મહાસંનિપાતરત્નકેતુધારણીસૂત્ર · ભાગ 120

fઓલિઓસ્ 1-4 અરે મિસ્સિન્ગ્
ઇ.
પાપિકાં દૃષ્ટિં ગ્રા હયેયં ॥
અથ તેન ક્ષણેન મારઃ પાપીમાઞ્ છીઘ્રમ્ એવ સ્વભવનાદ્ અન્તર્હાયાયુષ્મતો ઽશ્વજિતો વેષલિંગેર્યાપથેન તયોઃ સત્પુરુષયોઃ પુરતો ઽન્તર્મા ર્ગે સ્થિત્વૈવમ્ આહ ॥
ઉક્તં પૂર્વ મ્ ઇદં મયા હિ વિતથં હેતૂપમં કારણં
યુવયોર્ એવ મનઃપ્રચારનિયમં વિજ્ઞાયતું કિં યુવાં ।
સર્વં ચૈતદ્ અપાર્થકં હિ કથિતં નાસ્ત્ય્ અત્ર હેતુઃ પુનઃ
કૃષ્ણસ્યાસ્ય શુભસ્ય કર્મણ ઇહ પ્રા પ્તિઃ ફલં વા કુતઃ ॥ ર્ક્પ્_1.9
ક્ષિપ્રં કામગુણેષ્વ્ અતીવ ચરતં ક્રીડાં યુવાં વિન્દતં
મૃત્યુર્ નાસ્તિ ન જન્મ નાર્તિજરસે લોકઃ પરો નાસ્તિ વા ।
પુણ્યાપુણ્યફલં ચ કર્મજનિતં નાસ્ત્ય્ અત્ર હેતુક્રિ યા
લાભાયે વદ તીહ શાક્યતનયો મા શ્રદ્ધયા ગચ્છથઃ ॥ ર્ક્પ્_1.10
અથોપતિષ્યકૌલિતયોર્ એતદ્ અભૂત્ । મારો વતાયં પાપીમાન્ ઉપ સ ંક્રાન્ત આવયોઃ
પ્રવ્ ર્ અજ્યાવિચ્છન્દનાર્થં । અથોપતિષ્યઃ પરાઙ્મુ ખઃ સ્વપ રિષદમ્ આહૂયૈવમ્ આહ । શ્રુણત યૂયં માણવકાઃ સ્મરત સંસારદોષાન્ ।
જરયા પીડિતો લોકો મૃત્યુના પરિવારિતઃ ।
ઉભયોસ્ તત્પ્રહાણાય પ્રવ્રજ્યા ં સાધુ ગૃહ્ણથ ॥ ર્ક્પ્_1.11
અથ કૌલિતો મારં પ્રોવાચ ॥
આજ્ઞાતઃ પ્રવરઃ સતાં મતિધરો ધર્મસ્ ત્રિદુઃખાન્તકૃત્
કશ્ચિન્ નાસ્તિ યદાવયોર્ મતિમ્ ઇમાં વ્યુચ્ચાલયેત્ સર્વથા ।
તૃષ્ણાયાઃ પ્રશમાય ધીરમનસાવ્ આવાં સદા વ્યુત્થિતૌ
મા સિંહાકૃતિના સૃગાલવચનૈર્ આવાં મતેર્ ભ્રામય ॥ ર્ક્પ્_1.12
યાશ્ ચ દેવતા દૃષ્ટસત્યાસ્ તા ગગનસ્થિતાસ્ તાભ્યાં સત્પુરુષાભ્યાં સાધુકાર ં ( કુરુમિય 3 ) પ્રદદુઃ । સાધુ સાધુ સત્પુરુષૌ સર્વલોકવિશિ ષ્ટ એષ માર્ગો યદ્ ઉત પ્રવ્રજ્યાનિષ્ક્રમઃ । સર્વદુઃખોપશાન્ત એષ માર્ગઃ । સર્વતથાગતગોચરાવતાર એષ માર્ગઃ । સર્વબુદ્ધૈર્ ભગ વ દ્ભિર્ વ ર્ ણિતઃ પ્રશસ્ત એષ માર્ગો યદ્ ઉત પ્ર વ્રજ્યાનિ ષ્ક્રમ ઇતિ । અથ ખલુ માર ઃ પાપીમાન્ દુઃખિતો દુર્મના વિપ્રતિસારી તત્રૈવાન્તર્ધાનં જગમા ॥
અથ ખલૂપતિષ્યકૌલિતૌ પરિવ્રાજકૌ સ્વપરિષદમ્ અવલોકયૈવૈવ મ્ ઊચ તુઃ । યત્ ખલુ માણવકા યૂયં જાનીધ્વમ્ આવાં જરામરણસાગરપારંગમાય તથાગતમ્ ઉદ્દિશ્ય પ્રવ્રજ્યાં સંપ્રસ્થિતૌ । યઃ પુનર્ યુષ્માકં નેચ્છતિ ભ ગવતઃ શાસને પ્રવ્રજિતુમ્ ઇહૈવ નિવર્તતાં । સર્વાણિ ચ તાનિ પંચમાણવકા ના ં શતાન્ય્ એવમ્ આહુઃ । યત્ કિંચિદ્ વયં જાનીમસ્ તત્ સર્વં યુવયોર્ અનુભાવેન । નૂનં યુવામ્ ઉદારસ્થાને પ્રવ્ર જિતૌ । યમ્ ઉદ્દિશ્ય પ્રવ્રજિતૌ યુવાં તમ્ ઉ દ્દિશ્ય વયમ્ અપિ પ્રવ્રજિષ્યામઃ ॥
અથોપતિષ્યકૌલિતૌ પરિવ્રાજકૌ પંચશતપરિવારૌ ભગવંતમ્ ઉદ્દિશ્ય પ્રવ્રજ્યા ં સંપ્રસ્થિતૌ વિદિત્વાથ મારઃ પાપીમાન્ બહિ રાજગૃહસ્ય મહાન ગરસ્ય મહાપ્રપાતમ્ અભિનિર્મિતવાન્ યોજનશતમ્ અધસ્તાદ્ ( કુરુમિય 4 ) યથા તૌ ન શક્ષ્યતઃ શ્રવણસ્ય ગૌતમસ્યાન્તિકમ્ ઉપસંક્રમિતુમ્ ઇતિ । ભગવા ં શ્ ચ પુનઃ તાદૃશમ્ ઋદ્ધ્ય ભિસંસ્કારમ્ અભિસંશ્ચકાર યથા તાવ્ ઉપતિષ્યકૌલિતૌ પરિવ્રાજકૌ તં મહાપ્રપાતં ન દદૃશતુઃ । ઋજુના માર્ગેણ ગચ્છતઃ । પુનર્ અપિ મારઃ પાપીમાંસ્ તયોઃ પુરતઃ પર્વતમ્ અભિનિર્મિમીતે દૃ ..... સુષિરં યોજનસહસ્રમ્ ઉચ્ચત્વેન સહસ્રં ચ સિંહાનામ્ અભિનિર્મિમીતે ચણ્ડાનાં દુષ્ટાનાં ઘોરાણાં । તૌ ચ સત્પુરુષૌ ભગવતસ્ તેજસાર્ દ્ ધ્યનુભાવેન ચ તં પર્વતમ્ અપિ ન દ દૃશતુઃ ન ચ સિ ં હા ન્ ન ચ સિ ં હન્ આ દઞ્ છુશ્રુવતુઃ । ઋજુના ચ માર્ગેણ યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રામતુઃ । ભગવાંશ્ ચાનેકશતસહસ્રયા પરિષદા પરિવૃતઃ પુ રસ્કૃતો ધ ર્મં દેશયતિ સ્મ ॥
અથ ખલુ ભગવાન્ ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે સ્મ । પશ્યત યૂયં ભિક્ષવઃ એતૌ દ્વૌ સત્પુરુષૌ ગણપ્રમુખૌ ગણપરિવારૌ । આહુ ઃ । પશ્યામો વયં ભગવન્ ॥ ભ ગવાન્ આહ । એતૌ દ્વૌ સત્પુરુષૌ સપરિવારૌ મમાન્તિકે પ્રવ્રજિત્વા એકો મમ સર્વશ્રાવકાણાં પ્રજ્ઞાવતામ્ અગ્રો ( કુરુમિય 5 ) ભવિષ્યતિ દ્વિતીયો ઋદ્ધિ મ તામ્ ॥
અથાન્યતરો ભિક્ષુસ્ તસ્યા ં વેલાયામ્ ઇમા ગાથા અભાષત ॥
એતૌ ચ વિજ્ઞપુરુષૌ પરિવાર વ ન્તૌ યૌ વ્ ય્ આકૃતૌ હિતકરેણ નરોત્તમેન ।
સમન્વિતાવ્ ઋદ્ધિધિયા વિશારદાવ્ ઉપેમ્ય્ અહં ગૌરવજાત એતૌ ॥ ર્ક્પ્_1.13
અથ ખલુ સ ભિક્ષુર્ ઉત્થાયાસનાદ્ બહુભિર્ ભિક્ષુભિઃ સાર્ધં બહુભિશ્ ચ ગૃહસ્થપ્રવ્રજિતૈર્ અભ્યુદ્ગમ્ય તૌ સત્પુરુષૌ પર્યુપાસતે સ્મ । અથ તૌ સત્ પુરુષૌ યેન ભગવાંસ્ તેનોપજગ્મતુ ઃ । ઉપેત્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા ભિ વન્દ્ય તૃપ્રદક્ષિ ણ ં કૃત્વા ભગવતઃ પુરતઃ સ્થિત્વા ભગવંતમ્ એતદ્ ઊચુ ઃ । લભેવહ્ય્ આવાં વા ભગવતો ઽન્તિ કે પ્રવ્રજ્યો પસંપદ્ભિક્ષુભાવમ્ । ચરેયમ્ આવાં ભગવતો ઽન્તિકે બ્રહ્મચર્યં ॥ ભગવાન્ આહ । કિ ં નામ યુવાં કુલપુત્રૌ । ઉપતિષ્ય આહ । તિષ્યસ્ય બ્રાહ્મણસ્યાહં પુત્ર ઉપતિષ્યો નામ । મા તા મે શારિકા નામ । તતો મે જન્મ । તેન મે શારિપુત્ર ઇતિ નામધેયં કૃતં । અભ્યનુજ્ઞાતો ઽહં ( કુરુમિય 6 ) પૂર્વં માતાપિતૃભ્યાં પ્રવ્રજ્યાયૈ ॥ કોલિત આહ । પિતા મે કૌ ણ્ડિણ્યો નામ । તેન મે કૌલિતો નામ । માતા મે મુદ્ગલા નામ । તેન મે મૌદ્ગલ્યાયન ઇતિ સામાન્યં નામધેયં કૃતં । કશ્ચિ ન્ મે જનો કૌલિત-મ્-ઇતિ સંજાનાતિ । કશ્ ચ્ ઇન્ મ્ ઔદ્ ગ લ્ ય્ આ યન ઇતિ ॥ અભ્યનુજ્ઞાતો ઽહં પૂર્વં માતાપિતૃભ્યાં પ્રવ્રજ્યાયૈ ॥ ભગવાન્ આહ । ચરતાં શારિપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનૌ સપરિવારૌ મમાન્તિકે બ્રહ્મચર્યમ્ ઇતિ । સૈવ તયોઃ પ્રવ્રજ્ય્ આ ઉપસંપદ્ ભિક્ષુભાવ શ્ ચ । અચિરપ્રવ્રજિતૌ ચ શારિપુત્રમૌદ્ગલ્યાયનૌ સપરિવારૌ ॥
અથ મારઃ પાપીમાન્ મહેશ્વરરૂપેણ ભગવતઃ પુરત ઃ સ્થિત્વૈવમ્ આહ ॥
યે શાસ્ત્રાર્થપ રિચરિયાસુ નિપુણા વિદ્યાસુ પારંગતાઃ
તે સર્વે પ્રણમંતિ મત્સુચરણૌ તેષામ્ અહં નાયકઃ ।
ક્ષિપ્રં મચ્છરણં સશિષ્યપરિષં ગચ્છાદ્ય ભો ગૌતમ
સ્ફીતં નિર્વૃતિ + + + + + તં વક્ષ્યામિ માર્ગં તવ ॥ ર્ક્પ્_1.14
ભગવાન્ આહ ।
ત્વન્માર્ગો જગતો ઽસ્ય દુર્ગતિવહો દુઃખાર્ણવપ્રાપકો
માર્ગો મે સ ચરાચરસ્ય જગતો દુઃખાર્ણવોચ્છોષકઃ ।
કિં ભૂયો લપસિ પ્ર ગલ્ભમુખરો ધૃષ્ટં સૃગાલસ્વરઃ
વ્યાભગ્નો ઽસિ ન મારકર્મ ઇહ મે શક્તો ઽસિ કર્તું પુનઃ ॥ ર્ક્પ્_1.15
અથ મારઃ પાપીમાન્ મહેશ્વ ર રૂપમ્ અંતર્ધાય બ્રહ્મવેષેણ પુનર્ ભગવ તઃ પુરતઃ સ્થિત્વૈવમ્ આહ ॥

કર્મક્લેશભવાંકુરપ્રમથન ં યત્ તે કૃતં પ્રજ્ઞયા
દુઃખાન્ય્ ઉત્સહસીહ કિં પુનર્ ઇતસ્ સ ત્ ત્વાર્થમ્ એવં મુને ।
નાસ્ત્ય્ અસ્મિં જગતિ પ્રભો ક્વચિદ્ અપિ ત્વત્પાત્રભૂતો જનઃ
કસ્મા ત્ ત્વં વિગતામયો ન ત્વ રિતં નિર્વાસિ કાલો હ્ય્ અય મ્ ॥ ર્ક્પ્_1.16
ભગવાન્ આહ ।
ગંગાવાલુકસન્નિભાન્ અસદૃશા ન્ સ ત્ ત્વાન્ પ્રપશ્યામ્ય્ અહં
યે મે વૈનયિકાઃ સ્થિતા ઃ કરુણયા તે સંપ્ર મો ક્ષ્યા મયા ।
મધ્યોત્કૃષ્ટજઘન્યતામ્ ઉપગતો નિર્મોક્ષ્ય નિષ્ઠા જગત્
નિર્વાસ્યામિ તતો નિમન્ત્રયસિ માં શાઠ્યેન કિં દુર્મતે ॥ ર્ક્પ્_1.17
અથ પુનર્ અપિ મારઃ પાપીમાન્ દુઃખિતો દુર્મના વિપ્રતિસારી તત્રૈ વાન્તર્ધાય સ્વભવનં ગત્વા શોકાગારં પ્રવિશ્ય નિષણ્ણઃ । તત્ક્ષણમ્ એવ ચ સર્વમારભવનનિવાસિનશ્ ચ સ ત્ ત્વા ઃ પરસ્પરં પૃચ્છંતિ સ્મ । કો હેતુર્ યદ્ અયમ્ અસ્માકં મ હારાજઃ શોકા ગારં પ્રવિશ્ય નિષણ્ણો ન ચ કશ્ચિજ્ જાનીતે ॥
અથ પંચ મારકન્યાશતાનિ પરમપ્રીતિકરાણિ પુષ્પમાલ્યવિલેપનાનિ ગૃહીત્વા પરમમનોજ્ઞૈર્ વસ્ત્રાભ રણૈર્ આત્માનમ્ અ લંકૃત્ય પરમમનોજ્ઞહર્ષકરાણિ દિવ્યાનિ તૂર્યાણિ પ્રવાદયંત્યઃ પરમમનોજ્ઞસ્વરેણ નૃત્યંત્યો ગાય ં ત્યો વાદયંત્યો મહતા દિવ્યેન પંચાંગિકેન તૂર્યેણ રતિક્રીડાયુ ક્તેન મારસ્ય પાપીમતઃ પુરત ઃ સ્થિતાઃ । સ ચ મારઃ પાપીમાન્ બાહૂન્ પ્રગૃહ્ય પ્રક્રોશિતુમ્ આરબ્ધઃ । મા શબ્દ ં કુરુત મા શબ્દં કુરુતેતિ । એવમ્ ઉક્તાશ્ ચ્ અ મ્ ઉ હ્ ઊ ર્ તં તા અપ્સરસસ્ તૂષ્ણીં તસ્થુઃ । પુનર્ અપિ પ્રગાયંત્યસ્ તૂર્યાણિ પરાજઘ્નુઃ । મારશ્ ચ પાપીમાન્ પુનર્ અપિ બાહુદ્વયમ્ ઉત્ક્ષિપ્ય પ્રક્રોશિતુમ્ આરબ્ધો યાવત્ સપ્તકૃત્વસ્ તા અપ્સરસસ્ તાં રતિનિબદ્ દ્ હ ન્ ઋત્તવા .......... પુનર્ મારઃ પાપીમાન્ ત થૈવ ( કુરુમિય 9 ) બાહુદ્વયમ્ ઉન્નામ્ ય્ ઓત્ક્રોશં ચ કાર । મા શબ્દં કૃધ્વં મા શબ્દં કૃધ્વમ્ ઇતિ । એવમ્ ઉક્તાશ્ ચ તા અપ્સરસસ્ તૂષ્ણી ં તસ્થુઃ ॥
અથ ખલુ વિદ્યુદ્વલ્ગુસ્વરા નામાપ્સરા ય્ એન મારઃ પાપીમાં સ્ તેનાંજલિં પ્રણામ્યૈવમ્ આહ ।
કિં તે વિભો ચ્યુતિનિમિત્તમ્ ઇહાદ્ય દૃષ્ટં
કિં વા જગદ્ ધુતવહાકુલમ્ અદ્ય જાતં ।
શત્રુસ્ તવાધિકબલઃ કિમ્ ઇહાસ્તિ કશ્ ચિત્
+ + + + + + સ માશ્રયસે સશોકઃ ॥ ર્ક્પ્_1.18
માર ઃ પ્રાહ ॥
શત્રુર્ મમાસ્તિ બલવા ન્ નિગૃહીતચેતા
માયાસુ શિક્ષિત મતિ ર્ ભુવિ શાક્યપુત્રઃ ।
તત્પ્ ર્ અક્ષયો યદિ ન ચાસ્તિ ક થં ચિદ્ એવં
શૂન્યં કરિષ્ય તિ મમેહ સ કામધાતુ મ્ ॥ ર્ક્પ્_1.19
સા અપ્સરા પ્રોવાચ ।
સ્વામિન્ન્ ઉપાયબલવીર્યપરાક્રમૈઃ કૈઃ
કર્તું ક્ષયં પર મ્ અ શેષમ્ ઇહાદ્ય તસ્ય ।
ક ઃ શક્નુયાત્ ત્રિભવ બન્ધ નદીર્ઘતીરં
તૃષ્ણાર્ણવં ક્ષપયિતું વલસા + યુક્તઃ ॥ ર્ક્પ્_1.20
માર ઃ પ્રાહ ।
દાનવ્રતાશયદયાપ્રણિધાનપાશઃ
શૂન્યાનિમિત્તપરમાસ્ત્રગૃહીતચાપઃ ।
નિઃશેષતો ભવ નિ વૃ ત્ ત્યુપદેશકર્તા
સંસારનિ ઃ સૃતપથપ્રશમાનુકૂલઃ ॥ ર્ક્પ્_1.21
શૂન્યેષુ ગ્રામનગરેષુ વનાન્તરેષુ
ગિરિકન્દરેષ્વ્ અપિ વસંતિ તસ્ય શિષ્યાઃ ।
ધ્યાનાભિયુક્તમનસઃ પ્રવિવિક્તચારા
દોષક્ષયાય સતતં વિધિવત્ પ્રયુક્તાઃ ॥ ર્ક્પ્_1.22
ઋદ્ધ્યા બલૈઃ કરુણયા ચ સહાયવન્તાવ્
ઉપતિષ્યકૌલિતવ્ અનૌ મુનિના વિનીતૌ ।
ત્રૈલોક્યસર્વવિધિના સુવિનીતધર્મા
શૂન્યં કરિષ્યતિ સ મે કિલ કામધાતું ॥ ર્ક્પ્_1.23
અથ તૈ ઃ પંચભિર્ મારકન્યાશતૈર્ મારસ્ય પાપીમતો ઽન્તિકાદ્ ભગવતો ગુણવર્ણ ં શ્રુત્વા સર્વૈર્ આકારવિગતવિદ્યુન્ નામ બોધિસ ત્ ત્વસમાધિઃ પ્રતિલ બ્ધા । અથ તાનિ પંચ મારકન્યાશતાનિ દિવ્યાનિ તૂર્યાણિ તાંશ્ ચ ( કુરુમિય 11 ) દિવ્યપુષ્પગન્ધમાલ્યવિલેપનાભરણવિભૂષણા લં કારાન્ યેન ભગવાંસ્ તેનાક્ષિપન્ ભગવતઃ પૂજાકર્મણે । તાનિ ચ દિવ્યાનિ તૂર્યાણિ તે ચ યાવદ્ અલંકારા ભગવ ત ઋદ્ ધ્યનુભાવેન વેણુવને વવર્ષુઃ । તાશ્ ચ મારકન્યા ઃ સ્વયમ્ અદ્રાક્ષુઃ સપરિવારઃ । દૃષ્ત્વા ચ પુન ર્ અપિ તાઃ પ્રસાદ પ્રમોદ્ય જાતા બભૂવુર્ ય દ્ વેણુવને એવંરૂપં પુષ્પવર્ષં પ્રવૃષ્ટમ્ ઇતિ ॥ તે ચ ભિક્ષવઃ સંશયજાતા ભગવન્તં પપ્રચ્છુઃ । યદ્ ભગવન્ન્ અ ન યોઃ શારિપુત્રમૌદ્ગ લ્યા ય નોઃ સપરિવારયોર્ ઇદમ્ એવંરૂપં મહાશ્ચર્યાદ્ભુતાદૃષ્ટાશ્રુતપૂર્વં વર્ષં પ્રવૃષ્ટમ્ । કો ન્વ્ અત્ર ભગવન્ હેતુઃ । કઃ પ્રત્યયઃ । ભગવાન્ આહ । નાનય્ ઓઃ કુલપુત્રયોર્ અનુભાવઃ । માર સ્ય તુ પાપીમતઃ પંચમાત્રૈઃ પરિચારિકાશતૈસ્ તતો મારભવનાદ્ ઇદમ્ એવ ં રૂપં મહાપુષ્પવર્ષં યાવદ્ અલંકારવર્ષમ્ ઉત્સૃષ્ટં મમ પૂજાકર્મણે । અ ચિરા ત્ તા અત્રાગતા મ માન્તિકાદ્ વ્યાકરણં પ્રતિલપ્સ્યન્તે ઽનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ॥

અથ તાનિ પંચમાત્રાણિ મારકન્યાશતાનિ સ્વયમ્ એવ ભગવતો વા ક્ શ્રુતઘોષવ્યાહારમ્ અ ભ્ ઇ શ્રુત્ય ભૂયસ્ય મા ત્રયા ચ ભગવતો ઽન્તિકે પ્રસાદજાતાસ્ તાસ્ તેન પ્રસાદપ્રમોદ્યેન બોધિચિત્તાસંપ્રમોષં નામ સમાધિં પ્રતિલેભિરે ॥
અથ ખલુ તા મારકન્યા સ્ તત્ર મારભ વને એકાંસં ચીવર ં પ્રાવૃત્ય દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્યાંજલિં કૃત્વા યસ્યાં દિશિ ભગવાન્ વિહરતિ તાં દિશં નિરીક્ષમાણા એવમ્ ઊચુઃ ॥
તૃષ્ણાસરિન્નિખિલશોષક સર્વલોકમ્
આલોક્ય નેત્રવિકલં જગદ્ એકચક્ષુઃ ।
ત્વં તારકો ઽદ્ય જગતઃ સનરામરસ્ય
બુદ્ધા વયં કથમ્ ઇહાશુ મુને ભવેમ ॥ ર્ક્પ્_1.24
નરદેવપૂ જ્ ય ભગવન્ પરમાર્થવાદિન્
સ્ત્રીત્વં જુગુપ્સિતમ્ અપોહ્ય વયં સમગ્રાઃ ।
ઋદ્ધ્યા તવો ત્ત મમતે ત્વરિતં સમીપે
ગત્વા મુનીન્દ્રવચનં શ્રુણુયામ એવં ॥ ર્ક્પ્_1.25
નૈરાત્મ્યવાદિ ભગવન્ પરમાર્થદર્શિન્
બોધ્યંગરત્નધર નિર્મલવાક્પ્રદીપ ।
આક્રમ્ય મારબલમ્ અપ્રતિમ ત્વમ્ અસ્માન્
બોધાય શીઘ્રમ્ અધુના સમ ં વ્યાકુરુષ્વ ॥ ર્ક્પ્_1.26
અથ ખલુ મારક ન્યા ઉત્થાયાસનાદ્ એકકણ્ઠેન મારં પાપીમન્તમ્ એતદ્ ઊચુ ઃ ॥
ત્વં નામ દુષ્કૃતમતે ભગવ ત્ સકાશે
દુષ્ટઃ કથં શૃયમ્ અવાપ્ય ચલામ્ અસારામ્ ।
જાત્યાદિદુ ઃખસ મુપદ્રુતસર્વમૂર્તિઃ
ઘોરાં દશામ્ ઉપગતો ઽસિ મદાવલિપ્તઃ ॥ ર્ક્પ્_1.27
શ્રદ્ધાં જિને કુરુ તથા વ્યપનીય રોષં
સંસારદોષમદપંકસમુદ્ધૃતાત્મા ।
એષ સ્ વયં વિદિત સર્વજગસ્વભાવ
આગચ્છ કારુણિકમ્ આશુ ગતિં પ્રયામઃ ॥ ર્ક્પ્_1.28
અથ ખલુ મારસ્ય પાપીમતઃ પરમદુષ્ટમનસઃ એતદ્ અભૂત્ । ય ન્ ન્વ્ અહ ં તાદૃશં મ્ આરબલવિષયવેગં સમ નુસ્મરેયં યદ્ એતાનિ પંચ પરિચારિકાશતાનિ પંચપાશબન્ધનબદ્ધામ્ આત્માન સંપશ્યેયુર્ ઇહૈવ નિવર્તેરન્ ન પુનર્ ગન્તુ ં શક્ નુ ય્ ઉ ઃ । સ ચ મારસ્ તાનિ બન્દ્ધું ન શક્તઃ । તત્ કુતસ્ તથા હિ તાનિ પંચ પરિચારિકાશતાનિ તથાગતાધિષ્ઠાનાનિ ॥
અથ ખલુ તાઃ પંચશતપરિચારિકા મારસ્ય પાપીમતો ઽન્તિકાત્ પ્રચક્રમુઃ । ( કુરુમિય 14 ) અથ મારઃ પાપીમાન્ ભૂયસ્યા માત્ર યા ર્ ઉષ્ટઃ । તસ્યૈતદ્ અભવત્ । ય ન્ ન્વ્ અહં પુનર્ અપિ તાદૃશં મારબલવિષયવેગં સમનુસ્મરેયં યત્ સર્વમ્ ઇદમ્ આકાશવૈરંભસંઘાતૈર્ મહાકાલમેઘૈર્ મહાકાલવાય્ ઉભિશ્ ચાવૃતં યથા તા એવ પરિચારિકાઃ સર્વા દિગ્વિદિક્ષુ સંભ્રાન્તાઃ શ્રમણં ગૌતમં ન પશ્યેયુઃ । પુનર્ એવ મે ભવનમ્ આગચ્છેયુઃ । તથાપિ બુદ્ધાધિષ્ટાનબલેન કિય ન્તમ્ અપિ વાયું ન શક્નોત્ય્ ઉત્પાદયિતું યો ઽન્તતો બાલાગ્રમ્ અપિ કંપયેત્ પ્રાગ્ એવ બહુતરમ્ ।
અથ મારઃ પાપીમાન્ ભૂયસ્ય માત્રયા દુષ્ટદુઃખિતો દુર્મના વિપ્રતિસા રી રુદન્ મહા સ્વરેણ સ્વપુત્રગણપારિષદ્યાન્ વિક્રોશન્ સર્વં મારભવનં શબ્દેન પૂરયામ્ આસ ।
આગચ્છથ પ્રિયસુતા ગણપારિષદ્યા
ભ્રષ્ટા વયં સ્વવિષયાત્ સ્વબલાચ્ ચ રિદ્ધે ઃ ।
જાતો ઽત્ર એષ વિષવૃક્ષ ઇવાન્તરાત્મા
માયાશઠો મધુરવાગ્ ઇહ શાક્યપુત્રઃ ॥ ર્ક્પ્_1.29
અથ તેન શબ્દેન સર્વાસ્ તા મારકન્યાઃ મારદુહિતરાશ્ ચ સર્વે ચ મારપુત્રા ( કુરુમિય 15 ) ગણપાર્ષદ્યા શ્ ચ ત્વરિતમાનરૂપાઃ શીઘ્રમ્ ઉપગમ્ય મારસ્ય પાપીમતઃ પુરતસ્ તસ્થુઃ । તસ્યાં ચ પરિષદિ જયમતિર્ નામ મારપુત્રઃ । સ પ્રાંજલિર્ ભૂત્વૈવમ્ આહ ।
કિં દુર્મના ઃ પરમકોપવિદુષ્ટચેતા
નો કલ્પદાહ ઇહ ન ચ્યુતિર્ અદ્ય તે ઽસ્માત્ ।
શત્રુર્ ન ચાસ્તિ તવ કશ્ચિદ્ ઇહ પ્રવૃદ્ધો
મોહં ગતો ઽસિ કિમ્ ઇવાન્યમતિ ર્ વ કસ્માત્ ॥ ર્ક્પ્_1.30
માર ઃ પ્રાહ ।
ન ત્વં પશ્યસિ શાક્યપુત્રવિષ લઞ્ છા યાનિષ ણ્ ણં દ્રુમે
યદ્ વાક્યં વદસીહ નાસ્તિ બલવાઞ્ છત્રુસ્ તવેત્ય્ અગ્રતઃ ।
સર્વે તેન શઠેન ચૈકબલિના સંભ્રામિતા નૈકશો
અ ઙ્ગારેણ વયં સુતાશ્ ચ ચમવઃ યદ્વદ્ વિદહ્યામહે ॥ ર્ક્પ્_1.31

વિદ્વાંસો બહુશાસ્ત્રકાવ્યરચનાવ્યગ્રાઃ સમગ્રા દ્રુતમ્ ।
એતં શાક્યસુતં ગતા દ્ય શ રમં ધ ર્માઙ્કુશેનોદ્ધૃતા
તત્વ્ એષ પ્રિયવિગ્રહઃ શઠમતિઃ શત્રુર્ મમાત્યુદ્ધતઃ ॥ ર્ક્પ્_1.32
એતા વૈ પરિચારિકા ઃ પ્રિયતમાઃ પ્રોત્સૃજ્ય માં નિષ્કૃપા ઃ
ભો ભોસ્ તં શ્રમણં ગતા દ્ય શરણં કૃ ત્વાપિ માં સાક્ષિણમ્ ।
કુર્યાત્ કૃત્સ્નમ્ ઇદં ભવત્રયમ્ અતઃ શૂન્યં શઠો માયયા
ભસ્મીકુર્મ ઇહાદ્ય યદ્ય્ અતિબલં નાશુ પ્રયત્નાદ્ વયં ॥ ર્ક્પ્_1.33
અથ તે સર્વે મારપુત્રાઃ સ ગણપાર્ષદ્યાઃ પ્રાઞ્જલયો ભૂત્વૈવમ્ આહુઃ । એવમ્ અસ્તુ યદ્ અસ્માકમ્ ઋદ્ધિબલવિષયાનુભાવવિકુર્વિતં સર્વં દર્શયિષ્યામઃ । યદિ શક્ષ્યામ એતં શાક્યપુત્રં ભસ્મીકર્તુમ્ ઇત્ય્ એવ ં કુ શલમ્ । યદ્ય્ એવં ન શક્ષ્યામસ્ તં શરણં ગમિષ્યામઃ । સ્વયમ્ એવ તાત પ્રત્યક્ષો ઽસિ યદ્ વયં મહાસૈન્યપરિવૃતાઃ પ્રાગ્ એવ એકાકિનાદ્વિતીય્ એન્ આનેન શાક્યપુત્રેણર્દ્ધિબલેન પરાજિતાઃ કિં પુનર્ એતર્હ્ય્ અનેકપરિ વારપરિવૃતેન । મારઃ પાપીમાન્ એવમ્ આહ । ગચ્છત તાવદ્ ભદ્રમુખા ઃ । યદિ શક્નુતૈનં શ્રમણ ં ગૌતમં ઘાતયિતું પુનર્ આગચ્છત ॥ અથ ન શક્તાસ્ તથાપ્ય્ આગચ્છત । સ્વ ભવનં પુનઃ પ રિપાલયિષ્યામ ઃ ॥
અથ મારપર્ષદ્દ્વાદશ બ્ ઇંબરાણિ તતો ઽતિક્રમ્ય ઇત ઊર્ધ્ વ્ અં યાવ ચ્ ( કુરુમિય 17 ) ચતુરાશીતિં યોજનસહસ્રાણિ સ્ફરિત્વા તાદૃશં મારબલરિદ્ધિવેગં દર્શયા મ્ આસુઃ । સ ર્વચાતુર્દ્વીપિકાયામ્ આકાશં મહાકાલમેઘૈર્ આપૂરયા મ્ આ સુઃ । મહાકાલવાયુભિશ્ ચોલ્કાપાતૈશ્ ચ સુમેરું પર્વ ત રાજાનં પાણિભિઃ પરાજઘ્નુઃ । સર્વં ચાતુર્દ્વી પિકાં પ્રકમ્પયા મ્ આ સુઃ । પરમભૈરવાંશ્ ચ શબ્દાન્ સમુત્સસર્જુઃ । યતો નાગા મહાનાગાઃ યતો યક્ષા મહાયક્ષાઃ સર્વાવન્ત્યા મહાપૃથિવ્યાઃ સગિરિશૈલપર્વતાયાઃ સુમેરોશ્ ચ પર્વ તરાજ્ઞઃ કંપં વિદિત્વા સરસાં મહાસરસાં નદીકુનદીમહાનદીનાં મહાસમુદ્રાણાં ચ સંક્ષોભં જ્ઞાત્વા ગગનતલે તસ્થુઃ । સા ચ મારપર્ષત્ સુમેરુમૂર્ધનિ સ્થિત્વા યોજનપ્રમાણાં વૃષ્ટિમ્ અભિનિર્મિમીયાંગમગધેષુ સમુત્સસર્જ । મહાન્તં ચાસિમુસલપા ષા ણતોમરભિણ્ડિપાલનારાચક્ષુ ર પ્રક્ષુરમુખક્ષુરકલ્પવાસિમુખવાસિ ધા રકરાલચક્રવિકરાલચક્રદૃઢખરપરુષરૂક્ષવર્ષં નિર્માયોત્સસર્જ ॥
અથ ભગવાંશ્ તસ્મિન્ સમયે મારમણ્ડલવિધ્વંસનં નામ સમા ધિં સમાપદે । યત્ સ ર્વાં શિલાપ્રહરણવૃષ્ટિં દિવ્યોત્પલપદ્મકુમુદપુણ્ડરીકમાન્દારવમહામાન્દારવપુષ્પવૃષ્ટિમ્ અધ્યતિષ્ઠત્ । ( કુરુમિય 18 ) તાંશ્ ચ શબ્દાન્ નાના વા દ્યાન્ અધ્યતિષ્ઠત્ । યદ્ ઉત બુદ્ધશબ્દં ધર્મશ બ્દં સંઘશબ્દં પારમિતાશબ્દં અભિજ્ઞાશબ્દં અવૈવર્તિકશબ્દં અભિષેકશબ્દં ચતુર્મારપરાજયશબ્દં બોધિમણ્ડોપસંક્રમણશબ્દં યાવત્ સોપાદા નનિરુપાદાનશબ્દા ન્ અધ્યતિષ્ઠત્ ॥ સર્વા રજોન્ધકારવાયવઃ પ્રશેમુઃ । યે કેચિદ્ ઇહ ચાતુર્દ્વીપિકે તૃણગુલ્મૌષધિવનસ્પતિક્ષિતિશૈલપર્વતાસ્ તાન્ સર્વાન્ સ પ્ તરત્ન મયા ન્ અધ્યતિષ્ઠત્ ॥
અનવ લોક્યમૂર્ધ્નો ભગવાન્ યાવદ્ બ્રહ્મલોકં કાયેન વશં વર્તયામ્ આસ । એકૈકસ્માચ્ ચ લક્ષણાદ્ ભગવતસ્ તાદૃશી પ્રભા નિશ્ચચાર યયા પ્રભયા ત્ ઋ સાહસ્રમહાસાહસ્રી લોકધાતુર્ ઉ દારેણાવભાસેન સ્ફુટો ઽભૂત્ । યે ચાસ્યાં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્ર્યાં લોકધાતૌ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગપ્રેતપિશાચકુ મ્ભાણ્ડમનુષ્યામનુષ્યા નૈરયિકા વા તૈર્યગ્યોનિકા વા યામલૌકિકા વા તે સર્વે ભગવંતમ્ અદ્રાક્ષુઃ । બહૂનિ ચ દેવનાગયક્ષમનુષ્યામનુષ્યશતસહસ્રાણિ ગગનસ્થાઃ પુષ્પ્ ઐ ર્ અ વકીર્ય પ્ર દક્ષિણં ચક્રુઃ સ્તુવંતો નમશ્ ચક્રુઃ । બહૂનિ ચ નૈરયિકતૈર્યગ્યોનિકયામલૌકિકાક્ષોભ્યકોટીશતસહસ્રાણિ સ્મૃતિં પ્રતિલેભિરે । પૂર્વાવરોપિતકુશલ મૂલમ્ અનુસ્મૃત્ય નમો બુદ્ધાયેતિ કૃત્વા તેભ્યો ( કુરુમિય 19 ) ઽપાયેભ્યશ્ ચવિત્વા દેવેષૂપપન્નાઃ ॥
તતશ્ ચ મારસૈન્યા દ્વાવિંશતિમારપુત્રશતસહસ્રાણિ સ ગણ પાર્ષદ્યાનિ ભગવત એ વંરૂપં પ્રાતિહાર્યં દૃષ્ટ્વા ભગવતો ઽન્તિકે ઽતીવ પ્રસાદં પ્રતિલબ્ધ્વા યેન ભગવાંસ્ તેનોપજગ્મુઃ । ઉપેત્ય સાર્ધં તૈઃ પંચભિર્ મારકન્યાશતૈર્ ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્યાંજલીન્ પ્રગૃહ્યાભિર્ ગાથાભિર્ અધિભાષંતે સ્મ ॥
વિશુદ્ધમૂર્તે પરમાભિરૂપ જ્ઞાનોદધે કાંચનમેરુતુલ્ય ।
વિતત્ય લોકં યશસા વિભાસિ ત્વામ્ એવ નાથં શરણં વ્રજામઃ ॥ ર્ક્પ્_1.34
પ્રણષ્ટમાર્ગે વિનિમીલિતાક્ષે ઉલ્કાયસે ત્વં જગતીવ સૂર્યઃ ।
અપરાજિતપ્રાણભૃદ્ એકબન્ધો ત્વાં સાર્થવાહં શરણં વ્રજામઃ ॥ ર્ક્પ્_1.35
સુસંભૃતજ્ઞાનસમૃદ્ધકોશ નભઃસ્વભાવાદિવિમુક્તચિત્ત ।
કરુણાશય સ્નિગ્ધમનોજ્ઞવાક્ય સર્વાર્થસિદ્ધં શરણં વ્રજામઃ ॥ ર્ક્પ્_1.36
સંસારકાન્તારવિમોક્ષક્સ્ ત્વં સામગ્રિતો હેતુ ફલ પ્રદર્શકઃ ।
મ્ ઐત્રાવિહારી પરમવિધિજ્ઞ કરુણાવિહારીંશ્ છરણમ્ વ્રજામઃ ॥ ર્ક્પ્_1.37
માયામરીચિદગચન્દ્રસન્નિભે ભવે ઽપ્રસક્તાવિષયાશ્રયેણ ।
અજ્ઞાનરુગ્નાશક લોકનાથ ત્વાં વૈદ્યરાજં શરણં વ્રજામઃ ॥ ર્ક્પ્_1.38
ત્વં સેતુભૂતશ્ ચતુરૌઘમધ્યાદ્ ઉત્તારકઃ સપ્તધનાર્યવૃત્તૈઃ ।
સન્માર્ગસન્દર્શક લોકબન્ધો કૃપાન્વિતં ત્વામ્ ઇહ પૂજયા મઃ ॥ ર્ક્પ્_1.39
ક્ષમ્યામહે ત્વાં વ યમ્ અગ્રબુદ્દ્ધિમ્ આસં પ્રદુષ્ટાસ્ ત્વયિ યદ્ વયં તુ ।
તમ્ અત્યયં વીર ગૃહાણ નાથ ત્વમ્ એકબન્ધુર્ જગતિ પ્રધાનઃ ॥ ર્ક્પ્_1.40
વયં સમુત્સૃજ્ય હિ મારપક્ ષ મ્ ઉત્પાદયામો વરબોધિચિત્તમ્
નિમંત્રયામઃ કિલ સર્વસ ત્ ત્વાન્ ( કુરુમિય 21 ) બોધિ ં લભેમો વયમ્ ઉત્તમાતુ ॥ ર્ક્પ્_1.41
નિદર્શ યા સ્માકમ્ ઉદારચર્યાં યથા વયં પારમિતાશ્ ચરેમ ।
અનન્યવાદૈઃ કતિભિસ્ તુ ધર્મૈઃ સમન્વિતા બોધિમ્ અવાપ્નુવંતિ ॥ ર્ક્પ્_1.42
પુષ્પાણિ યત્ તે ઽભિમુખં ક્ષિપામ શ્ છત્રાણિ તાન્ય્ એવ તુ સર્વદિક્ષુ ।
તિષ્ઠંતુ મૂર્ધ્નિ દ્વિપદોત્તમાનાં ક્ષેત્રેષુ સર્વર્તુસુખાકરેષુ ॥ ર્ક્પ્_1.43

અથ ખલુ તે સર્વે મારપુત્રા માર કન્યાઃ સગણપાર્ષદ્યા ભગવન્તં મુક્તકુસુમૈર્ અભ્યવાકિરન્ । તાનિ ચ મુક્તકુસુમાનિ ભગવત રિદ્ધ્યનુભાવેનાનેકાનિ કોટીનિયુતસહસ્રાણિ ગંગાનદીવા લુકાધિકાનિ પુષ્પચ્છત્રાણિ સંતિષ્ઠંતે સ્મ । તાનિ પુષ્પચ્છત્રાણિ દશસુ દિક્ષુ સર્વબુદ્ધાનાં તિષ્ઠતાં યાપયતાં મૂર્ધસન્ધાવ્ ઉપર્ય્ અન્તરીક્ષે તસ્થુઃ । સ્વયં ચ તા મારકન્યાઃ સગણપાર્ષદ્યાઃ અદ્રાક્ષુઃ । દશસુ દિક્ષુ સર્વબુદ્ધક્ષેત્રેષ્વ્ અસંખ્યેયેષ્વ્ ( કુરુમિય 22 ) અપ્રમેયેષુ બુદ્ધાનાં ભગવતાં તિષ્ઠ તાં યાપયતાં ધર્મં દેશયતાં પરિષદા પરિવૃતાનાં ભાષતાં તપતા ં વિરોચતાં સન્નિષ ણ્ ણાનાં તાનિ પુષ્પચ્છત્રાણ્ય્ ઉપર્ય્ અન્તરીક્ષે મૂર્ધસન્ધૌ સંસ્થિતાનિ । તે ચ બુદ્ધા ભગવન્તઃ સમવર્ણાઃ સમલિંગાઃ સમરૂપાઃ સમદર્શનાઃ । કેવલં તેષાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં સિંહાસનનાનાત્વં પરિષદાનાનાત્વં બુદ્ધક્ષેત્રગુણવ્યૂહનાનાત્વં દદૃશુઃ । તે ચ તેષાં બુદ્ધાનાં ભગવતાં સ્વરમણ્ડલપાદવ્યાહારમ્ અશ્રૌષુઃ । સા ચ મારપર્ષદ્ ભગવતો ઽનુભાવેનૈવંરૂપં પ્રાતિહાર્યં દૃષ્ટ્વા પરમપ્રીતિપ્રસાદજાતા ભગવતઃ પાદૌ શિરોભિર્ વન્દિત્વા પુરતો નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય ॥
અથ ખલુ તેષાં મારપુત્રાણાં સગણપાર્ષદ્યાનાં દશ બ્ ઇંબરાણિ પ્રતિનિવર્ત્ય મારભવને એવં વૃત્તાન્તં મારાય પાપીમતે વિસ્તરેણાવો ચન્ન્ ઇ તિ । એકરોમકૂપમ્ અપિ વયં તસ્ય શ્રવણસ્ય ગૌતમસ્ય ન શક્તા વિધ્વંસયિતુમ્ ઇતિ ॥ ભૂયશ્ ચ વિંશતિસહસ્રાણિ તમ્ એવ શરણં જગ્મુઃ તસ્યૈવ ચા ગ્ ર તો નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય ॥
અ થ ખલુ માર ઃ પાપીમાન્ ભૂયસ્યા માત્રયા ચણ્ડીભૂતો દુઃખિતો દુર્મના વિપ્રતિસાર્ય્ એવમ્ આહ ॥
લક્ષ્મી ગતા મમ પુનર્ ન પરૈતિ તાવદ્ યા વ ત્ કૃ ત્ ઓ ઽસ્ય ન + શાક્યસુત સ્ય નાશઃ
તૂષ્ણી ં સ્થિતા વયમ્ અનન્યમનઃપ્રતર્કાઃ શાક્યાત્મજં કથં ઇમ્ઽ; અદ્ય તુ ઘાતયેમ ॥ ર્ક્પ્_1.44
અથ મારઃ પાપીમાન્ દુર્મનસ્ક એવ શોકા ગારે નિષણ્ણઃ ॥
મહાયાનસૂત્રાદ્ રત્નકેતુમારજિહ્મીકરણપરિવર્તો નામ પ્રથમઃ ॥ ॥
ઇઇ.

અથ તા મારકન્યા મારપુત્રાશ્ ચ સગણપારિષદ્યા ભગ વન્તમ્ એવમ્ આહુઃ । અ ર્થિકા વયં ભગવન્ન્ અનેનૈવંરૂપેણ યાનેન ચ જ્ઞાનેન ચ રિદ્ધ્યા કૃપયોપાયેન પ્રતિભાનેન ચ આશ્ચર્યં ભગવન્ યાવદ્ ઉપાય જ્ઞાન સમન્વાગતસ્ તથાગ તઃ । કતમૈર્ ભ ગવન્ ધર્મૈઃ સમન્વાગતઃ પુરુષપુદ્ગલો ન ચ પાપમિત્રહસ્તં ગચ્છતિ । ક્ષિપ્રં ચાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યતે ॥ ભગવાન્ આહ । ચતુર્ભિર્ ધર્મૈઃ સમન્વાગત ઃ કુલપુ ત્રા ઇહૈકત્યપુરુષપુદ્ગલો ન પાપમિત્રહસ્તં ગચ્છતિ । ક્ષિપ્રં ચાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યતે ।
કતમૈશ્ ચતુર્ભિઃ । ઇહ ભદ્રમુખા ઃ કુલપુત્રઃ સર્વધર્માન્ ન પરામાર્ષ્ટિ । ન ચ ક્વચિદ્ ધર્મમ્ ઉદ્ગૃહ્ણાતિ નોપાદત્તે નાધિતિષ્ઠતિ ન કલ્પયતિ ન વિકલ્પયતિ યદ્ ઉત દાનપારમિતાયાં ચરન્ ન દાનફલં રિ ઞ્ ચતિ નોદ્ગૃહ્ણાતિ નોપાદત્તે નાધિતિષ્ઠતિ ન કલ્પયતિ ન વિકલ્પયતિ યાવત્ પ્રજ્ઞાપારમિતાયામ્ અપિ ચરન્ યાવન્ ન કલ્પયતિ ન વિકલ્પયતિ ॥ પુનર્ અપરં ભદ્રમુખાઃ સ કુલપુત્રો ન સ ત્ ત્વવાદી ભવતિ ન જીવવાદી ન પોષવાદી ( કુરુમિય 25 ) ન પુદ્ગલવાદી ન સ ત્ ત્વધાતુ ં મનસા પરામાર્ષ્ટિ યાવ ન્ ન કલ્પયતિ ન વિકલ્પયતિ ॥
પુનર્ અપરં ભદ્રમુખાઃ સ કુલપુત્રો ન રૂપશબ્દગન્ધરસસ્પ્રષ્ટવ્યાનિ પરામાર્ષ્ટિ યાવન્ ન કલ્પયતિ ન વિકલ્પયતિ ॥
પુનર્ અપરં ભદ્રમુખાઃ સ કુલપુત્રઃ સર્વત્ર્યધ્વત્રૈધાતુકસ્કન્ધધાત્વાયતનાનાં હેતુપ્રત્યાલંબનફલવિપાકસમુત્થાનાશ્રયોત્પાદાન્ ન પરામાર્ષ્ ટ્ ઇ યાવન્ ન કલ્પયતિ ન વિકલ્પયતિ ॥
તત્ કુતઃ । સર્વજ્ઞજ્ઞાનં સર્વચર્યાધિષ્ઠાન વિષયકલ્પવિકલ્પરહિતમ્ અનુપલમ્ભયોગેન ચ કર્તવ્યં ॥ અભાવા ભદ્રમુખાઃ સર્વધર્માઃ સર્વજ્ઞતા ચ યાવદ્ અઘોષાનિમિત્તાનક્ષરાપ્રણિહિતાનુત્પાદાનિરોધાલક્ષણાસંગા નુપ લંભનાદર્શના વિવિક્તા નિરાત્મા અલક્ષણાપગતાક્ષણવ્યુપશાન્તા અતમાનાલોકાસ્થાનાવિષયા નીશ્વરા પક્ષાપ્ ર્ અતિપક્ષા અચિન્ત્યાનાહારામત્સરાપ્રપઞ્ચારજા વિરજ નિરવયવા નિષ્કિંચનાકારકાવેદકાનાશ્રયાગ્રાહ્યાવિજ્ઞપ્તિકાપ્રતિભાસાક્ષણિકા ભદ્રમુખાઃ સ ર્વજ્ઞતા ગગનસમા શૂન્યાનુપલમ્ભયોગેનાનધિષ્ઠાનયોગેનાપરામાર્શયોગેનાકલ્પાવિકલ્પયોગેન ( કુરુમિય 26 ) ચર્તવ્યાઃ ॥ એભિર્ ભદ્રમુખાશ્ ચતુર્ભિર્ ધર્મૈઃ સ મન્વાગતઃ પુરુષપુ દ્ગલો ન પાપમિત્રહસ્તં ગચ્છતિ । ક્ષિપ્રં ચાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યતે ॥
યઃ કશ્ચિદ્ ભદ્રમુખાઃ સર્વવિષયસંગસમુચ્છ્રય લ ક્ષણાધિષ્ઠાન વ્યવચારેણ સર્વજ્ઞજ્ઞાનં પર્યેષ તે સ દ્વયસક્તો ભવતિ । દ્વયસક્તમનઃસંકલ્પો વિસંવાદયતિ સર્વજ્ઞતાઃ । તત્ર કતમદ્ દ્વયમ્ । ય ત્ સ્કન્ધધાત્વાયતનાનિ લક્ષણવ્યવચારેણા ધિતિ ષ્ઠતિ પરામાર્ષ્ટિ દ્વય મ્ એતદ્ વિસંવાદયતિ સર્વજ્ઞતાઃ । ચર્યાધિષ્ઠાનફલકલ્પના દ્વયમ્ એતત્ । જાતિભવોપાદાનસ ત્ ત્વાધિષ્ઠાનકલ્પના દ્વયમ્ એતત્ । દેશનાપ્રકાશનાપ્રજ્ઞાપનવાક્પથરુતવ્યા હારા ધિષ્ઠાનકલ્પના દ્વયમ્ એતત્ । ઉચ્છેદશાશ્વતવ્યવલોકનજ્ઞાનજ્ઞેયાધિ ષ્ઠા નકલ્પના દ્વયમ્ એતત્ । સ ત્ ત્વજીવપોષપુરુષપુદ્ગલકારકકારાપકસંજ્ઞાધિષ્ઠાનકલ્પના દ્વયમ્ એતત્ । યો ઽપિ પારાપારોહાપોહાન્ અધિતિષ્ઠતિ કલ્પયતિ દ્વયમ્ એતત્ । યઃ કશ્ચિદ્ ભદ્રમુખાઃ સર્વજ્ઞજ્ઞાન ં પર્યેષતે પુરુષપુદ્ગલઃ સ ત્ર્યધ્વાહ ં કારમમકારસમુદયનિરોધવ્યવચારમ્ અધિતિષ્ઠતિ કલ્પયતિ વિકલ્પયતિ પરામાર્ષ્ટિ તસ્ય દ્વયમ્ એતત્ સર્વજ્ઞજ્ઞાને ॥ તદ્યથા કશ્ચિત્ પુરુષઃ ( કુરુમિય 27 ) અગ્ન્યર્થિકો ભૂતલં પરામૃશેત્ પાનાર્થિકો ઽગ્નિં ભોજનાર્થિકઃ પાષાણં પુષ્પાર્થિકશ્ ચીવર ં ગન્ધાર્થિકો મનુષ્યકુણપં વસ્ત્રાર્થિકો ઽશ્માનં વિલેપનાર્થિક આકાશં પરામૃશેત્ । એવમ્ એવ ભદ્રમુખાઃ યશ્ ચર્યાધિષ્ઠાનસંગવ્યવચારસમુચ્છ્રયદ્વયાધિષ્ઠાનેન સર્વજ્ઞજ્ઞાનં પર્યેષતે નિષ્ફલસ્ તસ્ય વ્યાયામઃ ॥
અથ ખલુ તસ્યામ્ એવ પરિષદિ ધારણમતિર્ નામ બોધિસ ત્ ત્વઃ સન્નિપતિતો ઽભૂત્ સન્નિષણ્ણઃ । સ યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણામ્યૈવમ્ આહ । યદ્ અનભિલપ્યં તચ્ છક્યમ્ અભિસંબોદ્ધુમ્ ॥
ભગવાન્ આહ । એષ એવાભિસંબોધો યદ્ અનભિલપ્યં જાનીતે । તે ન હિ કુલપુત્ર ત્વામ્ એવ પ્રવક્ષ્યામિ । યથા તે ક્ષમં તથા વ્યાકુરુ । અસ્તિ દ્રવ્યલક્ષણભાવો યઃ સર્વજ્ઞતાનામ લભતે । આહ યદ્ય્ અસ્તીતિ વક્ષ્યામિ શાશ્વતો ભવિષ્યતિ । અથ નાસ્તીતિ વક્ષ્યામ્ય્ ઉચ્છેદો ભવિષ્યતિ । મધ્યમા ચ પ્રતિપન્ નોપલભ્યતે ॥ નાસાવ્ અસ્તિ નાપિ નાસ્તીતિ । યદ્ એષ્વ્ અસંગાનુત્પાદાવ્યયાપ્રમાણાસંખ્યાતમાનાલોકેષુ જ્ઞાનમ્ એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
વિદ્યુન્મતિર્ બોધિસ ત્ ત્વ આહ । યત્ર ભગવન્ નાગતિર્ ન ગતિર્ ઇત્ય્ એવ ં જ્ઞાનાવતારકૌશલમ્ એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
વૈરોચનો બોધિસ ત્ ત્વ આહ । યત્ર ભગવન્ ન પ્રાપ્તિલક્ષણં નાપ્રાપ્તિલક્ષણં નાભિસમયો ન સાક્ષાત્કૃયા ન શમો ન પ્રશમો ન ત્ર્યધ્વં ન ( કુરુમિય 28 ) ત્રિયાનં ન પ્રણિધિસામીચીમન્યના એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
ધારણમતિર્ બોધિસ ત્ ત્વ આહ । યો ભગવન્ ન ત્રૈધાતુકં ન ત્રીણિ સંયોજનાનિ ન ત્રૈવિદ્યતાં ન તૃયાનતાં ન સ્કન્ધધાત્વાયતનાનિ ન કલ્પયતિ ન વિકલ્પયતિ ન હાનિં ન વૃદ્ધિં ન સામીચીકરોત્ય્ એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
વજ્રમતિર્ બોધિસ ત્ ત્વ આહ । યઃ પૃથગ્જનધર્માન્ આર્યધર્માઞ્ છૈક્ષધર્માન્ અશૈક્ષધર્માઞ્ ચ શ્રાવકધર્માઞ્ ચ પ્રત્યેકબુદ્ધધર્માન્ ન કલ્પયતિ ન વિકલ્પયતિ ન સામીચીકરોત્ય્ એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
દૃઢમતિર્ બોધિસ ત્ ત્ વ આહ । યો વિવેકનયે ન તથતાં વ્યવચારયતિ એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
રત્નપાણિર્ બોધિસ ત્ ત્વ આહ । યો ઽનુત્પાદલક્ષનં સર્વધર્માણાં ચ પ્રાપ્તયે ચાભિસમયાય ન કલ્પયત્ય્ એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
અચિન્ત્યમતિર્ બોધિસ ત્ ત્વ આહ । ય સ્ ત્રૈધાતુકવ્યવચારઃ ચિત્તમ્ એવ ચિત્તે પ્રવેશયત્ય્ ઉભે ચિત્તે ચિત્તેન વ્યવચાર્ય નોપલભતે એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
અરિવિજયો બોધિસ ત્ ત્વ આહ । યઃ સર્વધર્મેષુ ન સજ્યતે નાનુનીયતે ( કુરુમિય 29 ) નોપેક્ષતે ન પ્રતિહન્યતે ન સ્પૃહયતે ન મુહ્યતે ન ગૃહ્ણાતિ ન મુચ્યત્ય્ એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
પદ્મગર્ભો બોધિસ ત્ ત્વ આહ । યઃ પુણ્યપાપયો ર્ ન સજ્જતે ગંભીરક્ષાંતિનયાવતાર્ એણ્ આહંકારમમકારાન્ ન કલ્પયત્ય્ એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
ચન્દ્રપ્રભઃ કુમારભૂત આહ । યો દગચન્દ્રસમાન્ સર્વધર્માન્ ન પ્રજાનીતે ન ચ ધર્માણાં સ્વભાવમ્ આચયં ચાપચયં વા પશ્યત્ય્ એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
ખગમતિઃ કુમારભૂત આહ । યસ્ય સર્વતમાલોકોત્પાદવ્યયોત્કર્ષા પચય શ્ ચિત્તચૈતસિકેષુ ન પ્રવર્તંત એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
મૈત્રેયો બોધિસત્ત્વ આહ । ..... એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
અક્ષયમતિર્ બોધિસ ત્ ત્વ આહ । યસ્ ત્રિ મણ્ડલ પરિશુદ્ધ્યા પારમિતાસ્વ્ અભ્યાસં કરોત્ય્ અનુપલંભયોગેન ન રજ્યતે ન વિરજ્ ય્ અત એષ એવાભિસંબોધઃ ॥

મંજુશ્રીઃ કુમારભૂત આહ । યો ભગવ ન્ સર્વ ધર્મેષુ ન રજ્યતે ન વિરજ્યતે ગંભીરધર્મનયં ચ પ્રજાનાતિ । યચ્ ચ પ્રજાનાતિ તન્ નાયૂહતિ ન નિર્યૂહતિ નાકર્ષતિ ન વિકર્ષતિ ન ચ કસ્યચિદ્ ધર્મસ્ય્ ઓપચયં ( કુરુમિય 30 ) વ્ આપચયં વા વિદ્યા ં વા વિમુક્તિં વોત્પાદયતિ વ્યયં વા હાનિં વા વૃદ્ધિં વા વસ્તુષુ ન સંક્લિષ્યતે ઽવિકલ્પનતઃ એષ એવાભિસંબોધઃ ॥
અનેનૈકનયેન સર્વ જ્ઞજ્ઞાના ભિસંબોધઃ ॥
અથ કૌતૂહલિકો બોધિસ ત્ ત્વ આહ । કિં મંજુશ્રીર્ આયોગપ્રયોગેન પ્રયોજનં યદ્ અનેનૈકનયતથથાપ્રવેશેનૈવં ગંભીર શૂન્યતા ભાવનાનયેન સર્વજ્ઞઞાનપરિજ્ઞાનં ॥
મંજુશ્રીર્ આહ । વિષમદૃષ્ટિરહિતઃ સમ્યગ્દૃષ્ટ્યસમારોપઃ । અશાઠ્યરિજુકતાસમારોપઃ । પાપરહિતો ગુરુગૌરવાસમારોપઃ । સુવચનાસમારોપઃ । સમ્યગાજીવાસમારોપઃ । સર્વસંયોજનરહિતાસમારોપઃ । સમાક્રોશસર્વસ ત્ ત્વકૃપાસમારોપઃ । તૃસ ં વરાસમારોપઃ । અવિસંવાદનકુશલધર્માસમારોપઃ । અવ્યુપશાન્તાસમારોપઃ । સદ્ધર્મારક્ષાસમારોપઃ । સર્વસ ત્ ત્વાપરિત્યાગાસમારોપઃ । સર્વવસ્તુપરિત્યાગાસમારોપઃ । દુર્બલસ ત્ ત્વબલપ્રતિષ્ઠાપનાસમારોપઃ । ભીતશરણાભયાસમારોપઃ । કુમાર્ગસંપ્રસ્થિતાનાં પ્રતિપત્તિનિયોજનાસમારોપઃ । ક્ષાન્તિસૌરત્યાસમારોપઃ । સર્વગ્રાહસંગલક્ષણાસમારોપઃ । સર્વરજસ્તમસ્કન્ધવર્જનાસમારોપઃ । ( કુરુમિય 31 ) સર્વપરિણામનાફલવિપાકવર્જનાસમારોપઃ । ઇમે કુલપુત્ર વિંશતિઃ પ્રયોગાઃ સર્વજ્ઞજ્ઞાનસ્ય । સર્વાક્ષરરુતઘોષ વાગ્વ્યાહાર પદપ્રભેદતથતાજ્ઞાનપ્રવેશેન સર્વજ્ઞજ્ઞાનસ્ય પ્રયોગાઃ । સર્વતથાગતવચનાન્યતીર્થિકવચનતથતાપ્રવેશેન સર્વચર્યાતથતાપ્રવેશેન સર્વપુણ્યપ્રજ્ઞાપારમિતાપ્રયોગતતથતાપ્રવેશેન સર્વોપાદાનોત્પાદવ્યયતથતાપ્રવેશેન સર્વતૃવિમોક્ષાશ્રયહેતુકર્મધર્મ તથતા પ્રવેશેન ચ જ્ઞાત્વા સર્વજ્ઞજ્ઞાનસ્ય પ્રયોગાવબોધો ભવતિ ॥
કૌતૂહલિકો બોધિસ ત્ ત્વ આહ । એવમ્ એતન્ મંજુશ્રીર્ યદા ઇમં ગંભીરં ધર્મનયમ્ અવબુધ્યતે તદા ન કંચિદ્ ધર્મં સમનુપશ્યતિ યો ધર્મો દેશ્યેત યસ્મૈ દેશ્યેત યૈ ર્ વાર્થપદવ્યંજનૈર્ દેશ્યેત પ્રકાશ્યેત । યં વા પુન ઃ પ્રજહ્યાદ્ યં વા ભાવયેદ્ યં વા પરિજાનીયાત્ । સર્વધર્માનભિલાપ્યયોગેન તથતાં પ્રવિશતિ યઃ સર્વજ્ઞજ્ઞાનમ્ અવબુધ્યતે ॥
ભગવાન્ આહ । સાધુ સાધુ કુલપુત્ર સુભાષિતસ્ તે ઽયમ્ એકનયેન સર્વજ્ઞજ્ઞાનપ્રતિલાભઃ । તત્ કુતઃ સર્વધર્મા હ્ય્ અસમારોપાઃ અનુત્પાદાવિનાશકોટીકાઃ । અવિદ્યાનિર્વાણાનુત્પાદભૂતકોટીકા આકાશનિર્વાણકોટીકાઃ । અનભિલાપ્યકોટીકાઃ સર્વધર્માઃ । એવં સર્વસ ત્ ત્વાઃ । ( કુરુમિય 32 ) સર્વધર્મનિદ્રવ્યકોટીકાઃ સર્વસંગવસ્તુતઃ પરિકીર્તિતાઃ । સર્વત્ર્યધ્વત્રૈધાતુકસ્કન્ધનિષ્કિ ં ચનકોટીકાઃ । તૃસંસ્કારશૂન્યતાકોટીકાઃ । ધર્મસ્કન્ધવિપાકસ્કન્ધા પ ચયોપચયસ્કન્ધનિદ્રવ્યકોટીકાઃ । શૂન્યતાભૂતકોટ્યનભિલાપ્યાર્થસર્વધર્મસમન્વાગતો બોધિસ ત્ ત્વો મહાસ ત્ ત્વઃ સર્વજ્ઞજ્ઞાનમ્ અવતરતિ ॥
અસ્મિન્ ખલુ પુનઃ સર્વજ્ઞજ્ઞાનપ્રતિલાભવ્યાકરણે ભાષ્યમાણે વિંશતિભિર્ મારકન્યામારપુત્રગણપાર્ષદ્યસહસ્રૈર્ અનુત્પત્તિકેષુ ધર્મેષુ ક્ષાન્તિ ઃ પ્રતિલાબ્ધા । ઔદારિકં ચ કાય ં વિજહ્ય મનમયં કાયં પ્રતિલેભિરે । અપરેષામ્ અપ્ય્ અષ્ ટ્ આવિંશતીનામ્ અનુત્પત્તિકધર્મક્ષાન્તિપ્રતિલાભો ઽભૂત્ । દ્વિનવતીનાં ચ દેવમનુષ્યબિંબરાણાં વિચિત્રવિચિત્રાણાં ચ બોધિસ ત્ ત્વક્ષાન્તિ સમાધિ ધારણીનાં પ્રતિલાભો ઽભૂત્ ॥
અથ તાનિ વિંશતિસહસ્રાણ્ય્ અનુત્પત્તિકધર્મક્ષાંતિપ્રતિલબ્ધાનાં બોધિસ ત્ ત્વાનાં મહાસ ત્ ત્વાનાં ભગવન્તં દિવ્યૈ ઃ પુષ્પૈર્ અભ્યવકિરંત્ય્ અભિપ્રકિરંતિ સ્મ । ભગવતશ્ ચ પાદૌ શિરોભિર્ અભિવન્દ્યૈવમ્ આહુઃ । પશ્ય ભગવન્ ન્ અ કલ્યાણમિત્રસંસર્ગવશેન સ ત્ ત્વાનાં સર્વપુણ્યોપચયકુશલમૂલાન્ય્ ( કુરુમિય 33 ) અમનસિકારાણિ ભવન્તિ । ભગવાન્ આહ । કર્મપ્રત્યય એષ દ્રષ્ટવ્યઃ । કૌતૂહલપ્રાપ્તાનાં ચ સ ત્ ત્વાનાં ભગવાન્ સંશયછિત્ત્યર્થમ્ ઇમં પૂર્વયોગમ્ ઉદાજહાર ॥ ॥
ભૂતપૂર્વં કુલપુત્રાતિતે ઽધ્વન્ય્ અપરિમાણેષુ મહાકલ્પેષ્વ્ અતિક્રાન્તેષ્વ્ અસ્યામ્ એવ ચાતુર્દ્વીપિકાયાં લોકધાતૌ યદાસીત્ તેન કાલેન તેન સમયેન દ્યુતિન્ધરે મહાકલ્પે વર્તમાને અષ્ટાષષ્ટિવર્ષસહસ્રાયુષ્કાયાં પ્રજાયા ં તેન ચ કાલેન તેન સમયેન જ્યોતિ ઃ સોમ્યગન્ધાવભાસશ્રીર્ નામ તથાગતો ઽભૂત્ વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદ્ અનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં બુદ્ધો ભગવાન્ । ક્લિષ્ટે પંચકષાયે લોકે વર્તમાને ચતસૃણાં પર્ષદાં ત્રિયાનપ્રતિસંયુક્તં ધર્મં દેશયતિ સ્મ ।
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન રાજાભૂદ્ ઉત્પલવક્ત્રો નામ ચતુર્દ્વીપેશ્વરઃ ચક્રવર્તી । અથ રાજા ઉત્પલવક્ત્રો ઽપરેણ કાલસમયેન સાન્તઃપુરપરિવારઃ સબલકાયો યેન જ્યોતિ ઃ સોમ્યગન્ધાવભાસશ્રીસ્ તથાગતસ્ તેનોપસંક્રામદ્ ઉપસંક્રમ્ય તસ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય ભગવન્તં નાનાપુષ્પૈર્ અભ્યવકિરટ્ । નાનાવાદ્યૈર્ નાનાગન્ધૈર્ નાનાધૂપૈશ્ ચ પૂજાં કૃત્વા ત્રિપ્રદક્ષિણીકૃત્વા ભગવતઃ ભિક્ષુસંઘસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્યાભ્યાં ગાથાભ્યામ્ અભ્યષ્ટાવિત્ ॥ ॥
ભુજગામરાદિભિર્ અતીવ ગુણૈઃ સમભિષ્ટુતઃ પ્રચુરદોષહરઃ ।
ધનસપ્તકેન હિત કૃ જ્ જગતો વદ કેન સૂક્ષ્મમતિમાન્ ભવતિ ॥ ર્ક્પ્_2.1
જગતસ્ તમોઘ્ન શમદીપકર ચ્યુતિજન્મરુઙ્મરણશોકદમ ।
જગતસ્ ત્વ્ અપાયપથવારયિતા વદ કેન મુચ્યત્ઽ; ઇહ મારપથા ॥ ર્ક્પ્_2.2
અથ ખલુ કુલપુત્ર સ જ્યોતિઃસોમ્યગન્ધાવભાસશ્રીસ્ તથાગતો રાજાનમ્ ઉત્પલવક્ત્રમ્ એતદ્ અવોચત્ ॥ તૃભિઃ સત્પુરુષ ધર્મૈઃ સમન્વાગતો બોધિસ ત્ ત્વઃ સૂક્ષ્મમતિર્ ભવતિ । કતમૈસ્ ત્રિભિઃ । અધ્યાશયેન સર્વસ ત્ ત્વેષુ કરુણાયતે । સર્વસ ત્ ત્વાનાં દુઃખપ્રશમાયોદ્યુક્તો ભવતિ માતૃવત્ । સર્વધર્માન્ નિર્જીવનિષ્પોષનિષ્પુદ્ગલાન્ અનાનાકરણસમાન્ વ્યુપપ રી ક્ષતે । એભિસ્ ત્રિભિર્ ધર્મૈઃ સમન્વાગતઃ સત્પુરુષ બોધિસ ત્ ત્વઃ સૂક્ષ્મમતિર્ ભવતિ । અપરૈસ્ ત્રિભિર્ મહારાજ ધર્મૈઃ સમન્વાગતઃ સત્પુરુષો મારપાશેષુ સ સજ્જતે । કતમૈસ્ ત્રિભિર્ યદ્ ઉત સર્વસ ત્ ત્વેષુ ( કુરુમિય 36 ) અક્રોધનો ભવતિ । અનવતારપ્રેક્ષી । સર્વસ ત્ ત્વસમદક્ષિણીયસ ં જ્ઞો ભવતિ । સર્વધર્માન્ એકનયેન વ્યુપપરીક્ષતે । યદુતાકાશસમાન્ સર્વધર્માન્ નિષ્પ્ ર્ અતિકારાનાનાત્વાન્ અજાતાનુત્પન્નાન્ અનિરુદ્ધાન્ । સર્વાન્ આકાશવદ્ દ્રવ્યલક્ષણવિગતાન્ અનુપલંભયોગેન પ્રત્યવેક્ષતે । એભિર્ મહારાજ ત્રિભિર્ ધર્મૈઃ સમન્વાગતઃ સત્ પુરુષો મારપાશેષુ ન સજ્યતે મારપથાચ્ ચ નિર્મુચ્યતે ॥

અથ રાજ્ઞઃ ઉત્પલવક્ત્રસ્યાગ્રમહિષી સુરસુન્દરી નામ સા ચતુરાશીતિભિઃ સ્ત્રિસહસ્રૈઃ પરિવૃતા પુરસ્કૃતા યેન જ્યોતિઃસોમ્યગન્ધાવભાસશ્રીસ્ તથાગતસ્ તેનોપજગામોપેત્ય તં ભગવંતં જ્યોતિઃસોમ્યગન્ધાવભાસશ્રિયં તથાગતં નાનાપુષ્પૈર્ અભ્યવકીર્યાભિર્ ગાથાભિર્ અધ્યભાષત ॥
અસદૃશગુણધર વિતિમિરકરણ ચ્યુતિહર વદ કથમ્ ઇહા યુવતિ ।
ભવત્ઽ; ઇહ પુરુષો વ્યપગતકુગતિ લઘુ વિનય મનઃ પ્રવરહિતકર ॥ ર્ક્પ્_2.3
પરમગતિગત સુગત પ્રશમરતિકર

ભગવન્ ત્યજતિ યુવતિ તાં કથમ્ ઇહ પુરુષ ।
વદ લઘુ સુવિનય પરહિતકર
શામય મતિતિમિરં મમ ગગનાત્ ॥ ર્ક્પ્_2.4
અસમસમ જગતિ શ્રમણ પરમ પ્રથિતગુણગણસ્મૃતિવિનયધર ।
મમ યદિ પુન્ઽ; ઇહ ભવતિ હિ નરતા લઘુ વદ વિતિમિર સુગતિપથમ્ અમૃતં ॥ ર્ક્પ્_2.5
એવમ્ ઉક્તે કુલપુત્ર સ જ્યોતિઃસોમ્યગન્ધાવભાસશ્રીસ્ તથાગતસ્ તાં સુરસુન્દરીમ્ અગ્રમહિષીમ્ એતદ્ અવોચત્ ॥ અસ્તિ ભગિનિ પર્યાયો યેન માતૃગ્રામો માતૃગ્રામભાવં લઘ્વ્ એવ પરિવર્તયતિ પૂર્વાક્ષિપ્તમાતૃગ્રામભાવો લઘ્વ્ અશેષં ક્ષીયતે ન ચ ભૂયો માતૃગ્રામેષૂપપત્તિં પ્રતિગૃહ્ણાતિ યાવદ્ અનુત્તરપરિનિર્વાણાદ્ અન્યત્ર સ્વ પ્રણિધાનાત્ । તત્ર ભગિનિ કતરઃ પર્યાયો યેન પર્યાયેણ માતૃગ્રામો લઘુ પુરુષો ભવતિ પૂર્વાક્ષિપ્તં ચ માતૃગ્રામભાવં લઘ્વ્ અશેષં ક્ષપયતિ । ઇહ ભગિનીયં રત્નકેતુર્ નામ ધારણી મહાર્થિકા મહાનુશંસા મહાપ્રભાવા સર્વમાતૃગ્રામભાવક્ષયકરી કાયવાક્ચિત્તદુઃખવિપાકદૌષ્ઠુલ્યં નિરવશેષં ક્ષપયતિ । અસ્યાશ્ ચ રત્નકેતુધારણ્યાઃ સહશ્રવણેન માતૃગ્રામસ્ય માતૃગ્રામભવો નિરવશેષો ગચ્છતિ । સ્ત્રીન્દ્રિયં અન્તર્ધાય પુરુષેન્દ્રિયં પ્રાદુર્ભવતિ । પુરુષશ્ ચાપિ રૂપ વાન્ સર્વ્ આંગપરિપૂર્ણો ( કુરુમિય 38 ) ભવતિ । ઋજુઃ સૂક્ષ્મજ્ઞાનકુશલો ભવતિ । કાયવાઙ્મનઃસુકૃતકર્માન્તઃ સુચરિતચારી સર્વશત્રુનિર્જેતા ભવતિ । યશ્ ચાસ્ય દૃષ્ટધર્મસાંપરાયિકઃ કાય વાઙ્મ નોદુઃખપ્રતિસંવેદનીયો દુષ્કૃતાના ં કર્મણાં ફલવિપાકઃ સ પરિક્ષયં ગચ્છતિ સ્થાપ્યાનન્તર્યકારિણં સદ્ધર્મપ્રતિક્ષેપકમ્ આર્યાપવાદકં ચ । તેષાં પુનસ્ તેનૈ વાત્ મભાવેન પરિક્ષયં ગછતિ । પરિશેષઃ સ્ ત્ રીભાવઃ કાય વા ઙ્મનોદૌષ્ઠુલ્યવૈપાકિકઃ સુમેરુમાત્રઃ પારજન્મિકઃ સ્ત્રીભાવબીજનિર્વર્તકો દુઃખવિપાકપ્રતિસંવેદનીયઃ કર્માવરણબીજનિષ્યન્દો નિરવશેષઃ પરિક્ષયં ગચ્છતિ । તત્ કુતઃ । યથા નામેયં રત્નકેતુધારણી સર્વૈર્ અતીતૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈર્ ભાષિતા ચાધિષ્ઠિતાન્યોન્યમ્ અનુમોદિતા સ્તુતાભિષ્ટુતા વર્ણિતા પ્રશસ્તા સ ત્ ત્વાના મ્ દુઃખવિપાકકર્મપરિક્ષયાય ( કુરુમિય 39 ) કુશલમૂલવિવૃદ્ધિતાયૈ । યે ઽપિ કેચિદ્ એતર્હિ દશસુ દિક્ષુ પ્રત્યુત્પન્નાસ્ તથાગતા અ ર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાસ્ તિષ્ઠ ન્ તિ યાપયન્તિ સ્વકસ્વકેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ સર્વે તે બુદ્ધા ભગવંતઃ ઇમાં રત્નકેતુધારણીં ભાષંતે યાવત્ પ્રશંસન્તિ સ ત્ ત્વાનાં કર્મપરિક્ષયાય કુશલમૂલવિવૃદ્ધયે । યે ઽપિ તે ભવિષ્યંત્ય્ અનાગતે ઽધ્વનિ દશસુ દિક્ષ્વ્ અન્યોન્યેષુ તથાગતા અર્હ ન્ તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાસ્ તે ઽપીમાં રત્નકેતુધારણીં ભાષિષ્યંતિ યાવત્ પ્રશંસિષ્યંતિ સ ત્ ત્વાનાં દુઃખવિપાકકર્મપરિક્ષયાય કુશલમૂલવિવૃદ્ધયે । અહમ્ અપ્ય્ એતર્હિ રત્નકેતુધારણીં ભાષિષ્યામિ । અનુમોદિત્ય ચ દશસુ દિક્ષુ પ્રત્યુત્પન્નાનાં તથાગતાના ં ભાષમાણા નામ્ અ હમ્ ઇ માં ર ત્ નકેતુધારણી ં વ ર્ ણયિષ્યામિ પ્રશંસિષ્યામિ । યઃ કશ્ચિદ્ ભગિનિ રાજા ક્ષત્રિયો મૂર્ધાભિષિક્તો જનપદસ્થામપ્રાપ્ત ઇમાં રત્નકેતુધારણીં પુસ્તકે લિખિત્વા ધારયિષ્યતિ તસ્ય રાજ્ઞઃ ક્ષત્રિયસ્ય દશસુ દિક્ષૂદારઃ કીર્તિશબ્દશ્લોકો ઽભ્યુદ્ગમિષ્યતિ યાવદ્ સર્વં રૂપધાતુમ્ ઉદારૈઃ કીર્તિશબ્દૈર્ આપૂરયિષ્યતિ । અનેકાનિ ચ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ તસ્ય રાજ્ઞઃ ક્ષત્રિયસ્ય પૃષ્ઠતઃ સમનુબદ્ધા રાક્ષાનુગુપ્તયે સ્થાસ્યંતિ । સર્વે ચ તસ્ય વિષયે કલિકલહદુર્ભિક્ષરોગપરચક્રવાતવૃષ્ટિશીતોષ્ણદોષાઃ ( કુરુમિય 40 ) પ્રશમં યાસ્યંતિ । સર્વે ચ દુષ્ટયક્ષરાક્ષસસિંહમહિષગજવૃકા અનવરાધિનો ભવિષ્યંતિ । સર્વે વિષતિક્તકટુકરૂક્ષવિરસપરુષદુઃખસંસ્પર્શવેદનીયા દોષાઃ પ્રશમં યાસ્યંતિ । સર્વાણિ ચાસ્ય ધનધાન્યૌષધિવનસ્પત્યઃ ફલપુષ્પાણિ પ્રરોહિષ્ય ન્ તિ વિવર્ધિષ્યંતિ સ્નિગ્ધાનિ સુરસાનિ ચ ભવિષ્યંતિ । સચેદ્ રાજા ક્ષત્રિયો મૂર્ધાભિષિક્તઃ સંગ્રામે પ્રત્યુપસ્થિતે ઇમં રત્નકેતુધારણીપુસ્તકં ધ્વજાગ્રાવરોપિતં કુર્યાત્ સ રાજા ક્ષત્રિયો મૂર્ધાભિષિક્તઃ પરચક્રં પરાજેષ્યતિ । સચેદ્ ઉભયો રાજ્ઞોઃ ક્ષત્રિયયોર્ મૂર્ધાભિષિક્તયોઃ સ ં ગ્રામાભિરૂઢ યોર્ અયં રત્નકેતુધારણીપુસ્તકો ધ્વજાગ્રાવરોપિતો ભવિષ્યતિ તૌ પરસ્પરં પ્રીતિસામગ્રીં કરિષ્ય તઃ । ઇત્ય્ એવં બહુગુણાનુશ ં સેયં રત્નકેતુધારણી । યત્ર ક્વચિદ્ ગ્રામે વા નગરે વા નિગમે વા મનુષ્યાણાં વામનુષ્યાણાં ચતુષ્પદાનાં વ્યાધિતા-મ્-અકાલમરણં વિહેઠા વા સ્યાત્ તત્રાયં રત્નકેતુધારણીપુસ્તકો મહાપૂજોપકરણૈઃ પ્રવેશયિતવ્યઃ । પ્રવેશ્ય સુસ્નાતેન સુવિલિપ્તગાત્રેણ નવચીવરપ્રાવૃતેન બ્રહ્મચારિણા નાનાપુષ્પસમીરિતે નાનાગન્ધપ્રધૂપિતે નાનારસપરિવૃતે સિંહાસને ઽભિરુહ્ય તત્રાયં રત્નકેતુધારણીપુસ્તકો વાચયિતવ્યઃ । સર્વે તત્ર વ્યાધયો ઽકાલમરણાનિ ચ પ્રશમં યાસ્યંતિ । સર્વાણિ ( કુરુમિય 41 ) ચ તત્ર ભયરોમહર્ષદુર્નિમિત્તાન્ય્ અંતર્ધાસ્યંતિ । ય ઃ કશ્ચિન્ માતૃગ્રામઃ પુત્રાર્થી ભવેત્ તેન સ્નાત્વા નવચીવર ં પ્રાવૃત્ય બ્રહ્મચારિણા પુષ્પગન્ધમાલ્યવિલેપનૈર્ ઇમં પુસ્તકમ્ અર્ચયિત્વા સ્વયં નાનાપુષ્પસમીરિતે નાનાગન્ધપ્રધૂપિતે નાનારસપરિવૃતે આસને ઽભિરુહ્યેયં રત્નકેતુધારણી વાચયિતવ્યા । પુત્રપ્રતિલાભી ભવિષ્યતિ । એષ એવ પ શ્ ચ્ ઇમો માતૃગ્રામભાવો યાવદ્ અનુત્તરપરિનિર્વાણાદ્ અન્યત્ર સ્વપ્રણિધાનાત્ સ ત્ ત્વપરિપાચનહેતોઃ
@fઓલિઓ 20 ઇસ્ મિસ્સિન્ગ્; તેxત્ અચ્ચોર્દિન્ગ્ તો દુત્ત્:@@ તસ્મિન્ કાલે તથાગતો જ્યોતિપ્રભશ્રીર્ ઇમાં રત્નકેતુધારણિમ્ ઉદાહરત્ । જલોકે જલોકે । મોકે જલિ । જલ જલિમિ । જલવ્રતે જહિલે । વરપુરુષલક્ષણસમારુહ્ય । અમમે વમમે વમમે । નવમે મહાસે । જહમે જહમે જહમે જહમે । વરમે વરમે । વવવે । વવવે । વહવે । વંગવે । વજવે । વાર વારશે । જલમેખ । પરખ । અલજહિલિ । જન તુલે । જન તુભુખે । વહર વહર । સિંહ વ્રતે । નન તિલા । નન તિન દાલા । સૂર્યવિહગ । ચન્દ્રવિહગ । ચક્ષુ રજ્યતિ શવિહગ । સર્વક્ષયસ્ત્રિત્વસુરવિહગ । જખગ જખગ । સુરખઘ । વહમ । અમ્રિખ । અમ્રિખ । અમ્રિખ । અમ્રિખ । અમ્રિખ । અમ્રિખ । અમ્રિખ અમ્રિખ । મ્રિખ મ્રિખ મ્રિખ । વ્યવદેત કર્મ । દુને દુને । ઉપત વ્યવચ્છેદ જ્ઞાનકૃત । અનુદ પદાખગ । નેરુક । અઙ્ગુલે ભઙ્ગુલે વિભઙ્ગુલે । કુલહ । ઇન્દ્રપરિવિભહ । વ્યવચ્છેદ કરભ । વવ્રતિ । વવ્રતિ । ચ પ્રતિ । ચ પ્રતિ । અમોહ દરશને । પરિવર્ત ભષ્યુ । ખસમ । ક્રિમજ્યોતિખગ । જહિ જહિ જ્યોતિ । નિષ્ક ભિરસ । ભિરસ । ભિરજ । મતિક્રમ । ભિવક્રિવ । મહાક્રિવ । હિ લે હિહિલે । અરુણવર્તે । સમ ય નિષ્કે । દમદાનધ્યાન અપરામૃશે । ફલકુણ્ડલલખે ( કુરુમિય 42 ) નિવર્ત ઇસ્ત્રિભાવ કર્મક્ષય પ્રાદુર્ભવ પુરુષત્વમ્ । અસમસમ । સમય વિદિ જ્ઞ તથાગત સ્વાહા ॥

સમનન્તરભાષિતાયાં શાક્યમુનિના તથાગતેનાસ્યાં રત્નકેતુધારણ્યાં પુનર્ અપિ મહાપૃથિવી ચ કંપે । તાસામ્ અપિ પઞ્ચશતમારકન્યાનાં સહશ્રવ ણેનાસ્યા રત્નકેતુધારણ્યાઃ સ્ત્રીવ્યંજનમ્ અન્તર્ધાય પુરુષવ્યંજનં પ્રાદુરભવત્ । અપ્રમેયાસંખ્યેયાનાં દેવનાગયક્ષગ ન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગપ્રેતપિશાચ કુંભાણ્ડકન્યાનાં સહશ્રવણેનાસ્યા રત્નકેતુધારણ્યાઃ સ્ત્રીવ્ય ઞ્ જનાન્ય્ અંતર્ધાય પુરુષવ્ય ઞ્ જનાનિ પ્રાદુર્ભૂતાનિ । તાશ્ ચ સર્વા અવૈવર્ત્યા અભૂવન્ન્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । સર્વાસા ં ચાનાગતસ્ત્રીભાવપ્રતિલાભસંવર્તનીયં કર્માવરણમ્ અશેષં નિરોધં ચ । તાઃ સ્ત્રિયઃ પ્રા ઞ્ જલિયો વન્દિત્વા તં શાક્યમુનિં તથાગતમ્ એવં મઘાઘો ષૈર્ આહુ ઃ ॥ નમો નમઃ આશ્ચર્યકારકાય ( કુરુમિય 43 ) શાક્યમુનયે તથાગતાયાર્હતે સમ્યક્સંબુદ્ધાય ॥ બ્રૂહિ મહાકા રુણિક વિસ્તરેણેમં પૂર્વયોગં કથમ્ અસ્માકં સ્ત્રીભાવમ્ અન્તર્હિત ં સર્વાકારપરિપૂર્ણં ચ પુરુષભાવં સંપ્રાપ્તમ્ । તેનાશ્ચર્યપ્રાતિહાર્યસંવેગેન વયમ્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તં જનયમ । બ્રૂહિ ભગવન્ન્ ઇમં પૂ ર્ વ યો ગ મ્ । ત ત્સાક્ષિણો ભવિષ્યત્ય્ અ પ્ રમ્ એયસ્ય દેવમ નુષ્ય સ્ય ॥
અ થ ખલુ ભગવાં છાક્યમુનિસ્ તથાગ ત ઇમં પૂર્વયોગં દેશયતિ । ભદ્રમુખાઃ જ્યો તિઃસોમ્યગન્ધાવભાસશ્રિયસ્ તથાગતસ્યાન્તિકાદ્ રાજ્ઞ ઉત્પલવક્ત્રસ્યાગ્રમહિષ્યા સુરસુન્દર્યા દેવ્યા સાર્ધં ચ તુરાશીતિભિઃ સ્ત્રીસહસ્રૈર્ ઇયં રત્નકેતુધારણી શ્રુતા સહશ્રવણાચ્ ચ તસ્યાઃ સુરસુન્દર્યા ( કુરુમિય 44 ) અગ્રમહિષ્યાઃ તેષાં ચતુરાશીતીનાં સ્ત્રીસહસ્રાણાં સ્ત્રીવ્યંજનનાન્ય્ અન્તર્ધાય પુરુષવ્ય ઞ્જનાનિ પ્રાદુરભવન્ । તદૈવમ્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાનાં દે વકન્યાનાં યાવન્ મનુષ્યામનુષ્યકન્યાનાં સહશ્રવણાદ્ એવાસ્યા રત્નકેતુધારણ્યા ઃ સ્ત્રીન્દ્રિયમ્ અન્તર્હિતં પુરુ ષેન્દ્રિયં પ્રાદુર્ભૂતં । સર્વાસાં તાસાં સ્ત્રી ણામ્ અનાગતસ્ત્રીભાવપ્રતિલાભસંવર્તનીયં કર્માવરણમ્ અશેષં સંનિરોધ મ્ ॥
યદા ચ રાજ્ઞઃ ઉત્પલવક્ત્રસ્યાગ્રમહિ ષ્યાઃ સુરસુન્દર્યાઃ સાન્તઃપુરપરિવારાયાઃ પુ રુષ ત્વન્ સંવૃત્તં તદા સ રાજા ઉત્પલવક્ત્રશ્ ચતુર્દ્વીપેશ્વરશ્ ચક્રવર્તી જ્યેષ્ઠકુમારં રાજાભિષેકેનાભિષિંચ્ય સાર્ધમ્ એકોનેન પુત્રસહ સ્રેણ મહાપુરુષેણ ચ સુરસુન્દરેણ સા ર્ધં ચ ચતુરાશીતિભિઃ સુરસુન્દરો મહાપુરુષસહસ્રૈઃ સાર્ધં ચા પરૈર્ દ્વિનવતિભિઃ પ્રાણ સહ સ્રૈર્ અભિનિષ્ક્રમ્ય તસ્ય જ્યોતિઃસોમ્યગન્ધાવભાસશ્રિયસ્ ( કુરુમિય 45 ) તથાગતસ્યાન્તિકે કેશશ્મશ્રૂણ્ય્ અવતાર્ય કાષાયાણિ વસ્ત્રાણિ પરિધાય સમ્યગ્ એવ શ્રદ્ધયા અગારાદ્ અનગારિકાં પ્રવ્રજિતઃ । પ્રવ્રજિત્વા સ્વાધ્યાયાભિરતો યોનિશમનસિકારાભિયુક્તો ઽભૂત્ ॥
અથ તત્ર બહૂનાં પ્રાણકોટીનામ્ એતદ્ અભવત્ । કસ્માદ્ રાજા ચક્રવર્તી પ્રવ્રજિતઃ । તે પરસ્પરા એવમ્ આહુઃ । મારકર્માભિયુક્ત એષ તથાગતઃ શઠો માયાવી મારકર્મસમાયુક્તમ્ ઇમં ધર્મન્ દેશયતિ । કેષાંચિત્ સ્ત્રીવ્યંજનમ્ અપનાયયતિ । કેષાંચિત્ પુરુષવ્યંજનં । કેષાંચિત્ કેશશ્મશ્રૂણ્ય્ અવતારયતિ । કેષાંચિદ્ રક્તાનિ વાસાંસિ પ્રયચ્છતિ કેષાંચિત્ પાણ્ડરાણિ । કેષાંચિદ્ દેવોપપત્તયે ધર્મન્ દેશયતિ । કેષાંચિન્ મનુષ્યોપપત્તયે કેષાંચિત્ તિર્યગ્યોન્યુપપત્તયે કેષાંચિદ્ અચ્યુત્યુપપ ત્ત યે ધર્મન્ દેશયતિ । મારકર્મપથાભિયુક્ત ઃ સ્ત્રીકરણમાયયા સમન્વાગતઃ સ શ્રવણો જ્યોતિઃસોમ્યગન્ધાવભાસશ્રીઃ શ્રમણરૂપેણ વિસંવાદકઃ । યન્ નૂન વયમ્ ઇતઃ પ્રક્રમેમ । ન ચાસ્ય રૂપલિંગગ્રહણં પશ્યેમ । ન ચાસ્ય કિંચિદ્ વચનં શૃણુયામ ॥
અથ તત્રૈવ કુમારભૃતો નામ ભટઃ । સ એવમ્ આહ । યા મમ ભાર્યાન્તઃપુરિકા દુહિતરશ્ ચાભૂવન્ સર્વાસામ્ અનેન શ્રમણકોરણ્ડકેન ( કુરુમિય 46 ) સ્ત્રીવ્યંજનાન્ય્ અપનીય પુરુષેન્દ્રિયાણ્ય્ અભિનિર્મિતાનિ । સર્વાસા ં શિરાંસિ નિર્મુણ્ડાનિ કૃત્વા રક્તાનિ વાસાંસ્ય્ અનુપ્રદત્તાનિ । અહં ચૈકાકી શોકાર્તો મુક્તઃ । એતે સર્વે વયં સમ ગ્ રા ભૂત્વા વિષમં મહાગહનપર્વત ં પ્રવિશામઃ । યત્ર વયમ્ અસ્ય માર પા શાભિયુક્તસ્ય શ્રમણકોરણ્ડકસ્ય શ્રમણમાયાવિનઃ સ્વરઘોષમ્ અપિ ન શૃણુયામઃ પ્રાગ્ એવ પશ્યામ ઇતિ । તે સર્વે તુષ્ટા એવમ્ આહુઃ । એવમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ ॥
અથ કુમારભૃતો ભટઃ તૈર્ વિચિકિત્સાપ્રાપ્તૈર્ બહુભિઃ પ્રાણકોટીભિઃ સાર્ધં તતઃ પ્રાક્રામ ત્ પ્રત્યન્તિમે જનપદે વિષમપર્વતગહનેષુ રિષિવેષેણ ચર્યાં ચચાર । તેભ્યશ્ ચ સ ત્ ત્વેભ્ય એવં ધર્મન્ દેશયામ્ આસ । નાસ્તિ સંસારાન્ મોક્ષો નાસ્તિ સુકૃ ત દુષ્કૃતાનાં કર્મણા ં ફલવિપાકઃ । ઉચ્છેદવાદ્ય્ અદ્ય શ્રમણ ઉત્પન્નો મારકર્માભિયુક્તો વિસંવાદકઃ । યે ચ તં દર્શનાયોપસંક્રમંતિ યે ચ તમ્ અભિવાદયંતિ યે ચાસ્ય ધર્મં શૃણ્વંતિ તે વિક્ષિપ્તચિત્તા ભવ ન્ તિ । શિરાંસિ ચૈષાં મુણ્ડયતિ । ગૃહાન્ નિર્વાપયતિ । રક્તાનિ વાસાંસિ પ્રયચ્છતિ । શ્મશાનચર્યાં ચારયતિ । ભૈક્ષચર્યાસુ નિવેશયતિ । એકાહારિણઃ કરોતિ । વિષમદૃષ્ટિમનસો નિત્યોદ્વિગ્નાન્ વિવેકવાસાભિરતાલ્ લયનપ્રક્ષિપ્તાન્ કામરતિનૃત્યગીતગન્ધમાલ્યવિલેપનાભરણવિભૂષણમૈથુનધર્મસુરામદ્યપાનરહિતાન્ ( કુરુમિય 47 ) અલ્પભાષ્યાઙ્ કરોતિ । એવંરૂપઃ સ શ્રમણવેષેણોચ્છેદવાદી મારપથાભિયુક્તઃ સ ત્ ત્વાનાં શત્રુભૂત ઉત્પન્નઃ । અદૃષ્ટાશ્રુતપૂર્વમ્ એતસ્ય શ્રમણગૌતમસ્ય ક્રિ યા મ યોપલક્ષિતેતિ તેન બહૂનિ પ્રાણકોટીનયુતશતસહસ્રાણ્ય્ એવંરૂપામ્ ઇમાં પાપિકાં દૃષ્ટિં ગ્રાહિતાન્ય્ અભૂવન્ ॥
યાવાપરેણ સમયેનોત્પલવક્ત્રો મહાશ્રમણો ઽશ્રૌષીત્ કસ્મિંશ્ચિત્ પર્વતગહને કેચિત્ સ્વયં કુમાર્ગસંપ્રસ્થિતાઃ પરાન્ અપ્ય્ એતાણ્ વિષમાં દૃષ્ટિં ગ્રાહયન્તઃ ત્રયાણાં રત્નાનામ્ અવર્ણં ચારયન્તીતિ શ્રુત્વા ચાસ્યૈતદ્ અભવત્ । યદ્ય્ અહં તાવત્ સ ત્ ત્વા ં સ્ તતઃ પાપકાદ્ દૃષ્ ટ્ ઇગતા ન્ ન પરિમોક્ષયેયં ન ચ સમ્યગ્દૃષ્ટૌ પ્રતિષ્ઠાપયે યં નિરર્થકં મે શ્રામણ્યં ભવેત્ । કથં ચાહમ્ અનાગતે ઽધ્વન્ય્ અન્ધભૂતે લોકે ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્યેયં કથં ચ વ્યસનગતાંશ્ ચતુર્મારપાશબન્ધનબદ્ધાન્ સ ત્ ત્વાઞ્ છક્ષ્યામિ પરિમોચયિતુમ્ ઇતિ ॥

અથોત્પલવક્ત્રો મહાશ્રમણો મહાદૃઢપરાક્રમઃ કારુણિકસ્ તં જ્યોતિઃસોમ્યગન્ધાવભાસશ્રિયં તથાગતમ્ અવલોક્યાનેકપ્રાણશતસહસ્રપરિવૃતઃ પુરસ્કૃતઃ તેષુ તેષુ પ્રત્યન્તિમેષુ ગ્રામનગરનિગમપર્વતવિષમકર્વટસ્થાનેષુ ચર્યાં ચરંસ્ તત્ર તત્ર તેભ્યઃ સ ત્ ત્વેભ્યો ધર્મન્ દેશયામ્ આસ । તાન્ સ ત્ ત્વાન્ પાપકા દ્ દૃષ્ટિગતાન્ નિવારયિત્વા સમ્યગ્દૃષ્ટૌ નિયોજ્યાનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયામ્ આસ । કાંશ્ચિદ્ અપરાન્ પ્રત્યેકબુદ્ધયાનપ્રણિધાને કાંશ્ચિચ્ છ્રાવકયાને કા ં શ્ચિત્ ફલે પ્રતિષ્ઠાપયામ્ આસ । કાંશ્ચિત્ પ્રવ્રજયામ્ આસ । કાંશ્ચિદ્ ઉપાસકસંવરે કાંશ્ચિદ્ ઉપવાસે કાંશ્ચિ ત્ તૃશરણગમને પ્રતિષ્ઠાપયામ્ આસ । સ્ત્રીભ્યશ્ ( કુરુમિય 48 ) ચેમાં રત્નકેતુધારણીન્ દેશયામ્ આસ । સ્ત્રીભાવાન્ નિવર્તયિત્વા પ્રતિષ્ઠાપયામ્ આસ પુરુષત્વે । યાશ્ ચ તા બહ્વઃ પ્રાણ ક્ ઓટ્યસ્ તથાગતસ્યાન્તિકે વિચિકિત્સાપ્રાપ્તા અભૂવંસ્ તા ન્ સર્વાંસ્ તતઃ પાપકા દ્ દૃષ્ટિગતાન્ નિવાર્યાત્યયં પ્રતિદેશાપયિત્વાનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ પ્રતિષ્ઠાપયામ્ આસ । તસ્યૈવ ચ જ્યોતિઃસોમ્યગન્ધાવભાસશ્રિયસ્ તથાગતસ્યાન્તિકમ્ ઉપનીય પ્રવ્રાજયામ્ આસ સ્થાપ્ય કુમારભૃતં ભટં । તેન ચૈવં પ્રણિધાનં કૃતમ્ અભૂત્ । યથા મમાનેનોત્પલવક્ત્રેણ શ્રમણેન પર્ષદ્ વિલોપ્ય નીતા તથાહમ્ અપ્ય્ અસ્યાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિપ્રસ્થિતસ્ય તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે મારત્વં કારયેયં યદ્ ઉત ગર્ભસ્થાના ત્ પ્રભૃત્ય્ એનં વિહેઠયેયં । તતઃ પશ્ચા જ્ જાતમાત્રં કુમારક્રીડાપનં શિલ્પકર્મપઠનસ્થં રતિક્રીડાન્તઃપુરગતં યાવદ્ બોધિમણ્ડનિષણ્ણં સંત્રાસયેયં વિઘ્નાનિ ચ કુર્યાં બોધિપ્રાપ્તસ્ય ચ શાસનવિપ્રલોપં કુર્યામ્ ॥
અથ સ ઉત્પલવક્ત્રો મહાશ્રમણસ્ તં કુમારભૃતં ભટમ્ એવં પ્રણિધિકૃતવ્યવસાયં મહતા કૃચ્છ્રોદ્યોગપરાક્રમૈઃ પ્રસાદયિત્વા ( કુરુમિય 49 ) તતઃ પાપકદૃષ્ટિગતાત્ પ્રતિનિવર્ત્યાત્યયં પ્રતિદેશાપયિત્વાનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તમ્ ઉત્પાદયતિ સ્મ ॥
અથ કુમારભૃતો ભટો વિનીતપ્રસાદ ઇદં પ્રણિધાનં ચકાર । યદા ત્વં મહાકારુણિકાનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધો ભવેત્ તદા બોધિપ્રાપ્તો માં વ્યાકુર્યાદ્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ॥
સ્યાત્ ખલુ પુનર્ ભદ્રમુખા યુષ્માકં કાંક્ષા વા વિમતિર્ વાન્યઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેનાસીદ્ ઉત્પલવક્ત્રો નામ યેન તસ્ય જ્યોતિઃસોમ્યગન્ધાવભાસશ્રિયસ્ તથાગતસ્ય સપરિવારસ્યાનેકવિધં પૂજોપસ્થાન ં કૃતમ્ અનેકૈશ્ ચ પ્રાણકોટીનયુતશતસહસ્રૈઃ સાર્ધં નિષ્ક્રમ્ય પ્રવ્રજિતઃ અપ્રમાણાનિ ચ પ્રાણકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ તતઃ પા પકાદ્ દૃષ્ટિ ગતા ન્ નિવારયિત્વા તૃષુ યાનેષ્ ઉ નિ વેશિતાન્ય્ અપ્રમેયાઃ સ ત્ ત્વાઃ ફલેષુ પ્રતિષ્ઠાપિતા અપ્રમાણાશ્ ચ સ્ત્રીકોટીનયુતશતસહસ્રાણાં પુરુષપ્રતિલાભ ઃ કૃત ઇતિ । ન ખલુ યુષ્માભિર્ એવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । અહં સ તેન કાલેન તેન સમયેન રાજાભૂચ્ ચતુર્દ્વીપેશ્વ ર શ્ ચક્રવર્તી ઉત્પલવક્ત્રો નામ । મયા સ એવ ં રૂપઃ પુરુષાધિ કારઃ કૃતઃ । સ્યાત્ ખલુ પુનર્ યુષ્માકં ભદ્રમુખાઃ કાંક્ષા વા વિમતિર્ વા અન્યા સા તેન કાલેન તેન સમયેનાભૂત્ સુરસુન્દરી નામાગ્રમહિષી યયા શ્રામ ણ્ યમ્ અવાપ્તમ્ । મૈત્ર્ એ યઃ સ બોધિસ ત્ ત્વો મહાસ ત્ ત્વસ્ તેન કાલેન તેન સમયેનાભૂત્ । સ્યાત્ ખલુ ભદ્રમુખા યુષ્માકં કાંક્ષા વા વિમતિર્ વાન્ય ઃ સ તેન કાલેન તેન સમયેન કુમારભૃતો નામ ભટો ઽભૂ ત્ સાર્ધં પ્રાણકોટીભિ ઃ । ( કુરુમિય 50 ) ન ખલુ પુનર્ યુષ્માભિર્ એવં દ્રષ્ટવ્યમ્ । અયં સ મારઃ પાપીમાંસ્ તેન કાલેન તેન સમયેન કુમારભૃતો નામ ભટો ઽભૂત્ । યન્ મયા તત્કાલમ્ તસ્ય પરિષદ્ પ્રવ્રજિતા તેન મયિ પ્રદોષમ્ ઉત્પાદ્યૈવં પ્રણિધાનં કૃતમ્ । યદા ત્વમ્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધઃ સ્યા ત્ તદા ત્વં માં વ્યાકુર્યાદ્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ॥ તસ્યૈવ યૂયં કુલપુત્રા જ્યોતિઃસોમ્યગન્ધાવભાસશ્રિયસ્ તથાગતસ્યાન્તિકે ઽપ્રસાદં કૃત્વા અસંવૃતવાગ્ભાષિતં પાપકં દૃષ્ટિગતં પરિગૃહ્ય મયૈવ યૂય ં તત ઃ પાપદૃષ્ટિગતા ત્ પરિમ્ ઓચ્ય પ્રવ્રજિતાઃ । તતો ઽર્વાગ્ યુષ્માભિર્ બહૂનિ બુદ્ધસહસ્રાણિ પર્યુપાસિતાનિ । તેષાં ચ પૂજોપસ્થાનં કૃતં । તેભ્યશ્ ચ ધર્મં શ્રુત્વા પ્રણિધાનં કૃતં ષટ્સુ પારમિતા સ્ ઉ ચરિ ત ં ઇતિ ॥ તેન યૂયં કાયવાઙ્મનોદુશ્ચરિતેન કર્મણા પૂર્વં તૃષ્વ્ અપાયેષ્વ્ અનેકે કલ્પાઃ દુઃખાન્ય્ અનુભૂતવન્તઃ । તેનૈવ કર્માવરણેનૈતર્હિ મારસ્ય પાપીમતો ભવને ઉપપન્ના ઇતિ ॥ અસ્મિં ખલુ પુના રત્નકેતુધારણીપૂર્વયોગે ભાષ્યમાણે ભગવતા શાક્યમુનિના તથાગતેન તેષાં પંચાના ં મારકન્યાશતાના ં સ્ત્રીભાવમ્ અન્તર્ધાય પુરુષભાવઃ સંવૃત્તો ઽનુત્પત્તિકધર્મક્ષાન્તિપ્રતિલંભાશ્ ચાભૂવન્ । અપ્રમાણાનામ્ અસંખ્યેયાનાં સ ત્ ત્વકોટીનયુતશતસહસ્રાણાં સદેવમાનુષાયાઃ ( કુરુમિય 51 ) પ્રજાયા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તાન્ય્ ઉત્પન્નાન્ય્ અવૈવર્ત્યાશ્ ચાભૂવન્ન્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ । એવમ્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાનિ સ ત્ ત્વકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ શ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધયાને ઽવૈવર્ત્ય અભૂવન્ । અપ્રમેયાસંખ્યેયાનાં દેવમાનુષ્યકન્યાનાં માતૃગ્રામભાવો વિનિવૃત્તઃ પુરુષભાવાશ્રયપ્રતિલાભશ્ ચાભૂત્ ॥ ॥
રત્નકેતુપરિવર્તાદ્ દ્વિતીયઃ પૂર્વયોગપરિવર્તઃ સમાપ્ત ઃ ॥ ॥
ઇઇઇ.
અથ ખલ્વ્ અસ્યાં રત્નકેતુધારણ્યાં ભાષ્યમાણાયાં શાક્યમુનિના તથાગતેનૈતર્હિ સર્વાવતીયં સહાલોકધાતુર્ ઉદારેણાવભાસેન સ્ફુટાભૂત્ । યચ્ ચેહ બુદ્ધક્ષેત્રે કોટીશતં ચાતુર્દ્વીપિકાનાં તેષુ કોટીશતં કામેશ્વરાણાં મારત્વં કારયંતિ । તે બુદ્ધાનુભાવેન સંવિગ્ના ઇમાં ચાતુર્દ્વીપિકાં વ્યવલોકયંતિ સ્મ । કુતો ઽયમ્ અવભાસ ઉત્પન્નઃ । નૂનં પાપીમાન્ નામ મારો યસ્ તત્ર ચાતુર્દ્વીપિકાયાં પ્રતિવસતિ તસ્યૈષ પ્રભાવઃ સો ઽસ્મત્તો બલવત્તર ઈશ્વરતરો મહૌજસ્કતરશ્ ચ । અથ ખલુ તે મારા વ્યવલોકયન્તો ઽદ્રાક્ષુઃ તં મારં પાપીમન્તં શોકાગારે નિષણ્ણં પરમદુર્મનસ્થં ॥
અથ તત્ કોટીશતં મારાણાં યેનેયં ચાતુર્દ્વીપિકા યેન મારસ્ય પાપીમતો ભવનં તેનોપજગામોપેત્ય મારં પાપીમન્તમ્ એવમ્ આહ । કિં ભો કામેશ્વર સર્વાવતીયં લોકધાતુર્ અવભાસિતા ત્વ ં ચ શોકાગારં પ્રવિશ્ય નિષણ્ણઃ ॥

અથ કામેશ્વરો મારસ્ તેષાં મારકોટીશતાનાં વિસ્તરેણારોચયતિ સ્મ । યત્ ખલુ માર્ષા જાનીયુર્ ઇહ ભો શ્રમણ ઉત્પન્નઃ શાક્યવંશાત્ પરમશઠઃ માયાવી । તેનોત્પન્નમાત્રેણ સર્વાવતીયં સહાલોકધાતુર્ અવભાસિતા પ્રકંપિતા ક્ષોભિતા । યે કેચિદ્ ઇહ કૃત્સ્નલોકધાતુવિદ્વાંસો બ્રહ્મેન્દ્રા વા નાગેન્દ્ર વા યક્ષેન્દ્રા વાસુરેન્દ્રા વા મહોર ગ્ એન્દ્રા વા ગરુડેન્દ્રા વા કિન્નરેન્દ્રા વા યાવદ્ અન્યે ઽપિ કેચિન્ મનુષ્યા મનુષ્યા વિદ્વાંસસ્ તે સર્વે તમ્ ઉપાગતાઃ પૂજાકર્મણે યાવત્ ષડ્વર્ષાણ્ય્ એકાક્યદ્વિતીયા નિષદ્યાલક્ષણાં માયં સાધિતવાન્ । અહં ચ સ્વબલસ ં દર્શનં ચિકીર્ષુર્ એવં ષટ્ત્રિંશત્કોટીસૈન્યપરિવાર ઉપસંક્રમ્ય સમંતતો ઽનુપરિવાર્ય સર્વમારબલવિકુર્વણર્ દ્ ધિવીર્યપરાક્રમં સંદર્શિતવાન્ એકરોમકૂપમ્ અપ્ય્ અહમ્ અશક્તો ઽસ્ય સંત્રાસયિતું વા ભીષયિતું વા કિમ્ અંગ પુનસ્ તસ્માદ્ આસનાત્ કંપયિતું કિં વા પુનર્ અન્યં વિઘાતં કર્તુમ્ ઇત્ય્ અથ ચેત્ તેન વૃષલેન તાદૃશી મા યા પ્રદર્શિતા પૃથિવીકંપશ્ ચ કૃતઃ । યત્ સસૈન્યો ઽહં પરાજિતઃ છિન્નવૃક્ષ ઇવ ધરણીતલે નિપતિતઃ । તેન ચ તત્રૈવ ( કુરુમિય 54 ) નિષણ્ણેન તાદૃશી અલક્ષણા માયા સા ધિતા યત્ સર્વમારવિષયમ્ અ ભ્ ઇ ભૂય સાધિતવિદ્યસ્ તસ્માદ્ ઉત્થાય સ ત્ ત્વેભ્યઃ સંપ્રકાશયામ્ આસ । યે ચ કેચિદ્ ઇહ ચાતુર્દ્વીપિકાયાં લોકધાતૌ પણ્ડિતા વિજ્ઞાઃ સ ત્ ત્વાસ્ તથા મા યયાવર્જિતા યથા ચિ ત્તમ્ અપ્ય્ અહં તેષાં ન પ્રજાનામિ ગત્યુપપત્તિં વા ષટ્સુ ગતિષુ । યે ચ તચ્છરણગતાસ્ તેષામ્ એકરોમકૂપમ્ અપિ ન શક્નોમિ સંત્રાસયિતું વા સંક્ષોભયિ તું વા કિમ્ અંગ પુનસ્ તસ્માદ્ વિસંવાદયિતું વા કંપયિતું વા શક્નુયામ્ । અદ્યૈવ ચ મે પંચ પરિચારિકાશતાનિ વિંશતિશ્ ચ પુત્રસહસ્રાણિ સગણપાર્ષદ્યાનિ વૃષલં ગૌતમં તં શ્રમણં શરણં ગતાસ્ તસ્ય પુરતો નિષણ્ણાઃ । ન ચાહં ભૂયસ્ તાનિ શક્તસ્ તસ્માદ્ વિવેચયિતું । તેન હિ યૂયં બલવન્તઃ પુણ્યવન્તો જ્ઞાનવન્તઃ ઐશ્વર્યવન્તઃ સુહૃદો ભવત । તં શાક્યપુત્રં વૃષલં જીવિતાદ્ વ્યવરોપયિષ્યામઃ । યે ચ સ ત્ ત્વાસ્ તચ્છરણગતાસ્ તાં સર્વાં વિધ્વંસયિષ્યામઃ । ( કુરુમિય 55 ) કૃષ્ણં માયાશઠં શ્રમણપક્ષં પરા જેષ્યામઃ । શુક્લં મારપ ક્ષમ્ ઉદ્દ્યોતયિષ્યામઃ । તતઃ પશ્ચાત્ સુખં ફાષં વિહરિષ્યામઃ ॥
અથ જ્યોતિષ્પ્રભો મારઃ ઇમં જંબુદ્વીપં વ્યવલોકયામ્ આસ યત્ર તથાગતો નિષણ્ણો ધર્મં દેશયતિ । અથ જ્યોતિષ્પ્રભો મારો ભગવતઃ કાયમ્ અદ્રાક્ષીત્ । સ્વરઘોષયુક્તાં ધર્મદેશનામ્ અશ્રૌષીત્ । અથ તાવદ્ એવ તસ્ય રોમ હ ર્ષણઃ સંત્રાસ ઉત્પન્નઃ । અથ સ મારં પાપીમન્તમ્ એવમ્ આહ ॥
કૃત્સ્ને ક્ષેત્રે હ્ય્ એષ વિશિષ્ટો વરરૂપઃ
પુણ્યજ્ઞાનૈર્ આશ્રય શુદ્ધશ્ ચ્ ઇ રકાલં ।
ક્લેશાન્ મુક્તો મા ર્ ગસુયુ ક્ ત શ્ ચિરરાત્રં
ક્ષીણાઃ સર્વે તસ્ય ભવા શોકવિમુક્તઃ ॥ ર્ક્પ્_3.1
મા ત્વં ભૂયઃ ક્રોધવશં ગચ્છ ન યુક્તમ્
અગ્રો હ્ય્ એષ શ્રેષ્ઠ શરણ્યસ્ ત્રિભવેસ્મિં ।
યસ્યાસ્મિ વિ દ્વેષલવો ઽપિ પ્રતિભાતિ
વ્યામૂઢો ઽસૌ સૌખ્યવિનષ્ટો ભવતીહ ॥ ર્ક્પ્_3.2
અથાપરો મારઃ સન્નિમિકો નામ તં મારં પાપીમન્તમ્ એવમ્ આહ ।
મહર્ દ્ ધિકો ઽસૌ વરપુણ્યલક્ષણો હ્ય્ અનાશૃતઃ સર્વગતિપ્રમુક્તઃ ।
અશેષદુઃખક્ષયમાર્ગદેશકો વિહિંસિતું મારશતૈર્ ન શક્યમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.3
પાપીમાન્ આહ ।
વશં મદીયા જનતા કૃતા હિ યુષ્મજ્જનસ્ તસ્ય વશાનુગો ઽયં ।
ન ચિરાત્ સ શૂન્યં વિષયં કરિષ્યતિ અસ્મદ્ગતિઃ કુત્ર પુન ર્ ભવિષ્યતિ ॥ ર્ક્પ્_3.4
અથ નવરજો નામ મારઃ સ મારં પાપીમન્તમ્ એવમ્ આહ ।
યદા તવાસીત્ પરમા સમૃદ્ધિસ્ તદા ત્વયા દર્શિતમ્ આત્મશૌર્યં ।

બલપ્રનષ્ટો ઽસ્ય્ અધુના નિરાશઃ કિં સ્પર્ધસે સર્વવિદા સહાદ્ય ॥ ર્ક્પ્_3.5
ખડ્ગસોમો મારઃ પ્રાહ ।
ક્વચિન્ ન તસ્યાસ્તિ મનઃ પ્રદોષં ભાવે ન શુદ્ધ્ ઓ હિ ન્ ઇરાશ્રય્ ઓ ઽસૌ ।
ત્રૈધાતુકાન્ મુક્તગતિપ્રચારો નાસૌ પરૈ ર્ ઘાતયિતું હિ શક્યમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.6
પાપીમાન્ આહ ।
યે સન્તિસ ત્ ત્વા ઇહ કામધાતૌ કામપ્રસક્તા મદમાનમૂર્ચ્છિતાઃ ।
સદાનુવૃત્તા મમ કિંકરાસ્ તે કથં ન શક્યં હનિ તું સમગ્રૈ ઃ ॥ ર્ક્પ્_3.7
ક્ષિતિતોયો નામ મારઃ સ એવમ્ આહ ।
માયામરીચિપ્રતિમાન્ અસારાન્ ભાવાન્ પરિજ્ઞાય વિનીતતૃષ્ણઃ ।
ભવેષ્વ્ અસક્તો ગગનસ્વભાવઃ શક્યં વિઘાતઃ કથમ્ અસ્ય કર્તુમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.8
પાપીમાન્ આહ ।
ઇહૈવ તસ્યાસ્તિ વશો ત્રિલોકે મૃષ્ટાન્નપાનાસનવસ્ત્રસેવિતઃ ।
તૃવેદના ચાસ્ય મતૌ પ્રતિષ્ઠિતા ક્ષયં પ્રણેતું સ કથં ન શક્યમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.9
તૃષ્ણાજહો નામ મારઃ સ એવમ્ આહ ।
યા ઋદ્ધિર્ અસ્મદ્વિષયે ઽસ્તિ કાચિ ત્ પાપીમતાં ચૈવ મહોરગાણાં ।
સિદ્ધાર્થ-ઋદ્ધેર્ ન કલા ં સ્પૃશંતિ ક્ષયં પ્રણેતું સ કથં હિ શક્યમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.10
પાપીમાન્ આહ ।
ભક્તચ્છેદો મયાસ્મૈ હિ કારિતસ્ તચ્છિલા પુનઃ ।
ક્ષિપ્તા દત્તાસ્ તથાક્રોશા આશ્રમાત્ કંપિતો ઽપિ ન ॥ ર્ક્પ્_3.11
બોધાક્ષો નામ મારઃ સ એવમ્ આહ ।
યદા ત્વયા તસ્ય કૃતો વિઘાતઃ કશ્ચિત્ પ્રદોષઃ કુપિતેન તેન ।
સંદર્શિતસ્ તે ભૃકુટી મુખે વા કિં તસ્ય સાક્ષાદ્ અવચઃ શ્રુતં તે ॥ ર્ક્પ્_3.12
પાપીયાન્ આહ ।
પ્રતિસંખ્યયા સો ક્ષમતે ચ નિત્યં પ્રહીણરાગો ગતદોષમોહઃ ।
સર્વેષુ સ ત્ ત્વેષુ સ મૈત્રચિત્તઃ સંસર્ગચર્યા પુનર્ અસ્ય નિત્યમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.13
દુર્ધર્ષો નામ મારઃ સ એવમ્ આહ ।
યે ચ ત્રિસંયોજ ન પાશબદ્ધાસ્ તેષાં વિઘાતાય વયં યતેમ ।
સ તુ પ્રહીણામયમોહપાશઃ ક્ષયં પ્રણેતું સ કથં હિ શક્યમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.14
પાપીમાન્ આહ ।
યૂયં મમ પ્રાપ્તબલા ઃ સહાયાઃ સદ્યો ભવન્તો ભવથાપ્રમત્તાઃ ।
અપો ઽધિતિષ્ઠામિ મહીમ્ અશેષાં સર્વા દિશઃ પર્વતમાલિની ચ ॥ ર્ક્પ્_3.15
ગગનાત્ પ્રચણ્ડં ઘનશૈલવર્ષં સમુત્સૃજામ્ય્ આયસચૂર્ણરાશિમ્ ।
નારાચશક્તિક્ષુરતોમરાંશ્ ચ ક્ષિપામિ કાયે ઽસ્ય વિચૂર્ણનાર્થં ॥ ર્ક્પ્_3.16
એભિઃ પ્રયોગૈર્ અભિઘાતદીપ્તૈસ્ તં શાક્યસિંહં પ્રકરોમિ ભસ્મ ॥ ર્ક્પ્_3.17
પેયાલમ્ । યાવન્ મારકોટીભિર્ ગાથાકોટી ભાષિતા ઇતિ ।
અથ સર્વે મારા એકકણ્ઠેનૈવમ્ આહુઃ । એવમ્ અસ્તુ । ગમિષ્યામઃ । સ્વકસ્વકેભ્યો ભવનેભ્યઃ સન્નાહં બદ્ધ્વા સસૈન્યપરિવારા આગમિષ્યામો ( કુરુમિય 60 ) યદ્ અસ્માકમ્ ઋદ્ધિબલવિષયં તત્ સર્વમ્ આદર્શયિષ્યામઃ । અથ ત્વં સ્વયમ્ એવ જ્ઞાસ્યસે યાદૃશં શૌર્યં સ શ્રમણો ગૌતમસ્ તત્ક્ષણે પ્રદર્શયિ ષ્ય તિ । અથ તા મારકોટ્યઃ સ્વભવનાનિ ગત્વા સન્નાહબન્ધં કૃત્વા એકૈકો મારઃ કોટીસહસ્રપરિવારો વિવિધાનિ વર્માણિ પ્રાવૃત્ય તે નાનાપ્રહરણયુક્તા વિવિધસન્નાહસન્નદ્ધાઃ । તસ્યામ્ એવ રાત્ર્યા મ્ અ ત્યયેનેમં જંબુદ્વીપમ્ અનુપ્રાપ્તઃ અઙ્ગમગધસન્ધૌ ગગને ત સ્થુઃ યાવદ્ યે ચાસ્મિંશ્ ચાતુર્દ્વીપિકે દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગપ્રેતપિશાચકુમ્ભાણ્ડા ભગવતો ઽન્તિકે અપ્રસન્નચિત્તા અલબ્ધગૌરવમનસ્કારા ધર્મે સંઘે ચાપ્રસન્નચિત્તાસ્ તે સર્વે મારેણ પાપીમતા ભગવતો ઽન્તિકે વધાયોદ્યોજિતાઃ । તે ઽપિ નાનાપ્રહરણવર્મપ્રાવૃતાઃ તત્રૈવ તસ્થુઃ । મારો ઽપિ પાપીમાન્ અનુહિમવતઃ પાર્શ્વં ગત્વા યત્ર જ્યોતીરસો ઋષિઃ પ્રતિવસતિ મહેશ્વરભક્તિકો અષ્ટાદશસુ વિદ્યાસ્થાને ષ્વ્ ઋદ્ધિવિષયપારમિપ્રાપ્તઃ પંચશતપરિવારઃ તસ્ય મહેશ્વરરૂપેણ પુરત ઃ સ્થિત્વૈવમ્ આહ ।
નિત્યં ગૌતમગોત્રજો ઋષિવરો વિજ્ઞાન્ઽ; અભિજ્ઞાશ્રિતો
મગધે સંવસતીહ સો ઽદ્ય ચરતે પિણ્ડાય રાજ્ઞોગૃહમ્ ।
તેન ત્વં સહ સંલપસ્વ વિશદં નાનાકથાભિ ઃ સ્થિરઃ
તત્રૈવે ત્વમ્ અતીવ પંચ નિયતં પ્રાપ્સ્યસ્ય્ અભિજ્ઞાવશિમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.18

અથ માર ઃ પાપીમાન્ ઇમાં ગાથાં ભાષિત્વા તત્રૈવાન્તર્હિતઃ । સ્વભવનં ચ ગત્વા સ્વપાર્ષદ્યાના ં મારાણામ્ આરોચયતિ સ્મ ॥
મત્તો ભો શૃણુતાદ્ય યાદૃગ્ અતુલા બુદ્ધિર્ મયા ચિન્તિતા
સ્વૈરં શાક્યસુતં સમાલપત યે-દ્-ઋદ્ધિપ્રભાવાન્વિતાઃ ।
તા ં માયાં ન વિદર્શયેત્ સ્વવિષયીં મારોરુદર્પાપહાં
નિત્યં સ્નિગ્ધવચાઃ સ શિષ્યનિરતો માતેવ પુત્રેષ્વ્ ઇવ ॥ ર્ક્પ્_3.19
શિષ્યાસ્ તસ્ય હિ યે પ્રહીણમદ્ અન્ આશ્ ચર્યાં ચરંતિ ધ્રુવં
પૂર્વાહ્ણે નગરં ક્રમેણ નિભૃતાઃ સ્વૈરેણ તાવદ્ વયં ।
ગૃહ્ણીમો દ્રુત નૃત્યગીતમધુરપ્રાધાન્યભાવૈર્ યથા
શ્રુત્વૈતાં પ્રકૃતિ ં મનોવિરસતાં યાયાત્ સ શાક્યર્ષભઃ ॥ ર્ક્પ્_3.20
અપરો માર એવમ્ આહ ।
સિંહવ્યાઘ્રગજોષ્ટ્રચણ્ડમહોષીઙ્ ક્ષિપ્રં પુરસ્યાસ્ય હિ
પ્રાવૃઙ્મેઘનિનાદિનઃ ખરરવાન્ નિર્માય નૈકાં બહિ ઃ ।
તિષ્ઠેમો વયમ્ આયુધપ્રહરણાઃ સાક્ષાત્ સ દૃષ્ટ્વાદ્ભુતાન્
ભ્રાન્તો ઋદ્ધિમ્ અપાસ્ય યાસ્યતિ તતો નાનાદિશો વિસ્મૃતઃ ॥ ર્ક્પ્_3.21
અપરો માર ઃ પ્રાહ ।
વીથીચત્વરતોરણેષુ બહુશઃ સ્થિત્વા વિરૂપૈર્ મુખૈર્
નાનાદ્યાયુધતીક્ષ્ણતોમરશરપ્રાસાસિખડ્ગાશ્રિતૈઃ ।
આકાશાદ્ ઘનરાવસુપ્રહરણૈર્ મેઘાસનિં મુંચત
ક્ષિપ્રં સ પ્રલયં પ્રયાસ્યતિ તતો ભૂકંપભીતો ઽવશ ઃ ॥ ર્ક્પ્_3.22
વિસ્તરેણ યથાસૌ મારાણાં મારબલવિષયવિકુર્વાં તાં સર્વાં તથૈવ ચક્રુઃ ॥
ભગવાંશ્ ચ પુનઃ સર્વાવતીમ્ ઇમાં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રીં લોકધાતું વજ્રમયીમ્ અધ્યતિષ્ઠત્ । ન ચ પુનર્ ભૂયો મારાઃ રાવાં શ્ ચક્રુર્ ન ચતુર્દિશમ્ અગ્નિપર્વતાસ્ તસ્થુઃ ન કૃષ્ણાભ્રા નાકાલવાયવો ન ચ કશ્ચિન્ નાગો ઽભિપ્રવર્ષતિ સ્માન્તશઃ એકબિન્દુર્ અપિ બુદ્ધબલાધિષ્ઠાનેન ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ચત્વારો મહાશ્રાવકાઃ પૂર્વાહ્ણે નિવાસ્ય પાત્રચીવરમ્ આદાય રાજગૃહં મહાનગરં પિણ્ડાય પ્રવિવિશુઃ । આયુષ્માઞ્ છારિપુત્રો દક્ષિણેન નગરદ્વારેણ રાજગૃહં મહાનગરં પિણ્ડાય પ્રવિવેશ । ( કુરુમિય 63 ) તત્ર ચ નગરે પંચાશન્ મારકુમારકાઃ પરમયૌવનસુરૂપા મહાત્મપુત્રવેશસદૃશા નૃત્યંતો ગાયન્તઃ સંચેરુઃ । ત આયુષ્મન્તં શારિપુત્રમ્ ઉભાભ્યાં પાણિભ્યાં ગૃહીત્વા વીથ્યાં ધાવ ન્ તિ સ્મ । નૃત્યન્તો ગાયન્તઃ શારિપુત્રમ્ એવમ્ આહુઃ । નર્તસ્વ શ્રમણ ગાયસ્વ શ્રમણ । શારિપુત્ર આહ । શૃણુત યૂયં માર્ષાઃ સ્વયમ્ । અશ્રુતપૂર્વાં ગીતિકાં શ્રાવયિષ્યામિ । તે ચ સર્વે મારકુમારકા ધાવન્તો ગીતસ્વરેણ સહ શારિપુત્રેણૈવમ્ આહુ ઃ ।
અલમ્ એવ હિ આયતનેહિ વંચિતે આ વયમ્ આયતનેહિ ।
આઘતનાનિ હિ આયતનાનિ અન્તુ કરોમ્ય્ અહુ આયતનાનામ્ ॥ ર્ક્પ્_3.23
અલમ્ એવ હિ સ્કન્ધકૃતેહિ વંચિતે આ વય સ્કન્ધકૃતેહિ ।
આઘતનાનિ હિ સ્કન્ધકૃતાનિ અન્તુ કરોમ્ય્ અહુ સ્કન્ધકૃતાનામ્ ॥ ર્ક્પ્_3.24
તદ્યથા
બહર 2 બહર 3 ભાર 4 બહ 5 મરીચિબહ 6 સત્યબહ 7 આમબહ 8 સ્વાહા 9 ॥
સ્થવિર ઃ શારિપુત્રો ધાવન્ ગીતસ્વરેણેમે ગાથે ઇમાનિ ચ મન્ત્રપદાનિ ભાષતે સ્મ ।
અથ તે પંચાશન્ મારકુમારકાઃ પરમહૃષ્ટાઃ સુપ્રસન્નમનસ એવમ્ આહુઃ ।
ક્ષમાપયામો વયમ્ અદ્ય નાથં ત્વામ્ એવ બન્ધું જગતઃ સુદેશકં ।
સ્કન્ધા યથા તે સભયા ઃ પ્રદિષ્ઠાસ્ તથા વયં સાક્ષિણ એણુ નિત્યમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.25
સર્વે ચ તે શારિપુત્રસ્ય વીથીમધ્યે પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય પુરતો ન્યષેદુર્ ધર્મશ્રવણાય ॥
અથ ખલ્વ્ આયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયન ઃ પૂર્વેણ નગરદ્વારેણ રાજગૃહે મહાનગરે પિણ્ડાય પ્રાવિશત્ । તથાપિ પંચાશન્ મારકુમારકાઃ યાવદ્ ગીતસ્વરેણૈવમ્ આહુઃ ।
અલમ્ એવ હિ ધાતુમયેહિ વંચિતે આ વય ધાતુમયેહિ ।
આઘતનાનિ હિ ધાતુમયાનિ અન્તુ કરોમ્ય્ અહુ ધાતુમયાનામ્ ॥ ર્ક્પ્_3.26
અલમ્ એવ હિ વેદયિતેભિ વ ં ચિતે આ વય વેદયિતેભિ ।
આઘતનાનિ હિ વેદયિતાનિ અન્તુ કરોમ્ય્ અહુ વેદયિતાનામ્ ॥ ર્ક્પ્_3.27
અલમ્ એવ હિ ચેતયિતેહિ વંચિતે આ વય ચેતયિતેહિ ।
આઘતનાનિ હિ ચેતયિતાનિ અન્તુ કરોમ્ય્ અહુ ચેતયિતાનામ્ ॥ ર્ક્પ્_3.28

અલમ્ એવ હિ સંજ્ઞકૃતેહિ વંચિતે યા વય સંજ્ઞકૃતેહિ ।
આઘતનાનિ હિ સંજ્ઞકૃતાનિ અન્તુ કરોમ્ય્ અહુ સંજ્ઞકૃતાનામ્ ॥ ર્ક્પ્_3.29
અલમ્ એવ હિ સંસરિતેહિ વંચિ તે યા વય સંસરિતેહિ ।
આઘતનાનિ હિ સંસરિતાનિ અન્તુ કરોમ્ય્ અહુ સંસરિતાનામ્ ॥ ર્ક્પ્_3.30
તદ્યથા
આમવ 2 આમવ 3 આમવ 4 આમવ 5 । આરજ 6 રનજહ 7 । શમ્યથ 8 શમ્યથ 9 શમ્યથ 10 । ગગનવમ 11 સ્વાહા 12 ॥
ધાવન્ ગીતસ્વરેણાયુષ્માન્ મહામૌદ્ગલ્યાયનો મારપુત્રેભ્ય ઇમા ગાથા ઇમાનિ ચ મન્ત્રપદાનિ ભાષતે સ્મ । અ થ તે પંચાશન્ મારકુમારકાઃ પરમહૃષ્ટાઃ સુપ્રસન્નમનસ એવમ્ આહુઃ ।
ઋ દ્ ધ્યાન્વિતાર્યપથગુપ્ત મુનીન્દ્રસૂનો
સંસારદોષસમદર્શક ધર્મદીપ ।
પાપં પ્રહાય વયમ્ આદરભક્તિજાતા
બુદ્ધં ગતા દ્ય શરણં વરધર્મસંઘં ॥ ર્ક્પ્_3.31
સર્વે તે પંચાશન્ મારકુમારકા વીથીમધ્યે આયુષ્મતો મૌદલ્યાયનસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય તસ્યૈવ પુરતો ન્યષેદુર્ ધર્મશ્રવણાય ॥
અથાયુષ્માન્ પૂર્ણો મૈત્રાયણિપુત્ર ઉત્તરેણ નગરદ્વારેણ પિણ્ડાય ( કુરુમિય 66 ) પ્રાવિશત્ । યાવદ્ ગીતસ્વરેણૈવમ્ આહુઃ ।
અલમ્ એવ હિ સ્પર્શકૃતેહિ વંચિતે યા વય સ્પર્શકૃતેહિ ।
આઘતનાનિ હિ સ્પર્શકૃતાનિ અન્તુ કરોમ્ય્ અહુ સ્પર્શકૃતાનામ્ ॥ ર્ક્પ્_3.32
અલમ્ એવ હિ આધિપતેહિ વંચિતે યા વયમ્ આધિપતેહિ ।
આઘતનાનિ હિ આધિપતીનિ અન્તુ કરોમ્ય્ અહુ આધિપતીનામ્ ॥ ર્ક્પ્_3.33
અલમ્ એવ હિ સંસરિતેહિ વંચિતે યા વય સંસરિતેહિ ।
આઘતનાનિ હિ સંસરિતાનિ અન્તુ કરોમ્ય્ અહુ સંસરિતાનામ્ ॥ ર્ક્પ્_3.34
અલમ્ એવ હિ સર્વભવેહિ વંચિતે યા વય સર્વભવેહિ ।
આઘતનાનિ હિ સર્વભવાનિ અન્તુ કરોમ્ય્ અહુ સર્વભવાનામ્ ॥ ર્ક્પ્_3.35
લઘુ ગચ્છતિ આયુ માર્ષા ઃ સલિલા શીઘ્રજવેન વેગિની ।
ન ચ જાનતિ બાલિશો જનો અબુધો રૂપમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.36
પેયાલમ્ ।
અબુધઃ શબ્દમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.37
અબુધો ગન્ધમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.38
અબુધો રસમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.39
અબુધઃ સ્પર્શમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.40
લઘુ ગચ્છતિ આયુ માર્ષા ઃ સલિલા શીઘ્રજવેન વેગિની ।
ન ચ પશ્યતિ બાલિશો જનો અબુધો ધર્મમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.41
અબુધ ઃ સ્કન્ધમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.42
અબુધો ધાતુમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.43
અબુધો ભોગમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.44
અબુધઃ સૌખ્યમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.45
અબુધો જાતિમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.46
અબુધઃ કામમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.47
લઘુ ગચ્છતિ આયુ માર્ષા ઃ સલિલા શીઘ્રજવેન વેગિની ।
ન ચ જાનતિ બાલિશો જનો અબુધઃ સર્વમદેન મત્તકઃ ॥ ર્ક્પ્_3.48
તદ્યથા
ખર્ગવ 2 ખર્ગવ 3 ખર્ગવ 4 મુજ્ઞિનિ 5 । આવર્ત 6 વિવર્ત 7 । ખવર્ત 8 બ્રમાર્થ 9 જ્યોતિવર્ત 10 । સ્વાહા 11 ॥

અથાયુષ્માન્ પૂર્ણો ધાવન્ ગીતસ્વરેણ મારપુત્રેભ્યઃ ઇમા ગાથા ઇમાનિ ચ મન્ત્રપદાનિ ભાષતે સ્મ । અથ તે પંચાશન્ મારકુમારકાઃ પરમહૃષ્ટાઃ સુપ્રસન્નમનસ એવમ્ આહુ ઃ ।
ત્વયોપદિષ્ટઃ ખલુ શાન્તિમાર્ગો માયામરીચિપ્રતિમાશ્ ચ ધાતવઃ ।
સંકલ્પમાત્રજનિતો વત જીવલોકો રત્નત્રયં હિ શરણં વરદં વ્રજામ ઃ ॥ ર્ક્પ્_3.49
સર્વે તે પંચાશન્ મારકુમારકાઃ આયુષ્મતઃ પૂર્ણસ્ય પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય વીથીમધ્યે તસ્ય પુરતો નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય ॥
તેન ચ સમયેનાયુષ્માન્ સુભૂતિઃ પશ્ચિમેન નગરદ્વારેણ રાજગૃહં મહાનગરં પિણ્ડાય પ્રાવિશત્ । તત્ર ચ નગરદ્વારે પંચાશન્ મારકુમારકાઃ પરમયૌવનસુરૂપા મહાત્મપુત્રવેષધારિણો નૃત્યંતો ગાયન્તો વિચેરુઃ । ત આયુષ્મન્તં સુભૂતિમ્ ઉભાભ્યાં પાણિભ્યાં ગૃહ્ય વીથ્યાં ધાવન્ત આયુષ્મન્તં સુભૂતિમ્ એવમ્ આહુઃ । નર્તસ્વ શ્રમણ ગાયસ્વ શ્રમણ । સુભૂતિર્ આહ । શૃણુત માર્ષા યૂયમ્ અશ્રુતપૂ ર્વાં ગીતિકાં શ્રાવયિષ્યામિ । સર્વે ચાલ્પશબ્દા અભૂવન્ । ધાવન્ ગીતસ્વરેણાયુષ્માન્ સુભૂતિર્ એવમ્ આહુઃ ।
અનિત્ય સર્વભાવ માયબુદ્બુદોપમ
અનિત્યમ્ અસ્તિ સંસ્કૃતે ક્વચિચ્ ચલાત્મકે ।
યથા મરીચિ દૃષ્ટનષ્ટ નાસ્તિ તત્ર શાશ્વતં
લઘુવ્યયા હિ સર્વધર્મ બુદ્ધિમાન્ પ્રજાનતે ॥ ર્ક્પ્_3.50
સર્વસ્પર્શ દુઃખભાર વેદના નિરાત્મિકા
યત્ર પ્રસક્ત સર્વબાલ દુઃખધર્મપીડિતા ।
મિત્રં ન કશ્ચિદ્ અસ્તિ સર્વદુઃખમોચક
યથા હિ શ્રદ્ધ બોધિમાર્ગ ભાવના ચ સેવિતા ॥ ર્ક્પ્_3.51
એકલક્ષ સર્વધર્મ સંજ્ઞવર્જિતાઃ શુભા
નિરાત્મયોગ સર્વચર્ય ઽદ્રવ્યલક્ષણાત્મિકા ।
ન જીવપોષ પુદ્ગલો ઽપિ કારકો ન વિદ્યતે
ત્યજિત્વ મારશાઠ્ય બોધિ ચિત્ત નામયે ॥ ર્ક્પ્_3.52
વિજ્ઞાનુ વર્તતે ઽન્દ્રિયેષુ વિદ્યુતા યથા નભે
અનાત્મકાશ્ ચ સર્વસ્પર્શવેદના પિ ચેતના ।
યોનિશો નિરીક્ષ કિંચિદ્ અસ્તિ નૈવ દ્રવ્યતઃ
સંમોહિતો હિ બાલવર્ગુ યંત્રવત્ પ્રવર્તતે ॥ ર્ક્પ્_3.53
સ્કન્ધ સર્વે યોનિશો વિભાવ્ય કારકો ન લભ્યતે
ભૂતકોટિ શાન્ત શૂન્ય સર્વ-અન્તવર્જિતા ।
અમોહધર્મતૈષ ઉક્ત બોધિમાર્ગચારિકા
નયાહિ નાયકેન બોધિ પ્રાપ્ત તાયિન ॥ ર્ક્પ્_3.54
તદ્યથા ।
સુમુન્દે 2 વિમુન્દે 3 મુન્દ 4 જહિ 5 । સિલિ 6 સિલિ 7 સિલિ 8 । અવસિલિ 9 તથાત્વસિલિ 11 ભૂતકોટિસિલિ 12 સ્વાહા 13 ॥
અથાયુષ્માન્ સુભૂતિર્ ધાવન્ ગીતસ્વરેણેમા ગાથા ઇમાનિ ચ મન્ત્રપદાનિ ભાષતે સ્મ । અથ તે પંચાશન્ મારકુમારકાઃ પરમહૃષ્ટાઃ પ્રસન્નમનસઃ એવમ્ આહુઃ ।
અશ્રુત્વા હીદૃશાન્ ધર્માન્ પાપમિત્રવશાનુગૈઃ ।
યત્ કૃતં પાપકં કર્મમોહાવિદ્યાન્વિતેન્દ્રિયૈઃ ॥ ર્ક્પ્_3.55
પ્રતિદેશ્ય તદ્ અદ્યૈવ વયં સાક્ષા જ્ જિનાત્મજા ।
પ્રણિધાનં શુભં કુર્મો બુદ્ધત્વાય જગદ્ધિતાઃ ॥ ર્ક્પ્_3.56
સર્વે તે પંચાશન્ મારકુમારકા આયુષ્મતઃ સુભૂતેઃ પાદૌ શિરસા ભિવન્દ્ય તસ્યૈવ પુરતો વીથીમધ્યે ન્યષીદુર્ ધર્મશ્રવણાય ॥
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન સા વીથી બુદ્ધાનુભાવેન યોજનશતવિસ્તીર્ણાવકાશં સંદૃશ્યતે સ્મ । તત્ર ચ વીથી મધ્યે સ્થવિર ઃ શારિપુત્ર ઉત્તરામુખો ( કુરુમિય 71 ) નિષણ્ણઃ । મહામૌદ્ગલ્યાયનઃ પશ્ચામુખો નિષણ્ણઃ । પૂર્ણો દક્ષિણામુખઃ । સુભૂતિઃ પૂર્વામુખઃ । પરસ્પરમ્ અર્ધયોજનપ્રમાણેન તસ્થુઃ । તેષાં ચ ચતુર્ણા ં મહાશ્રાવકાણાં મધ્યે પૃથિવીપ્રદેશસ્ય પદ્મં પ્રાદુર્ અભવત્ પંચાશદ્ ધસ્તવિસ્તારં જાંબૂનદમયેન દણ્ડેન નીલવૈડૂર્યમયૈઃ પર્તૈઃ શ્રીગર્ભમયેન કેસરેણ મુક્તામય્યા કર્ણિકયા । તતશ્ ચ પદ્માન્ મહાન્ અવભાસો ઽભવત્ । તસ્યાં ચ વીથ્યાં તત્ પદ્મં તૃપૌરુષમ્ ઉચ્ચત્વેન સંદૃશ્યતે સ્મ યાવચ્ ચતુર્મહારાજકાયિકેષુ દેવેષુ તત્ પદ્મં દિવ્યાનિ પંચાશ દ્ યોજનાન્ય્ ઉચ્ચત્વેન સંદૃશ્યતે સ્મ । ત્રયસ્ત્રિંશત્સુ તત્ પદ્મં યોજનશતમ્ ઉચ્ચત્વેન સંદૃશ્યતે સ્મ યાવદ્ અકનિષ્ઠેષુ દેવેષુ તત્ પદ્મમ્ અર્ધયોજનમ્ ઉચ્ચત્વેન સંદૃશ્યતે સ્મ । તસ્ય ચ પદ્મસ્ય પત્રેભ્યો નાનાર્થપદાઃ શ્લોકા નિશ્ચેરુઃ । યે સ ત્ ત્વા ઇહ ભૂમૌ સ્થિતાસ્ તા ઇમાં છ્લોકાઞ્ છુશ્રુવુ ઃ ॥
એકપુદ્ગલ ઉત્પન્નો બુદ્ધક્ષેત્ર ઇહાનઘઃ ।
નિહતો માર એકેન સસૈન્યબલવાહનઃ ॥ ર્ક્પ્_3.57
એકેન બુદ્ધવીર્યેણ ધર્મચક્રં પ્રવર્તિતં ।
એકાકીહ જગદ્ધેતોર્ આયાસ્યતિ ન સંશયઃ ॥ ર્ક્પ્_3.58
વિદ્વાંસૌ બહુનીતિશાસ્ત્રકુશલૌ ધર્માર્થમોક્ષાર્થિકૌ
નીતિજ્ઞાવ્ ઉપતિષ્યકૌલિતવરૌ શાસ્ત્રા વિનીતાવ્ ઇહ ।

વિદ્વાં સર્વજગદ્ધિતાર્થકુશલઃ સદ્ધર્મવાદી મહાન્
નેષ્યત્ય્ અદ્ય સ સર્વલોકમહિતો વાદિપ્રધાનો મુનિઃ ॥ ર્ક્પ્_3.59
ત્ર્યધ્વજ્ઞાનસુદેશકઃ શ્રમણરાટ્ છિક્ષાત્રયોદ્ભાવકસ્
ત્રાતા વૈ સનરામરસ્ય જગતો ધર્માપ્રમેયાર્થવિત્ ।
લોકસ્યાર્થહિતપ્રચારકુશલો જ્ઞાનપ્રદીપો મહાન્
સદ્વાદી તૃમલપ્રહીણ ઇહ સો અ દ્યૈવ સંગાસ્યતિ ॥ ર્ક્પ્_3.60
લોકાર્થમ્ અશ્રાન્તમતિશ્ ચચાર દુઃખાર્દિતં સર્વજગદ્ વિમોચયન્ ।
અવિદ્યયા નીવૃતલોચનાનાં સદ્ધર્મચક્ષુઃ પ્રદદૌ યથાવત્ ॥ ર્ક્પ્_3.61
સર્વાવતીયં પરિષત્ સમાગતા ન ચિરાદ્ ઇહાયાસ્યતિ વાદિસિંહઃ ।
પરમાર્થદર્શી પરમં સુરૂપો બલૈર્ ઉપેતો હિ પરાપરજ્ઞઃ ॥ ર્ક્પ્_3.62
દૃષ્ટ્વા જગદ્ દુઃખમહાર્ણવસ્થમ્ આહંતુમ્ આયાસ્યતિ ધર્મ દુન્દુભિ મ્ ।
ષડિન્દ્રિયૈર્ ઉત્તમસંવરસ્થઃ ષડ્ આશ્રયશ્ ચ ષડભિજ્ઞકોવિદઃ ॥ ર્ક્પ્_3.63
ષટ્સારધર્મોત્તમદેશનાયૈ ષડ્બીજ આયાસ્યતિ વાદિસિંહઃ ।
ષડિન્દ્રિયગ્ર્ આમવિહેટનાય ષડુત્તમાર્થસ્મૃતિસારથીન્દ્રઃ ॥ ર્ક્પ્_3.64
યાવત્ ષટ્સુ કામાવચરેષુ દેવેષુ તતઃ પદ્માદ્ ઇમા ગાથા નિશ્ચેરુઃ ।
યૂયં સમગ્રા રતિમ્ અદ્ય ભુંજથ પ્રમત્તચિત્તાઃ મદતૃષ્ણસંવૃતાઃ ।
સદા વિમૂઢા રતિપાનમત્તા ન પૂજયધ્વં સુગત ં પ્રમાદાત્ ॥ ર્ક્પ્_3.65
કામા અનિત્યા દગચન્દ્રસન્નિભાઃ સંસારપાશો ઽતિદૃઢઃ પ્રજાયાઃ ।
અનિઃસૃતાનાં રતિષુ પ્રમાદિનાં ન નિર્વૃતિર્ જાતુ પુનર્ ભવિષ્યતિ ॥ ર્ક્પ્_3.66
સદા પ્રમત્તા ન શમાય યુક્તા ન પશ્યત પ્રાક્સુકૃતં શુભાશુભં ।
જરારુજામૃત્યુભયૈ ઃ પરીતા અપાયભૂમિપ્રસૃતાશ્ ચ યૂયં ॥ ર્ક્પ્_3.67
દાનં દમં સંયમમ્ અપ્રમાદં નિષેવત પ્રાક્સુકૃતં ચ રક્ષત ।
ઉત્સૃજ્ય કામાન્ અશુચીન્ દુરન્તાન્ ઉપસ ં ક્રમધ્વં સુગત ં શરણ્યં ॥ ર્ક્પ્_3.68
ગત્વા ચ તસ્માદ્ વચનં શૃણુધ્વં સુભાષિતં તદ્ ધિ મહાર્થિકં ચ ।
પ્રજ્ઞાવિમુક્તિપ્રશમાય હેતુઃ સદ્ધર્મયુક્તં શ્રવણે મહાર્થં ॥ ર્ક્પ્_3.69
યાવત્ ષોડશસુ દેવનિકાયેષુ તસ્ય પદ્મસ્ય પત્રેભ્યઃ ઇમા એવંરૂપા ગાથા નિશ્ચેરુ ઃ ॥
ધર્મં પ્રયત્નેન વિભાવયધ્વં સમાહિતધ્યાનરતા અનઙ્ગનાઃ ।
અભ્રાન્તચિત્તાશ્ ચ વિમોક્ષકાંક્ષિણો દ્વેષ પ્રહાણા ય મતિં ચ કૃધ્વં ॥ ર્ક્પ્_3.70
ત્રયોદશાકારનિમિત્તદીપિકાં વિભાવયધ્વં પરંઆં હિ ક્ષાન્તિમ્ ।
તયૈવ ચાત્યન્તવિમોક્ષમ્ આશુ સંપ્રાપ્સ્યથ વ્યાધિજરાવિયુક્તમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.71
શ્રદ્ધાસ્ તુ યે રૂપવિકલ્પસંચયે નિત્યં ધ્રુવાત્મસ્થિરભાવદૃષ્ટયઃ ।
તેષાં ન જન્મપ્ર વહસ્ય હાનિર્ અપાયભૂમિપ્રવણા હિ તે વૈ ॥ ર્ક્પ્_3.72
ત્રૈધાતુકં વીક્ષ્ય સદા નિરાત્મમ્ નિર્ દ્રવ્યમ્ અસ્વંવશિકં નિરીહં ।
ક્ષાન્તિ ં વિભાવેન્તિ ય આનુલોમિકી ં ભવંતિ તે સર્વિ ગતિપ્રમુક્તા ઃ ॥ ર્ક્પ્_3.73
તેષાં ન મૃત્યુર્ ન જરા ન રોગો ન દુર્ગતિર્ નાપ્રિયસંપ્રયોગઃ ।
આકાશતુલ્યાન્ ઇહ સર્વધર્માન્ યે ભાવયંતે વ્યયભાવયુક્તાન્ ॥ ર્ક્પ્_3.74
અત્યન્તશુદ્ધો હિ વરઃ સ માર્ગો યેષામ્ અસંગં મન ઇન્દ્રિયેષુ ।
મારાન્ વિધુન્વન્તિ ચતુષ્પ્રકારાન્ યથા હ્ય્ અયં સંપ્રતિ શાક્યસિમ્ઃઅ ઃ ॥ ર્ક્પ્_3.75
એકં નયં યે તુ વિભાવયંતિ નિષ્કિંચનં સર્વનિમિત્તવર્જિતં ।
દ્વયપ્રહાણાય વિનીતચેષ્ટાસ્ તેષામ્ અયં માર્ગવરઃ પ્રણીત ઃ ॥ ર્ક્પ્_3.76

વિભાવ્ય શૂન્યાન્ ઇહ સર્વધર્માન્ અસ્વામિકાઙ્ કારકજાતિવૃત્તાન્ ।
સ્પૃશંતિ બોધિં ગગનસ્વભાવાન્ નિરુત્તમાં પ્રાર્થનયા વિવર્જિતામ્ ॥ ર્ક્પ્_3.77
એભિર્ એવંરૂપૈર્ અર્થપદધર્મશબ્દૈર્ નિશ્ચરદ્ભિર્ ય ઇહ લોકધાતૌ મનુષ્યામનુષ્યાસ્ તે સમાગમ્ય વીથીમધ્યે સમન્તતસ્ તસ્ય પદ્મસ્ય ન્યષેદુઃ । યાવદ્ અપ્રમેયાસંખ્યેયા અકનિષ્ઠા દેવા અકનિષ્ઠભવનાદ્ અવતીર્ય ત સ્ય પદ્મસ્ય સમન્તતો ન્યષીદન્ ધર્મશ્રવણાય । અ શ્રૌષીન્ મારઃ પાપીમાન્ એતઞ્ છ્લોકાન્ । સમન્તતં ચ વ્યવલોક્યાદ્રાક્ષીત્ રાજગૃહે મહાનગરે વીથીમધ્યે પદ્મં । તતશ્ ચેમે શ્લોકા નિશ્ચેરુઃ । ( કુરુમિય 77 ) તદા પદ્મં પરિવાર્ય અપ્રમેયાસંખ્યેયાનિ મનુષ્યકોટીનયુતશતસ્હસ્રાણિ સન્નિષણ્ણાનિ ધર્મશ્રવણાય । અથ ખલુ મારઃ પાપીમાન્ ઊર્ધ્વં વ્યવલોકિતવાન્ અદ્રાક્ષીત્ ષટ્સુ કામાવચરેષુ દેવેષુ સર્વત્ર દેવભવને તત્ પદ્મં । તદ્ એવ ચાનુપરિવાર્યાપ્રમેયાસંખ્યેયાનિ દેવકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ સન્નિષણ્ણાનિ ધર્મશ્રવણાય ।
અથ ભૂયસ્યા મત્રયા મારઃ પાપીમાન્ દુઃખિતો દુર્મના વિપ્રતિસારી સંહૃષ્ટરોમકૂપઃ પ્રસ્વિન્નગાત્રઃ સંપ્રકંપિતશરીરો ગગને પ્રધાવન્ મહતા સ્વરેણાપરાન્ મારાન્ પ્રક્રોશન્ન્ એવમ્ આહ ।
શૃણુ ગિરિમ્ અસમાં સમવહિતમના
ન મે વશો સ્વવિષયે ન ચ બલમ્ ઇહ મે ।
ઇદમ્ ઇહ મુનિબલમ્ અતિગુણવિશદં
પ્રસરતિ જગતિ સ્થિરજનકરણમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.78
કમલમ્ ઇહ પુનર્ ઉદયતિ નર્ઽઅમરુ દયિતુમ્
ઉપગત નિખિલતો સુજનત નિયતા ।
પરિતૃષિતસુગતસુવચનનિરતા
વ્રજતિ શમથપથમ્ અતિગુણપરમા ॥ ર્ક્પ્_3.79
માયેયં શ્રમણેન વર્તિત ઇહ ત્રૈલોક્યસંમોહની
સર્વે ઽનન્યમના નરામરગણાઃ પદ્મ ં વિતન્ય સ્થિતાઃ ।
ક્ષિપ્રં મુંચથ શૈલવૃષ્ટિમ્ અભુના ભીષ્મસ્વરં રાવિણો
ગચ્છેન્ નાશમ્ અયં યથાદ્ય નિહતો મારોગ્રસૈન્યાયુધૈ ઃ ॥ ર્ક્પ્_3.80
અથાપરો મારઃ પાપીમંતમ્ એવમ્ આહ ।
શૃણ્વ્ અસ્માકમ્ ઇદં વચો હિતકરં વિજ્ઞાતધર્મો ઽસિ કિં
યત્ પશ્યન્ન્ અપિ મારસૈન્યવિલયં નાયાસિ શાન્તિં તતઃ ।
ભ્રાન્તાઃ સ્મ ઃ પ્રસમીક્ષ્ય સૌગતમ્ ઇદં તેજોવપુઃ શ્રીધનં
રૂપં નાન્યદ્ ઇહોત્તમં સુશરણં બુદ્ધાદ્ ઋતે નાયકાત્ ॥ ર્ક્પ્_3.81
અથાપરો મારઃ પ્રરુદન્ પરમક્રોધાવિષ્ટવદનો માર ં પાપીમન્તમ્ એવ આહ ।
કુમાર્ગસંપ્રસ્થિત માર્ગહીન પ્રજાનસે ન સ્વબલં ન શક્તિં ।
ન લજ્જસે ઽપત્રપસે ન ચૈવ યત્ ત્વં સહ સ્પર્ધસિ નાયકેન ॥ ર્ક્પ્_3.82
અસ્મદ્બલં યદ્ વિલયં પ્રયાતં બુદ્ધસ્ય શક્ત્યા તુ જગત્ સમગ્રમ્ ।
ઉપાગમત્ પદ્મસમીપમ્ આશુ ધર્મશ્રવાપ્યાયિતશુદ્ધદેહં ॥ ર્ક્પ્_3.83
વયં તુ બીભત્સતરાઃ પ્રયાતા દુર્ગન્ધકાયા બલવીર્યનષ્ટાઃ ।
યાવન્ ન યાતા વિલયં ક્ષણેન તાવદ્ વ્રજામઃ શરણં મુનીન્દ્રમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.84
અથાપરે મારાઃ કૃતાંજલયઃ એવમ્ આહુઃ ।
પાપીમંસ્ ત્વમ્ અપેતધર્મચરણઃ પાપક્રિયાયાં રતો
નાથો હ્ય્ એષ જગદ્ધિતાર્થકુશલો બુદ્ધઃ સતામ્ અગ્રણી ।
આયામો નગરં દ્રુતં વયમ્ ઇહ પ્રીતિપ્રસન્નેક્ષણાઃ
ગચ્છામઃ શરણં ત્રિલોકમહિતં સર્વૌષધં પ્રાણિનાં ॥ ર્ક્પ્_3.85
અથ તત્રૈવ ગગને ઘોષવતિર્ નામ મારઃ સ ઉચ્ચસ્વરેણૈવમ્ આહ ।
સર્વે યૂયં સમગ્રાઃ શૃણુત મમ વચો ભક્તિત્ અઃ પ્રીતિયુક્તાઃ
પાપાદ્ દૃષ્ટિં નિવાર્ય પ્રણતતનુ મનોવાક્સમાચારચેષ્ટાઃ ।
ત્યક્તક્રોધાઃ પ્રહૃષ્ટા મુનિવરવચને સ્ફીતભક્તિપ્રસાદા
ગત્વા બુદ્ધં સમક્ષં શરણમ્ અસુલભં પૂજયામો ઽદ્ય ભક્ત્યા ॥ ર્ક્પ્_3.86
અથ તત્ક્ષણમ્ એવ સર્વે મારા ગગનતલાદ્ અવતીર્ય રાજગૃહનગરદ્વારાણિ સપ્તરત્નમયાનિ ચક્રુઃ । કેચિન્ મારા શ્ ચક્રવર્તિરાજવેષમ્ આત્માનમ્ અભિનિર્મીય ભગવતઃ પૂજાપરા સ્ તસ્થુઃ । કેચિદ્ બ્રાહ્મણવેષં । કેચિદ્ વશવર્તિવેષં । કેચિન્ મહેશ્વરવેષં । કેચિન્ નારાયણવેષં । કેચિત્ તુષિતવેષં ( કુરુમિય 80 ) કેચિદ્ યામવેષં । કેચિચ્ છક્રવેષં । કેચિ ત્ ત્રયસ્ત્રિંશવેષં । કેચિત્ કુમારવેષં । કેચિદ્ વૈશ્રવણવેષં । કેચિદ્ વિરૂઢવેષં । કેચિદ્ વિરૂપાક્ષવેષં । કેચિ દ્ ધૃતરાષ્ટ્રવેષં । કેચિત્ પ્રાકૃતચતુર્મહારાજવેષં । કેચિત્ સૂર્યવેષં । કેચિચ્ ચન્દ્રવેષં । કેચિત્ તારકવેષં । કેચિદ્ અસુરવેષં । કેચિદ્ ગરુડવેષં । કેચિત્ કિન્નરવેષં । કેચિન્ મહોરગવેષં । કેચિદ્ રત્નપર્વતવેષં । કેચિન્ નિષ્કવેષં । કેચિન્ નાનારત્નવેષં । કેચિદ્ રત્નવૃક્ષવેષં । કેચિત્ ક્ષત્રિયવેષં । કેચિદ્ અન્યતીર્થિકવેષં । કેચિચ્ ચક્રરત્નવેષં । કેચિન્ મણિરત્નવેષં । કેચિદ્ ઐરાવણવેષં । કેચિદ્ બાલાહાશ્વરાજવેષં । કેચિત્ સ્ત્રીરત્નવેષં । કેચિચ્ છ્રેષ્ઠિ વેષં । કેચિદ્ રાજામાત્ય વેષં આત્માનમ્ અભિનિર્મીય તસ્થુર્ ભગવતઃ પૂજાકર્મણે । કેચિન્ નીલા નીલવર્ણાઃ શ્વેતાલંકારાલંકૃતમ્ આત્માનમ્ અભિનિર્મીય ભગવતઃ પૂજાકર્મણે લોહિતાં છત્રધ્વજપતાકામુક્તાહારાન્ ધારયન્તસ્ તાલપ્રમાણમાત્રમ્ ઉચ્ચત્વેન ગગનતલે તસ્થુઃ । કેચિદ્ અવદાતા અવદાતવર્ણાભરણા મંજિષ્ઠવર્ણાભરણવિભૂષણાઃ પીતાં છત્રદ્વજપતાકાન્ ( કુરુમિય 81 ) ધારયન્તસ્ તસ્થુઃ । કેચિન્ મંજિષ્ઠા મંજિષ્ઠવર્ણાઃ સુવર્ણાભરણવિભૂષણા નીલા ઞ્ છત્રધ્વજપતાકાન્ ધારયન્ત સ્ તસ્થુઃ । કેચિલ્ લોહિતા લોહિતવર્ણાઃ શ્વેતમુક્તવર્ષ ં વવર્ષુઃ । કેચિચ્ છ્વેતાઃ શ્વેતવર્ણાઃ લોહિતમુક્તવર્ષ ં વવર્ષુઃ । કેચિદ્ દેવર્ષિવર્ણમ્ આત્માનમ્ અભિનિર્મીય ગગનાત્ પુષ્પવર્ષમ્ અભિપ્ર વ વર્ષુઃ । કેચિદ્ ભગવતઃ શ્રાવકવેષં આત્માનમ્ અભિનિર્મીય નાનાદિવ્યગન્ધવર્ષ ં ગગનાદ્ વવર્ષુઃ । કેચિદ્ ગન્ધર્વવર્ણા નાનાદિવ્યતૂર્યાણિ પરાજઘ્નુઃ । કેચિદ્ અમરકન્યાવર્ણા નાનારત્નભાજનેષુ ગન્ધોદકં ધારયંતઃ પૃથિવી ં સિંચિષુ ઃ । કેચિત્ કાચકૃષ્ણવર્ણા નાના ગન્ધાન્ પ્રધૂપયામ્ આસુઃ । કેચિદ્ દેવપુત્રવેષેણ નૃત્યગીતસ્વરાન્ મુમુચુઃ । કેચિન્ નાનાવર્ણા યેન ભગવાંસ્ તેન પ્રાઞ્જલયો ભગવન્તં તુષ્ટુવુઃ । કેચિન્ મારા મારપાર્ષદ્યા અપિ યસ્યાન્ દિશિ ભગવા ં સ્ તદ્ અભિમુખા નાનાદ્યાનિ મણિરત્નાનિ દધ્રિરે ભગવતઃ પૂજાકર્મણે । કેચિદ્ વીથીગૃહશરણગવાક્ષતોરણહર્મ્યચત્વરશૃઙ્ગાટકકૂટાગારદ્વારવૃક્ષવિમાનેષુ સ્થિત્વા પ્રાંજલયો ન્યષેદુર્ ભગવતઃ પૂજાકર્મણે ।
અ થ સ મારો યદાદ્રાક્ષીત્ સર્વાંસ્ તા ન્ મારાન્ સપરિવારાં છ્રમણ ં ગૌતમં શરણમ્ ગતાન્ તદા ભૂયસ્યા માત્રયા ક્ષુબ્ધસ્ ત્રસ્તો ભ્રાન્તઃ પ્રરુદન્ન્ એવમ્ આહ ।

ન ભૂયો મે સહાયો ઽસ્તિ નષ્ટા શ્રી ર્ મે ઽદ્ય સર્વતઃ ।
ભ્રષ્ટો ઽસ્મિ મારવિષયાત્ કુર્યાં વીર્યં હિ પશ્ચિમમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.87
મૂલાચ્ છિન્દ્યામ્ અહં પદ્મં સ ત્ ત્વા યેન દિશો ઽવ્રજન્ ।
છેદા ત્ પદ્મસ્ય સંભ્રાન્તા એતત્ સ્યાત્ પશ્ચિમં બલં ॥ ર્ક્પ્_3.88
ઇતિ સંચિન્ત્ય મારઃ પાપીમાં વાયુવદ્ અવતીર્ય ગગનાદ્ યેન તત્ પદ્મં વીથીગતં તેન પ્રસૃત્ય તત્ પદ્મમ્ આ દણ્ડાદ્ ઇચ્છત્ય્ ઉદ્ધર્તું સ્પ્રષ્ટુમ્ અપિ ન શશાક । પત્રાણિ ચ્છેતુમ્ ઇચ્છતિ ન ચ તાનિ દદર્શ । પદ્મકર્ણિકામ્ અપિ પાણિના પરાહંતુમ્ ઇચ્છતિ તામ્ અપિ નૈવોપલેભે ॥ તદ્યથા વિદ્યુદ્ દૃશ્યતે ન ચોપલભ્યતે । તદ્યથા વા ચ્છાયા દૃશ્યતે ન ચોપલભ્યતે । એવમ્ એવ તત્ પદ્મં દૃશ્યતે ન ચોપલભ્યતે । યદા ચ મારઃ પાપીમાંસ્ તત્ પદ્મં દદર્શ ન ચોપલેભે ન પસ્પર્શ । અથ પુનઃ સર્વપર્ષત્સંત્રાસનાર્થમ્ ઉચ્ચૈર્ મહાભૈરવં સ્વરં મોક્તુમ્ ઇચ્છતિ તદાપિ ન શશાક । સ પુનર્ મહાબલવેગેનોભાભ્યાં પાણિભ્યામ્ ઇચ્છતિ મહાપૃથિવીં પરાહંતું કંપયિતું તામ્ અપિ સ્પ્રષ્ટુમ્ અપિ ન શશાક નૈવોપલેભે । તદ્યથાપિ નામ કશ્ચિદ્ આકાશમ્ ઇચ્છેત્ પરામ ર્ ષ્ટુ ં ન ચોપલેભે । એવમ્ એવ મારઃ પાપીમાં દદર્શ પૃથિવીં ન ચ પસ્પર્શ નોપલેભે । તસ્યૈતદ્ અભવત્ । યન્ ન્વ્ અહં યથા સન્નિપતિતાનાં સ ત્ ત્વાનાં પ્રહારાં દદ્યાં ચિત્તવિક્ષેપં વા કુર્યામ્ ઇતિ દદર્શ તાન્ સ ત્ ત્વાન્ ન ચૈકસ ત્ ત્વમ્ અપ્ય્ ઉપલેભે ન પસ્પર્શ । અથ ભૂયસ્યા માત્રયા મારઃ પાપીમાન્ રુરોદ । બુદ્ધાનુભાવેન ચાસ્ય સર્વં શરીરં વૃક્ષવચ્ ( કુરુમિય 83 ) ચકંપે । સાશ્રુમુખશ્ ચતુર્દિશં ચ વ્યવલોકયન્ન્ એવમ્ આહ ।
માયૈષા શ્રમણેન સર્વજગતો ઽદ્યાવર્જનાર્થં કૃતા
યેનાહં પુરતો વિમોહિત ઇવ ભ્રાન્તિં ગતો ઽસ્મિ ક્ષણાત્ ।
ભ્રષ્ટો ઽહં વિષયા ત્ સ્વપુણ્યબલતઃ ક્ષીણં ચ મે જીવિતં
શીઘ્રં યામિ નિરાકૃતઃ સ્વભવનં યાવન્ ન યામિ ક્ષયમ્ ॥ ર્ક્પ્_3.89
સ્વભવનમ્ અપિ ગંતુમ્ ઇચ્છતિ ન તત્રાપિ શશાક ગન્તું । સ ભૂયસ્યા માત્રયા ત્રસ્તો રુરોદ । એવં ચાસ્યોદપાદિ । પરિક્ષીણો ઽહમ્ ઋદ્ધિબલાત્ । મા હૈવાહં શ્રમણસ્ય ગૌતમસ્ય વશમ્ આગચ્છેયં । મા વા મે ઽસ્ય શત્રોર્ અગ્રતો જીવિતક્ષયઃ સ્યાદ્ યન્ ન્વ્ અહમ્ અતો ઽન્તર્ધાયેયં । સહબુદ્ધક્ષેત્રસ્ય બહિર્ધા કાલં કુર્યાં । યથૈકસ ત્ ત્વો ઽપિ મે સહબુદ્ધક્ષેત્રે વા કાલં કુર્વન્તં ન પશ્યેત્ । તથાપિ ન શક્નોત્ય્ અન્તર્ધાતું ન દિગ્વિદિક્ષુ પલાયિતું વા । તત્રૈવ કણ્ઠે પંચબન્ધનબદ્ધમ્ આત્માનં દદર્શ । ભૂયસ્યા માત્રયા કુપિતસ્ ત્રસ્ત ઉચ્ચસ્વરેણ પ્રરુદન્ ન્ એવમ્ આહ । હા પ્રિયપુત્રબાન્ધવજના ન ભૂયો દ્રક્ષ્યામ ઇતિ ॥
અથ ઘોષવતિર્ નામ મારશ્ ચક્રવર્તિવેષેણ નિષણ્ણભૂતો મારં પાપીમન્તમ્ એવમ્ આહ ।
કિં ભો શોકમના સ્ ત્વમ્ અદ્ય રુદિષિ વ્યાક્ ર્ ઓશવક્ત્રસ્વરઃ
ક્ષિપ્રં સર્વજગદ્વરં મુનિવરં નિર્ભી શરણ્યં વ્રજ ।
ત્રાણં લોકગતિશ્ ચ દીપશરણં નાથસ્ ત્રિદુઃખાપહો
નન્વ્ એતં સમુપાસ્યસિ ઃઃ ઃ ઃઃ શમં સૌખ્યં ચ સંપ્રાપ્સ્યસિ ॥ ર્ક્પ્_3.90
અથ મારસ્ય પાપીમત એતદ્ અભવત્ । ય ન્ ન્વ્ અહં સન્તોષવચનેન શ્રમણ ં ગૌતમં શરણં વ્રજેયં યદ્ અહમ્ એભ્યો બન્ધનેભ્યઃ પરિમુચ્યેયમ્ ॥
અથ માર ઃ પાપીમાન્ યસ્યાં દિશિ ભગવાં વિજહાર તેનાંજલિં પ્રણામ્યૈવમ્ આહ । નમસ્ તસ્મૈ વરપુદ્ગલાય જરાવ્યાધિમરણપરિમોચકાય । એષો ઽહં તં બુદ્ધં ભગવન્તં શરણં ગચ્છામિ । એવમ્ ચાહ ।
અસ્માન્ નાથ મહાભયાત્ સુવિષમાત્ ક્ષિપ્રં મુનેર્ બન્ધનાન્
મુચ્યેયં શરણગતો ઽસ્મિ સુગતસ્યાદ્ય પ્રભ્ર્ત્યાગ્રણી ।
મોહાન્ધેન મયા ત્વયિ પ્રકુપિતેનોચ્ચૈઃ પ્રદોશઃ કૃતઃ
તત્ સર્વ ં પ્રતિદેશયામિ પુરતસ્ ત્વાં સાક્ષિણં સ્થાપ્ય તુ ॥ ર્ક્પ્_3.91
યદા ચ મારઃ પાપીમાન્ સંતોષવચનેન બુદ્ધ ં ભગવન્તં શરણં ગતસ્ તદા મુક્તમ્ આત્માનં સંજાનીતે । યદા પુનર્ અસ્યૈવં ભવતિ । પ્રક્રમેયમ્ ઇતઃ પર્ષદ ઇતિ । પુનર્ એવ કણ્ઠે પંચબન્ધનબદ્ધમ્ ( કુરુમિય 85 ) આત્માનં સંજાનીતે । યદા પુનર્ ન ક્વચિદ્ ગન્તું શશાક તદા ભગવતો ઽન્તિકે ત્રાણશરણચિત્તમ્ ઉત્પાદયામ્ આસ । પુનર્ મુક્તમ્ આત્માનં સંજાનીતે યાવત્ સપ્તકૃત્વો બદ્ધમુક્તમ્ આત્માનં સંજાનીતે સ્મ । તત્રૈવ નિષણ્ણ ઇતિ ॥ ॥
મહાસન્નિપાતાદ્ રત્નકેતુસૂત્રા ત્ તૃતીયો મારદમનપરિવર્તઃ સ્માપ્ત ઃ ॥ ॥
ઇવ્.
યાવત્ પૂર્વોક્તં તે ચત્વારો મહાશ્રાવકાસ્ તદ્ રાજગૃહં મહાનગરં પિણ્ડાય પ્રવિશન્તસ્ તૈર્ મારકુમારકૈર્ અનાચારેણાધિષ્ઠાઃ । નર્તસ્વ શ્રમણ ગાયસ્વ શ્રમણેતિ । તૈશ્ ચ મહાશ્રાવકૈર્ વીથીમધ્યે પ્રધાવદ્ભિર્ નિર્વાણમાર્ગપદપ્રતિસંયુક્તેન ગીતસ્વરેણ યદા ગાથા ભાષિતા તદા મહાપૃથિવી પ્રચકંપે । તત્ક્ષણં બહૂનિ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગશતસહસ્રાણિ ભગવચ્છાસનાભિપ્રસન્નાનિ સાસ્રુમુખાન્ય્ એવમ્ આહુ ઃ ॥
તિષ્ઠત્ય્ અશોકે વરધર્મસારથિર્ એષા હ્ય્ અવસ્થા જિનવરશાસનસ્ય ।
તચ્છ્રાવકાનાં જનતા દ્ય દૃષ્ટ્વા વિડમ્બિતં કેન મનઃ પ્રસાદયેત્ ॥ ર્ક્પ્_4.1
અથ તાનિ બહૂનિ દેવનાગયક્ષરાક્ષસકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ સાસ્રુમુખાનિ યેન ભગવાંસ્ તેનોપજગ્મુઃ । ઉપેત્ય ભગવતઃ પુરત ઃ સ્થિત્વૈવમ્ આહુઃ ।
અવસ્થાં શાસનસ્યાસ્ય ભગવન્ વીક્ષ્ય સાંપ્રતં ।
મોપેક્ષાં કુરુ સર્વજ્ઞ શાસનાચારગુપ્તયે ॥ ર્ક્પ્_4.2
ભગવાન્ આહ ।
એવં ગત્વા સ્વયં તત્ર મારં જિત્વા સવાહનમ્ ।
કરોમિ જનતાં સર્વા ં નિર્વાણપુરગામિનીમ્ ॥ ર્ક્પ્_4.3
અથ તે સર્વે એવૈકકણ્ઠેનૈવમ્ આહુઃ । મા ભગવં ગચ્છ ॥ નનૂક્તં ભગવતા । અચિન્ત્યો બુદ્ધાનાં ભગવતાં બુદ્ધવિષયો ઽચિન્ત્યો મારવિષયઃ અચિન્ત્યો નાગવિષયો ઽચિન્ત્યઃ કર્મણાં કર્મવિષયઃ ઇતિ । સર્વવિષયાણાં બુદ્ધવિષય એષ વિશિષ્ટતરઃ । શક્તો ભગવાન્ ઇહૈવાસને નિષણ્ણો મારકોટીનયુતાનિ પરાજેતું ધર્મસ્કન્ધકોટીનયુતાનિ પ્રકાશયિતું ક્લેશસાગરમ્ ઉચ્છોષયિતું દૃષ્ટિજાલં સમુદ્ધર્તું સ ત્ ત્વકોટીનયુતાનિ જ્ઞાનસાગરેણાવતારયિતું । નાદ્ય ભગવતો ગમનકાલો યુક્તઃ । ભગવાન્ આહ । યાવ ન્ તઃ સ ત્ ત્વધાતૌ સ ત્ ત્વાસ્ તે સર્વે મારા ભવેયુર્ યાવંતિ ચ પૃથિવીપરમાણુરજાંસિ તાવ ન્ ત્ય્ એકૈકસ્ય મારબલાધિષ્ઠાનાનિ ભવેયુઃ । તે સર્વે મમ વધાય પરાક્રમેયુર્ એક રોમ કૂપસ્યાપિ મે ન શક્તા વિઘાતયિતું । શક્તશ્ ચાહમ્ ઇહૈવ નિષણ્ણો મારકોટીનયુતાનિ પરાજેતું સ્થાપ્યૈનં સપરિવારં મારં । ગમિષ્યામિ પુનર્ અહં યન્ મમ પૂજાકર્મણ એભિર્ મારૈઃ સર્વં રાજગ્ર્હં મહાનગરં મારબલર્ દ્ ધિવિકુર્વણાધિષ્ઠાનવ્યૂહૈર્ અલંકૃતં તદ્ અનુકંપાયૈ પરિભોક્ષ્યે યત્ તે મારાઃ પરમપ્રીતિપ્રસાદજાતા ઃ કુશલમૂલબીજમ્ અવરોપયિષ્યંત્ય્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ॥
યદા ચ ભગવાન્ આસનાદ્ ઉત્થાતુકામો ઽથ તાવદ્ એવ પ્રભાવશોભના નામ વેણુવનપરિપાલિકા દેવતા સા ભગવતઃ પુરતો ઽસ્રુમુખી સ્થિત્વૈવમ્ આહ ।
નૈવાદ્ય કાલો ભગવન્ પ્રવેષ્તું પુરં સમંતાદ્ ઇહ મારપૂર્ણં ।

એકૈક એવં પરમપ્રચણ્ડઃ કોટીવૃતસ્ તિષ્ઠતિ વદિસિ ં હઃ ॥ ર્ક્પ્_4.4
દ્વેષપ્રદીપ્તા નિશિતાસ્ત્રધારિણો વધાય તે વ્યાકુલચેતસઃ સ્થિતાઃ ।
મા સર્વથાદ્ય પ્રવિશસ્વ નાથ મા સંક્ષ્યં યાસ્યસિ લોકબન્ધો ॥ ર્ક્પ્_4.5
યદા ચ ભગવાન્ આસનાદ્ અભ્યુત્થિતસ્ તદા દ્યુતિમતિર્ નામ વિહારદેવતા સા ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્યૈવમ્ આહ ।

પાપીમ્મતાં સહસ્રાણિ પંચ તિષ્ઠ ન્ તિ સાયુધાઃ ।
ત્વાં પ્રતીક્ષંતિ નિસ્ત્રિંશા વ્રજ માદ્ય મહામુને ॥ ર્ક્પ્_4.6
યદા ભગવાં વિહારાદ્ વિનિશ્ચક્રામ તદા સિદ્ધિમતિર્ નામૌષધિદેવતા સા ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્યૈવમ્ આહ ।
હા કષ્ટં નશ્યતે માર્ગો ધર્મનેત્રી પ્રલુજ્યતે ।
ધર્મનૌર્ યાતિ સંભેદં લોકદીપે ક્ષયં ગતે ॥ ર્ક્પ્_4.7
ધર્મરસ ઉદારો હીયતે સર્વલોકે
જગદ્ ઇદમ્ અતિપૂર્ણં ક્લેશધૂર્તૈઃ પ્રચણ્ડૈઃ ।
નનુ મમ ભુવિ શક્તિઃ કાચિદ્ અસ્તિ પ્રલોપં
સુગતસુતવરાણાં સંપ્રધર્તુણ્ કથંચિત્ ॥ ર્ક્પ્_4.8
અતિબહવ ઇહાસ્મિં ત્વદ્વિનાશાય રૌદ્રા
નિશિતપરશુખડ્ગાઃ સંસ્થિતાઃ પાપધર્માઃ ।
કુરુ સુગત મમાજ્ઞાં લોકસંરક્ષણાર્થં
પ્રવિશ દશબલાદ્રે મા પુરં સિદ્ધયાત્ર ॥ ર્ક્પ્_4.9
અથ ભગવાન્ વિહારાંગનાદ્ અભિપ્રતસ્થે । દ્યુતિન્ધરા ચ નામ તત્ર વૃક્ષદેવતા સા કરુણકરુણં રુદંતી ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્યૈવમ્ આહ ।
સર્વન્ નાથ ભવિષ્યતિ ત્રિભુવનં નષ્ટેક્ષણં સા મ્ પ્રતં
નાશં પૂર્ણમનોરથે ત્વયિ ગતે સર્વાર્થસિદ્ધે મુનૌ ।
એતસ્મિ ન્ ગગને ભુજંગરસનાસ્ તીક્ષ્ણાસિવાણાયુધાસ્
ત્વન્નાશાય ચરન્તિ વહ્નિવદના મા ગચ્છ તત્રાધુના ॥ ર્ક્પ્_4.10
યદા ચ ભગવાં દ્વારકોષ્ઠકે-મ્-અવતતારાથ જ્યોતિવરુણા નામ દ્વારકોષ્ઠકદેવતા સા ઉચ્ચસ્વરેણ રુદંતી ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્યૈવમ્ આહ ।
એતે બ્રાહ્મણસંજ્ઞિનાં પુરવરે વિંશ ત્ સહસ્રાણ્ય્ અથો
દીપ્તાસિક્ષુરસાયકપ્રહરણાઃ પ્રેક્ષંતિ તે નિર્દયાઃ ।
અન્યોન્યાપ્ય્ અતિરૌદ્રનિર્દયવતાં વિંશતસહસ્રાણ્ય્ અતસ્
તિષ્ઠન્તીહ વિનાશનાય તવ હે મા ગચ્છ શુદ્ધાનન ॥ ર્ક્પ્_4.11
અથ ભગવાં દ્વારશાલાં પ્રવિવેશ । તત્ર ચ તમાલસારા નામ રાજગૃહનગરપરિપાલિકા ( કુરુમિય 90 ) દેવતા સા નભસ્ય્ ઉચ્ચસ્વરેણ રુદંતી ભગવતઃ સકાશં ત્વરયોપજગામોપેત્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્યૈવમ્ આહ ।
માર્ગો ઽયં ભગવં પુન ઃ પરિવૃતઃ સિંહોષ્ટ્રમત્તદ્વિપૈર્
ભિક્ષૂણાં ચ વિહેઠનાય બહુધા મારૈર્ વિઘાતઃ કૃતઃ ।
ઉદ્યુક્તાસ્ તવ ચાન્યતીર્થચરણા ઃ શાસ્તુર્ વધાર્થં ભુવિ
ત્વં મેઘસ્વર દેવનાગકૃપયા મા ગચ્છ દીપ્તપ્રભ ॥ ર્ક્પ્_4.12
દૃષ્ટ્વા નરામરભુજંગમકિન્નરેન્દ્રાસ્
ત્વચ્છાસનસ્ય વિલયં વ્યથિતાઃ સમેત્ય ।
ભીતા દ્રવંતિ ભગવં જિતમાર મારાન્
માયાકૃતાન્ અતિવિરૂપમુખાંશ્ ચ ભૂય ઃ ॥ ર્ક્પ્_4.13
સદ્ધર્મસ્ય વિલોપનાં ચ મહતી ં લોકસ્ય ચોપપ્લવં
નક્ષત્રદ્યુતિનાશિતં ચ ગગન ં ચન્દ્રાર્કયોર્ વિભ્રમં ।
સંપશ્યન્ વત સજ્જનો ઽદ્ય વિરસઃ પ્રોચ્ચૈઃ શિરસ્ તાડિતો
હા કષ્ટં કથયત્ય્ અતીવ સુગતભ્રંશં સમાશંકયન્ ॥ ર્ક્પ્_4.14
નશ્યતે દૃષ્ટિસૂર્યો ઽયં ધર્મોલ્કા યાતિ સંક્ષયમ્ ।
મૃદ્નાતિ મૃત્યુ સંબુદ્ધ ં ધર્મતોયં વિશુષ્યતે ॥ ર્ક્પ્_4.15
સદ્ધર્મચારિણાં લોકે વિનાશે પ્રત્યુપસ્થિતે ।
પ્રાદુર્ભાવો ઽસતામ્ એવ મારાણાં ભવતીહ તમ્ ॥ ર્ક્પ્_4.16

અથ સા દેવતા ભગવતઃ પ્રતિનિવર્તનમ્ અદૃષ્ટ્વા સાસ્રુમુખી ભૂય એવમ્ આહ ।
લોકન્ નિરીક્ષસ્વ મુને સમગ્રં મા ગચ્છ વાદિપ્રવરાદ્ય સંક્ષયં ।
મા મત્પુરે નાશમ્ ઉપાગતે ત્વયિ ત્રિલોકનિન્દ્યા સતતં ભવેયં ॥ ર્ક્પ્_4.17
શૃણુ મે વચો નાયક સ ત્ ત્વસાર મા મ ત્ પુરે ગચ્છ વિનાશમ્ અદ્ય ।
સ ત્ ત્વાનુકંપાર્થમ્ ઇહ પ્રતીક્ષ સ ત્ ત્વાંશ્ ચ જન્માર્તિભયાદ્ વિમોક્ષય ॥ ર્ક્પ્_4.18
સ્મર પ્રતિજ્ઞાં હિ પુરા તહાગત પ્રાપ્યોત્તમં તારયિતા ભવેતં ।
સ ત્ ત્વાન્ અનેકાન્ બહુદુઃખતપ્તાન્ આશ્વાસય પ્રાણભૃતાં વરિષ્ઠ ॥ ર્ક્પ્_4.19
તિષ્ઠાગ્રમૂર્તે બહુકલ્પકોટ્યઃ કામેષુ સક્તો વત બાલવર્ગઃ ।
તચ્છાન્તયે દેશય ધર્મમાર્ગં સ્વભાવશૂન્યાયતનેન્દ્રિયાર્થમ્ ॥ ર્ક્પ્_4.20
તતો ભગવાં દ્વારશાલાયામ્ અવતતાર । અથ તાવ દ્ દેવતા દૃઢા નામ પૃથિવીદેવતા દશભિઃ મહૌજસ્કમહૌજસ્કાભિ ર્ દેવતાસહસ્રૈઃ સાર્ધમ્ અસ્રુમુખી પ્રકીર્ણકેશી ભગવતઃ પુરતઃ પ્રાંજલિ ઃ સ્થિત્વૈવમ્ ( કુરુમિય 92 ) આહ ।
સ્મર પ્રદાનં રુધિરપ્રપૂર્ણા યત્ તે પ્રદત્તાશ્ ચતુરાઃ સમુદ્રાઃ ।
શિરાંસિ ચાસ્થીનિ ચ ચક્રવાડવન્ નેત્રાણિ ગઙ્ગાસિકતાસમાનિ ॥ ર્ક્પ્_4.21
રત્નાનિ ચૈવં વિવિધાનિ પૂર્વં પુત્રાશ્ ચ દારા દ્વિરદાસ્ તથાશ્વાઃ ।
આવાસવસ્ત્રશયનાન્નપાનં ભૈષજ્યમ્ ઇષ્ટં ચ તથાતુરાણામ્ ॥ ર્ક્પ્_4.22
કૃતા ચ પૂજા પ્રવરા સ્વયંભુવાં શીલં ત્વયા રક્ષિતમ્ અપ્રમાદિના ।
ક્ષાન્તિશ્રુતં સેવિતમ્ એવ નિત્યં માતૃજ્ઞતા ચૈવ પિતૃજ્ઞતા ચ ॥ ર્ક્પ્_4.23
ચીર્ણાન્ય્ અનંતાનિ ચ દુષ્કરાણિ સ ત્ ત્વા હ્ય્ અનેકવ્યસનાત્ પ્રમોક્ષિતાઃ ।
યત્ પૂર્વમ્ આદૌ પ્રણિધિઃ કૃતસ્ તે બુદ્ધો ભવેયં પરમાર્થદેશકઃ ॥ ર્ક્પ્_4.24
ઉત્તારયેયં જનતા ં મહૌઘાલ્ લોકાય ધર્મં વત દેશયેયં ।
તૃષ્ણાવિમૂલાનિ મહાભયાનિ દુઃખાન્ય્ અશેષાણિ ચ શોષયેયમ્ ॥ ર્ક્પ્_4.25
અભયે પુરે સ ત્ ત્વગણ ં પ્રવેશયે નિવેશ્ય તાન્ વૈ વરબોધિમાર્ગે ।
વિમોચયેયં બહુદુઃખપીડિતાન્ તાં સ ત્ ત્વધાતું પરિપૂર્ણ કુર્યા મ્ ॥ ર્ક્પ્_4.26
માર્ગચ્યુતાનામ્ ઇહ પાપચારિણાં ક્ષમસ્વ નાથ શ્રુતશીલનાશિનાં ।
નિસ્તારયૈતાં સ્મરય પ્રતિજ્ઞાં વદસ્વ ધર્મં બહુકલ્પકોટ્યઃ ॥ ર્ક્પ્_4.27
ઓઘાત્ સમુત્તારય નાથ લોકં સંસ્નાપયાષ્ટાંગજલેન ચૈનં ।
નેહાસ્તિ સ ત્ ત્વઃ સદૃશસ્ ત્રિલોકે ત્વયા હિ નાથ પ્રવરો ન કશ્ચિત્ ॥ ર્ક્પ્_4.28
મુક્તઃ સ્વયં લોકમ્ ઇમં ચ મોચય પ્રતારય સ્વ ત્રિભવાર્ણવાજ્ જગત્ ।
ત્વમ્ એવ બુદ્ધો જગદેકબાન્ધવો તિષ્ઠસ્વ નિત્યં વિભજસ્વ ધર્મમ્ ॥ ર્ક્પ્_4.29
અથ બહગવાં દ્વારશાલાયામ્ અવતતાર । તત્ક્ષણાદ્ એવ ચ બહૂનિ દેવનાગયક્ષરાક્ષસકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ ગગને વિચરમાણાનિ સાસ્રુમુખાન્ય્ એવમ્ આહુઃ ।
અસ્માભિર્ આદૌ સુગતા હિ દૃષ્ટાઃ પ્રશાન્તકાલે સુવિનીતશિષ્યાઃ ।
ધર્મોપદેશં વિપુલં ચ કુર્વતસ્ તેષાં વિઘાતો ન સ ઈદૃશો ઽભૂત્ ॥ ર્ક્પ્_4.30
એષો હિ શાસ્તાતિનિહીનકાલે પ્રાપ્તઃ સ્વયંભૂત્વમ્ ઉદારબુદ્ધિઃ ।
ક્લેશ્ આવૃતે ધર્મમ્ ઉવાચ લોકે પરિપાચનાર્થં જગતાં મુનીન્દ્રઃ ॥ ર્ક્પ્_4.31
અસ્મિં પુનસ્ તિષ્ઠતિ વાદિસિંહે પાપીમતાં નૈકસહસ્રકોટ્યઃ ।
કુરુવંતિ ધર્મસ્ય વિનાશમ્ એવં મા બુદ્ધવીરાદ્ય પુરે વિશસ્વ ॥ ર્ક્પ્_4.32
અથાપરા દેવતૈવમ્ આહ ।
ચક્ર ં જિનૈ ર્ વર્તિતમ્ એકદેશે તૈઃ પૂર્વકૈર્ લોકહિતપ્રયુક્તૈઃ ।
અયં પુનર્ ગચ્છ તિ યત્ર તત્ર મા ખલ્વ્ અવસ્થાં સમવાપ્સ્યતે ઽદ્ય ॥ ર્ક્પ્_4.33
અથાપરાપિ દેવતૈવમ્ આહ ।
કારુણ્યહેતોર્ ઇહ સાર્થવાહશ્ ચચાર સ ત્ ત્વાર્થમ્ અતીવ કુર્વન્ ।

સ કેવલં ત્વ્ અદ્ય પુરે ઽત્ર મા વૈ નાશં પ્રયાયાદ્ ઇતિ મે વિતર્કઃ ॥ ર્ક્પ્_4.34
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન તાનિ બહૂનિ દેવનાગયક્ષરાક્ષસાસુરગરુડકિન્નરમહોરગકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ સાસ્રુદુર્દિનવદનાનિ ગગનતલપથાદ્ અવતીર્ય ભગવતઃ પુરત ઃ સ્થિત્વાનેકપ્રકારાન્ આત્મનો વિપ્રકારાંશ્ ચક્રુઃ । કેચિત્ કેશાન્ વિલુ મ્ પન્તિ સ્મ । કેચિદ્ આભરણાનિ મુમુચુઃ । કેચિચ્ ( કુરુમિય 95 ) છત્રધ્વજપતાકાન્ પ્રપા ત યામ્ આસુઃ । કેચિત્ સ્વશરીરેણ ભૂમૌ નિપેતુઃ । કેચિદ્ ભગવતશ્ ચરણૌ જગૃહુઃ । કેચિદ્ અતિકષ્ટં રુરુવુઃ । કેચિદ્ ઉરાંસિ પાણિભિઃ પરાજઘ્નુઃ । કેચિદ્ ભગવતઃ પાદમૂલે સ્થિત્વા મદ્ગુવ ત્ પરાવર્ત ન્ તે સ્મ । કેચિદ્ ભગવતઃ પુરતઃ પ્રાંજલયો ભૂત્વા સ્તુતિનમસ્કારાં શ્ ચક્રુઃ । કેચિદ્ ભગવન્તં પુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપનવસ્ત્રાભરણસુવર્ણસૂત્રમુક્તાહારદુષ્યૈર્ અવકિરંતિ સ્મ ।
અથાપરા બહ્વ્યો દેવકોટ્ય ઉચ્ચૈર્ એકણ્ઠેનૈવમ્ આહુઃ ।
ત્વયા પ્રચીર્ણાનિ હિ દુષ્કરાણિ અતીવ લોકાર્થમ્ ઇતો બહૂનિ ।
ક્ષીણે ત્વમ્ ઉત્પન્ન ઇહાદ્ય કાલે ઉપેક્ષકસ્ તિષ્ઠ ચ મા ત્યજસ્વ ॥ ર્ક્પ્_4.35
અલ્પં કૃતં તે ઽનઘ બુદ્ધકાર્યં સાક્ષીકૃતાશ્ ચાલ્પતરા નૃદેવા ઃ ।
ત્વં તિષ્ઠ ધર્માન્ સુચિરં પ્રકાશયન્ ઉત્તારયાસ્મત્ ત્રિભવાર્ણવાજ્ જગત્ ॥ ર્ક્પ્_4.36
સ ત્ ત્વા હ્ય્ અનેકે શુભકર્મચારિણઃ પરિપક્વબીજા અમૃતસ્ય ભાજનાઃ ।
કરુણાં જનસ્વ પ્રતિદર્શયાર્થમ્ ઓઘેભ્ય ઉત્તારય લોકમ્ આર્તમ્ ॥ ર્ક્પ્_4.37
ગત્યાટવીમધ્યગતા ભ્રમંતિ સંસારકાન્તારવિનષ્ટમાર્ગાઃ ।
તેષાં સુમાર્ગં પ્રતિદર્શયસ્વ પ્રમોક્ષયાર્યોત્તમધર્મવાગ્ભિઃ ॥ ર્ક્પ્_4.38
એતત્ તવાશ્ચર્યતરં કૃપાદ્ભુતં પ્રવર્તિતં યદ્ વરધર્મચક્રં ।
ચિરં હિ તિષ્ઠ ત્વમ્ ઉદારબુદ્ધે મા ખલ્વ્ અનાથા જનતા ભવેત ॥ ર્ક્પ્_4.39
અથાપરાપિ દેવતૈવમ્ આહ ।
નાશં પ્રયાસ્યત્ય્ અથ ય દ્ વ્ ઇનાયકો લોકસ્ તથાન્ધો નિખિલો ભવિષ્યતિ ।
અષ્ટાંગમાર્ગસ્ ત્રિવિમોક્ષહેતુઃ સર્વેણ સર્વં ન ભવિષ્યતીહ ॥ ર્ક્પ્_4.40
અસ્માભિર્ અસ્મિં છુભબીજમ્ ઉપ્તં વાક્કાયચેતોદ્ભવમ્ અપ્રમત્ત્તૈઃ ।
તતો વયં સર્વસુખૈઃ સમન્વિતાઃ પુણ્યાકરસ્યાસ્ય હિ મા ભવેત્ ક્ષયઃ ॥ ર્ક્પ્_4.41
તેન ચ સમયેન બહૂનિ શુદ્ધાવાસદેવકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ તત્રૈવ સન્નિપતિતાન્ય્ અભૂવન્ ॥ તાન્ય્ અપ્ય્ એવમ્ આહુઃ ।
મા ભૈષ્ટ યૂયં ન મુનેર્ અવસ્થા ભવિષ્યતે કાચિદ્ ઉદારબુદ્ધેઃ ।
પ્રત્યક્ષપૂર્વા વયમ્ અસ્ય સાધોર્ ઉપાગતા યદ્ ભુવિ મારકોટ્ય ઃ ॥ ર્ક્પ્_4.42
ષટ્ત્રિંશદ્યોજનાનિ દ્રુતરભસપરા યત્ સમન્તાદ્ વિતત્ય
પ્રાસાસિસ્ફીતખડ્ગપ્રચુરખરરવા ભીષણી મારસેના ।
સંપ્રાપ્તા બોધિમણ્ડે વિલયમ્ ઉપગતા તત્ક્ષણાદ્ એવ ભીતા
પ્રાપ્તાર્થસ્યાદ્ય કિં સ્વિત્ પ્રસૃતયશસો વિઘ્નમ્ એષ પ્રકુર્યાત્ ॥ ર્ક્પ્_4.43
અથાપરા દેવતા પ્રરુદન્તી એવમ્ આહ ।
મારસ્યૈકસ્ય સા સેના પ્રાગ્ આસિન્ ન મહાબલા ।
મારકોટીસહસ્રાણામ્ ઇયં સેના મહાબલા ॥ ર્ક્પ્_4.44
નિઃસંશયમ્ ઇહ પ્રાપ્તો નાશં લોકવિનાયકઃ ।
યદ્વિનાશાદ્ અયં લોકો નિરાલોકો ભ્રમિષ્યતિ ॥ ર્ક્પ્_4.45
અથ ખલુ તે શક્રબ્રહ્મલોકપાલા ભગવતઃ પાદયો ઃ પરિષ્વજ્યૈવમ્ આહુઃ ।
તિષ્ઠેહ સાધો કુરુ મન્દધીનામ્ અસ્મદ્વચઃ કારુણિકપ્રધાન ।
બહુદેવકોટ્યો ઘનશોકતપ્તાસ્ તા ઃ સામ્પ્રતં ધર્મરસેન સિંચ ॥ ર્ક્પ્_4.46
અથ ખલુ ભગવાંસ્ તાં સર્વાવતીં પર્ષદં મૈત્રાવિશાલાભ્યા ં નયનાભ્યામ્ અવલોક્ય બ્રાહ્મેણ સ્વરેણ તાં સમાશ્વાસયન્ ન્ એવમ્ આહ ।
મા ભૈષ્ટ યૂયં ભવથાદ્ય નિર્ભયા ઃ સર્વે ઽપિ મારા યુગપત્ સવાહનાઃ ।
શક્તા ન મે ભીષયિતું સમગ્રા રોમાપ્ય્ અથૈકં કિમ્ ઉ સર્વદેહમ્ ॥ ર્ક્પ્_4.47
આશ્વાસયામ્ય્ અ દ્ય તુ સર્વલોકં ધર્મં સદાહં ભુવિ દેશયિષ્યે ।
માર્ગચ્યુતાનામ્ અહમ્ એવ સમ્યઙ્ માર્ગોપદેશં વિશદ ં કરિષ્યે ॥ ર્ક્પ્_4.48
કૃતાનિ પૂર્વં બહુદુષ્કરાણિ મયાન્નપાનં વિપુલં પ્રદત્તં ।
આવાસભૈષજ્યમ્ અનલ્પકં ચ કર્તું વિઘાતં મમ કો ઽદ્ય શક્ય ઃ ॥ ર્ક્પ્_4.49

ત્યક્તા મયા હ્ય્ અશ્વરથા ગજાશ્ ચ વિભૂષણાન્ય્ આભરણાનિ ચૈવ મ્ ।
દાસાશ્ ચ દાસ્યો નિગમાશ્ ચ રાષ્ટ્રાઃ કર્તું વિઘાતં મમ કઃ સમર્થઃ ॥ ર્ક્પ્_4.50
ભાર્યાસુતાદુહિતૃકડત્રવર્ગમ્ ઐશ્વર્યમ્ ઇષ્ટં ભુવિ રાજવંશઃ ।
દત્તો મયા સ ત્ ત્વહિતાય કસ્માચ્ છરીરનાશો ઽદ્ય ભવિષ્યતિ મે ॥ ર્ક્પ્_4.51
શિરશ્ ચ નેત્રે ઉભે કર્ણનાસે હસ્તૌ ચ પાદૌ તનુચર્મલોહિતં ।
સ્વજીવિતં ત્યક્તમ્ અપીહ દેહિનાં કર્તું વિહિંસા ં મમ કઃ સમર્થ ઃ ॥ ર્ક્પ્_4.52
બહ્વ્યો મયાતીવ હિ બુદ્ધકોટ્યઃ સંપૂજિતા ભક્તિમતા સ્વહસ્તં ।
શીલશ્રુતિક્ષાન્તિરતેન નિત્યં કર્તું વિલોપં મમ કઃ સમર્થ ઃ ॥ ર્ક્પ્_4.53
પૂર્વ ં મયા વૈ બહુદુષ્કરાણિ કૃતાનિ મે ઽતીવ સમાહિતેન ।
સંછિન્નગાત્રેણ ન રોષિતં મનઃ કર્તું વિહિંસાં મમ કો ઽદ્ય શક્તઃ ॥ ર્ક્પ્_4.54
ક્લેશા જિતા મે નિયતો ઽસ્મિ બુદ્ધઃ સર્વેષુ સ ત્ ત્વેષુ ચ મૈત્રચિત્તઃ ।
ઈર્ષ્યા ચ મે નાસ્તિ ખિલં ચ રોષો ન મે સમર્થઃ પુરતો ઽદ્ય કશ્ચિત્ ॥ ર્ક્પ્_4.55
જિતં મયા મારબલં સમગ્રં પરાજિતા મે બહુમારકોટ્યઃ ।
યુષ્મદ્વિમોક્ષં નિયતં કરિષ્યે મા ભૈષ્ટ કસ્માન્ ન પુરં પ્રવેક્ષ્યે ॥ ર્ક્પ્_4.56
યે કેચિ દિશાસુ દશસ્વ્ અપીહ બુદ્ધા હિ તિષ્ઠંતિ તુ સ ત્ ત્વહેતોઃ ।
તાં સર્વબુદ્ધાન્ ઇહ યોજયિષ્યે મહર્ દ્ ધિકાંશ્ ચાપ્ય્ અથ બોધિસ ત્ ત્વાન્ ॥ ર્ક્પ્_4.57
ક્ષેત્રં પ્રપૂર્ણં સકલં કરિષ્યે જ્ઞાનેન પુણ્યેન ચ વાસયિષ્યે ।
તૈર્ એવ બુદ્ધૈઃ સહ નેત્રિ સંસ્થિતા કરિષ્ય બુદ્ધાનુમતં ચ કાર્યમ્ ॥ ર્ક્પ્_4.58
તેન ખલુ પુનઃ સમયેનાપ્રમેયાસંખ્યેયાનિ દેવનાગયક્ષરાક્ષસાસુરગરુડકિન્નરમહોરગમનુષ્યામનુષ્યકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ ભગવતે સાધુકારં પ્રદદુઃ । એવં ચાહુઃ । નમ આશ્ચર્યાદ્ભુતાસંખ્યેયવીર્યસમન્વાગતાય । નમો નમો મહાશ્ચર્યા દ્ભુતાસંખ્યેયવીર્ય સમન્વાગતાય બુદ્ધાય ભગવતે । આશ્વાસિતો ભગવતા સદેવકો લોકઃ । પરાજિતો ભગવતા મારપક્ષઃ । વિધૂતં સ ત્ ત્વાનાં સન્ધિક્લેશકાલુષ્યં । ( કુરુમિય 100 ) પ્રભિન્નઃ સ ત્ ત્વાના ં માનપર્વતઃ । છિન્નો જન્મવૃક્ષઃ । વિચૂર્ણિતો મૃત્યુસૂર્યઃ । વિધૂતો ઽવિદ્યાન્ધકારઃ । પ્રસાદિતા અન્યતીર્થ્યાઃ । સંશોષિતાશ્ ચત્વાર ઓઘાઃ । પ્રજ્વાલિતા ધર્મોલ્કા ઃ । નિદર્શિતો બોધિમાર્ગઃ । નિયોજિતાઃ ક્ષાણ્તિસોરત્યે । ક્રીડાપિતા ધ્યાનસૌખ્યે । અવબોધિતાનિ ચત્વાર્ય્ આર્યસત્યાનિ । સમુત્તારિતો ભગવતા મહાકારુણિકેન શાસ્ત્ ર્ આ જન્મસમુદ્રાત્ સદેવકો લોકઃ । પ્રવેશિતાસ્ સ ત્ ત્વા ઽભયપુરં ॥
અથ તે દેવમનુષ્યા નાનાપુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યાલઙ્કારવિભૂષણૈર્ ભગવન્તમ્ અભ્યર્ચયિત્વા ભગવતો ઽર્થાય તે માર્ગં શોભયામ્ આસુઃ । દિવ્યવસ્ત્રપુષ્પદુષ્યૈશ્ ચ ભગવન્તં સંછાદય ન્ તિ સ્મ । દિવ્યૈશ્ ચ માન્દારવમહામાન્દારવપારુષકમહાપારુષકમંજુષકમહામંજુષકરોચમહારોચોત્પલકુમુદપુણ્ડરીકૈઃ સંછાદયામ્ આસુઃ । યત્ર ભગવાંસ્ તૌ ચરણૌ નિશ્ચિક્ષેપ તસ્મિંશ્ ચ માર્ગે ઉભયોઃ પાર્શ્વયો ર્ દિવ્યાં સપ્તરત્નમયાન્ વૃક્ષાન્ અભિનિર્મિમીય દિવ્યવસ્ત્રદુષ્યહસ્તકર્ણશીર્ષાભરણૈર્ અલંચક્રુઃ । તેષુ ચ વૃક્ષાન્તરેષુ દિવ્યાઃ પુષ્કિરિણી ર્ માપયંતિ સ્મ । શીતાઃ સ્વાદૂદકા વિપ્રસન્ના અનાવિલાઃ । અષ્ટાંગોપેતવારિપરિપૂર્ણાઃ સમન્તાત્ સપ્તરત્નાલંકારાલંકૃતાઃ । અન્તરિક્ષે ચ સપ્તરત્નમયાનિ ચ્છત્રાણિ દધ્રિરે । ધ્વજપતાકાસુવર્ણસૂત્રમુક્તાહારાંશ્ ચ સુવર્ણચૂર્ણવર્ષાં શ્ ચ વવર્ષુ ઃ । રૂપ્યવૈડૂર્યચૂર્ણાગરુતગરચન્દનકાલાનુસારિતમાલપત્રવર્ષાણિ ( કુરુમિય 101 ) સમુત્સસર્જુઃ । ગોશીર્ષોરગસારચન્દનચૂર્ણઞ્ ચ તસ્મિન્ માર્ગે વવર્ષુઃ । સુવર્ણસૂત્રમુક્તાહારમણિમુક્તિભિશ્ ચ સર્વં ગગનતલં નાનાદિવ્યાલઙ્કારૈર્ અલઞ્ચક્રુઃ । નગરસ્ય ચ બહિર્ધા દેવમનુષ્યાઃ ભગવતઃ પૂજાકર્મણે માર્ગશોભાઞ્ ચક્રિરે । અન્તર્નગરઞ્ ચ મારા મારપાર્ષદ્યાશ્ ચ શોભાવ્યૂહૈર્ વ્યૂહયામ્ આસુર્ ભગવતઃ પૂજાકર્મણે ॥
અથ ખલુ ભગવાંસ્ તસ્મિં સમયે શૂરંગમન્ નામ સમાધિં સમાપેદે । તેન ચ સમાધિના યથા સમાપન્ન એવ માર્ગં જગામ । તેન ખલુ પુનસ્ સમયેન નાનાદ્યૈઃ કાયરૂપલિઙ્ગેર્યાપથૈર્ ભગવાંસ્ તં માર્ગમ્ અભિપ્રતસ્થે । તત્ર યે સ ત્ ત્વા બ્રહ્મભક્તિકા બ્રહ્મવૈનયિકાસ્ તે બ્રહ્મરૂપેણ ભગવન્તં માર્ગં વ્રજન્તમ્ અદ્રાક્ષુઃ । યાવદ્ યે શક્રવૈનયિકા યે નારાયણવૈનયિકા યે મહેશ્વરવૈનયિકા યે ચતુર્મહારાજવૈનયિકા યે ચક્રવર્તિવૈનયિકા યે કોટ્ટરાજવૈનયિકા યે મહર્ષિવૈનયિકા યે શ્રમણવૈનયિકા યે કુ મારવૈનયિકા યે સ્ત્રીવૈનયિકા યે સિંહવૈનયિકા યે ગજવૈનયિકા યે નાગવૈનયિકા યે અસુરવૈનયિકા યે શશભક્તિકા ઃ શશવૈનયિકા ઃ શશરૂપલિંગેર્યાપથેન ભગવન્તં માર્ગં વ્રજન્તમ્ અદ્રાક્ષુઃ । યે સ ત્ ત્વા બુદ્ધવૈનયિકાસ્ તે બુદ્ધરૂપલિંગેર્યાપથેનૈવ ભગવન્તં માર્ગં વ્રજન્તમ્ અદ્રાક્ષુઃ । સર્વે ચ તે સ ત્ ત્વાઃ પ્રાંજલયો ભૂત્વા સમભિષ્ટુવંતો નમસ્કુર્વન્તઃ પૃષ્ઠતઃ પૃષ્ઠતઃ સમનુબદ્ધા જગ્મુઃ ॥
તેન ખલુ પુન ઃ સમયેન યો ઽસાવ્ અનુહિમવન્નિવાસી જ્યોતીસરો નામર્ષિર્ ( કુરુમિય 102 ) મારેણ પાપીમતા ઉદ્યોજિતઃ સ પંચશતપરિવારો રાજગૃહસ્ય મહાનગરદ્વારસમીપે
............................. @fઓલિઓસ્ 44 તો 46 અરે મિસ્સિન્ગ્; તેxત્ અચ્ચોર્દિન્ગ્ તો દુત્ત્:@@ .............................. પ્રતીક્ષ્ય ભગવતો રૂપલિઙ્ગેર્યાપથમ્ અપશ્યત્ તથા માર્ગે ચાસંખ્યેયા વૃક્ષદેવતા પૂજાકર્મણે ઉદ્યુક્તાઃ । દૃષ્ટ્વેદં તસ્યૈતદ્ અભવત્ । સત્યવાદી મહર્ષિર્ અયં મહાનુભાવઃ પૂજાર્હઃ । ........................
@fઓલિઓસ્ 47 તો 64 અરે વેર્ય્ fરગ્મેન્તર્ય્@@
અથ જ્યોતીરસો ઋષિઃ સપરિવારઃ બુદ્ધરૂપલિંગેર્યાપથસ્ થિ તં ભગવન્તં દૃષ્ટ્વા ............ સિ રત્નકેતુ ં નામ બોધિસ ત્ ત્વસમાધિ ં પ્રતિલેભે । યસ્ય સમાધેઃ સમાપ્ર ............. ભવત્ય્ અસંહાર્યઃ સર્વસમાપત્તિભિઃ ॥
અથ જ્યોતીરસો મહર્ષિર્ ભગવતઃ પ્રા ંજલિભૂતઃ પુષ્પં દત્ત્વા સ્તુત્વા ચ અભ્યસ્તા વીત્ ॥
અનન્તવર્ણ લોકનાથ સત્યવાદિ સુષ્ઠિત
પ્રભાસિતં તે સર્વ + + + + + + + + + ।
+ + + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + દ્ય સ ત્ ત્વસાર ક્ષીણસંગ નાયક ॥ ર્ક્પ્_4.108
સુવર્ણવર્ણ કાંચનાભાશીતલા .ઇ + + + ।
+ + + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + ભિ ન્નક્લેશપર્વતા
પશ્ચિમા + ચર્યનિષ્ઠિતાદ્ય બોધિજ્ઞાનકારણં ॥ ર્ક્પ્_4.109
મહાભિ + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + + + ।
છિન્દ્યામ્ અહં તુ તૃષ્ણજાલુ તીર્ણ તારયે જગત્
કિયચ્ચિરેણ બુદ્ધો ભેષ્યે + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_4.110
+ + + + + + + + + + + + + + + +
+ + + + + + + માર્ગે સ્થાપયે નિરાસ્રવે ।

દશદ્દિશાસુ યે ઽપિ બુદ્ધ સાગરોપમા ગુણે
+ + + + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_4.111
+ + + + + + + + + + + + + કર્કશૈસ્
ત્રિ-ય્-અધ્વિકં ચ પુણ્યમ્ અદ્ય કાયવાઙ્મનસં મે ।
ભવેચ્ ચ તેન દુ + + + + + + + +
+ + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_4.112
.યંતુ સર્વસ ત્ ત્વવ્યાધિ ક્લેશતોયુ શુષ્યતુ
લભંતુ જ્ઞાનમ્ ઇન્દ્રિયાણિ સારવંતિ .... ।
...............
........ હ્ય પુણ્યતેજસા ॥ ર્ક્પ્_4.113
એકૈકુ સ ત્ ત્વો સર્વે સાગરે ગુણાં લભે
પ્રજ્ઞૈવ પુણ્ય .......... ।
..............
જા તિસ્મરાશ્ ચ સર્વે સંતુ સ ત્ ત્વ ધર્મચારિણઃ ॥ ર્ક્પ્_4.114
પારં ભવાર્ણવસ્ય તે તરંતુ સર્વે ........
................... ।
.......... મેયા ન્ ધર્મવૃષ્ટિ વર્ષયન્
સ્નાપયંતુ સર્વસ ત્ ત્વ ધર્મમેઘવારિણા ॥ ર્ક્પ્_4.115
કાયે ..............
......... ત્વ ગૌરવાત્ ।
માહં ચ ભૂયુ પાપં દુષ્ટકર્મમ્ આચરેત્
અચિન્ત્યાન્ સદાગ્રપુદ્ ............. ॥ ર્ક્પ્_4.116
............... પુનઃ
સર્વે ચર્યા ઃ સ ત્ ત્વહેતુ સર્વદુઃખમ્ ઉત્સહે ।
નિયોજયેય સર્વસ ત્ ત્વ બ્ ઓ ધિમા ............
કલ્પક્ષેત્રમ્ ................. ॥ ર્ક્પ્_4.117
.. ણેય યત્ર બોધિસ્પર્શયે ભવેદ્ વિશુદ્ધ
સ ર્વ સ ત્ ત્વ ક્ષાન્તિભૂમિસુસ્થિતાઃ પ્રાપ્નુયામ્ ।
અભિજ્ઞપંચ વાદિસિં ...............
............... યક ॥ ર્ક્પ્_4.118
સચેદ્ ભવિષ્યે બુદ્ધો લોકે સર્વધર્મસારથે
ક્ષિપેય મુક્તપુષ્પ ચ્છત્ર અંબરે સ્થિહેયુ તે ।
ભવંતુ ............
......... દતે શિરેણ કંપતા વસુન્ધરા ॥ ર્ક્પ્_4.119
અથ ખલુ જ્યોતીરસો ઋષિસ્ તાનિ પુષ્પાણિ યેન ભગવાંસ્ તેનોપરિ પ્ર ક્ષિપ્તાનિ । ................ ન્ધૌ એકચ્છત્રં તસ્થૌ । યં દૃષ્ટ્વા જ્યોતીરસો ઋષિ ર્ ભૂયસ્યા માત્રય નિરામિષેણ પ્રીતિસૌમનસ્યેનોદ્વિલ્ય ............. ભગવતઃ પાદયોર્ નિપપાત । સમનન્તરનિપતિતશ્ ચ જ્યોતીરસો ઋષિ ર્ ભગવતશ્ ચરણયોર્ અથ તાવદ્ એ ................. ધાતુઃ ષડ્વિકારં પ્રચકંપે । યાનિ ચ તત્રાપ્રમેયાસંખ્યેયાનિ સ ત્ ત્વકોટીનય્ ઉ તશતસહસ્રા ણિ ........... પ્રાપ્તાન્ય્ અભૂવન્ । યે ચ ગજવૈનયિકાઃ સ ત્ ત્વાસ્ તે ગજરૂપેણ સુગતં દૃષ્ટ્વા .......... સંસ્થિતાનિ । તં ચ પૃથિવીકંપ ં દૃષ્ટ્વા ભૂયસ્યા માત્રયાશ્ચર્યપ્રાપ્તા ભગવતશ્ ચરણયોર્ નિપેતુ ઃ । યે ઽપિ બ્ ............ દૃષ્ટ્વા સર્વે આશ્ચર્યપ્રાપ્તા અભૂવન્ ॥
અથ ભગવાં છૂરંગમાત્ સમાધેર્ વ્યુ દ તિષ્ઠત્ । તસ્માચ્ ચ સમાધેર્ વ્યુત્થિતં ........... પ્રીતિપ્રામોદ્યજાતા ભગવન્ત ં યથાલબ્બ્ધૈ ઃ પુષ્પધૂપગન્ધમાલ્યવિલેપનવસ્ત્રાભરણાલઙ્કારૈર્ અભ્યવકિરન્ । ............ ગાથા અભાષત ॥
ઉત્તિષ્ઠ શીઘ્રં શૃણુ વ્યાકરિષ્યે મહર્ષે બોધયે નાયકો ઽબ્રવીત્ ।
ધરા ચકંપે કુસુ + + + + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_4.120
+ + + સિ ત્વન્ દ્વિપદપ્રધાનો બુદ્ધો વિભુર્ લોકહિતાય શાસ્તા ।
અનન્તપુણ્યો ગગનપ્રમાણસ્ ત્રૈલોક્યસારો જગત ઃ પ્ ર્ અદીપઃ ॥ ર્ક્પ્_4.121

અથ ખલુ જ્યોતીરસો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ ત્વો ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્ । કીદૃશં ભગવન્ તદ્ બુદ્ધક્ષેત્રં ભવિષ્યતિ યત્રાહન્ ધર્મચક્ ર્ અં પ્રવર્તિષ્યે । ભગવાન્ આહ । ...........................
વ્.
................................................ અથ તસ્મિન્ સમયે બુદ્ધક્ષે ત્રે કોટીશતં મારાણાં તે સપરિવારા યેન ભગવાં છાક્યમુ નિસ્ ..... અથ મારઃ પાપીમાન્ યે ન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણામ્યૈવમ્ આહ ॥
ભગવં છરણમ્ યામિ વિપ્રસ્ અન્નેન ચેતસા ।
શીઘ્રં મોચય બન્ધાન્ માં ધર્મચર્યાં ચ સંદિશ ॥ ર્ક્પ્_5.6
ભગવાન્ આહ ।
નાહં કસ્ય નિ વારેમિ ગચ્છન્તં વાગતં પુનઃ ।
માર્ગં ત્વં યત્ પ્રજાનીષે યેન ય થેચ્છસિ ॥ ર્ક્પ્_5.7
પાપીમાન્ આહ ।
યદાહં ગન્તુમ્ ઇચ્છામિ સાનન્દં વિષયં સ્વકમ્ ।
+ + + + + મ્ આત્માનં બદ્ધં પશ્યામિ ગૌતમ ॥ ર્ક્પ્_5.8
ભગવાન્ આહ ।
સર્વકલ્પપ્રહી ણા મે મુક્તો ઽહમ્ ઇહ બન્ધનાત્ ।
હિંસા ચૈવ મયા ત્યક્તા સત્ત્વાન્ બન્ધાચ્ ચ મોચયે ॥ ર્ક્પ્_5.9
અથ ખલુ ભગવાન્ બુદ્ધ ચક્ષુષા સર્વમ્ ઇદં બુદ્ધક્ષેત્રં ક્ષિતિગગનસ્થૈઃ સ ત્ ત્વૈઃ પરિપૂર્ણમ્ અવ લોક્યેમા ગાથા અભાષત ।
શૃણુ હિ વચનં મે ઽદ્ય સર્વં ત્વં સુસમાહિતઃ ।
પ્રહાય સંશયાન્ સર્વાંસ્ તૂષ્ણીભૂતસ્ તદંતરં ॥ ર્ક્પ્_5.10
દુર્લભો લોકે સંબુદ્ધો ધર્મસંઘઃ સુદુર્લભઃ ।
દુર્લભા શ્રદ્ધાધિમુક્તિર્ બોધિચર્યા સુદુર્લભા ॥ ર્ક્પ્_5.11
દુર્લભં લોકનાથાસ્યાદ્ ધર્મસ્ય શ્રવણં ત થા ।
દુર્લભઃ સમયો હ્ય્ એક ઃ ક્ષાન્તિર્ યત્ર નિષેવ્યતે ॥ ર્ક્પ્_5.12
દુર્લભં ચિત્તદમ નં દુર્લભા શૂન્યભાવના ।
લોકે હિ દુર્લભં પાપસંકલ્પસ્ય પ્રહાણકમ્ ॥ ર્ક્પ્_5.13
દુર્લભા બોધિ ચર્યા વૈ યથા ચીર્ણા મયા પુરા ।
દેશયિષ્યામિ યુષ્માકં પુષ્પમાત્રમ્ ઇ દં તતઃ ॥ ર્ક્પ્_5.14
+ + + + + + + + + + + + + + + + ।
યુષ્માકં ભાષયિષ્યામિ યેન બો ધિઃ સમૃધ્યતે ॥ ર્ક્પ્_5.15
કુમલાંસ્ ત્રીન્ પ્રહાયેહ શાસ્તુ ઃ શૃણુત ભાષિતં ।
ત + + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_5.16
ત્રિવિમોક્ષે ચ સંસ્થાય ત્રિસંવરસ્થિતો ભવ ।
ત્રૈ ધાતુકાશ્ ચ યે ક્લેશાસ્ તાન્ અશેષાન્ વિધુન્વત ॥ ર્ક્પ્_5.17
ત્રિરત્નવંશપૂજાર્થં યૂયં + + + + + + ।
+ + + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_5.18
+ + + + + + + + પ્રહાસ્યતિ વિશેષતઃ ।
ત્રૈધાતુકવિનિર્મુક્તાં ક્ષા ન્તિં લપ્સ્યતિ શામિકીમ્ ॥ ર્ક્પ્_5.19
ચતુર્ દિશિ + + + + + + + + + + + + + ।
+ + + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_5.20
ચક્ષુરૂપપ્રસંગેન કાયવાક્ચેતનાવ્ર્તૈઃ ।
ચતુર્ધ્યાનવિહીનૈશ્ ચ + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_5.21
+ + + + + + + + + + + + + + + + ।

+ + + + + + + + વિપર્યાસચતુષ્ટયાત્ ॥ ર્ક્પ્_5.22
મોચયંતે ચ તે સ ત્ ત્વાંશ્ ચતુરોઘેભ્ય ઈશ્વ રાઃ ।
+ + + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_5.23
+ + + + + + + + બોધિસત્ત્વવિ શારદાઃ ।
સમ્યગ્જ્ઞાનેન ચ્છિન્દંતિ સ ત્ ત્વાનાં ભવબન્ધનમ્ ॥ ર્ક્પ્_5.24
પંચસ્કન્ધાઃ પરિ જ્ઞાન + + + + + + + + + ।
+ + + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_5.25
પાપાન્ દેશયત ક્ષિપ્રં બુદ્ધાનાં યૂયમ્ અગ્રતઃ ।
પ્રહાય પાપં નિઃશેષં પારં યા સ્યકુતોભયમ્ ॥
ર્ક્પ્_5.26
+ + + + + + + + + + + + + + + + ।
+ + + + + + + + + + + + વશેન હિ ॥ ર્ક્પ્_5.27
પાપમિત્રપ્રહીણાસ્ તુ પાપદૃષ્ટિવિવર્જિતાઃ ।
સ્મૃત્વા સંસા રદુઃખં + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_5.28
+ + + + + + + + + + + + + + + + ।
પરમાર્થે ન ભા વો ઽસ્તિ ન દ્રવ્યં નાપિ લક્ષણં ॥ ર્ક્પ્_5.29
ષડિન્દ્રિયં યથા શૂન્યં કારકો ઽત્ર ન વિદ્યતે ।
+ + + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_5.30
+ + + + + + + + + + + + + + + + ।
ષટ્ સ્પર્શાયતનાન્ય્ એવં શૂન્યાન્ય્ અપિ વિજાનથ ॥ ર્ક્પ્_5.31
ભાવમ્ એકં નિરીક્ષધ્વં ય + + + + + + + ।
+ + + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_5.32
+ + + + + + + + + + + + નિરીહ કાઃ ।
યૈર્ જ્ઞાતા નિર્જ્વરાસ્ તે વૈ એષ માર્ગો હ્ય્ અનુત્તર ઃ ॥ ર્ક્પ્_5.33
ત્રયોદશાક + + + + + + + + + + + ।
+ + + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_5.34
...................... ભગ વન્ત અપ્રતિહતેન પુણ્યબલવૈશારદ્યવેગકુશલમૂલનિષ્યન્દ ( કુરુમિય 112 ) ........................ ખ્યેયાક્ષોભ્યગંગાનદીવાલુકોપમાસુ શૂન્યાશૂન્યાસુ પંચકષ્ આયેષુ ........................ અ પ્રમેયાસંખ્યેયાનિ સ ત્ ત્વકોટીનયુતશતસહસ્રાણિ અતીવ નિર્ ........................ વિ ચિત્રાઃ સમાધિક્ષાન્તિધારણીઃ પ્રતિલેભિરે । ઇહ બુદ્ધક્ષેત્રસન્નિપતિતા .............................. પ્રતિલાભો ઽભૂ ત્ । ત્રિભિર્ યાનૈર્ અપ્રમેયાસંખ્યેયાઃ સ ત્ ત્વા નિર્યાણમ્ અવા .........
.......... સોપા નં પુષ્પસંછન્નમ્ અભિનિર્મીય તસ્ય પદ્મ્ આસન્ અસ્યારોહણાર્થં યેન ભગ વાંસ્ તેન ........
+ + + + + + + + + + + + + + + + ।
સમીક્ષ્ય ધર્મસેતું સૃજસ્વ સચરાચરે લોકે ॥ ર્ક્પ્_5.35
ક્ષેત્રં સમીક્ષ્ય પૂર્ણમ્ કૃત ............ ।
+ + + + + + + + + + + + + + + + ॥ ર્ક્પ્_5.36
ક્લે શહતાનાં પ્રજ્ઞોપાયૌ પ્રવિદર્શયાપ્રતિમ ।
પદ્મે ઽભિરુહ્ય નાથ પ્ર .......... ॥ ર્ક્પ્_5.37
@fઓલિઓસ્ 55 અન્દ્ 56 અરે મિસ્સિન્ગ્@@ .........................................................................................................................
પૂર્વપ્રણિધાન્ એ નાનુત્તરા ં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુધ્ય ધર્મં દેશયતિ સ્મ । સ ચ તથાગત એતર્હિ સર્વમારવિષય ય ................... વિષ યોચ્છ્રેપણાં સર્વબુદ્ધશાસનવંશતૃરત્નપ્રદીપચિરસ્થાપયિત્રી ં સર્વકુશલમૂલવિવૃદ્ધિવીર્યાધિષ્ઠાનબ .................... કૌતુકામંગલવિવાદદુઃસ્વપ્નદુર્નિમિત્તદુર્ભિક્ષોભયચક્રકલિકલહબન્ધનવિગ્રહવિવદાનાવૃષ્ટ્યકાલશિ ........... સ ર્વદેવનાગયક્ષમનુષ્યામનુષ્યાવર્જનીં સર્વક્ષત્રિયાવર્જનકરીં સર્વચાતુર્વર્ણ્યધમાર્થનિયોજનીં પ્રજ્ઞોલ્કા ................ સર્વગૃહગ્રામ નગરનિગમરાષ્ટ્રરાજધાન્યાવર્જનીં સર્વનક્ષત્રગ્રહરાત્રિદિવસમાસાર્ધમાસસંવત્સરસમાવાહનીં સર્વસ .............. સર્વશિલ્પ કર્માન્તસ્થાનાધિષ્ઠાનકાર્યસંપાદયિત્રીં સર્વકાયવાઙ્મનોદોષપ્રશમનકરીં ( કુરુમિય 114 ) યુક્તિસ્મૃતિમતિધૃતિશૌર્યકતિ ...................... બોધની ં ચતુરાર્યવંશધર્મનેત્ર્યધિષ્ઠાનચરીં મહાયાનોદ્યોતની ં બોધિસ ત્ ત્વવિવર્ધનીં મહાસ ત્ ત્વાનામ્ આશ્વાસની ં ................ સમવસરણકરીં અનુત્પત્તિકધર્મક્ષાન્ત્યવબોધનીં અભિષેકધર્મબોધિપ્રતિષ્ઠાપનીં વૈનેયસ ત્ ત્વાનુગ્રાહિકાં ................. દિકાં પારમિતાનિયોજનીં અનુત્તરમાર્ગસંસ્થાપિકાં ધર્મવૃષ્ટિપ્રવર્ષણી ં ધર્મરસેન સ ત્ ત્વાનાં સન્તર્પણકરીં સકલ ................. ર્ણી ં અનુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પ્રતિષ્ઠાપનીં વજ્રધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસનીં નામ ધા રણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણીં ... ભાષિતું । સર્વૈશ્ ચાતીતૈસ્ તથાગતૈર્ અર્હદ્ભિઃ સમ્યક્સંબુદ્ધૈઃ વજ્રધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસ ણીં નામ ધારણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકર ણીં ભાષિતા અધિષ્ઠિતા ઽન્યોન્યમ્ અનુમોદિતાઃ । યે ઽપ્ય્ એતર્હિ દશસુ દિક્ષુ બુદ્ધા ભગવન્તઃ તિષ્હંતિ ધૃયંતિ યાપયંતિ ધ ર્મં દેશયન્તિ તે સર્વે ઽપિ વજ્રધર્મ સમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસનીં નામ ધારણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણીં ભાષંતે ઽધિ તિષ્ઠન્ત્ય્ અન્યોન્યમ્ અનુમોદન્તે । યે ઽનાગતે ઽધ્વનિ દ શસુ દિક્ષુ અન્યોન્યાસુ લોકધાતુષુ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધા ભવિષ્યન્તિ તે ઽપીમાં વજ્રધર્મસમતાપ્રતીત્ય ધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસનીં ( કુરુમિય 115 ) નામ ધારણીમુ દ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણ્ ઈં ભાષિષ્યંતે અધિષ્ઠાસ્યન્ત્ય્ અન્યોન્યં ચાનુમોદિષ્યંતિ ॥
અથ ખલુ તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ યે બો ધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વાસ્ તે તાન્ પ્રતિપ્રતિબુદ્ધાન્ ભગવતઃ પરિપ્રાક્ષુ ઃ । કતમાસૌ ભગવન્ન્ અસ્માભિર્ અશ્રુતપૂર્વા વજ્રધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસની ધારણીમુદ્રા પદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણી યમ્ એવં બહુગુણ્ આકારી । એવમ્ અચિન્ત્યધર્મ ગુણ સમન્વાગતા સર્વધર્માનાવરણાલોકકરી યાવદ્ ઉપશમકરી । દેશયતુ ભગવાંસ્ તાં વજ્ર ધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિ ધ્વંસનીં ધારણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણી ં સર્વમારબલ વિષય પ્રમર્દનકરીં યાવદ્ અનુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પરિનિર્વાપણીં બહુજનહિતાય બહુજનસુખા ય લોકાનુકંપાયૈ મહતો જનકાયસ્યાર્થાય હિતાય સુખાય દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ ॥

અથ ખલુ તે બુદ્ધા ભગવન્તસ્ તાન્ બોધિસત્ત્વાન્ એવમ્ આહુઃ । વયમ્ અપિ કુ લપુત્રા સ્ તાં સહા ં લોકધાતું ગમિષ્યામો યત્ર સ શાક્યમુનિસ્ તથાગતો વિહરત્ય્ અર્હાન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ । યે ઽપિ દશસુ દિ ક્ષુ બુદ્ધા ભગવન્ત એતર્હિ તિષ્ઠન્તિ ધ્રિયન્તિ યાપ યંત્ય્ અન્યોન્યાસુ લોકધાતુષુ તે સર્વે બોધિસ ત્ ત્વગણપરિવૃતાઃ શ્રાવકસંઘપુરસ્કૃતાઃ તાં સહાં લોકધાતું ગ મિષ્યન્તિ યત્ર શાક્યમુનિસ્ તથાગતો વિહરત્ય્ અ ર્હા ન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તેન ( કુરુમિય 116 ) શાક્યમુનિના તથાગતેન સાર્ધમ્ ઇમાં વજ્રધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વં સનીં ધારણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યા કરણી ં ભાષિષ્યંતે ઽધિષ્ઠાસ્યંત્ય્ અન્યોન્યં ચાનુમોદિષ્યંતિ સર્વસ ત્ ત્વા નાં હિતાય દુશ્ચરિતકર્મનિવારણાય ભદ્રચર્યાપ્ર પૂરણાયાનુત્તરજ્ઞાનપરિપૂરણાય । તે સર્વે બુદ્ધા ભ ગવન્તો ઽદ્ય તાં સહાં લોકધાતું સન્નિપત્ય બોધિસ ત્ ત્વગણપરિવૃતાઃ શ્રાવકસંઘપુરસ્કૃતા ઇમાં વજ્રધર્મસમ તાં પ્રતીત્યધર્મહૃઅદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસનીં ધા રણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણી ં ભાષિષ્યન્તિ । તદ્ યો યુષ્માકમ્ ઇચ્છતિ તાં વજ્રધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસનીં ધારણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણીં શ્રોતું તાંશ્ ચાપ્રમેયાસંખ્યેયા ં ગંગાનદીવાલુકોપમાન્ એકકલ્પૈક બુદ્ધક્ષેત્રે બુદ્ધાન્ ભગવતઃ તિષ્ઠતહ્ પૂજયિતું તાંશ્ ચ ધ ર્માં શ્રોતું તાંશ્ ચ સર્વબુદ્ધબોધિસ ત્ ત્વદેવવિષય સર્વમારવિષય બુદ્ધક્ષેત્રાલંકારવ્યૂહાન્ દ્રષ્ટું તાંશ્ ચ બહુબુદ્ધા ન્ સન્નિપ તિતાન્ અદૃષ્ટાશ્રુતપૂર્વાન્ દ્રષ્ટું ત એતર્હ્ય્ અસ્માભિઃ સાર્ધં ગચ્છતુ તાં સ હાં લોકધાતું યત્ર શાક્યમુનિસ્ તથાગતો વિહરત્ય્ અર્હાન્ સમ્યક્સંબુદ્ધઃ ॥
અથ તે બોધિસ ત્ ત્વા મહાસ ત્ ત્વાસ્ તાં બુદ્ધા ન્ ભગવન્ત એ વમ્ આહુઃ । એવં ભદન્ત ભગવઙ્ ગચ્છામો વયં તથા ગતેન સાર્ધં તાં સહાં લોકધાતું યત્ર સ શાક્યમુનિસ્ તથાગતો વિહરત્ય્ અર્હાં સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ તામ્ અશ્રુતપૂર્વાં વજ્ર ધર્મસમતાપ્રતીત્યધર્મહૃદયસમુચ્છ્રયવિધ્વંસનીં ( કુરુમિય 117 ) ધારણીમુદ્રાપદપ્રભેદપ્રવેશવ્યાકરણીં શ્રવણાય । તત્ર વયમ્ એકકાલે એકસમયૈકબુદ્ધક્ષેત્રે-ન્-અ પ્ ર મેયાસંખ્યેયાન્ બુદ્ધાન્ ભગવતઃ તિષ્ઠતો ધ્રિયતો યાપયતો પૂજયિષ્યામઃ તેભ્યો ધર્મમ્ અપિ શ્રોષ્યામઃ । તત્ર ચ વયં ચતુર્ભી ઋદ્ધિ વિષયવ્યૂહૈસ્ તાં સહાં લોકધાતું સમલંકૃતાં દ્રક્ષ્યામઃ । તાંશ્ ચ મહાસન્નિપાતવ્યૂ હાન્ દ્રક્ષ્યામઃ । સચેદ્ વયં તત્ર બુદ્ધક્ષેત્રે તસ્યાં ધાઋઅણ્યાં ભાષ્યમાણાયાં સ્થાનં લપ્સ્યામહે તાંશ્ ચ બુદ્ધાં ભગવતો વન્દિતું શક્ષ્યામઃ પર્યુપાસિતું પૂજયિતું ધર્મં ચ શ્રોતું તાંશ્ ચ યથાસન્નિપતિતાન્ બ્ ઓ ધિસ ત્ ત્વા ન્ મહાસ ત્ ત્વાન્ ઇ તિ ॥
અથ તે બુદ્ધા ભગવન્તઃ પ્રતિપ્રતિબુદ્ધક્ષેત્રે તાન્ સ્વાન્ બોધિસ ત્ ત્વાં મહાસ ત્ ત્વા ં સ્ તાંશ્ ચ મહાશ્રાવકાન્ એવમ્ આહુઃ । મા યૂયં કુલપુત્રા એવઙ્ કા ઙ્ ક્ષત મૈવં વિચિકિત્સધ્વં ચાત્ર લો કધાતૌ પ્રવેશસ્થાનાવકાશં પ્રતિ । તત્ કસ્ય હેતોઃ । અન ન્તો બુદ્ધાનાં ભગવતાં બુદ્ધવિષયાવતારસમતાજ્ઞાનકૌશલ્યસ ત્ ત્વપરિપાકઃ । વિસ્તીર્ણાવકાશઃ સ કુલપુત્રા શા ક્યમુનિસ્ તથાગતો મહોપાયકૌશલ્યેન સમન્વાગ તઃ । યે કેચિત્ કુલપુત્રાઃ સ ત્ ત્વાઃ સ ત્ ત્વધાતુસંગ્રહસંગૃહીતાઃ ધાત્વાયતનસંનિશૃતાસ્ ( કુરુમિય 118 ) તેષાં સ ત્ ત્વાનાં સચેદ્ એકૈકસ્ય સુ મેરુપ્રમાણ આત્મભાવો ભવેત્ પરિકલ્પમ્ ઉપાદા ય શક્તઃ સ શાક્યમુનિસ્ તથાગતસ્ તાન્ સર્વસ ત્ ત્વાન્ એવંરૂપાત્મભાવાન્ એકસ્મિન્ સર્ષપફલે પ્રવેશયિતું । એકૈકશ્ ચ સત્ત્વો વિસ્તીર્ણવિષયાવકાશઃ સ્યાન્ ન ચ પરસ્પરં તે ચક્ષુષ આભાસમ્ આગચ્છેરન્ । ન ચૈકસ્યૈકસ્ય સર્ષપફલસ્ય સર્વસ ત્ ત્વમહાત્મભાવપ્રવેશેનોનત્વં વા પૂર્ણત્વં વા પ્રજ્ઞાયે ત । એવંરૂપેણ કુલપુત્રા ઉપાયકૌશલ્યેન સ મન્વાગતઃ સ શાક્યમુનિસ્ તથાગત ઇતિ ॥