મહાપ્રતિસરામહાવિદ્યારાજ્ઞી · અધ્યાય 2

[1] એવં મયા શ્રુતમ્ । એકસ્મિન્ સમયે ભગવાન્ મહાવજ્રમેરુશિખરકૂટાગારે વિહરતિ સ્મ । મહાવજ્રસમાધિભૂમિપ્રતિષ્ઠાને મહાવજ્રકલ્પવૃક્ષસમલંકૃતે મહાવજ્રપુષ્કિરિણીરત્નપદ્મપ્રભોદ્ભાસિતે મહાવજ્રવાલિકાસંસ્તૃતભૂમિભાગે । મહાવજ્રાધિષ્ઠાને મહાવજ્રમણ્ડલમાત્રે । શક્રસ્ય દેવાનામ્ ઇન્દ્રસ્ય ભવને । મહાવજ્રસિંહાસનકોટીનિયુતશતસહસ્રવિરાજિતે ધર્મદેશનાપ્રાતિહાર્યસર્વબુદ્ધાધિષ્ઠાનાધિષ્ઠિતે સર્વધર્મસમતાપ્રવેશે સર્વજ્ઞતાનિર્યાતે ।
[2] ચતુરશીતિભિર્ બોધિસત્ત્વકોટીનિયુતશતસહસ્રૈઃ સર્વૈર્ એકજાતિપ્રતિબદ્ધૈર્ અવૈવર્તિકૈર્ અનુત્તરાયાં સમ્યક્સમ્બોધૌ મહાસ્થામપ્રાપ્તૈર્ મહાવજ્રવિમોક્ષસમાધિબુદ્ધક્ષેત્રવિકુર્વણપ્રાતિહાર્યસંદર્શકૈઃ । એકક્ષણલવમુહૂર્તસર્વસત્ત્વચિત્તચરિતાનુપ્રવેશવિચિત્રમધુરોદારગમ્ભીરધર્મદેશનાપ્રતિભાનપ્રાતિહાર્યસમન્વાગતૈર્ અનેકબુદ્ધક્ષેત્રતથાગતમહાપૂજામેઘાર્ચનાવિમોક્ષમુખધારણીસમાધિવશિતાભિજ્ઞાવેણિકબોધ્યઙ્ગમાર્ગભૂમિપારમિતોપાયકૌશલ્યસંગ્રહવસ્તુમૈત્રીકરુણામુદિતોપેક્ષાબલવિવિક્તપર્યવદાતચિત્તસંતાનૈઃ ।
[3] તદ્યથા । વજ્રગર્ભેણ ચ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન । વજ્રગાત્રેણ ચ । વજ્રમતિના ચ । વજ્રહસ્તેન ચ । વજ્રસંહતેન ચ । વજ્રનારાયણેન ચ । વજ્રવિકુર્વિતેન ચ । વજ્રકૂટેન ચ । વજ્રરાશિના ચ । સુવજ્રેણ ચ । વજ્રકેતુના ચ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન । એવમ્પ્રમુખૈશ્ ચતુરશીતિભિર્ બોધિસત્ત્વકોટીનિયુતશતસહસ્રૈઃ ।
[4] સમ્બહુલૈશ્ ચ મહાશ્રાવકૈઃ સર્વૈર્ અર્હદ્ભિઃ ક્ષીણાસ્રવૈર્ ઉચ્છિન્નભવસંયોજનૈઃ સમ્યગાજ્ઞાસુવિમુક્તચિત્તૈઃ સુવિમુક્તપ્રજ્ઞૈર્ અચિન્ત્યઋદ્ધિબલપ્રાતિહાર્યવિકુર્વણમહાસ્થામપ્રાપ્તૈર્ અસઙ્ગજ્ઞાનદર્શિભિઃ સર્વૈર્ વિગતમલૈર્ નિર્દગ્ધસર્વક્લેશવાસનાબીજૈઃ ।
[5] યદ્ ઉતાયુષ્મતા ચ શારદ્વતીપુત્રેણ । આયુષ્મતા ચ પૂર્ણેન મૈત્રાયણીપુત્રેણ । આયુષ્મતા ચ કફિણેન । આયુષ્મતા ચ સુભૂતિના । આયુષ્મતા ચ મહામૌદ્ગલ્યાયનેન । આયુષ્મતા ચ ચુન્દેન । આયુષ્મતા ચ નન્દેન । આયુષ્મતા ચ મહાકાશ્યપેન । આયુષ્મતા ચોરુવિલ્વાકાશ્યપેન । એવમ્પ્રમુખૈઃ સમ્બહુલૈશ્ ચ મહાશ્રાવકૈઃ ।
[6] મહેશ્વરદેવપુત્રપ્રમુખૈશ્ ચાસંખ્યેયૈર્ અપરિમાણાનભિલાપ્યાનભિલાપ્યૈઃ શુદ્ધાવાસકાયિકૈર્ દેવપુત્રૈઃ । બ્રહ્મણા ચ સહાપતિના । બ્રહ્મકાયિકદેવપુત્રપ્રમુખૈઃ । સુયામેન ચ દેવપુત્રેણ । સુયામકાયિકદેવપુત્રપરિવારેણ । સંતુષિતેન ચ । નિર્માણરતિના ચ । પરનિર્મિતવશવર્તિના ચ । શક્રેણ ચ દેવાનામ્ ઇન્દ્રેણ સર્વદેવપુત્રપરિવારેણ ।
[7] વેમચિત્રિણા ચાસુરેન્દ્રેણ । બલિના ચ । પ્રહ્લાદેન ચ । રાહુણા ચ । વૈરોચનેન ચ । એવમ્પ્રમુખૈર્ અપરિમિતાપ્રમેયાસંખ્યેયૈર્ અસુરેન્દ્રૈઃ ।
[8] સાગરેણ ચ નાગરાજેન । તક્ષકેન ચ । વાસુકિના ચ । શઙ્ખપાલેન ચ । કર્કોટકેન ચ । પદ્મેન ચ । મહાપદ્મેન ચ । એવમ્પ્રમુખૈર્ અપરિમિતાપ્રમેયાસંખ્યેયૈર્ નાગરાજૈઃ ।
[9] દ્રુમેણ ચ કિંનરરાજેન । અનેકકિંનરરાજપરિવારેણ । પઞ્ચશિખેન ચ ગન્ધર્વરાજેન । અનેકગન્ધર્વરાજપરિવારેણ । સર્વાર્થસિદ્ધેન ચ વિદ્યાધરરાજેન । અનેકવિદ્યાધરરાજપરિવારેણ । સુપર્ણાક્ષેન ચ ગરુડરાજેન । અનેકગરુડરાજપરિવારેણ । વૈશ્રવણેન ચ । માણિભદ્રેણ ચ । પૂર્ણભદ્રેણ ચ । પાઞ્ચિકેન ચ મહાયક્ષરાજેન । અનેકયક્ષરાજપરિવારેણ ।
[10] હારીત્યા ચ પઞ્ચપુત્રશતપરિવારયા । સપ્તભિશ્ ચ લોકમાતૃભિઃ । સપ્તભિશ્ ચ મહારાક્ષસીભિઃ । સપ્તભિશ્ ચ મહર્ષિભિઃ । અન્તરીક્ષચરૈશ્ ચ । સર્વનક્ષત્રગ્રહદેવતૈઃ । દિગ્ભિશ્ ચ વિદિગ્ભિશ્ ચ । પૃથિવ્યા ચ સરસ્વત્યા ચ । ભૂતૈશ્ ચ । વિઘ્નૈશ્ ચ । વિનાયકૈશ્ ચ । પ્રેતભૂતમહર્ધિકૈઃ । સર્વૈશ્ ચ પર્વતરાજૈઃ । વરુણેન ચ લોકપાલેન સર્વસમુદ્રપરિવારેણ । વિરૂઢકેન ચ । વિરૂપાક્ષેણ ચ । દણ્ડપાણિના ચ । નૈરૃતેન ચ । જાતવેદસા ચ । સપ્તભિશ્ ચ મહાવાયુભિઃ । ઈશાનેન ચ સપત્નીકેન અનેકગણકોટીનિયુતશતસહસ્રપરિવારેણ । નારાયણેન ચ સપરિવારેણ । દત્તકેન ચ । દામકેન ચ । લોહકેન ચ । મહાગણપતિના ચ । મેઘોલ્કેન ચ । વિનાયકેન્દ્રેણ । અનેકવિઘ્નવિનાયકપરિવારેણ । ષષ્ટ્યા ચ કોટરયા । ચતસૃભિશ્ ચ ભગિનીભિઃ સભ્રાતૃકાભિઃ । વજ્રસંકલયા ચ । ચતુઃષષ્ટિભિશ્ ચ વજ્રદૂતીભિઃ । વજ્રસેનેન ચ । સુબાહુના ચ । મૂર્ધટકેન ચ । અનેકવજ્રકુલપરિવારેણ । તદન્યૈશ્ ચ બુદ્ધધર્મસંઘાભિપ્રસન્નૈર્ અપરિમિતાપ્રમેયાસંખ્યેયૈર્ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગભૂતપ્રેતપિશાચોન્માદાપસ્મારસાધ્યમહલ્લકૌસ્તારકૈઃ । સૂર્યેણ ચ દેવપુત્રેણ । ચન્દ્રેણ ચ દેવપુત્રેણ । સંધ્યયા ચ દેવતયા । ઉષયા ચ દેવતયા । સર્વૈશ્ ચ ઋતુભિઃ । રોદસિન્યા ચ સાર્ધમ્ ।
[11] ઇત્ય્ અપિ ભગવાન્ સુપ્રવર્તિતધર્મચક્રઃ સુપરિનિષ્ઠિતબુદ્ધકાર્યઃ સુપરિપૂર્ણપુણ્યજ્ઞાનસંભારઃ સુપરિગૃહીતસર્વજ્ઞતામહાબોધિપારમિતાભૂમિલાભો જ્વલિતદ્વાત્રિંશન્મહાપુરુષલક્ષણાલંકૃતશરીરશ્ ચતુરશીત્યનુવ્યઞ્જનવિરાજિતસર્વાઙ્ગાવયવશોભઃ સર્વસત્ત્વાનવલોકિતમૂર્ધાનિર્જિતઃ સર્વમારકર્મકોવિદઃ સર્વસત્ત્વજ્ઞાનપઞ્ચવિધચક્ષુઃ સર્વાકારવરોપેતસર્વજ્ઞજ્ઞાનસમન્વાગતઃ સર્વબુદ્ધધર્મસમન્વાગતઃ સર્વમારપરપ્રવાદિપ્રમથન ઉદ્ગતકીર્તિશબ્દશ્લોક આર્ષભસિંહનાદનાદી સમુચ્છિન્નાવિદ્યાન્ધકારો ઽસંખ્યેયાપરિમાણકલ્પકોટીનિયુતશતસહસ્રદાનશીલક્ષાન્તિવીર્યધ્યાનપ્રજ્ઞોપાયબલપ્રણિધાનજ્ઞાનપારમિતાપ્રાપ્તો દુષ્કરચર્યાવિનિવર્તિતો દ્વાત્રિંશન્મહાપુરુષલક્ષણચતુરશીત્યનુવ્યઞ્જનાલંકૃતગાત્રશોભઃ મહાવજ્રરત્નપદ્મગર્ભસિંહાસને અનેકવજ્રરત્નમુક્તાકિઙ્કિણીજાલકલકલોન્નાદિતે અનેકવજ્રરત્નવેદિકાપાદપીઠસુપ્રતિષ્ઠિતે અનેકવજ્રરત્નમકરમુખોદ્ગીર્ણલોહિતમુક્તાવલીનિબદ્ધગણ્ડૂષકે અનેકવજ્રરત્નપદ્મકર્ણિકાવિલગ્નકર્કેતનેન્દ્રનીલમહાનીલપુષ્પરાગરશ્મિજ્વાલાવભાસિતે સમન્તપ્રાસાદિકે અનેકવજ્રરત્નશલાકાવિભૂષિતોદ્દણ્ડાતપત્રકોટીનિયુતશતસહસ્રકૃતછાયાપરિકરે અનેકકલ્પદ્રુમોપશોભિતવિસ્તારે સુમેરુમાત્રે વજ્રરત્નપદ્માસને નિષણ્ણઃ ।
કાઞ્ચનપર્વતરાજ ઇવ શ્રિયા જ્વલન્ સૂર્યસહસ્રાતિરેકપ્રભામણ્ડલવિરાજિતભૂમિભાગઃ સુપરિપૂર્ણચન્દ્ર ઇવ સર્વલોકપ્રિયદર્શનો મહાકલ્પવૃક્ષ ઇવ બુદ્ધધર્મસંકુસુમિતો ધર્મં દેશયતિ સ્મ આદૌ કલ્યાણં મધ્યે કલ્યાણં પર્યવસાને કલ્યાણં સ્વર્થં સુવ્યઞ્જનં કેવલં પરિપૂર્ણં પરિશુદ્ધં પર્યવદાતં બ્રહ્મચર્યં સંપ્રકાશયતિ સ્મ ।

[12] અથ ખલુ ભગવાન્ મૂર્ધ્નઃ સંધેર્ ઊર્ણાકોશાત્ સર્વબુદ્ધસંદર્શનં નામ રશ્મિજાલં પ્રમુઞ્ચતિ સ્મ । તેન ચ રશ્મિજાલેનાયં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુર્ અવભાસિતઃ સ્ફુટીકૃતો ઽભૂત્ । યાવન્તિ ચ ગઙ્ગાનદીવાલિકોપમાનિ બુદ્ધક્ષેત્રાણિ તાનિ સર્વાણિ તેનાવભાસેન સ્ફુટાન્ય્ અભૂવન્ । યે ચ તેષુ બુદ્ધક્ષેત્રેષુ બુદ્ધા ભગવન્તો ઽનેકસિંહાસનવ્યૂહકૂટાગારવિમાનેષુ ધર્મં દેશયન્તિ સ્મ સાર્ધં મહાશ્રાવકૈર્ બોધિસત્ત્વૈર્ મહાસત્ત્વૈર્ ભિક્ષુભિક્ષુણ્યુપાસકોપાસિકાભિર્ દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિંનરમહોરગૈઃ । અથ ખલુ ભગવાન્ વિસ્તીર્ણાં પર્ષદમ્ આમન્ત્રયતે સ્મ ।
[13] પ્રતિસરાં પ્રવક્ષ્યામિ સર્વસત્ત્વાનુકમ્પયા ।
ધારણી દુષ્કૃતસ્યૈષા સર્વદુષ્ટપ્રમર્દની

યસ્યાઃ શ્રવણમાત્રેણ પાપા ગચ્છન્તિ સંક્ષયમ્ ।
સર્વસત્ત્વસુખદા હ્ય્ એષા સર્વવ્યાધિપ્રમોચની

કારુણ્યાત્ સર્વસત્ત્વાનાં લોકનાથેન ભાષિતા ।
પરિત્રાણાય સર્વેષાં દેહિનાં દુર્ગતિગામિણામ્

અનયા કૃતરક્ષસ્ તુ પ્રવિશેદ્ અસુરાલયમ્ ।
અડકવતીં તથા ગચ્છેદ્ રાક્ષસાણામ્ આલયં ભુવિ

ભૂતનાગપિશાચાનાં યુદ્ધે ભૈરવદારુણે ।
અધૃષ્યઃ સર્વશત્રૂણાં સર્વભૂતગણૈર્ અપિ

ગ્રહાઃ સર્વે વિનશ્યન્તિ નામગ્રહણકીર્તનૈઃ ।
સ્કન્દોન્માદા અપસ્મારાઃ પિશાચા ડાકિનીસ્ તથા

ઓજોભક્ષા મહાતેજા હિંસન્તે માનુષીં પ્રજામ્ ।
તે સર્વે સ્તમ્ભિતા ભોન્તિ પ્રતિસરસ્યૈવ તેજસા

પરચક્રા વિનશ્યન્તિ કાખોર્દા યે ચ દારુણાઃ ।
મન્ત્રકર્મા ન બાધન્તે મૂલકર્માચ્ ચ મુચ્યતે

ન વિષં ન ગરં નાગ્નિ ન શસ્ત્રં નૈવ ચોદકમ્ ।
અશનિર્ વિદ્યુતશ્ ચૈવ કાલવાયુર્ ન બાધતે

સર્વશત્રૂન્ પ્રમથ્નાતિ વિદ્યારાજ્ઞ્યા હિ તેજસા ।
સર્વે ઽર્થાસ્ તસ્ય સિધ્યન્તિ જયં પ્રાપ્નોતિ નિત્યશઃ

યઃ કશ્ચિદ્ ધારયેદ્ વિદ્યાં કણ્ઠે બાહૌ બદ્ધાપિ વા ।
તસ્ય સર્વાણિ કાર્યાણિ સિધ્યન્તે નાત્ર સંશયઃ

નિત્યં રક્ષન્તિ દેવેન્દ્રા નાગરાજાસ્ તથૈવ ચ ।
બોધિસત્ત્વા મહાવીર્યા બુદ્ધાઃ પ્રત્યેકનાયકાઃ

શ્રાવકાઃ સર્વબુદ્ધાનાં વિદ્યાદેવ્યો મહર્દ્ધિકાઃ ।
રક્ષાં કુર્વન્તિ સતતં પ્રતિસરાધારકસ્ય વૈ

વજ્રપાણિશ્ ચ યક્ષેન્દ્રો રાજાનશ્ ચતુરસ્ તથા ।
તસ્ય રક્ષાં કરિષ્યન્તિ દિવારાત્રૌ ન સંશયઃ

શક્રશ્ ચ ત્રિદશૈઃ સાર્ધં બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ ।
નન્દિકેશો મહાકાલઃ કાર્ત્તિકેયો ગણેશ્વરઃ

સર્વે માતૃગણાસ્ તસ્ય તથાન્યે મારકાયિકાઃ ।
ઋષયશ્ ચ મહાતેજા દેવાશ્ ચૈવ મહર્દ્ધિકાઃ

નિત્યં રક્ષાં કરિષ્યન્તિ પ્રતિસરાધારકસ્ય વૈ ।
બુદ્ધાશ્ ચૈવ મહાત્માનો વિદ્યાદેવ્યો મહાબલાઃ

મામકી ભૃકુટી ચૈવ તારાદેવી તથાઙ્કુશી ।
વજ્રસંકલયા શ્વેતા મહાશ્વેતા તથૈવ ચ

મહાકાલી ચ દૂત્યશ્ ચ વજ્રદૂત્યસ્ તથા પરાઃ ।
સુપાશી વજ્રપાશી ચ વજ્રપાણિર્ મહાબલા

વજ્રમાલા મહાવિદ્યા તથૈવામૃતકુણ્ડલી ।
અપરાજિતા મહાદેવી કાલકર્ણી મહાબલા

તથા ધન્યા મહાભાગા પદ્મકુણ્ડલિર્ એવ ચ ।
પુષ્પદન્તી મણિચૂડા સ્વર્ણકેશી ચ પિઙ્ગલા

મહાતેજા તથા દેવી ધન્યા ચ વિદ્યુન્માલિની ।
રાક્ષસ્ય્ એકજટા ચૈવ બુદ્ધા ક્ષિતિકનાયકા

કાપાલિની મહાભાગા ધન્યા લઙ્કેશ્વરી તથા ।
અન્યાશ્ ચ બહવો વિદ્યાઃ સત્ત્વાનુગ્રહકારિકાઃ

તસ્ય રક્ષાં કરિષ્યન્તિ યસ્ય વિદ્યા કરે સ્થિતા ।
હારીતી પાઞ્ચિકશ્ ચૈવ શઙ્ખિની કૂટદન્તિની

શ્રીદેવી સરસ્વતી ચૈવ તં રક્ષન્તિ સદાનુગાઃ ।
મહાપ્રતિસરામ્ એતાં યા સ્ત્રી ધારયતે સદા

સર્વસિદ્ધિર્ ભવેત્ તસ્યાઃ પુત્રગર્ભા ચ નિત્યશઃ ।
સુખં ગર્ભાણિ વર્ધન્તે સુખં પ્રસૂયતિ ગુર્વિણી

વ્યાધયશ્ ચાપિ નશ્યન્તિ સર્વપાપા ન સંશયઃ ।
પુણ્યવાન્ બલવાન્ નિત્યં ધનધાન્યૈઃ પ્રવર્ધતે

આદેયવચનશ્ ચાપિ પૂજનીયો ભવિષ્યતિ ।
શુચિર્ ધારયતે યસ્ તુ સ્ત્રિયો વા પુરુષો ઽપિ વા

સ ભવેત્ સર્વસત્ત્વાનાં મોક્ષણાર્થં સમુદ્યતઃ ।
સુખિતશ્ ચ ભવેન્ નિત્યં સર્વવ્યાધિવિવર્જિતઃ

રાજાનો વશગાસ્ તસ્ય સાન્તઃપુરમહાજનાઃ ।
નિત્યં ચ જ્વલતે લક્ષ્મ્યા પુણ્યરાશિર્ વિવર્ધતે

સિધ્યન્તે સર્વકલ્પાશ્ ચ પ્રવિષ્ટઃ સર્વમણ્ડલે ।
સર્વત્ર સમયજ્ઞો ઽસૌ જિનસ્ય વચનં યથા

દુઃસ્વપ્ના ન પ્રબાધન્તે સર્વપાપહરં પરમ્ ।
કિલ્બિષાશ્ ચૈવ નશ્યન્તિ પ્રત્યમિત્રાસ્ તથૈવ ચ

સર્વગ્રહવિનાશાર્થં ભાષિતા જ્ઞાનમહેશ્વરૈઃ ।
સર્વકામંદદા હ્ય્ એષા ભાવયેદ્ યસ્ તુ નિત્યશઃ