવ । અમલ । મૂલ મૂલપરિવર્તતે અસારખવ સ્વાહા ॥
ય ઇમાન્ અતિક્રમે ન્ મન્ત્રાન્ ન ચરેદ્ ગણસંનિધિં ।
અક્ષિ મુષ્યેત્ સ્ફલેત્ શીર્ષમ્ અંગભેદો ભવેદ્ અપિ ॥ ર્ક્પ્_6.30
તદ્યથા ।
અચ્ચ અવહ ચચચુ ક્રક્ષ ચચટ ક ચચા નખગ ચચ । ચચ ચચ । ન ચ હમૂલ ચચ । ચમૂલ ચચહ । અમૂલ ચચ । હમૂલ । મૂ બડબહા સ્વાહા ॥
અથ તાવદ્ એવ સર્વે બ્રહ્મેન્દ્રા યાવત્ પિ શા ચેન્દ્રાઃ સાધુકારં દદુઃ । એવં ચાહુઃ । અતીવ મહાસહસ્રબલવેગપ્રમર્દનાન્ય્ એતાનિ મન્ત્રપદાનિ । પાશો ઽયં સક્તઃ સર્વાહિતૈષિણાં ભૂતાનાં કુત ઃ પુનસ્ તેષાં જીવિતં । ભૂતેશ્વરો બ્રહ્મા એવમ્ આહ । યે દુષ્ટાશયા અકૃપા અકૃતજ્ઞા ભૂતાઃ સ ત્ ત્વાનાં વિહેઠકામા વા મારપાર્ષદ્યા વા અવતારપ્રેક્ષિણો બુદ્ધશાસનાભિપ્રસન્નાનાં રાજ્ઞા ં ક્ષત્રિયાણાં મૂર્ધાભિષિક્તાનાં અવતારપ્રેક્ષિણ ઉપસંક્રમેયુર્ અગ્રમહિષીણાં પુત્રદુહિતૄણા ં ચાન્તઃપુરિકાણાં વામાત્યભટબલાગ્રપાર્ષદ્યાનામ્ અન્યેષાં વા બુદ્ધશાસનાભિપ્રસન્નાનાં સ્ત્રીપુરુષદારકદારિકાણામ્ ઉપાસકોપસિકાનાં વા ધર્મભાણાકાનાં ધાર્મશ્રાવણિકાનાં ભિક્ષૂણાં ભિક્ષુણીનાં વા ધ્યાનસ્વાધ્યાયાભિયુક્તાનાં ( કુરુમિય 145 ) વૈયાપત્યાભિયુક્તાનાં વા અવતારપ્રેક્ષિણ ઉપસંક્રમેયુઃ અન્તશ એકચ્ ઇ ત્તક્ષણં તેષામ્ એકરોમકૂપમ્ અપિ વિહેઠયેયુર્ વિહિંસેયુર્ વિપ્રલ્ ઓ પ યે યુર્ ઓજો વાપહરેયુઃ શ્વાસં વા કાયે પ્રક્ષિપેરન્ દુષ્ટચિત્તા વા પ્રેક્ષે ર્ અઙ્ ક્લિ ન્ નદુર્ગન્ધકાયાનાં તેષા ં મારાણાં યાવન્ મનુષ્યામનુષ્યાણાં સપ્તધા મૂર્ધં સ્ફલેદ્ અક્ષીણિ ચૈષાં વિપરિવર્તેરન્ હૃદયાન્ય્ ઉચ્છુષ્યેરઞ્ છ્વિત્રા ભવેયુઃ ક્લિન્નદુર્ગન્ધકાયા ઋદ્ધિપરિહીણા ભૂમિશ્ ચ તેષાં વિવરમ્ અનુપ્રયચ્છેત્ । વાયવશ્ ચ તાંશ્ ચતુર્દિશં વિક્ષિપેયુઃ । પાંસુભિર્ અવકીર્ણાસ્ તત્રૈવ વિક્ષિપ્તચિત્તાઃ પર્યટેયુઃ । યે ભૂમિચરાસ્ તે પૃથિવીવિવરમ્ અનુપ્રવિશેયુઃ ચતુરશીતિર્ યોજનસહસ્રાણ્ય્ અધસ્ તત્રૈવ તેષામ્ આયુઃપરિક્ષયઃ સ્યાત્ । યે જલચરા દુષ્ટભૂતા બુદ્ધશાસને નાભિપ્રસન્ના ઃ સ્યુ રાજ્ઞા ં ક્ષત્રિયાણાં બુદ્ધશાસનાભિપ્રસન્નાનાં યાવદ્ વૈયાપત્યાભિયુક્તાનાં ભિક્ષૂણાં વિહેઠાં કુર્યુસ્ તેષામ્ અપિ તથૈવ સપ્તધા મૂર્ધં સ્ફલેત્ । યાવત્ તત્રૈવ તેષામ્ આયુઃપરિક્ષયઃ સ્યાદ્ ય ઇમાન્ મન્ત્રાન્ અતિક્રમેયુઃ । અપિ ચ યસ્મિં વિષયે ઽયં મારમણ્ડલાપરાજિતો ધારણીમુદ્રાધર્મપર્યાયઃ પ્રચરિષ્યતિ તત્ર વય ં રક્ષાવરણગુપ્તયે ( કુરુમિય 146 ) ઔત્સુક્યમ્ આપત્સ્યામઃ । સર્વા ં શ્ ચ તત્ર ધર્મકામાન્ સ ત્ ત્વાન્ પરિપાલયિષ્યામઃ । સર્વાં
............................. @fઓલિઓ 72 તો 87 અરે મિસ્સિન્ગ્ ઇન્ચ્લુદિન્ગ્ છપ્તેર્સ્ વિઇ તો ઇx@@
x.
......................................................................................................................................................
સર્વો ઽબ્ધાતુઃ સર્વસ્ તેજોધાતુઃ સર્વો વાયુધાતુઃ સર્વ આકાશધતુર્ અધિષ્ઠિતઃ સદ્ધર્મનેત્રીચિરસ્થિત્યર્થં ત્રિરત્નવંશાનુપચ્છેદાર્થં સર્વસ ત્ ત્વપરિપાકાર્થં યાવત્ સંસારપારંગમનાર્થં ॥

અથ ખલુ સર્વે તે બુદ્ધા ભગવંતો યે તદ્બુદ્ધક્ષેત્રનિવાસિનો બોધિસ ત્ ત્વા મહાસ ત્ ત્વાઃ શક્રબ્રહ્મલોકપાલા દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગેન્દ્રા યે ચ મહૌજસ્કમહૌજસ્કાઃ સ ત્ ત્વા યે ચ ચાતુર્દ્વીપિકાયાં લોકધાતૌ નેવાસિકાસ્ તા ન્ સર્વાન્ આમ ન્ ત્ર્યૈવમ્ આહ । યુષ્માકં માર્ષા હસ્તે ભૂયિષ્ઠતરમ્ ઇમાં સદ્ધર્મનેત્રીમ્ અધિષ્ઠાય પરિન્દામઃ સર્વસ ત્ ત્વપરિપાકાર્થં । તથા યુષ્માભિર્ ઇયં સદ્ધર્મનેત્રી મનસિકર્તવ્યા ઉ જ્ જ્વાલયિતવ્યા રક્ષિતવ્યા યથા ન ક્ષિપ્રમ્ ઇહાયં સદ્ધર્મઃ પ્રલુજ્યેત નાન્તર્ધાયેત । યે ચ શ્રદ્ધાઃ કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ ઇમાં મહાસન્નિપાતધર્મપર્યાયં ધારયિષ્યંતિ યાવલ્ લિખિત્વા ભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસકોપાસિકાઃ ( કુરુમિય 148 ) સદ્ધર્મધારકા ઃ પુદ્ગલાસ્ તાન્ સર્વાન્ યુષ્માકં હસ્તે ન્યાયતઃ પરિન્દામઃ આરક્ષપરિપાલનતાયૈ । ધર્મભાણકાઃ પુદ્ગલા ધર્મકામા ધ્યાનાભિરતા ધર્મશ્રવણિકાઃ સદ્ધર્મધારકાઃ યુષ્માભિ રક્ષિતવ્યાઃ યાવત્ પરિપાલયિતવ્યાઃ । તત્ કસ્ય હેતોઃ । યેહ તે ભૂતાસ્ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાઃ સર્વૈસ્ તૈસ્ તથાગતૈઃ ક્લિષ્ટે પંચકષાયે બુદ્ધક્ષેત્રે સન્નિપત્ય સર્વેષાં શક્રબ્રહ્મલોકપાલાનાં હસ્તે ઇયં ધર્મનેત્રી પરીત્તારક્ષાયૈ અનન્તર્ધાનાય સદ્ધર્મધારકપુદ્ગલારક્ષાયૈ યાવત્ સર્વસ ત્ ત્વપરિપાકાય । એવમ્ એવ યે ભવિષ્યન્ત્ય્ અનાગતે ઽધ્વનિ દશસુ દિક્ષુ બુદ્ધા ભગવન્તઃ તે ઽપિ સર્વે ક્લિષ્ટેષુ પંચકષાયેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ ક્ષણાત્ સન્નિપત્ય સ ત્ ત્વહિતાર્થમ્ એતાનિ ધારણીમન્ત્રપદાનિ ભાષિષ્યંતે । ઇમાં ચ ધર્મનેત્રીમ્ અધિષ્ઠાસ્યંતે । સર્વેષાં શક્રબ્રહ્મલોકપાલાનાં હસ્તે ઇમાં ધર્મનેત્રીમ્ અનુપરિન્દીષ્યંતિ રક્ષાપરિપાલનાર્થં । તથા વયમ્ અપ્ય્ એતર્હિ યુષ્માકમ્ ઇહ બુદ્ધક્ષેત્રનિવાસિનાં ચાતુર્દ્વીપિકાનિવાસિનાં ચ શક્રબ્રહ્મલોકપાલદેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગેન્દ્રાણાં હસ્તે ભૂયિષ્ઠતરમ્ અનુપરિન્દામઃ આરક્ષાયૈ સ ત્ ત્વપરિપાકાર્થં । તથા યુષ્માભિર્ ઇયં સદ્ધર્મનેત્રી ( કુરુમિય 149 ) મનસિકર્તવ્યા પ્રો જ્ જ્વાલયિતવ્યા યથા ન ક્ષિપ્રમ્ એવ પ્રલુજ્યેત નાન્તર્ધાયેત । યે ચ શ્રદ્ધાઃ કુલપુત્રાઃ કુલદુહિતરશ્ ચ સદ્ધર્મધારકાશ્ ચ પુદ્ગલા ભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસકોપાસિકા ય ઇમં મહાસન્નિપાતં ધર્મપર્યાયં ધારયંતિ યાવત્ પુસ્તકલિખિતમ્ અપિ કૃત્વા ધારયન્ તિ ધર્મભાણકા ધાર્મશ્રવણિકા ધ્યાનયુક્તાઃ સદ્ધર્મધારકા યુષ્માભિસ્ તે રક્ષિતવ્યાઃ પૂજયિતવ્યાઃ । તત્ કસ્ય હેતોઃ । સર્વબુદ્ધાધિષ્ઠિતો ઽયં ધર્મપર્યાયઃ । યત્ર ક્વચિદ્ ગ્રામે વા નગરે વા નિગમે વા જનપદે વા કર્વટે વા રાજકુલે વારણ્યાયતને વા યાવત્ કુટુમ્બિકગૃહે વાયં ધર્મપર્યાયઃ પ્રચરેત્ પ્રકાશ્યેતોદ્દિશ્યેત પર્યવાપ્યેત વાન્તશઃ પુસ્તકલિખિતમ્ અપિ કૃત્વા ધાર્યેત તેન ધર્મરસેન પૃથિવીરસસ ત્ ત્વૌજાંસિ વિવર્ધિષ્યન્તિ । તેન યૂયમ્ ઓજોવન્તસ્ તેજોબલવીર્યપરાક્રમવન્તો ભવિષ્યંતિ । પરિવારવિમાનવૃદ્ધિશ્ ચ યુષ્માકં ભવિષ્યતિ । મનુષ્યરાજા અપ્ય્ આરક્ષિતા ભવિષ્યંતિ । રાજૈશ્વર્યેણ તે વિવર્ધિષ્યન્તિ । સર્વરાષ્ટ્રં ચ તેષામ્ આરક્ષિતં ભવિષ્યતિ । તેન ચ ધર્મરસેન સન્તર્પિતા જંબુદ્વીપરાજાનઃ પરસ્પરહિતચિત્તા ભવિષ્યંતિ । કર્મવિપાકં શ્રદ્દધાસ્યંતિ કુશલચિત્તા ભવિષ્યન્ત્ય્ અમત્સરચિત્તા હિતવસ્તુચિત્તા સર્વસ ત્ ત્વદયાચિત્તાઃ યાવત્ સમ્યગ્દૃષ્ટિકા રાજાનો ભવિષ્ય ન્તિ । પ્રતિ પ્રતિસ્વવિષયે ઽભિર ં સ્યન્તે । ( કુરુમિય 150 ) અયં ચ જંબુદ્વીપ ઃ સ્ફીત ઉદારજનાકીર્ણો ભવિષ્યતિ સુભિક્ષતરો રમણી ય તરશ્ ચ ભવિષ્યતિ । બહુજનમનુષ્યાકીર્ણા ઓજોવતિ ચ પૃથિવી ભવિષ્યતિ સ્નિગ્ધતરાણિ ચ મૃષ્ટતરફલાનિ ચ પત્રૌષધિધનધાન્યસમૃદ્ધતરા ચારોગ્યસુખસ્પર્શવિહારસંજનની ચ ભવિષ્યતિ । સર્વકલિકલહદુર્ભિક્ષરોગપરચક્રદંશમશકશલભાશીવિષદુષ્ટયક્ષરાક્ષસમૃગપક્ષિવૃકાકાલવાતવૃષ્ટયઃ પ્રશમિષ્યન્તિ । સમ્યઙ્નક્ષત્રરાત્રિદિવ સમા સાર્ધમાસર્તુસંવત્સરાણિ પ્રવહિષ્યંતિ । સ ત્ ત્વાશ્ ચ પ્રાયો દશકુશલકર્મપથચારિણો ભવિષ્યંતિ । ઇતશ્ ચ્યુતાઃ સુગતિસ્વર્ગગામિનો ભવિષ્યંતિ । તે ઽપિ યુષ્મત્પરિવારો ભવિષ્યતિ । એવં બહુગુણમહાનુશંસો ઽયં ધારણીધર્મપર્યાયઃ । સર્વબુદ્ધાધિષ્ઠિતો મહાસન્નિપાતઃ સ ત્ ત્વાનાં સંસ્કારપારંગમાય યશોવિવૃદ્ધિપારિપૂર્યૈ ભવિષ્યતિ નિરવશેષમાતૃગ્રામભાવપરિક્ષયાયોપપત્તિવેદનીયો ઽપરપર્યાયવેદનીયઃ સંક્ષેપાદ્ ( કુરુમિય 151 ) દૃષ્ટધર્મવેદનીયો ઽપિ સો માતૃગ્રામાત્મભાવઃ આક્ષિપ્તઃ સ સર્વઃ પરિક્ષયં યાસ્યતિ સ્થાપ્યાનન્તર્યકારિણં સદ્ધર્મપ્રતિક્ષેપકં વાર્યાપવાદકં વા । યદ્ અન્યત્ કાયવાઙ્મનઃફલવિપાકદૌષ્ઠુલ્યં તત્ સર્વં પરિક્ષયં યાસ્યતિ । ય ઇમં ધર્મપર્યાયમ્ અન્તશઃ પુસ્તકલિખિતમ્ અપિ કૃત્વા ધારયિષ્યતિ તસ્ય સુમેરુમાત્રાણિ કર્મક્લેશાવરણાનિ પરિક્ષય ં યાસ્યંતિ । સર્વકુશલમૂલારંબણાનિ ચ વિવૃદ્ધિં પારિપૂરિં યાસ્યંતિ । સર્વાંગપારિપૂરિઃ સર્વાભિપ્રાયસંપત્તિઃ સર્વાણિ કાયવાઙ્મનઃસુચરિતાનિ વિવર્ધિષ્યંતિ । સર્વકુદૃષ્ટિપ્રહાણં સર્વશત્રુસહધર્મનિગ્રહઃ સર્વસૂક્ષ્મશાન્તમાર્ગાવતારો ભવિષ્યતિ । અસ્ય સર્વબુદ્ધાધિષ્ઠિતસ્ય મહાસન્નિપાતધારણીધર્મપર્યાયસ્ય પ્રભાવેન ॥ યત્ર ચ વિષયે પુનર્ અયં ધારણી ધર્મપર્યાયઃ
પ્રચરિષ્યતિ તત્ર સા પૃથિવી સ્નિગ્ધતરા ભવિષ્યતિ । ઓજોવતી મૃષ્ટફલરસા ભવિષ્યતિ । તિક્તકટુકપરુષવિરસપરિવર્જિતા ભવિષ્યતિ । પુષ્પફલસમૃદ્ધતરા ધનધાન્યકોશકોષ્ઠાગારકુંભકલશવૃદ્ધિર્ ભવિષ્યતિ । વસ્ત્રાન્નપાનૌષધોપકરણભૂયિષ્ઠતરાઃ યે ચ તત્રાન્નપાનોપજીવિનઃ સ ત્ ત્વાસ્ તે ઽરોગતરા ભવિષ્યંતિ વર્ણવન્તો બલવન્તઃ સ્મૃતિવન્તઃ પ્રજ્ઞાવન્તો ધર્મકામાઃ કુશલપર્યેષ્ટ્યભિરતાઃ પાપપરિવર્જિતા ઃ । તે તતશ્ ચ્યવિત્વા યુષ્માકં સહભાવ્યતયોપપત્સ્યંતે । ( કુરુમિય 152 ) તયા યૂયં પરિવારવૃદ્ધ્યા બલવન્તો ઽપ્રતિહતચક્રા ધર્મબલેન ચાતુર્વર્ણ્યં જનકાયં પરિપાલયિષ્યત । સ ત્ ત્વાન્ ધર્માર્થેષુ નિયોક્ષ્યત । એવં યુષ્માભિઃ સર્વત્ર્યધ્વાનુગતાનાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં પૂજા કૃતા ભવિષ્યતિ ॥

અથ ખલુ માન્દારવગન્ધરોચસ્ તથાગતો વિશુદ્ધેન બુદ્ધવિષયજ્ઞાનસ્વરઘોષેણાર્થપદવ્યાહારાનુરૂપેણ કૃત્સ્નમ્ ઇદં બુદ્ધક્ષેત્રમ્ આપૂર્ય સર્વે ચ બોધિસ ત્ ત્વા મહાસ ત્ ત્વાઃ શક્રેન્દ્રા યાવદ્ બ્રહ્મેન્દ્રા મહોરગેન્દ્રા યે ચેહ બુદ્ધક્ષેત્રે નિવાસિનો ભૂયિષ્ઠતરમ્ અસ્યાં ચાતુર્દ્વીપિકાયાં નિવાસિનઃ સર્વબુદ્ધાનાં ભગવતાં વચનેન ચાસ્ય મહા સન્નિપાતસૂત્રસ્ય ધર્મનેત્ર્યા ધારણાય પ્રકાશના ય રક્ષણાયોત્સાહયામ્ આસ ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન મૈત્રેયપૂર્વંગમાણાં સપ્તનવતિકોટીસહસ્રાણિ ક્ષાન્તિપ્રતિલબ્ધાનાં બોધિસત્ત્વાનાં મહાસ ત્ ત્વાનામ્ ઇહ બુદ્ધક્ષેત્રે નિવાસીનિ તાનિ સર્વાણ્ય્ એકકણ્ઠેનૈવમ્ આહુઃ । વયમ્ અપિ સર્વબુદ્ધાનાં ભગવતાં વચનેન સર્વનેત્ર્યધ્વાનુગતાનાં તથાગતાનાં પૂજાર્થમ્ ઇમં ધર્મપર્યાયં ન્યાયતઃ શાસ્તૃસંમતં ગુરુગૌરવેણ પ્રતિગૃહ્ણીમઃ । કારુણ્યેન સ ત્ ત્વપરિપાકાર્થં યાવદ્ અનુત્તરે માર્ગે પ્રતિષ્ઠાપનાર્થં વયમ્ ઇમં ધર્મપર્યાયં ગ્રામનગરનિગમજનપદરાજધાન્યરણ્યાયતનેષુ વિસ્તરેણો દ્ દ્યોતયિષ્યામઃ । સ ત્ ત્વાંશ્ ચ પરિપાચયિષ્યામઃ સદ્ધર્મચિરસ્થિત્યર્થં । તેન ખલુ પુનઃ સમયેન સર્વે બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તદ્બુદ્ધક્ષેત્રાન્તર્ગતા ઃ સાધુકારં પ્રદદુઃ । સાધુ સાધુ સત્પુરુષા એવં યુષ્માભિઃ કરણીયમ્ ॥
અથ ખલુ સર્વે શક્રબ્રહ્મમહોરગેન્દ્રા યે ચૈહ બુદ્ધક્ષેત્રે ઽપરાણિ ચતુઃષષ્ટિકોટીનયુતાનિ મહૌજસ્કમહૌજસ્કાનાં સ ત્ ત્વાનાં તે સર્વે એકકણ્ઠેનૈવમ્ આહુઃ । વયમ્ અપીમં મહાસન્નિપાતં ધર્મપર્યાયમ્ ઉદ્ગૃહીષ્યામો યાવદ્ વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયિષ્યામઃ સમુ દ્ દ્યોતયિષ્યામઃ સ ત્ ત્વાંશ્ ચ પરિપાચયિષ્યામઃ સદ્ધર્મચિરસ્થિત્યર્થં । સદ્ધર્મધારકાન્ ધાર્મશ્રવણિકાંશ્ ચ રક્ષિષ્યામઃ પરિપાલયિષ્યામઃ । યત્ર ચાયં ધર્મપર્યાયઃ પ્રચરિષ્યતિ તત્ર વયં સર્વબુદ્ધાનાં ભગવતાં વચનેન સર્વકલિકલહવિગ્રહવિવાદદુર્ભિક્ષરોગપરચક્રાકાલવાતવૃષ્ટિશીતોષ્ણાનિ દુષ્ટરૂક્ષપરુષવિરસતિક્તકટુકભાવાન્ પ્રશમયિષ્યામઃ । ક્ષેમરમણીયતાં સુભિક્ષસામગ્રી ં સંપાદયિષ્યામઃ । સદ્ધર્મનેત્રીચિરસ્થિત્યર્થમ્ ઉદ્યોગમ્ આપત્સ્યામઃ । ભૂયસ્યા માત્રયા ધાર્મિકાન્ રાજ્ઞઃ પરિપાલયિષ્યામઃ । ધ્યાનાભિરતાંશ્ ચ સ ત્ ત્વાન્ રક્ષિષ્યામઃ । અથ સર્વે તે બુદ્ધા ભગવન્તઃ સાધુકારં પ્રદદુઃ । સાધુ સાધુ ભદ્રમુખા એવં યુષ્માભિઃ કરણીયં । આત્મોભયપરાર્થમ્ ઉદ્યોગમ્ આપત્તવ્યં । એવં ચ યુષ્માભિસ્ ત્ર્યધ્વાનુગતાનાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં પૂજા કૃતા ભવિષ્યતિ । યત્ર હિ નામ યૂયં સ ત્ ત્વપરિપાકાર્થં સદ્ધર્મનેત્ર્યુજ્જ્વાલનાર્થં સદ્ધર્મચિરસ્થિત્યર્થમ્ ઉદ્યુક્તા ન ચિરેણ યૂયં ક્ષિપ્રમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંઓધિમ્ અભિસંભોત્સ્યત ॥
અથ ખલુ યે ઽસ્યાં મધ્યમાયાં ચાતુર્દ્વીપિકાયાં નિવાસિનઃ શક્રબ્રહ્મદેવેન્દ્રા મહોરગેન્દ્રા યે ચ મહૌજસ્કમહૌજસ્કાઃ સ ત્ ત્વાસ્ તે સર્વે ( કુરુમિય 154 ) ઉત્થાયાસના ત્ પ્રાંજલયઃ સ્થિત્વૈવમ્ આહુઃ । વયમ્ અપિ સર્વબુદ્ધાનાં ભગવતાં વચનેનેમાં સદ્ધર્મનેત્રીમ્ ઉ દ્ દ્યોતયિષ્યામઃ રક્ષિષ્યામઃ । ઇમં ચ મહાસન્નિપાતં સર્વબુદ્ધાધિષ્ઠિતં ધારણીમુદ્રાધર્પપર્યાયં ન્યાયતઃ પ્રતિગ્રહીષ્યામઃ યાવદ્ ગ્રામનગરનિગમજનપદરાજધાન્યરણ્યાયતનેષુ વિસ્તરેણ સમ્પ્રકાશયિષ્યામઃ । સદ્ધર્મધારકાંશ્ ચ પુદ્ગલાન્ રક્ષિષ્યામઃ પરિપાલયિષ્યામઃ । યે ચ ધર્મપ્રતિપત્તિસ્થિતા ધર્મભાણકા ધાર્મશ્રવણિકા ભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસકોપાસિકાઃ શ્રદ્ધાઃ કુલપુત્રા ઃ કુલદુહિતરાશ્ ચ ઇમં ધર્મપર્યાયમ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યંતિ યાવત્ પુસ્તકલિખિતમ્ અપિ કૃત્વા ધારયિષ્યંતિ ધ્યાનાભિયુક્તાઃ તાં વયં સર્વાન્ રક્ષિષ્યામઃ પરિપાલયિષ્યામઃ સત્કરિષ્યામો ગુરુકરિષ્યામો માનયિષ્યામઃ પૂજયિષ્યામઃ ચીવરચ્છત્રધ્વજપતાકાવિલેપનૈર્ યાવ ત્ સર્વભૈષજ્યપરિષ્કારૈઃ સત્કરિષ્યામઃ । અસ્ય ચ ધર્મપર્યાયસ્ય ભાષ્યમાણસ્ય પ્રકાશ્યમાનસ્ય વયં સ્વયમ્ ઉપસંક્રમિષ્યામઃ શ્રવણાય । શાસ્તૃસંજ્ઞયા વયમ્ ઇમં ધર્મપર્યાયં સત્કરિષ્યામો ગુરુકરિષ્યામો માનયિષ્યામઃ પૂજયિષ્યામઃ છત્રધ્વજપતાકાભિઃ । તત્ કસ્ય હેતોઃ । અસ્મિન્ વયં સર્વબુદ્ધાધિષ્ઠિતે ધારણીમુદ્રાધર્મપર્યાયે પ્રકાશ્યમાને ધર્મરસેનૌજોવન્તો ભવિષ્યામઃ । બલવન્તો વીર્યવન્ત ઃ સ્મૃતિમન્તો જ્ઞાનવન્તઃ પક્ષપરિવારવન્તઃ અપ્રતિહતચક્રપરાક્રમા ભવિષ્યામઃ । એવં ( કુરુમિય 155 ) વયં સર્વવિષયે સર્વાં કલિકલહ વિગ્રહ વિવાદદુર્ભિક્ષરોગપરચક્રાકાલવાતવૃષ્ટિશીતોષ્ણાનાવ્ર્ષ્ટિદુ ઃ સ્વપ્નદુર્નિમિત્તદુષ્ટરૂક્ષપરુષતિક્તકટુકવિરસાકુશલપક્ષકરાન્ ભાવાન્ પ્રશમયિષ્યામઃ । ભૂયસ્યા માત્રયા ક્ષેમસ્ ઉ ભિક્ષાન્નરમણીયારોગ્યસામગ્રીં સંપાદયિષ્યામઃ । કાલેન વાતવૃષ્ટિશીતોષ્ણૌઘાન્ આવાહયિષ્યામઃ । સમ્યગ્ રાત્રિદિવસમાસાર્ધમાસર્તુસંવત્સરાન્ આ વા હયિષ્યામઃ । સમ્ય ગ્ ગ્રહનક્ષત્રસૂર્યચન્દ્રમસ આવાહ્યિષામઃ । નદ્યુત્સસરસ્તડાકપુષ્કરિણીઃ પ્રપૂરયિષ્યામઃ । યત્ર સ ત્ ત્વાનામ્ ઉદકૌઘેન પીડા ભવિષ્યતિ તદ્ વયં પ્રતિનિવારયિષ્યામઃ । ભૂયસ્યા માત્રયા વયં તેષુ ગ્રામનગરનિગમજનપદેષુ સ ત્ ત્વહિતાર્થં પત્ત્રશાખાપુષ્પફલકન્દધાન્યૌષધસસ્યાનિ સ્નિગ્ધમૃષ્ટવર્ણરસમહત્પ્રભૂતતરાણિ નિષ્પાદયિષ્યામઃ । ધનધાન્યૌષધવસ્ત્રાભરણૈઃ સ ત્ ત્વાનામ્ અવૈકલ્યં સંપાદયિષ્યામઃ । તેષાં ચ સ ત્ ત્વાનાં કુશલપર્યેષ્ટિ .... યેષુ ગૃહનગરનિગમજનપદરાજધાનીષ્વ્ અયં સર્વબુદ્ધાધિષ્ઠિ તો ધારણીમુદ્રાધર્મપર્યાયઃ પ્રકાશ્યેતાન્તશઃ પુસ્તકલિખિતમ્ ( કુરુમિય 156 ) અપિ કૃત્વા ધાર્યેત વાચ્યેત વા પૂજાસત્કારેણ વા ધાર્યેત । તેષુ યે રાજાનો ભવિષ્યંતિ તાન્ વયં ક્ષત્રિયાં મૂર્ધાભિષિક્તાન્ રક્ષિષ્યામઃ પરિપાલયિષ્યામો ઽહિતં ચૈષામ્ અપનયિષ્યામો હિતં ચૈષામ્ ઉપસંહરિષ્યામઃ । સર્વકૌતુકામઙ્ગલકુદૃષ્ટિકુકાર્યક્વધિષ્ઠાનકુપ્રણિધકુશરણકુહનલપનમાયાશાઠ્યમૃષાવાદેર્ષ્યારોષમાત્સર્યાણિ પ્રશમયિષ્યામઃ । સમ્યગ્દૃષ્ટિમાર્ગે ઋજુકે શ્રદ્ધાદમસંયમહ્રી-ર્-અવત્રાપ્યેષુ સન્નિયોક્ષ્યામઃ । એવમ્ અગ્રમહિષીણામ્ અન્તઃપુરક્ આ ણામ્ અમાત્યગણ ક મહામાત્રનૈગમપૌરુષજાનપદાનાં ચતુર્ણાં વર્ણાનાં સ્ત્રીપુરુઅષદારકદારિકાણામ્ અપિ રક્ષાં કરિષ્યામઃ પરિપાલનં યાવદ્ ધ્રી-ર્-અવત્રાપ્યે સન્નિયોક્ષ્યામઃ । અન્તશશ્ ચતુષ્પદાન્ અપિ તેષુ વિષયેષુ રક્ષિષ્યામઃ । એષ્વ્ અસ્ય ધર્મપર્યાયસ્ય પ્રકાશનં ભવિષ્યતિ યાવલ્ લિખિતમ્ અપિ પુસ્તકે સ્થાસ્યતિ । એવંરૂપૈર્ વયં મહદ્ભિર્ ઉદ્યોગપરાક્રમૈઃ તાં સ ત્ ત્વાન્ પરિપાલયિષ્યામઃ । ધર્મનેત્રીસમુદ્દ્યોતાર્થમ્ અનન્તર્ધાનાયોદ્યોગમ્ આપત્સ્યામઃ ॥
અથ તે સર્વે બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તેભ્યઃ સત્પુરુષેભ્યઃ સાધુકાર ં પ્રદદુઃ । સાધુ સાધુ ભદ્રમુખાઃ । એવં યુષ્માભિઃ કરણીયં યદ્ યૂયં ધર્મનેત્ર્યાસ્ ત્રિરત્નવંશસ્ય ચાનંતર્ધાનાયોદ્યુક્તા એવં યુષ્માભિઃ ( કુરુમિય 157 ) સર્વત્ર્યધ્વાનુગતાનાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં પૂજા કૃતા ભવિષ્યતીતિ ॥ ॥

રત્નકેતુસૂત્રાદ્ દશમઃ આરક્ષાપરિવર્તસ્ સમાપ્ત ઃ ॥ ॥
xઇ.
અથ ખલુ ભગવાઞ્ છાક્યમુનિસ્ તથાગતઃ શક્રબ્રહ્મવિરૂઢકવિરૂપાક્ષધૃતરાષ્ટ્રકુવેરાન્ આમન્ત્રયતિ સ્મ । અહં ભદ્રમુખા ઇહ ક્ લ્ ઇષ્ ટ્ એ પંચકષાયે બુદ્ધક્ષેત્રે સ ત્ ત્વા નાં કારુણ્યપ્રણિધાનેનાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધો ધર્મ દુર્ભ્ ઇ ક્ષ્ એ ઽવિદ્યાન્ધકારપ્રક્ષિપ્તાના ં ક્લેશતસ્કરધૂર્ત્ ઓ પદ્રુ તાનાં સત્ત્વાનાં ક્લેશપ્રશમનાર્થમ્ । મારપક્ષ્ ઓ મે પરાજિતઃ સદ્ધર્મધ્વજોચ્છ્રેપિતો ઽપ્રમાણાઃ સ ત્ ત્વા દુ ઃખાચ્ ચ પરિમોક્ષિતાઃ સદ્ધર્મવૃષ્ટિર્ ઉત્સૃષ્ટાઃ મારકોટ્યો મે પરાજિતા । ........ ભદ્રમુ ખા યુષ્માકં હસ્તે ઽનુપરિન્દામિ । યદ્ એભિર્ અપ્રમાણૈર્ ગણનાસમતિક્રાન્તૈર્ બુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિર્ બોધિસ ત્ ત્વૈર્ મહાસ ત્ ત્વૈશ્ ચ દશદિ ગ્ભ્યો લોકધાતુભ્યઃ ( કુરુમિય 159 ) સન્નિપતિતૈર્ અયં વજ્રધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસર્વસમુચ્છ્રયવિધ્વંસનો ધારણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણો ધ ર્મપર્યાયો ઽધિષ્ઠિતો બુદ્ધક્ષેત્રપૃ થિવીરસસ ત્ ત્વસંવાસદોષાણાં પ્રશમાય સ ત્ ત્વપરિપાકાય સર્વાશુભકર્મનિરવશેષપરિક્ષયાર્થં ત્રિરત્નવં શચિરસ્થિત્યર્થં યાવત્ સકલ બુદ્ધક્ આર્યપરિનિષ્પ ત્ ત્યર્થં તથા યુષ્માભિર્ અપ્ય્ અધિષ્ઠાય રક્ષિતવ્ય ઇતિ ॥ યશ્ ચ મે સ દ્ધર્મનેત્રીસંરક્ષાકુશલમૂલપુણ્યા ભિસંસ્કારાણિ ..... ય શ્ ચ ......... સ્મ રણોચ્ચારણપરદેશનતૃશરણગમનોપાસકસંવરબ્રહ્મચર્યવાસેભ્યઃ કુશલમૂલપુણ્યા ભિ સં સ્કાર ......... યશ્ ચ પ્રથમમધ્ય્ આનભાવના ......... યાવત્ સંજ્ઞાવેદયિતનિરોધભાવનાયાઃ યશ્ ચ શ્રોતાપત્તિફલસાક્ષાકૃ ત યાવદ્ અપરાણિ કુશલમૂલપુણ્યાભિસંસ્કારાણિ એતર્હિ કૃતાનિ અનાગતે કરણીયાનિ વા મમ સદ્ધર્મપ્રદીપપ્રજ્વાલનપુણ્યાભિસંસ્કારાણિ સર્વમ્ એતદ્ યુષ્માકં હસ્તે પરિન્દામિ ...............
@fઓલિઓસ્ 94 તો 97 અરે મિસ્સિન્ગ્@@
ધર્મ ભાણકમ્ પુદ્ગલં સંચોદયિષ્યામઃ અસ્ય ધર્મપર્યાય સ્ ય પ્ રકાશ ણસ્ય । ધર્મભાણકધર્મશ્રાવણિકાનાં ધનધાન્યસર્વભોગસંપદ્વિવૃદ્ધીં નિષ્ દયિષ્યામઃ । અવિપ્રલોપધર્મં જિનશાસનં સંધારયિષ્યામઃ । અથ ખલુ સર્વે તે બુદ્ધા ભગવન્તઃ તેષાં સર્વેષાં મનુષ્યામનુષ્યાણાં સાધુકારં પ્રદદુઃ ......... ॥
અથ કૌતૂહલિકો બોધિસ ત્ ત્વો મહાસ ત્ ત્વઃ તં શાક્યમુનિં તથાગતં પ પ્રચ્છ । કિં ભગવન્ મારકોટ્યઃ સપરિવારાઃ સમાગ તાઃ । ભગવાન્ આહ । સર્વે સપરિવારાઃ । કૌતૂહલિકો બોધિસ ત્ ત્વ આ હ । કિં સપરિવારા મારા ત્રિરત્ને લબ્ધપ્રસાદાઃ । ભગવાન્ આહ । ન કુ લપુત્ર અયં ખલુ મારઃ પાપીમાં સહસ્રપરિવારો ઽલબ્ધપ્રસા દઃ કુપિતો ઽનાત્તમના વર્તમાને ઽનાગતકાલે ઽપિ યાવત્ સદ્ધર્મનેત્ર્ય્ ઉજ્જ્વલ તિ તાવદ્ એષો ઽવતારપ્રેક્ષી અવતારગવેષી સદ્ધર્મનેત્રીવિપ્રલોપાર્થમ્ ( કુરુમિય 161 ) અન્તર્ધાનાર્થં પ્રયતતે ... । .............. એ કવિંશતિપરિવારે એતે અલબ્ધપ્રસાદાઃ કુપિતા અનાત્તમન સો વર્તમાનો ઽનાગતકાલે ઽપિ યાવત્ સદ્ધર્મ નેત્રીપ્રવિસ્તારસ્ તાવદ્ એતે મમ શાસને અવતારપ્રેક્ષિણો અવતારગવેષિ ણઃ સદ્ધર્મનેત્રીવિપ્રલોપાર્થમ્ અન્તર્ધનાર્થં પ્રયતન્તે । તત્ કસ્ય હેતોઃ । પૂર્વ વૈરાધિષ્ઠિતત્વાદ્ અનવરોપિતકુશલમૂલત્વાદ્ અકલ્યાણમિત્રપરિગૃહી તત્વાત્ ..... નિર્વાણસુખે અલબ્ધપ્રસાદત્વાત્ પ્રણિધાનાપરિગતત્વાત્ ....... ન ચિત્તેન ચિત્તં સંદધતિ ન પ્રસીદંતિ ન સંતિષ્ઠંતિ ન વિપ્રમ્ ઓચય ં તિ । ઈદૃશાં મહાસન્નિપાતં બુદ્ધં દૃષ્ટ્વા ઈદૃશાં ચ ગમ્ભીરાં ધારણીં શ્રુ ત્વાનેનૈવ હેતુના પશ્ચાચ્ છ્રદ્ધાં પ્રતિલપ્સ્યતે ઽનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબો ધૌ । કૌતૂહલિકો બોધિસત્ત્વ આહ । ........... માયં ધર્મપર્યાયો ઽનવરુપ્તકુશલમૂલાનામ્ ( કુરુમિય 162 ) અપિ સ ત્ ત્વાનાં સચે ત્ ............ શ્રવણપથગત ..... અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબો ધૌ ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેનાગસ્તિ નામ મારઃ પૂર્વજિ નેષુ કૃતાધિકારઃ ............. અ નુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । સ મહર્ષિવેષેણ શાક્ ય્ અમુ ન્ એ સ્ ત થા ગતસ્ય ........................................
@fઓલિઓ 99 ઇસ્ મિસ્સિન્ગ્@@
હાણ્યા ચિત્તસંક્ષોભો ઽસ્ય ભવેત્ । ષડિન્દ્રિયાણિ ચાસ્ય ગોચરાસમર્થા સ્યુ ઃ ॥ તદ્યથા ।
અમલે । અહં મલે । અહં મલે । અજવવ । અજવવ । મૂલસરે વ્યાખસલે । જમસલે । હહ હહ હહ ઘોરસટ્ટ । જતખગ જ્ઞેયખગ । વિજ્ઞેવાસખગ । અમૂક્ષર । ક્ષક્ષક્ષ ક્ષક્ષ ક્ષ । મૂલબહ । ખગસ્વકજ્ઞ । સ્વપરિવર્તમૂર । અજ્ઞજ્ઞ । વાયુજ્ઞજ્ઞ । ચન્દ્રસૂર્યૌજ્ઞજ્ઞ નાવહજ્ઞજ્ઞ । ખુરક્ષજ્ઞજ્ઞ । બબજ્ઞજ્ઞ । ભૂતકોટિતથતાજ્ઞજ્ઞ । સર્વજ્ઞેભિર્ ( કુરુમિય 163 ) અધિષ્ઠજ્ઞજ્ઞ વક્રમ । ત્રિગતક્ષવ ક્ષમમક્ષમજ્ઞ ક્ષિતામારવિષય સ્વાહા ॥
સર્વજ્ઞાનામ્ અધિષ્ઠાનેન ક્ષણિકા મારવિષયા અવક્રાન્તા નિષ્ફલીગતાઃ । એવમ્ એવ યે કેચિદ્ અહિતકામા ઃ । અત્ર તાવદ્ એવ સર્વે બુદ્ધા ભગવન્તઃ સાધુકારં પ્રદદુઃ । સર્વે ચ બોધિસ ત્ ત્વા મહાસ ત્ ત્વાઃ મનુષ્યામનુષ્યા દેવાશ્ ચ સાધુકારં પ્રદદુઃ । અથ તાવદ્ એવ તસ્યાં વેલાયામ્ અકંપદ્ વસુમતી ચક્ષુભુર્ જલધરાઃ ચકંપિરે શૈલરાજનઃ । ચક્ષોભ તત્ર સ મારઃ સપરિવારઃ સ્થાપ્ય દેવકટપૂતનાં બોધિસ ત્ ત્વાંશ્ ચ ક્ષાન્તિપ્રતિલબ્ધાન્ ॥
અથ ખલુ મારઃ પાપીમાં દૃઢમતિં બોધિસ ત્ ત્વમ્ આમન્ત્રયતિ સ્મ । કુલપુત્ર કુતો ઽસ્યાગ સ્તિનો મારસ્ય બલં । કુતઃ પ્રભાવઃ । યદ્ અનેનાકૃપેણ સર્વઃ સ્વપક્ષો મમ ચ વિષયબલપરાક્રમઃ સર્વો વિધૂ ત ........ ના ... પમોચ્છેદવાદિનઃ શ્રમણસ્ય ગૌતમસ્ય પક્ષઃ સમુચ્છ્રેપિતઃ । અહં ચ સહશ્રવણાદ્ એવાસ્યા ધારણ્યા દુર્ગન્ધક્લિન્નકાયો ઽકર્મણ્યઃ સંવૃત્તઃ । સર્વદિશો મે ઽન્ધીકૃતાઃ અદર્શનાભાસા । મહાપરિદાઘેન ચ દહ્યામિ । દૃઢમતિર્ બોધિસ ત્ ત્વ આહ । સર્વબુદ્ધાનાં ભગવતામ્ અધિષ્ઠાનેન પાપીમં સર્વમનુષ્યામનુષ્યાણાં ચ બલાધાનેનાગસ્તી મારઃ ઇમં સર્વમારબલવિષયપરાક્રમં વિધ્વંસયતિ । ઇમાનિ ચાનેનાપરાજિતાનિ ( કુરુમિય 164 ) મન્ત્રપદાનિ ભાષિતાનિ । પ્રસાદય ત્વં પાપીમંસ્ તથાગતાનામ્ અન્તિકે ચિત્તમ્ ઉત્પાદયસ્વ ચાનુત્તરાયાં સમ્યક્સ ં બોધૌ ચિત્તં યથા ત્વમ્ એભ્યઃ કાયવાઙ્માનસેભ્યો દુઃખેભ્યઃ પરિમોક્ષ્યસિ । મારઃ પાપીમાન્ આહ । ઉત્સહામ્ય્ અહમ્ અપરાન્તકોટ્યો ઽસંખ્યેયાઃ અતઃ પાપિષ્ટતરાણિ કાયવાઙ્મનોદુઃખાનિ ન ત્વ્ એવાહ મ્ અ ન્ ઉ ત્ ત રાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમ્ ઉત્પાદયામિ ॥
મહાસન્નિપા તા ન્ મ હાયાનસૂત્રાદ્ રત્નકેતુપરિવર્તાદ્ એકદશમઃ સદ્ધર્મનેત્ર્યારક્ષણપરિવર્તઃ સમાપ્તા ઃ ॥ ॥
xઇઇ.

અથાટવકો મહાયક્ષસેનાપતિર્ ભીષણકયક્ષરૂપેણ સંજ્ઞિકો મૃગરૂપેણ જ્ઞાન્ ઓ લ્કો મર્કટરૂપેણ તૃષ્ણાજહશ્ છગલરૂપેણ ચ્છિન્નસ્રોતો હસ્તિરૂપેણ એતે પંચમહાસ ત્ ત્વાઃ શાક્યમુનેસ્ તથાગતસ્ય નાતિદૂરે કૌણ્ડિન્યાર્ચિષસ્ તથાગતસ્ય પુરતઃ પુનર્ નિષણ્ણા અભૂવન્ । સર્વકાયા ચ્ ચૈષાં વિશુદ્ધા સૌગન્ધિકા પ્રભા નિશ્ચચાર । અથ તે પંચમહાસ ત્ ત્વા ઉભાભ્યાં પાણિભ્યાં જ્યોતિષ્પ્રભં નામ મહામણિરત્નં ભગવતઃ પૂજાકર્માય દધ્રિરે ॥
અથ કૌતૂહલિકો બોધિસ ત્ ત્વો મહાસ ત્ ત્વઃ યોનિશસ્ તેષામ્ આશયવિશુદ્ધિમ્ અવેક્ષ્ય બોધિસ ત્ ત્વા હ્ય્ એતે મહાસ ત્ ત્વા ઇતિ તમ્ આટવકં મહાયક્ષસેનાપતિમ્ આમંત્ર્યોવાચ । કિં ભો સત્પુરુષા અર્થવશં સંપશ્યમાના યૂયમ્ એવંરૂપૈર્ ઈર્યાપથૈર્ બુદ્ધાનાં ભગવતાં પૂજાકર્માયોદ્યુક્તા ઃ । આટવક આહ । ભૂતપૂર્વં કુલપુત્રાતીતે ઽધ્વન્ય્ એકનવતિમે કલ્પે યદ્ ઇહ બુદ્ધક્ષેત્રે વિપશ્યિર્ નામ તથાગતો ઽર્હં સમ્યક્સંબુદ્ધો ઽભૂત્ । તેન ખલુ પુનઃ સમયેન વયં પંચ ભ્રાતરઃ સહોદરા અભૂવન્ । તથાસ્માભિર્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમ્ ઉ ત્પાદ્ય સ ત્ ત્વપરિપાકાયોદ્ ય્ ઓગઃ કૃતઃ । તતો .એણ શિખિનસ્ તથાગતસ્યૈવં વિશ્વભુવઃ યાવદ્ એવ સહપ્રવિષ્ટે ભદ્રકે મહાકલ્પે કકુત્સુન્દસ્ ત થાગ તો લોક ઉદપાદિ ( કુરુમિય 166 ) તત્ર વયં તથૈવ પૂર્વપ્રણિ ધાનેન સહોદરા એવ ભ્રાતરો ઽભૂત્ । તસ્ય ચાસ્માભિસ્ તથાગતસ્ય બહુવિધં પૂ જ્ ઓ પસ્થા નં કૃતમ્ અભૂત્ । અથ તત્ર સંજ્ઞિકો મહાસ ત્ ત્વ ઉપાસકો ધ્ ય્ આનાભિર તસ્ તત્રેદમ્ એવંરૂપં મહાપ્રણિધાનં ચકાર । અહમ્ ઇહ નિત્યં ભદ્રકે મહાક લ્પ્ એ મહ્ આયક્ષ સેનાપતિર્ ભવેયં । યે તત્રાટવિકાન્તારનિવાસિનો દુષ્ટા અકૃપા અદયાપન્નાઃ સ ત્ ત્વેષુ નાનાવિકૃતરૂપા યક્ષા યાવત્ કટપૂત ના સ્ તેભ્યો ઽહં તાદૃશીં ધર્મદેશનાં કુર્યામ્ । યત્ પ્રસાદપ્રતિલબ્ધા ઙ્ કૃત્વા શિક્ષાગ્રહણે નિવેશ્ય શિવે માર્ગે પ્રતિષ્ઠાપયેયં યાવત્ તત્ર તિર્યગ્યોનિગતેભ્યો ઽપિ મૃગહરિણસૂકરાદિભ્યો ધર્મં દેશ યે યં યાવદ્ ગંગાનદીવલુકાસમાન્ દુષ્ટયક્ષાન્ યાવત્ તિર્યગ્યોનિગતાન્ અપ્ય્ અનવરોપિતકુશલમૂલાન્ ધર્મદેશનયા પરિપાચ્ય ત્રિષુ યાનેષુ પ્રતિષ્ઠાપયેયં તતઃ પશ્ચાદ્ અહં વ્યાકરણમ્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પ્રતિલભેય । એવં જ્ઞાનોલ્કો યક્ષો મર્કટરૂપેણ મર્કટપરિપાકાય પ્રણિધાનં ચકાર । તૃષ્ણાજહશ્ છગલરૂપેણાક્ષણસંકટપ્રાપ્તાનાં સ ત્ ત્વાનાં પરિપાકાય પ્રણિધાનં ચકાર । છિન્નશ્રોતો ગજરૂપેણ ગજપરિપાકાય પ્રણિધાનં ચકાર । એવં દ્વાદશભિ ર્ મહર્ દ્ ધિકયક્ષસહસ્રૈશ્ ચાતુર્દ્વીપિકાનિવાસિભિઃ સ ત્ ત્વપરિપાકાય નાનાવિધાનિ પ્રણિધાનાનિ કૃતાન્ય્ અભૂવન્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિં પર્યેષમાનૈઃ । તસ્યૈવ ચાહં કકુત્સુન્દસ્ય તથાગતસ્ય ( કુરુમિય 167 ) પુરતો ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિં પર્યેષમાણો દુષ્ટયક્ષપરિપાકાય પ્રણિધાનં કૃતવાન્ ઇહ કૃત્સ્ને ભદ્રકે મહાકલ્પે । હંત દુષ્ટયક્ષાન્ અકૃપાન્ અકૃતજ્ઞા ન્ વિષમચારાં પાપેચ્છાન્ન્ અદયાપન્નાન્ યાવત્ કટપૂતના ન્ સ ત્ ત્વવિહેઠકાન્ ઓજોહરાઞ્ ચિત્તવિક્ષોભકાન્ અકુશલચિત્તકારકાં પ્રાણાતિપાતિકાન્ યાવન્ મિથ્યાદૃષ્ટિકાં ક્ષત્રિયબ્રાહ્મણવિટ્છૂદ્રચિત્તસંક્ષોભકાન્ રાષ્ટ્રગ્રામનગરનિગમજનપદસંક્ષોભકા ઙ્ ગ્રહનક્ષત્રચન્દ્રસૂર્યરાત્રિદિવસમાસાર્ધમાસર્તુસંવત્સરસંક્ષોભકાઙ્ કલિકલહદુર્ભિક્ષરોગપરચક્રાકાલવાતવૃષ્ટ્યતિશીતોષ્ણનિયોજકાન્ બીજૌષધિપત્રપુષ્પફલરસવિનાશકાન્ સ ત્ ત્વસુખસૌમનસ્યારોગ્યસામગ્રીક્ ઉ શલધર્મચ્છન્દપૃથિવીરસૌજાર્થધર્મરસવિમુક્તિરસાન્ અન્તર્ધાપકાઞ્ શિક્ષાગ્રહણે નિયોજ્યાવૈવર્તિકત્વે સ્થાપયેયં તતઃ પશ્ચાદ્ અહમ્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબ્ ઓ ધૌ વ્યાકરણં પ્રતિલભેયં ॥
તતશ્ ચાહં પ્રભૃતિ નિત્ય ં યક્ષસેનાપતિષૂપપદ્ય પાપયક્ષાન્ યાવ ત્ પાપકટપૂતનાન્ ત્રિષુ યાનેષુ પરિપાચ્યાવૈવર્તિકત્વે પ્રતિષ્ઠાપયામિ । તતઃ પ્રભૃતિ હીનમધ્યોત્કૃષ્ટભૂતાં દૃષ્ટ્વા નાભિજાનામિ પરિભવિતું । યદ્રૂપાંશ્ ચ પશ્યામિ તેનૈવ રૂપેણ તાન્ અહમ્ આલપામિ સંલપામિ સમુત્તેજયામિ સંપ્રહર્ષયામિ પાપાત્ પ્રતિનિવારયામિ મૈત્રકરુણાચિત્તતાયાં પ્રતિષ્ઠાપયામિ । યથાભિપ્રાયેણ ત્રિષુ રત્નેષ્વ્ અવૈવર્તિકાં પ્રતિષ્ઠાપયામિ । યાં યામ્ એવ યક્ષપર્ષદમ્ ઉપસંક્રમામિ તત્ર તે માં યક્ષ આટવક-મ્-ઇતિ સ્વાગતવાચા આમન્ત્રયંતિ । તેન મે આટવક-મ્-ઇતિ નામ સમાજ્ઞા ઉદપાદિ । યે ચૈતર્હિ મનુષ્યાઃ પુરાણધર્મરહિતા અસંવરસ્થા એકાન્તકૃષ્ણકર્મસમાચરાસ્ તે કાલં કૃત્વા તૃષ્વ્ અપાયેષૂપપદ્યંતે પરિત્તા મનુષ્યેષુ । યે વ્યામિશ્રકર્મસમાચારાસ્ તૃષુ રત્નેષુ અચલપ્રસાદાસ્ તે કાલં કૃત્વા યદ્ભૂયસા પાપ યક્ષેષુ પાપકટપૂતનેષૂપપદ્યંતે । તદ્ એતર્હિ ભૂયિષ્ઠતરં પાપયક્ષેષુ યાવત્ પાપકટપૂતનેષૂપપદ્યંતે । તેનૈતર્હિ પાપય ક્ ષાણાં યાવત્ ( કુરુમિય 168 ) પાપકટપૂતનાનાં લોકે વૃદ્ધિઃ । સર્વે ચ તે શુક્લપક્ષસ્યાન્તર્ધાનાયોદ્યુક્તાઃ । તેનૈતર્હ્ય્ અતીવ કલિયુગે પ્રવર્તતે ન ચાહં ભગવં છક્તઃ સર્વકાલં તાન્ દુષ્ટયક્ષાન્ યાવ દ્ દુષ્ટકટપૂતનાન્ માર્દવશુક્લધર્મેષુ વિવર્ધયિતું । ન ચાહં શક્તો ભૂયઃ સર્વક્ષત્રિયબ્રાહ્મણવિટ્છૂદ્રશ્રમણસ્ત્રીપુરુષદારકદારિકાસંક્ષોભં પ્રશમયિતું । ન ચ ગૃઅમનગરનિગમજનપદરાષ્ટ્રસંક્ષોભં પ્રશમયિતુમ્ । ન ચ ભૂયો ઽહં શક્તો ભૂતાનાં ચિત્તચૈતસિકેષુ વિમુક્તિરસં પ્રતિષ્ઠાપયિતું । પરિજ્ઞાતા મયા કુલપુત્ર સર્વબુદ્ધતેજસા સર્વયક્ષકટપૂતનાનાં હૃદયશાઠ્યપ્રયોગાવક્રમણજ્ઞાનતા ॥
અસ્તિ કુલપુત્ર વજ્રખવસરી નામ ભૂતાનાં હૃદયં મહાચણ્ડદારુણવિદ્યામન્ત્રધારણી યૈર્ મંત્રપદૈઃ પ્રયુક્તૈર્ ન ભૂયશ્ કશ્ચિદ્ યક્ષો વા યક્ષિણી વા યક્ષમહલ્લકો વા યક્ષમહલ્લિકા વા યક્ષદારકો વા યક્ષદારિકા વા યક્ષપાર્ષદો યક્ષપાર્ષદિ વા રાક્ષસો વા રાક્ષસી વા યાવન્ નાગો વા ના ગી વા કુ ંભાણ્ડો વા કું ભાણ્ડ્ ઈ વા એકાહિકો વા યાવચ્ ચતુર્થકો વા પૂતનો વા કટપૂતનો વા કટપૂતના વા કટપૂતનમહલ્લકો વા કટપૂતનમહલ્લિકા વા કટપૂતન્ અપોતકો વા કટપૂતન પોતીકા વા કટપૂતનપાર્ષદો વા કટપૂતનપા ર્ ષદ્ ઈ વા શક્તા ઃ ક્ષત્રિયસંક્ષોભં યાવજ્ જનપદસંક્ષોભં વા કર્તુમ્ ॥

યત્ર પુનઃ કુલપુત્ર ગૃઅમે વા નગરે વા નિગમે વા યાવત્ કુટુમ્બિકગૃહે વા અસ્યા વજ્રખવસર્યા ઃ સર્વભૂતહૃદયાયાઃ મહાચણ્ડદારુણવિદ્યાયાઃ મન્ત્રપદાનાં પ્રકાશનં સ્યાત્ તત્ર તે દુષ્ટયક્ષકટપૂતનાઃ તાં પૂર્વવૈરાનુબદ્ધામ્ ( કુરુમિય 169 ) અકુશલકર્મકૃયાં પ્રજહુઃ । મૈત્રીકરુણામૃદુચિત્તાઃ સર્વભૂતદયાપન્નાઃ હિતચિત્તા ભવેયુઃ । તાંશ્ ચ સર્વાન્ રાષ્ટ્રકુટુંબદેવનાગયક્ષકટપૂતનસંક્ષોભાં સર્વચન્દ્રસૂર્યગ્રહનક્ષત્રદણ્ડવિષશસ્ત્રકાખોર્દસંક્ષોભાં છારિરાંશ્ ચ વાતપિત્તશ્લેષ્મસન્નિપાતજ્વરૈકાહિકદ્વૈતીયકત્રૈતીયકચાતુર્થકકુષ્ઠમર્જકણ્ડુકાસવીસર્પોદરશૂલાંગપ્રત્યંગવ્યાધિસંક્ષોભાં પ્રશમેયુઃ । તત્ર ચ મનુષ્યામનુષ્યાન્ મૃગપક્ષિણઃ શુક્લકર્માન્તાભિયુક્તાં સર્વભયપ્રહીણાન્ સર્વસુ ખસૌ ખ્યસમન્વિતાન્ રાત્રિંદિવસાતિનામનકુશલાં દાનદમસમ્યમાભિરતાન્ અક્લાન્તકાયચિત્તાં બોધિમાર્ગપર્યેષણાભિયુક્તાં કુર્યુ ઃ ॥
અથ આટવકો મહાયક્ષસેનાપતિર્ એવમ્ આહ । સચેત્ મે કુલપુત્રાઃ સર્વે બુદ્ધા ભગવન્ત એષુ મ ન્ ત્રપદેષુ કર્મસિદ્ધિન્ દદ્યુર્ અધિષ્ઠિતેષુર્ અનુમોદેયુ ર્ યદ્ અહમ્ એતાનિ સર્વસંક્ષોભપ્રશમનકરાણિ સર્વપ્રસાદકરાણિ સર્વાકુશલપક્ષનિવારકાણિ સર્વકુશલપક્ષવિવર્ધનાનિ સર્વભૂતખવસરીમંત્રપદાનિ ભાષિતા । અધિતિષ્ઠ તુ મે શાક્યમુનિસ્ તથાગતઃ સ્વરમણ્ડલવાગ્વ્યાહારં યદ્ અહં કૃત્સ્નમ્ ઇદં બુદ્ધક્ષેત્રં સ્વરમણ્ડલવાગ્વ્યાહારાક્ષરરુતેનાપૂરયિત્વા એતાં યથાસન્ન્ ઇપા તાં પર્ષ દં સ્ વરમણ્ડલ્ અવાગ્વ્યાહાર્ આર્થપદવ્યંજનૈઃ પરિતોષયેયમ્ ॥
અથ ખલુ શક્યમુનિસ્ તથાગત આટવકં મહાયક્ષસેનાપતિમ્ આમન્ત્રયૈવમ્ આહ । અધિષ્ઠિતસ્ તે કુલપુત્રૈર્ બુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિઃ સ્વરમણ્ડલવાગ્વ્યાહારઃ અસ્યા વજ્રખવસર્યાઃ સર્વભૂતહૃદયાયા મંત્રધારણ્યાઃ કૃષ્ણપક્ષવિદ્રાપણાય શુક્લપક્ષજ્વાલનાય । ઉત્સહ ત્વં સત્પુરુષ વદસ્વેમાનિ સંક્ષોભપ્રશમનકાર્યા વજ્રખવસર્યાઃ સર્વભૂતહૃદયમન્ત્રધારણ્યાઃ સર્વદુષ્ટનિવારણાનિ મન્ત્ ર્ અપદાનિ ॥
અથાટવકો મહાયક્ષસેનાપતિર્ ઉત્થાયા સન્ આદ્ યેન શાક્યમુનિસ્ તથાગતસ્ તેનાંજલિ ં પ્રણામ્ય કૃત્સ્નમ્ ઇદં બુદ્ધક્ષેત્રં સ્વરેણાભિવિજ્ઞપય તિ સ્મ । ઇમાન્ ઇ ચ મન્ત્રપદાનિ ભાષતે સ્મ ॥ તદ્યથા ।
ધુમ ધુમ । ધમ ધમ । ધૂમ ધૂમ । નિલિ ન નલ નોલ । મિલા કુટની કુટને । મહાકુટને । ટટ ટટો મહાટટો । અભષ અભિ અભિ । રિણિ રિણિ । મહારિણિ રિણિ । રિમિ રિમિ । રિમિ રિમિ । દારિમિ રિષે । મહારિષે । શુલુ શુલુ । મહાશુલુ શુલુ । શુલુથ મહાશુલુ શુલુ । ઉગુમ । ગુમ ગુમન । રિમિ રિમિ । હિરિ હિરિ હિરિ હિરિ । હિરિ હિરિ હિરિ હિરિ હિરિ હિરિ । નિમિ નિમિ । નિહિ નિહિ । મુનિ મુનિ । બુદ્ધિ લિ પ્રવરા સૃષ્ઠલોક ચર્યાજિને જિને । જિનર્ષભ જિના જિન જિનર્ષભ સ્વાહા ॥
યત્ર યત્રૈવ ભગવન્ ગ્રામે વા નગરે વા યાવત્ કુટુંબિકગૃહે વા અસ્યાં સર્વભૂતહૃદય વજ્ર ખવસર્યાં મહામન્ત્રપદવિદ્યાયાં ભાષ્યમાણાયાં યે તત્ર દુષ્ટયક્ષ્ આ યાવદ્ દુષ્ટ્ અકટપૂતનાઃ ન ચિત્તં પ્રસાદયિષ્યંતિ ન ચ કાયવાઙ્મનોભિઃ શિક્ષાસંવરં પ્રતિગ્રહીષ્યંતિ ન ચ તેષાં સ ત્ ત્વાનાં ( કુરુમિય 171 ) અન્તિકે મૈત્રચિત્તમ્ ઉપસ્ થ્ આપયિષ્યંતિ તેષામ્ અર્થાયાહં ભૂયો દારુણતરાણિ મન્ત્રપદાનિ ભાષિષ્યે ॥ તદ્યથા ॥
અચ્છે અચ્છે । મુને મુને । અગ્ને હુ હુ । મુને મુને । મનાર્ષભ હુ હુ । અક્રદણ્ડે । અતદણ્ડે । અત અતિ । અટ હિનિ હિનિ । હિરિ હિર્ ઇ હિરિ હિરિ હિરિ હિરિ । ત્રગુમ । ગુ મ ગુમ ગુમ । હિલિ હિલિ । નિલિ નિલિ । મહાનિલિ સમુદ્રમેખ । હટ હટ હટ ધરણમેખ । ક્ષભખ ક્ષભખ । પૃથિવી અપ તેજો વાય્વ્ આકાશ । ઠ ઠ ઠ ગુંભે । ભગુમ્ભે । અક્ષિ કુમ્ભે । જિહ્વાગુગુમ્ભે । સર્વાગુંભે । રજગુમ્ભે । સભાસ્તુગુમ્ભે સ્વાહા ॥
સમનન્તરભાષિતા ચાટવકેન મહાયક્ષસેનાપતિના ઇમાનિ મન્ત્રપદાન્ય્ અથ તાવદ્ એવ સર્વે દેવનાગયક્ષકટપૂતનાઃ ક્ષુબ્ધાસ્ ત્રસ્તા ઇહ સકલે બુદ્ધક્ષેત્રે ક્ષિતિગગનસ્થાઃ પ્રચકંપિરે । અથ તત્ક્ષણાદ્ એવ સર્વેષાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં પુરતઃ પ્રાંજલયસ્ ત્રિષ્કૃત્વા એવમ્ આહુઃ । નમઃ સર્વબુદ્ધેભ્યો નમો નમઃ સર્વબુદ્ધેભ્યઃ । પરમદારુણાન્ય્ એતાનિ અનેનાતવકેન મહાયક્ષસેનાપતિના સર્વભૂતહૃદયાવક્રાન્તિમંત્રપદાનિ ભાષિતાનિ ॥ ॥
મહાસન્નિપાતાન્ મહાયાનસૂત્રાદ્ રત્નકેતુપરિવર્તા દ્ દ્વાદશમ આટવકપરિવર્તઃ સમાપ્તા ઃ ॥ ॥
xઇઇઇ.
અથ ખલુ તે સર્વે બુદ્ધા ભગવન્તઃ સ્વેષુ સ્વેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ ગગનનિમિત્તાનિ પ્રદર્શયામ્ આસુઃ પ્રત્યુત્થાનનિમિત્તાનિ ચ । અથ તાવદ્ એવ સર્વાવતીયં પર્ષા ક્ષિતિગગનસ્થાશ્ ચ સ ત્ ત્વાઃ પ્રચકંપિરે । સર્વાવતી ચેયં ભૂશ્ ચકંપે । નભસિ પુષ્પવૃષ્ટિ ર્ વ વર્ષ । અન્તરીક્ષાચ્ ચ તૂર્યકોટ્યઃ પરાજઘ્નુઃ । સર્વગન્ધધૂપાં પ્રમુમુચુઃ । સર્વં ચેદં બુદ્ધક્ષેત્રમ્ અવભાસેન સ્ફુટમ્ અભૂત્ । પ્રાંજલિઃ સર્વા પર્ષત્ તસ્થૌ ॥

અથ ખલુ બ્રહ્મા સહાંપતિર્ મહાચન્દનગન્ધં તથાગતં પપ્રચ્છ । કિયતા ભગવં કુશલમૂલેન તે સમન્વાગતા ભવિષ્યંતિ કતિભિર્ વા ધર્મૈર્ અધિષ્ઠિતાસ્ તે સ ત્ ત્વા ભવિષ્યંતિ બુદ્ધૈર્ ભગ વ દ્ભિર્ યે ઽનાગતે ઽધ્વનીમં ધર્મપર્યાયમ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યંતિ ધારયિષ્યંતિ ॥ એવમ્ ઉક્તે ભગવાં સ મહાચન્દનગન્ધસ્ તથાગતસ્ તં બ્રાહ્મણ ં સહાંપતિમ્ એતદ્ અવોચત્ । યથૈવ બ્રહ્મં ષડ્ધાતવઃ સર્વબુદ્ધૈર્ અધિષ્ઠિતા મારપક્ષવિગ્રહાર્થં સર્વકલિયુગપ્રશમાર્થં સર્વસ ત્ ત્વપરિપાકાર્થં સદ્ધર્મનેત્ર્યા શ્ ચિરસ્થિત્યર્થં માર્ગવિશુદ્ધ્યર્થમ્ । એવં સર્વબુદ્ધબોધિસ ત્ ત્વૈર્ દશભિર્ ધર્મૈસ્ તે સ ત્ ત્વા અધિષ્ઠિતા યે ઽનાગતે ઽધ્વનીમં ધર્મપર્યાયમ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યંતિ યાવલ્ લિખિત્વા ધારયિષ્યંતિ । કતમૈર્ દશભિર્ ( કુરુમિય 173 ) યદ્ ઉતેહ બ્રહ્મંસ્ તે સ ત્ ત્વાઃ સર્વબુદ્ધબોધિસ ત્ ત્વૈઃ સર્વેષાં દેવનાગયક્ષગન્ધર્વરાક્ષસકુંભાણ્ડાનાં ન્યાયતઃ પરિત્તા નિત્યકાલં યુષ્માભિ રક્ષિતવ્યાઃ । અનર્થાત્ પ્રતિનિવારયિતવ્યાઃ કુશલે કાયવાઙ્મનસ્કર્મણિ નિયોજયિતવ્યા ઉદારાન્નપાનોપભોગપરિભોગારોગ્યકૌશલ્યેનાત્મજીવિતપરિત્યાગેનાપિ તે સ ત્ ત્વાઃ સન્ધારયિતવ્યા નિર્દોષાણિ ચ તેષાં સ્મૃતિમતિગતિપ્રતિભાનકૌશલ્યાનિ ભવિષ્યંતિ । ન ચ તૈઃ કામગુણસંસક્તૈર્ મનઃસંકલ્પૈર્ વિહરિષ્યંતિ । શૂન્યતાવિહારિણશ્ ચ તે ભવિષ્યંતિ । ધરણિસમચિત્તાઃ ગમ્ભીરક્ષાન્તિસમન્વાગતાઃ સંગ્રહવસ્તૂદ્યુક્તાશ્ ચ તે ભવિષ્યંતિ । કુશલધર્માવસ્થિતાઃ સ ત્ ત્વાઃ પરિષત્ કાયાદત્તસારાઃ ત્રિવસ્તુપરિશુદ્ધા બોધિચર્યામ્ ઉત્તરિષ્યંતિ । રત્નધ્વજં સમાધિં પ્રતિલપ્સ્યન્તે યેન સમાધિના સર્વસમાધિષુ વ્યવચારજ્ઞાનકુશલા ભવિષ્યંતિ । મરણકાલસમયે ચ તે સ ત્ ત્વા ઃ પુરસ્તાદ્ અપ્રમેયાસંખ્યેયા ન્ બુદ્ધા ન્ ભગવતઃ ભિક્ષુગણપરિવૃતાં બોધિસ ત્ ત્વગણપુરસ્કૃતાં તિષ્ઠતો યાપયતો ધર્મન્ દેશયમાના ન્ દ્રક્ષ્યંતિ । તેષાં ચ બુદ્ધાનાં ભગવતામ્ અન્તિકા ત્ તાદૃશમ્ અર્થપદવ્યંજનોપેતં ધર્મન્ દેશ્યમાનં શ્રોષ્યંતિ । યત્ સર્વવિશિષ્ટમ્ આર્યં નિરામિષપ્રીતિપ્રામોદ્યં પ્રતિલબ્ધા ઃ સર્વં તત્ કર્માવરણમ્ અકુશલં ( કુરુમિય 174 ) ચરિમવિજ્ઞાને સમશ્. તેષાં સહધર્મેણા નિરોત્સ્યંતિ । સર્વાભિપ્રાયેણ ચ પરિશુદ્ધેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષ્વ્ ઔપપાદિક ઉપપત્સ્યંતે । યેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તિષ્ઠન્તો યાપયન્તઃ શુદ્ધાં મહાયાનકથાં દેશંતિ તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ તે સ ત્ ત્વાસ્ તૈર્ મહાયાનસંપ્રસ્થિતૈર્ અનાવરણજ્ઞાનસમન્વાગતૈર્ ગગનસમચિત્તૈઃ સાર્ધ ં સંવસિષ્યંતિ । ન ચિરેણૈવ તૈર્ ગુણૈઃ સમન્વાગતા ભવિષ્યંતિ । ન ચ તે સ ત્ ત્વા ભૂયઃ ક્લિષ્ટે પંચકષાયે બુદ્ધક્ષેત્રે ઉપપત્સ્યંતે ઽન્યત્ર સ્વપ્રણિધાનેન ક્ષિપ્રમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંભોત્સ્યંતે । એભિર્ દશભિર્ ધર્મૈર્ અધિષ્ઠિતાસ્ તે સ ત્ ત્વા બુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિર્ ભવિષ્યંતિ ય એતર્હિ ઽનાગતે ઽપ્ય્ અધ્વનીમાં સદ્ધર્મનેત્રીમ્ ઉ જ્ જ્વાલયિષ્યંતિ ઇમં ચ ધારણીમુદ્રાધર્મપર્યાયમ્ ઉદ્ગ્રહીષ્યંતિ યાવત્ પુસ્તકલિખિતમ્ અપિ કૃત્વા ધારયિષ્યંતિ । સર્વબુદ્ધબોધિસ ત્ ત્વાધિષ્ઠિતાસ્ તે સર્વોપક્લેશવિનિર્મુક્તા બોધિસ ત્ ત્વા મહાસ ત્ ત્વા ભવિષ્ય ન્ તીતિ ॥
અથ ભગવાં છાક્યમુનિસ્ તથાગતઃ શક્રબ્રહ્મલોકપાલાન્ આમન્ત્રયતિ સ્મ । યે કેચિદ્ ઇહ માર્ષા બુદ્ધા ભગવન્તો દશભ્યો દિગ્ભ્યઃ સમાગતાઃ સર્વૈ ર્ યુષ્મત્કારુણ્યાર્થમ્ ઇહ લોકધાતૌ બાહ્યભાવવિશોધનાર્થં સ ત્ ત્વપરિપાકાય બોધિચર્યાપ્રદર્શનાર્થં મારપક્ષપરાજયાય ધર્મધ્વજોચ્છ્રેપણાય સકલબુદ્ધકાર્યોપદર્શનાય ત્રિરત્નવંશાનુપચ્છેદાય સર્વવ્યાધિપ્રશમનાય સર્વદુષ્ટનિવારણાય સર્વભયારક્ષાયૈ સર્વકુદૃષ્ટિપ્રહાણાય ( કુરુમિય 175 ) બોધિમાર્ગાવતારદશતથાગતબલપારિપૂર્યૈ સર્વકર્મક્લેશક્ષયાય-મ્ એવંરૂપ આશ્ચર્યાદ્ભુતો ઽશ્રુતપૂર્વો ગંભીરધારણીપદપ્રવેશવ્યાકરણો ધર્મપર્યાયો ભાષિતઃ યેન ગૃહગ્રામનગરવિષયારક્ષા યાવચ્ ચાતુર્દ્વીપિકારક્ષા દેવનાગયક્ષમનુષ્યામનુષ્યારક્ષા ધાન્યૌષધપત્રપુષ્પફલસસ્યારક્ષા ધર્મભાણકાનાં ધર્મશ્રાવણિકાનાં ચારક્ષા ભવત્ય્ અસંગ ધા રણીપ્રતિલાભાય આકાશસમજ્ઞાનાવતારાય એકનયસર્વજ્ઞજ્ઞાનપ્રતિલાભાય ।
અસ્મિં ખલુ પુન ર્ માર્ષા ધર્મપર્યાયે એભિર્ બુદ્ધૈર્ ભગવદ્ભિર્ ઇહ બુદ્ધક્ષેત્રે એકૈકો ભાવો મહાકરુણાવતારજ્ઞાનનિષ્યન્દૈર્ દશભિઃ પ્રકારૈર્ અધિષ્ઠિતઃ । સર્વબુદ્ધબોધિસ ત્ ત્વૈર્ ઇદં માર્ષા બુદ્ધક્ષેત્રમ્ અખિલં પરિભુક્તં સર્વકુશલધર્માધિષ્ઠાનાય । સર્વબુદ્ધક્ષેત્રોપપન્નાનામ્ ઇદં બુદ્ધક્ષેત્રં ચૈત્યભૂતં ગુરુસ્થાનીયં શાસ્તૃસંમતં નમસ્કરણીયં સંવૃત્તં યત્ર હિ નામેહ પંચાનન્તર્યકારિણામ્ અપ્ય્ અકુશલધર્મસમન્વાગતાનાં તત્ કર્માવરણમ્ અનિષ્ઠફલં નિરવશેષં પરિક્ષયં ગચ્છતિ । સર્વે ચ તે પ્રહીણકર્માવરણાઃ કુશલેષુ ધર્મેષુ પ્રતિષ્ઠન્તે । મહાપુરુષકારો ઽયં માર્ષા બુદ્ધાનાં ભગવતામ્ । ઇહ બુદ્ધક્ષેત્રે સત્કૃત્ય માર્ષા યુષ્માભિર્ અયં ધર્મઃ પરિગૃહીતવ્યો રક્ષિતવ્યઃ । સદ્ધર્મધારકાશ્ ચ ગૃહસ્થપ્રવ્રજિતાઃ પુદ્ગલાઃ ધર્મપ્રતિપન્નાશ્ ચ રક્ષિતવ્યાઃ । એવં યુષ્માકં હિતાય સુખાય ભવિષ્યતિ ॥
અથ ખલુ કુસુમધ્વજસ્ તથાગતસ્ તસ્યાં વેલાયામ્ અસ્ય ધર્મપર્યાયસ્ય ગુણાનુશંસપ્રરૂપણાર્થમ્ એવમ્ આહ ।
સર્વક્ષેત્ર સંપ્રપૂર્ય કાંચનેન તાયિષુ
પ્રપૂજનાય નાયકેષુ સંસૃજેદ્ ય એવ તદ્ ।

ઇદં તુ યઃ પ્રધાનસૂત્રમ્ ઉત્તમં હિ ધારયેત્
સ પુણ્યમ્ અપ્રમેયમ્ એવમ્ આપ્નુયાદ્ વિશારદ ઃ ॥ ર્ક્પ્_13.1
અથ ખલુ રત્નચ્છત્રશ્રીસ્ તથાગતો ઽપ્ય્ એવમ્ આહ । દત્વા સ્વર્ણનિષ્કાં ગંગાન દી સિકતોપમાં મુનિવૃષભેભ્યઃ પ્રાપ્નોતિ પુણ્યમ્ એવં યથા સમુદ્દિશ્ય સૂત્રમ્ ઇદમ્ ॥
અથ ખલુ ગિરિકૂટસ્ તથાગતો ઽપ્ય્ એવમ્ આહ ।
આકાશં છાદયિત્વા વરકુસુમચયચ્છત્રસંઘાતમેઘૈર્
બુદ્ધેભ્યઃ સંપ્રદદ્યાત્ પ્રમુદિતસુમનાઃ પૂજનાર્થં હિ કશ્ચિત્ ।
યઃ પશ્ચાત્ ક્ષીણકાલે પ્રતિભયરભસે ધારયેત્ સૂત્રમ્ એતત્
પુણ્યસ્યાસ્ય પ્રમાણં ન ખલુ કથયિતું સર્વસ ત્ ત્વો ઽપિ શક્ત ઃ ॥ ર્ક્પ્_13.2
અથ ખલુ ભગવાન્ અપિ શાક્યમુનિસ્ તથાગત એવમ્ આહ ।
વર્તિં મેરુપ્રમાણાં પુરત ઇહ મુને ગન્ધતૈલાવસિક્તાં
દીપસ્યો જ્ જ્વાલ્ય ભક્ત્યા વિકસિતવદનો ધારયેત્ કલ્પકોટ્યઃ ।
યઃ કશ્ચિત્ પુણ્યકામો નિવરણતનુતાં પ્રાર્થયન્ યસ્ ત્વ્ ઇહાન્યઃ
સૂત્રં પ્રક્ષીણકાલેષુ સદસિ કથયેત્ પુણ્યમ્ અસ્માદ્ વિશિષ્ટમ્ ॥ ર્ક્પ્_13.3
અથ ખલ્વ્ અક્ષોભ્યસ્ તથાગતો ઽપ્ય્ એવમ્ આહ ।
ક્ષાન્તિ ં યશ્ ચ વિભાવયેત્ મતિધરો વીર્યં સદા ચારભે ન્
નિત્યં ધ્યાનપરઃ સમાહિતતનુઃ પ્રજ્ઞાં ચ વિસ્ફારયેત્ ।
ક્ષીણે યસ્ ત્વ્ ઇહ ધારયેત્ કલિયુગે સદ્ધર્મમુદ્રામ્ ઇમામ્
એષા ક્ષાન્તિર્ ઇદં ચ વીર્યમ્ અસમં પ્રજ્ઞા ચ તસ્યાતુલા ॥ ર્ક્પ્_13.4
અથ ખલુ વિરજબલવિક્રામી તથાગતો ઽપ્ય્ એવમ્ આહ ।
એતત્ સૂત્રં પ્રકાશ્યેહ ધારયિત્વાભિલિખ્ય ચ ।
ગ્રાહયિત્વા પરાન્ યુક્ત્યા વાચયિત્વા પુનઃ સદા ॥ ર્ક્પ્_13.5
પૂજયિત્વાથ ધૂપૈશ્ ચ પુષ્પમાલ્યાગ્રચીવરૈઃ ।
યત્ પુણ્યં સમવાપ્નોતિ ન તચ્ છક્યં પ્રકીર્તિતુમ્ ॥ ર્ક્પ્_13.6
ઇતિ ॥
અથ ખલુ તે ઽપ્રમેયાસંખ્યેયા બુદ્ધા ભગવન્તો ઽસ્ય સૂત્રસ્યાપ્રમેયાં વર્ણગુણાનુશંસાન્ ઉદીરયિત્વા શક્રબ્રહ્મલોકપાલાન્ આહૂયૈવમ્ ઊ ચ્ ઉઃ ॥ ઉદ્ગૃહ્ણીધ્વં માર્ષા ઇમં ધર્મપર્યાયં સર્વકર્માવરણક્લેશક્ષયંકરં યસ્ય પશ્ચાત્કાલે શ્રવણમાત્રેણ્ આપિ સત્ ત્વ્ આ નાં સર્વકર્માવરણક્લેશક્ષયો ભવિષ્યતિ ॥ ઇદમ્ અવોચદ્ ભગવાન્ । આત્તમના સા ચ સર્વાવતી પર્ષત્ સદેવમાનુષાસુરગન્ધર્વશ્ ચ લોકો ભગવતો ભાષિતમ્ અભ્યનન્દત્ ॥ ॥
મહાસન્નિપાતાન્ મહાયાનસૂત્રાદ્ રત્નકેતુનિષ્ઠાગમપરિવર્તસ્ ત્રયોદશમઃ સમાપ્તાઃ ॥ ॥
[ચોલોફોન્]
સંસ્કૃત્વા રત્નકેતું પ્રચુરભયહરાન્ ધારણીં યન્ મયાગ્ર્યં
પુણ્યં કિંચિત્ પ્રસૂતં પ્રમુદિતમનસા સર્વભક્ત્યાદૃતેન ।
સર્વો ઽયં તેન લોકો મુનિવચનકથાલંકૃતાં રત્નકેતું હ્ય્
એતામ્ એવ સ્ફુટાર્થામ્ અતિગુણવિશદાં પ્રાપ્નુયાત્ સદ્ય એવ : ॥ ॥
સદ્ધર્મસંગ્રહો શ્રીપટોલષાહિ વિક્રમાદિત્યનન્દસ્ય્ શ્રીમહાદેવ્યાં સુરેન્દ્રમાલાયાં તથા સાર્ધં ઉવખી શ્રીમહાદેવ્યાં દિલ્નિતપુણ્યાં ॥ તથા સાર્ધં પુસ્તકલિખાપિતમ્ ઇદં મહાદાનપતિમ્ એતલગોર્ નિક્ષિણસ્ય તથા સાર્ધં ભાર્યા આશ્ણાતિ કસુમો.વલ્તાયાં તથા સાર્ધં માતા અસ્પિનશૂલાયાં ॥