મહાપરિનિર્વાણસૂત્ર · અધ્યાય 42

તત્ર ભગવાન્ ભિક્ષૂન્ આમન્(ત્)રયતે ॥

પૃચ્છત ભિક્ષવો મા વિધારયત ॥ યસ્ય સ્યાત્ કાઙ્ક્ષા વા વિમતિર્ વા બુદ્ધે વા ધર્મે વા સઙ્ઘે વા દુઃખે વા સમુદયે વા નિરોધે વા માર્ગે વા સ પ્રશ્નેનાહં વ્યાકરણેન ॥

સ્યાત્ ખલુ યુષ્માકમ્ એવમ્ ॥ કથં વયં શાસ્તારમ્ આસાદ્યાસાદ્ય પ્રતિમન્ત્રયિષ્યામઃ ॥ ન ખલ્વ્ એવં દ્રષ્ટવ્યમ્ ॥ ભિક્(ષુ)ર્ (ભ્)ઇક્ષો(ર્ આરોચ)યતા(ં) સહાયકઃ સહાયકસ્ય સ પ્રશ્નેનાહં વ્યાકરણેન ॥

અથાયુષ્માન્ આનન્દો ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્ ॥

યથા ખલ્વ્ અહં ભદન્ત ભ્(અગવતો ભાષિતસ્યાર્થ)મ્ (આ)જ્(આન્)આમિ નાસ્તિ કશ્ચિદ્ અસ્યાં પરિષદ્ય્ એકભિક્ષુર્ અપિ યસ્ય સ્યાત્ કાઙ્ક્ષા વા વિમતિર્ વા પૂર્વવદ્ યાવન્ માર્ગે વા ॥

સાધુ સાધ્વ્ આનન્દ પ્રસાદેન ત્વમ્ એવં વદસિ ॥ ત(થાગતસ્ય ત્વ્ અન્)ઉત્તરે જ્ઞાનદર્શનં પ્રવર્તતે ॥

યાવન્તઃ ખલુ ભિક્ષવો ઽસ્યાં પરિષદિ સન્નિષણ્ણાઃ સન્નિપતિતા નાસ્તિ કશ્ચિદ્ અત્ર એકભિક્ષુર્ અપિ ય્(અસ્ય) સ્યાત્ કાઙ્ક્ષા વા વિમતિર્ વા પૂર્વવદ્ યાવન્ માર્ગે વા ॥

અપિ તુ કરણીયમ્ એતત્ તથાગતેન યથાપિ તત્ પશ્ચિમાં જનતામ્ અનુકંપમાનઃ ॥

અથ ભગવ્(આન્ સ્વકાયાદ્ ઉત્તરાસઙ્ગમ્ એકાન્)તે વિવૃત્ય ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે ॥

અવલોકયત ભિક્ષવસ્ તથાગતસ્ય કાયમ્ ॥ વ્યવલોકયત ભિક્ષવસ્ તથાગતસ્ય કાયમ્ ॥ તત્ કસ્માદ્ ધેતોઃ ॥ દુર્લભદર્શના ય્(અસ્માત્ તથાગતા) અર્હન્તઃ સમ્યક્સંબુદ્ધાસ્ તદ્યથોદુંબરે પુષ્પમ્ ॥

અઙ્ગ ભિક્ષવસ્ તૂષ્ણીં ભવત વ્યયધર્માઃ સર્વસંસ્કારાઃ ॥

ઇયં તત્ર તથાગતસ્ય પશ્ચિમા (વાચા ॥)

(તદ્) ઉક્ત્વા ભગવાન્ પ્રથમં ધ્યાનં સમાપન્નઃ ॥ પ્રથમાદ્ ધ્યાનાદ્ વ્યુત્થ્(આય દ્વિતીયં ધ્યાનં સમાપન્નઃ ॥ દ્વિતીયાદ્ ધ્યાનાદ્ વ્યુત્થાય તૃતીયં ધ્યાનં સમાપન્નઃ ॥ તૃતીયાદ્ ધ્યાનાદ્ વ્યુત્થાય ચતુર્થં ધ્યાનં સમાપન્નઃ ॥ ચતુર્થાદ્ ધ્યાનાદ્ વ્યુત્થાયાકાશાનન્ત્યાયતનં સમ્)આપન્નઃ ॥ આ(કાશાનન્ત્યાયતનાદ્ વ્યુત્થાય વિજ્ઞાનાનન્ત્યાયતનં સમાપન્નઃ ॥ વિજ્ઞાનાનન્ત્યાયતનાદ્ વ્યુત્થાયાકિઞ્ચન્યાયતનં) સમાપન્ન્(અઃ ॥ આ)ક્(ઇ)ઞ્ચન્યાયતન્(આદ્ વ્યુત્થાય નૈવસઞ્)જ્ઞ્(આ)નાસ(ઞ્)જ્ઞ્(આયતનં સમાપન્નઃ ॥ નૈવસઞ્જ્ઞાનાસઞ્જ્ઞાયતનાદ્ વ્યુત્થાય સઞ્જ્ઞાવે)દયિતનિરોધ(ં) સ્(અમાપન્નઃ ॥)

(અ)થાયુષ્માન્ (આનન્દ આ)યુષ્મન્ત્(અમ્ અનિરુદ્ધમ્ ઇદમ્ અવોચત્ ॥)

(પરિનિર્વૃત આયુષ્મન્ન્ અનિરુદ્ધ ભગવાન્ ॥)

(નૈવમ્ આયુષ્મન્ન્ આનન્દ ॥ સઞ્જ્ઞાવેદયિતનિરોધં સ)માપન્(નો બુદ્ધો ભગવાન્ ॥)

(સંમુખં મ આયુષ્મન્ન્ અનિરુદ્ધ ભગવતો ઽન્તિકાચ્ છ્રુતં સંમુખમ્ ઉદ્ગૃહીતમ્ ॥ ચતુર્થં ધ્યાનં સમાપ્ય ચક્ષુષ્મન્ત આનિઞ્જ્યં શાન્તિં સમાપન્ના બુદ્ધા ભગવન્તઃ પ)ર્(ઇ)ન્(ઇ)ર્વાન્તિ ॥

અથ ભગવ્(આન્ સઞ્જ્ઞાવેદયિતનિરોધાદ્ વ્યુત્થાય નૈવસઞ્જ્ઞાનાસઞ્જ્ઞાયતનં સમાપન્નઃ ॥ નૈવ)સ(ઞ્)જ્ઞાન્(અસઞ્જ્)ઞ્(આયતનાદ્ વ્યુત્થાયાકિઞ્ચન્યાયતનં સમાપન્નઃ ॥ આકિઞ્ચન્યાયતનાડ્ વ્યુત્થાય વિજ્ઞાનાનન્ત્યાયતનં સમાપન્નઃ ॥ વિજ્ઞાનાનન્ત્ય્)આયતનાદ્ વ્યુત્થ્(આયાકાશાનન્ત્યાયતનં સમાપન્નઃ ॥ આકાશાનન્ત્યાયતનાદ્ વ્યુત્થાય ચતુર્થં ધ્યાનં સમાપન્નઃ ॥ ચતુર્થાદ્ ધ્યાનાદ્ વ્યુત્થાય તૃતીયં ધ્યા)નં સમા(પન્નઃ ॥ તૃતીયાદ્ ધ્યાનાદ્ વ્યુત્થાય દ્વિતીયં ધ્યાનં સમાપન્નઃ ॥ દ્વિતીયાદ્ ધ્યાનાદ્ વ્યુત્થાય પ્રથમં ધ્યાનં સમાપન્નઃ ॥ પ્રથમાદ્ ધ્યાનાદ્ વ્યુત્થાય દ્વિતીયં ધ્યાનં સમાપન્નઃ ॥) (દ્)વ્(ઇ)ત્(ઈ)યા(દ્) ધ્ય્(આ)ન્(આદ્ વ્યુત્થાય તૃતીયં ધ્યાનં સમાપન્નઃ ॥ તૃતીયાદ્ ધ્યાનાદ્ વ્યુત્થાય ચતુર્થં ધ્યાનં સમાપન્નઃ ॥ ચતુર્થં ધ્યાનં સમાપ્ય ચક્ષુષ્માન્ આનિઞ્જ્યં શાન્તિં) સમાપન્નો બુદ્(ધ્)ઓ( ભગવાન્ પરિનિર્વૃતઃ
॥)

(સમનન્તરપરિનિર્વૃતે બુદ્ધે ભગવત્ય્ અત્યર્થં તસ્મિન્ સમયે મહાપૃથિવીચાલો ઽભૂદ્ ઉલ્કાપાતા દિશોદાહા અન્તરીક્ષે દેવદુન્દુભયો નદન્તિ ॥)
43 વોર્ગ્. 43 ઇસ્ત્ એઇન્ ઇન્ દેર્ સન્સ્ક્રિત્વેર્સિઓન્ નિછ્ત્ üએબેર્લિએfએર્તેર્ તિબેતિસ્છ્-છિનેસિસ્છેર્ સોન્દેર્તેxત્ (ન્ર્. વિ), ઇન્ દેમ્ બેરિછ્તેત્ wઇર્દ્, wઇએ ક્öનિગ્ અજાતશત્રુ વોન્ મગધ મિત્ હિલ્fએ એઇનેસ્ ગેમ્äલ્દેસ્ વોમ્ તોદે દેસ્ બુદ્ધ ઇન્ કેન્ન્ત્નિસ્ ગેસેત્zત્ wઇર્દ્. સિએહે ઉન્તેન્ સ્. 490-494.