મહાપરિનિર્વાણસૂત્ર · અધ્યાય 44

(સમનન્તરપરિનિર્વૃતે બુદ્ધે ભગવત્ય્ ઉભૌ યમકશાલવનસ્ય દ્રુમોત્તમૌ તથાગતસ્ય સિંહશય્યાં શાલપુષ્પૈર્ અવાકિ)રતામ્ ॥

અથાન્યતરો ભિક્ષુસ્ ત્(અસ્યાં વેલાયાં ગાથાં બભાષે ॥)

(સુન્દરૌ ખલ્વ્ ઇમૌ
શાલવનસ્યાસ્ય) દ્રુમ્(ઓત્તમૌ ॥
યદ્ અવાકિરતાં પુષ્પૈઃ
શા)સ્(ત્)આરં પરિનિર્વૃતમ્ ।

સ્(અમનન્તરપરિનિર્વૃતે બુદ્ધે ભગવતિ શ)ક્રો દેવેન્દ્રસ્ ત્(અસ્યાં વેલાયાં ગાથાં બભાષે ॥)

(અનિત્યા વત સંસ્કારા
ઉત્પાદવ્યયધર્મિણઃ ॥
ઉત્પદ્ય હિ નિરુધ્યન્તે
તેષાં વ્યુપશમસ્) સુખમ્ ।

(સ)મનન્તરપર્(ઇનિર્વૃતે બુદ્ધે ભગવતિ બ્રહ્મા સહાંપતિર્ ગાથાં બભાષે ॥)

(સર્વભૂતાનિ લોકે ઽસ્મિન્
નિક્ષેપ્સ્યન્તિ સ)મ્(ઉ)ચ્(છ્)રયમ્ ॥
(એ)વંવિધો યત્ર શા(સ્તા
લોકેષ્વ્ અપ્રતિપુદ્ગલઃ ॥
તથાગતબલપ્રાપ્તઃ
ચક્ષુષ્માન્ પરિનિર્વૃતઃ ।)

(સમનન્તરપરિનિર્વૃતે બુદ્ધે ભગવત્ય્ આયુષ્માન્ અ)નિર્(ઉ)દ્ધસ્ ત્(અસ્ય્)આં (વેલાયાં) ગાથા બભ્(આષે ॥)

(સ્થિતા આશ્વાસપ્રશ્વાસા
સ્થિરચિત્તસ્ય તાયિનઃ ॥
આનિઞ્જ્યં શાન્તિમ્ આગમ્ય
ચક્ષુષ્માન્) પરિનિ(ર્વૃતઃ ॥)

(તદાભવદ્ ભીષણકં
તદાભૂદ્ રોમહર્ષણમ્ ॥
સર્વાકારબલોપેતઃ
શાસ્તા કાલં યદાકરોત્ ।)

(અસંલીનેન ચિત્તેન
વેદના અધિવાસયન્ ॥
પ્રદ્યોતસ્યેવ નિર્વાણં
વિમોક્ષસ્ તસ્ય ચેતસઃ ।)

(તત્રૈકત્યા ભિક્ષવઃ પૃથિવ્યામ્ આવર્તન્તે પરિવર્તન્તે ॥ એકત્યા બાહૂન્ પ્રગૃહ્ય પ્રક્રોશન્તિ ॥ એવં ચાહુઃ ॥ અતિક્ષિપ્રં ભગવાન્ પરિનિર્વૃતઃ ॥ અતિક્ષિપ્રં સુગતઃ પરિનિર્વૃતઃ ॥ અતિક્ષિપ્રં ચક્ષુર્ લોકસ્યાન્તર્હિતઃ ॥)

(એકત્યાશ્ ચેતોદુઃખસમર્પિતાસ્ તિષ્ઠન્તિ ॥ એકત્યા ધર્મતામ્ એવ પ્રતિસ્મરન્તિ ॥ પ્રાગ્ એવાસ્માકં ભગવતાખ્યાતં સર્વૈર્ ઇષ્ટૈઃ કાન્તૈઃ પ્રિયૈર્ મનાપૈર્ નાનાભાવો ભવિષ્યતિ વિનાભાવો વિપ્રયોગો વિસંયોગઃ ॥ કુત એતલ્ લભ્યં યત્ તજ્ જાતં ભૂતં કૃતં સંસ્કૃતં વેદયિતં પ્રતીત્યસમુત્પન્નં ક્ષયધર્મં વ્યયધર્મં વિભવધર્મં વિરાગધર્મં નિરોધધર્મં પ્રલોકધર્મં ન પ્રરુજ્યતે નેદં સ્થાનં વિદ્યતે ॥)

(અથાયુષ્માન્ અનિરુદ્ધ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ આમન્ત્રયતે ॥)

(મન્દં મન્દં) તાવદ્ આયુષ્મન્ન્ આનન્દ ભિક્ષવઃ પરાક્રમન્તુ ॥

તથા હ્ય્ અનેકકલ્પશતાયુષો દ્(એ)વતા અવધ્યાયન્તિ ક્ષિપન્તિ વિવાચયન્તિ ॥

કથમ્ ઇદાનીં ભિક્ષવઃ સ્વ્યાખ્યાતે ધર્મવિનયે પ્રવ્રજિતા અપ્રતિસઙ્ખ્યાનબહુલા વિહરન્તિ ॥

કિયત આયુષ્માન્ અનિરુદ્ધો દેવતાઃ સંજાનાતિ ॥

યાવદ્ આયુષ્મન્ન્ આનન્દ કુશિનગરી યાવન્ નદી હિરણ્યવતી યાવદ્ યમકશાલવનં યાવન્ મલ્લાનાં મકુટબન્ધનં ચૈત્યમ્ અત્રાન્તરા દ્વાદશ યોજનાનિ સામન્તકેન નાસ્તિ કિઞ્ચિન્ મહાશક્યમહાશક્યાભિ(ર્) દેવતાભિર્ અસ્ફુટં સ્ફરણીયમ્ અન્તતો દણ્ડકોટિવિષ્ટમ્ભનમાત્રમ્ અપિ ॥

તત એકત્યા દેવતા(ઃ) પૃથિવ્યામ્ આવર્તન્તે પરિવર્તન્તે ॥ એકત્યા બાહૂન્ પ્(રગૃ)હ્ય પ્રક્રોશન્તિ પૂર્વવદ્ યાવન્ નેદં સ્થાનં વિદ્યતે ॥

તાં ખલુ રાત્રિમ્ આયુષ્માન્ અનિરુદ્ધ આયુષ્માંશ્ ચાનન્દો યદ્ભૂયસા ધાર્મ્યા વિનિશ્ચયકથયાતિનામિ(તવન્તૌ ॥)