મહાપરિનિર્વાણસૂત્ર · અધ્યાય 32

(તત્ર ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ આમન્ત્રયતે ॥)

(આગમયાનન્દ યેન કુશિનગરી ॥)

(એવં ભદન્તેત્)ય્ (આ)યુષ્માન્ (આ)નન્દો (ભગવતઃ પ્રત્યશ્રૌષીત્ ॥)

(અથ ભગવાન્ મલ્લેષુ જનપદેષુ ચર્યાં ચરઙ્ કુશિનગરીમ્ અનુપ્રાપ્તઃ ॥ કુશિ)નગર્યાં વિહરતિ મલ્લાનામ્ ઉપવર્તને યમકશાલવને ॥

અથ ભગવાંસ્ તદૈવ (પરિનિર્વાણકાલસમય આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ આમન્ત્રયતે સ્મ ॥)

(પ્રજ્ઞાપયાનન્દ તથા)ગતસ્યાન્તરેણ યમકશાલયોર્ ઉત્તરાશીર્ષં મઞ્ચમ્ અદ્ય તથાગતસ્ય રાત્ર્યા (મધ્યમે યામે ઽનુપધિશેષે નિર્વાણધાતૌ પરિનિર્વાણં ભવિષ્યતિ ॥)

(એવં ભદન્)તેત્ય્ આયુષ્માન્ આનન્દો ભગવતઃ પ્રતિશ્રુત્યાન્તરેણ યમકશા(લયોર્ ઉત્તરાશીર્ષં મઞ્ચં પ્રજ્ઞપ્ય યેન ભગવાંસ્ તેનોપજગામ ॥)

(ઉપેત્ય ભગ)વત્પાદૌ શિરસા વન્દિત્વૈકાન્તે ઽસ્થાત્ ॥

એકાન્તસ્થિત આયુષ્માન્ આનન્દ્(ઓ ભગવન્તમ્ ઇદમ્ અવોચત્ ॥ પ્રજ્ઞપ્તો ભદન્ત તથાગતસ્યાન્તરેણ યમકશાલયોર્) ઉત્તરાશીર્ષો મઞ્ચઃ ॥

અથ ભગવાન્ યેન મઞ્ચસ્ તેનોપજગામ ॥ ઉપેત્ય દક્ષિણેન પાર્શ્વે(ન શય્યાં કલ્પયતિ પાદં પાદેનોપધાયાલોકસંજ્ઞી પ્રતિસ્મૃતઃ સંપ્રજાનો નિર્વાણસંજ્ઞામ્ એવ મનસિ કુર્વાણઃ ॥)

અથાયુષ્માન્ આનન્દો ભગવતઃ પૃષ્ઠતઃ સ્થિતો મઞ્ચમ્ અવલંબ્ય પ્રારોદીદ્ અશ્ર્(ઊ)ણિ વર્તયમાન્(અ એવમ્ આહ ॥)

(અતિક્ષિપ્રં ભગવાન્ પરિનિર્વાત્ય્ અતિક્ષિપ્રં સુગતઃ) પરિનિર્વાત્ય્ અતિક્ષિપ્રં ચક્ષુર્ લોકસ્યાન્તર્ધીયતે ॥

પૂર્વે ચ ભિક્ષવસ્ તાભ્યસ્ ત્(આ)ભ્ય્(ઓ દિગ્ભ્યસ્ તેભ્યસ્ તેભ્યો જનપદેભ્ય આગચ્છન્તિ ભગવતો ઽન્તિકેનોપદર્શ)નાય ભગવન્તં પર્યુપાસનાયૈ ॥ તેષામ્ ઉપસંક્રાન્તાનાં ભગવાન્ ધર્મં દેશય્(અત્ય્ આદૌ કલ્યા)ણ્(અં) મ(ધ્)યે કલ્યાણ્(અં પર્યવસાને કલ્યાણં સ્વર્થં સુવ્યઞ્જનં કેવલં) પરિપૂર્ણં પરિશુદ્ધં પર્યવદાતં બ્રહ્મચર્યં પ્રકાશયતિ ॥

યતો (ઽનુકા)લં ગંભીરગંભી(રાં ધર્મકથાં યે શ્રોતુમ્ આગતાસ્ તે ભગ)વાન્ પરિનિર્વૃત ઇતિ શ્રુત્વા નાગમિષ્યન્તિ ॥ મહતો ધર્મસંભોગસ્ય્(ઐવ લોકે ઽન્તર્ધાનં ભવિષ્યતિ ॥)

(અથ) ભગવ્(આ)ન્ ભિક્ષૂન્ આમન્(ત્)ર્(અયતે ॥)

(ક્વ ચ નુ સ્થિત આનન્દો) ભિક્ષુઃ ॥

એષ ભદન્તાયુષ્માન્ આનન્દો ભગવતઃ પૃષ્ઠતઃ સ્થિતો મઞ્ચમ્ અવલંબ્ય પ્રારો(દીદ્ અશ્રૂણિ પ્રવર્તય)માનઃ

પૂર્વ્(આવદ્)

(યાવદ્ અન્તર્ધાનં ભ)વિષ્યતિ ॥

તત્ર ભગ(વ્)આન્ આયુષ્મન્તમ્ આનન્દમ્ આમન્ત્રયતે ॥

મા ત્વમ્ આનન્દ શોચ મા ક્લા(મ ॥ તત્ કસ્માદ્ ધેતોઃ ॥)

(ત)થ્(આગ)ત ઉપસ્થિતસ્ ત (આનન્દ મૈત્રેણ કાયકર્મણા હિતેન સુખેનાદ્વયેનાપ્રમાણેન ॥ મૈત્રેણ વાક્કર્મણા મૈત્રેણ મનસ્કર્મણા હિતેન સુકેનાદ્વયેના)પ્રમાણેન ॥

યે તે (ઽતીતે ઽધ્વનિ તથાગતા અર્હન્તઃ સમ્ય)ક્સ્(અં)બુદ્ધાસ્ તેષ્(આં બુદ્ધાનાં ભગવતાં સદૃશમ્ ઉપસ્થાનં કરિષ્યતે તદ્યથા ત્વયા મહ્યમ્ એતર્હિ ॥)

(યે) ઽપિ તે ભવિષ્યન્ત્ય્ અ(નાગતે ઽધ્વનિ તથાગતા અર્હન્તઃ) સમ્યક્સંબુદ્ધાસ્ તે(ષા)મ્ અપિ બુદ્ધ્(આનાં ભગવતાં સદૃશમ્ ઉપસ્થાનં કરિષ્યતે તદ્યથા ત્વયા મહ્યમ્ એત)ર્(હ્)ઇ ॥

(મા) તસ્માત્ ત્વમ્ આન્(અન્દ શોચ મા ક્લામ ॥ કસ્માદ્ એવ તત્ ॥ કુત એતલ્ લભ્યં ય)ત્ તજ્ જાતં ભૂતં કૃતં સંસ્કૃતં પૂર્વ્(અવદ્)

(યાવદ્ વિસંયોગઃ ॥)

(અથ ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આ)નન્દં સંહર્(ષયિતું ભિક્ષૂન્ આમન્ત્રયતે ॥)

(ચત્વારો ભિક્ષવ આશ્ચર્યા અદ્ભુતા ધ)ર્મા રાજ્ઞશ્ ચક્રવર્તિનઃ ॥ કતમે ચ(ત્વારઃ ॥)

(સચેત્ ક્ષત્રિયપરિષદ્ રાજાનં ચક્રવર્તિનં દર્શ)નાયોપ(સંક્રામત્ય્ આપ્તમનસ્કા ભવતિ દર્શનેન ॥ સચેદ્ ઉપસંક્રાન્તાયાં ધર્મં દેશ)યત્ય્ આપ્તમનસ્કા ભવતિ ધર્મશ્ર્(અવણેન ॥)

(સચેદ્ બ્રાહ્મણપરિષદ્)

(ગૃહપતિપરિષચ્)

(છ્રમણપરિષદ્ રાજાનં) ચક્રવર્તિનં દ(ર્)શ્(અનાયોપસંક્રામત્ય્ આપ્તમનસ્કા ભવતિ દર્શ)નેન ॥ સચેદ્ ઉપસંક્રાન્તાયાં ધર્મ્(અ)ં (દેશયત્ય્ આપ્તમનસ્કા ભવતિ ધર્મશ્રવ)ણેન ॥

એવમ્ એવ (ભિક્ષવશ્ ચત્વાર આશ્ચર્યા અદ્ભુતા ધર્મા આનન્દસ્ય ભિક્ષોઃ ॥ કતમે ચત્વા)રઃ ॥

સચેદ્ ભિક્ષુપરિષદ્ આનન્(દ)ં (દર્શનાયોપસંક્રામત્ય્ આ)પ્તમનસ્કા ભવતિ (દર્શનેન ॥ સચેદ્ ઉપસંક્રાન્તાયાં ધર્મં દેશયત્ય્ આપ્તમનસ્કા ભવતિ ધ)ર્મ્(અ)શ્રવણેન ॥

સ(ચ્)એ(દ્) ભિક્ષુ(ણીપરિષદ્)

(ઉપાસકપરિષદ્)

(ઉપા)સિકાપરિ(ષદ્ આનન્દં દર્શનાયોપસંક્રામત્ય્ આપ્તમનસ્કા ભવતિ દર્શનેન ॥ સચેદ્ ઉપસંક્રાન્તાયાં ધર્મં દેશયત્ય્ આપ્તમનસ્કા ભવ)તિ ધર્મશ્રવ(ણેન ॥)

(અપરે ઽપિ ચત્વારો ભિક્ષવ આશ્ચર્યા અદ્ભુતા ધર્મા આનન્દસ્ય ભિક્ષોઃ ॥ કતમે ચત્વારઃ ॥)

(સચેદ્ આનન્દ ભિક્ષુર્ ભિક્ષુપરિષદે ધર્મં દેશયતિ સત્કૃત્ય દેશ)યતિ નાસત્કૃત્ય (દેશયતિ તતો ભિક્ષુસંઘસ્યૈવં ભવતિ ॥ અહો બતાયુષ્માન્ આનન્દો ધર્મમ્ એવ ભાષેત ન તૂષ્ણીં સ્યાત્ ॥ અતૃપ્તૈવ ભવતિ ભિક્ષુપરિષદ્ આનન્દસ્ય) ભ્(ઇ)ક્ષોર્ ધર્મશ્રવણેન ॥ (પુનર્ આનન્દો ભિક્ષુસ્) તૂષ્ણીં ભવતિ ॥

સચેદ્ ભિક્ષુણીપરિષદ

ઉપાસકપરિ(ષદ)

ઉપાસિકાપરિષદે ધર્મં દેશ(યતિ) સત્કૃત્ય દેશયતિ નાસ્(અત્કૃત્ય દેશયતિ તત ઉપાસકસંઘાદેર્ એ)વં ભવતિ ॥ અહો બતાયુષ્માન્ આનન્દો ધર્મમ્ એવ ભાષેત ન તૂષ્ણીં સ્યાત્ ॥ અતૃપ્તૈવ ભવત્ય્ ઉપાસિકાપરિષદ્ આનન્દસ્ય ભિક્ષોર્ ધર્મ(શ્રવણેન ॥) પુનર્ આનન્દો ભિક્ષુ(સ્) ત્(ઊષ્ણીં ભ)વતિ ॥