મહાપરિનિર્વાણસૂત્ર · અધ્યાય 24

તત્ર ભગવાન્ આયુષ્મન્તમ્ આ(નન્દમ્ આમન્ત્ર)યતે ॥

તસ્માત્ ત(ર્)હ્(ઇ) ત આનન્દ ભિ(ક્ષુભિઃ) સૂત્રાન્તપ્રતિસરણૈર્ ભવિતવ્યં ન પુદ્ગલ(પ્)ર્(અતિસરણૈઃ ॥)

(કથં) ભિક્ષુઃ સૂત્રાન્તપ્રતિસરણો ભવતિ ન (પુદ્ગલપ્રતિસરણઃ ॥)

ઇહાન્(અ)ન્દ ભિક્ષુર્ આગચ્છ્(એત્ સ એવં) વદેત્ ॥

સંમુખં મે ભગવતો ઽન્તિકાચ્ છ્રુતં સંમુખ્(અમ્ ઉદ્ગૃહીતમ્ અયં ધ)ર્મો ઽયં વિનય ઇદં શાસ્તુઃ શાસનમ્ ॥

ત્(અસ્ય ભિક્ષવસ્ તન્) નોત્સાહયિત્(અ)વ્યં નાવસાદયિતવ્યમ્ ॥ અનુત્સાહયિત્વાનવસાદયિત્વા શ્રોત્રમ્ અવધા(ય તાનિ પ)દવ્યંજનાન્ય્ ઉદ્ગૃહ્ય સૂત્રે ઽવતાર્(અયિતવ્યં વિન)ય્(એ) સંદર્શયિતવ્યં ॥ યદિ સૂત્ર્(એ) ઽવતાર્યમાણા વિનયે સંદર્શ્યમાનાઃ સૂત્રે નાવતરન્(તિ વિનયે) ન સંદૃશ્યન્તે ધર્મતાં ચ વિલોમયન્તિ (સ એવ)ં સ્યાદ્ વચનીયઃ ॥

અદ્ધાયુષ્મન્ન્ ઇમે ધર્મા ન ભગવતા ભાષિતાઃ ॥ આયુષ્મતા વા ઇમે ધર્મા દુ(ર્ગૃહીતાસ્ તથા) હીમે ધર્માઃ સૂત્રે ઽવતાર્યમાણા વિનયે સંદ્(અર્શ્યમાનાઃ) સૂત્રે નાવતરન્તિ વિનયે ન સંદૃશ્યન્તે ધર્મતાં ચ વિલોમયન્તિ ॥

નાયં ધર્મો નાયં વિ(નયો નેદં શાસ્)તુઃ શાસનમ્ ઇતિ વિદિત્વા છોરયિતવ્યાઃ ॥

પુન(ર્ અપ)રમ્ (આનન્દ) ભિક્ષુર્ આગચ્છેત્ સ એવં વદેત્ ॥

અમુષ્મિન્ન્ આવાસે મહાન્ ભિક્ષુસંઘ(ઃ પ્રતિવસતિ સસ્થવિરઃ સપ્રમોક્ષઃ ॥)

(સંમુખં મે તસ્ય મહતો ભિક્ષુસંઘસ્યાન્તિકાચ્ છ્રુતં સંમુખમ્ ઉદ્ગૃહીતમ્ અયં ધર્મો) ઽયં વિનય ઇદં શાસ્તુઃ શાસનં ॥

તસ્ય (ભિક્ષવસ્) ત(ન્ નોત્સાહયિતવ્યં નાવસાદયિતવ્યમ્ ॥ અનુત્સાહયિત્વાનવસાદયિત્વા શ્રોત્રમ્ અવધાય તાનિ પદવ્યંજ)નાન્ય્ ઉદ્ગૃહ્ય સૂત્રે ઽવતારયિતવ્યં વિનયે સં(દર્શયિતવ્યં ॥ યદિ સૂત્રે ઽવતાર્યમાણા વિનયે સંદર્શ્યમાનાઃ સૂત્રે નાવતરન્તિ વિનયે ન સં)દૃશ્યન્તે ધર્મતાં ચ વિલોમયન્તિ સ એવં સ્યાદ્ વ(ચનીયઃ ॥)

(અદ્ધાયુષ્મંસ્ તેન મહતા ભિક્ષુસંઘેન ધર્મસંજ્ઞિના ચ વિનયસંજ્ઞિના ચાધર્મશ્ ચાવિનય)શ્ ચ ભાષિતઃ ॥ આયુષ્મતા વા ઇમે ધર્મા દુર્ગૃ(હીતાસ્ તથા હીમે ધર્માઃ સૂત્રે ઽવતાર્યમાણા વિનયે સંદર્શ્યમાનાઃ સૂત્રે નાવતરન્તિ વિનયે ન સંદૃશ્યન્તે ધર્મ)તાં ચ વિલોમયન્તિ ॥

નાયં ધર્મો નાયં વિનયો (નેદં શાસ્તુઃ શાસનમ્ ઇતિ વિદિત્વા છોરયિતવ્યાઃ ॥)

(પુનર્ અપરમ્ આનન્દ ભિક્ષુર્ આગચ્છેત્ સ એવં વદેત્ ॥)

()(અમુષ્મિન્ન્ આવાસે સંબ)હુલા ભિક્ષવઃ પ્રતિવસન્તિ સૂત્રધરા વિન(યધરા માતૃકાધરાઃ ॥)

(સંમુખં મે તેષાં સંબહુલાનાં ભિક્ષૂણામ્ અન્તિકાચ્ છ્રુતં સંમુખમ્ ઉદ્ગૃહીતમ્ અયં ધર્મો ઽયં વિનય ઇદં શાસ્તુઃ શાસનં)

(તસ્ય ભિક્ષવસ્ તન્ નોત્સાહયિતવ્યં પૂર્વવદ્ યાવત્ સ) એવં સ્યાદ્ વચનીયઃ ॥

અદ્ધાયુષ્મંસ્ તૈર્ ભિક્ષુભિર્ ધ(ર્મસંજ્ઞિભિશ્ ચ વિનયસંજ્ઞિભિશ્ ચાધર્મશ્ ચાવિનયશ્ ચ ભાષિતઃ ॥ પૂર્વવદ્)

(યાવદ્ ઇતિ વિદિત્વા છોરયિતવ્યાઃ ॥)

(પુનર્ અપરમ્ આનન્દ) ભિક્ષુર્ આગચ્છેત્ સ એવં વદેત્ ॥

અમુષ્મિન્ન્ આવાસે (ભિક્ષુઃ પ્રતિવસતિ સ્થવિરઃ ..............) <= 24.45>

(સં)મુખં મે તસ્ય ભિક્ષોર્ અન્તિકાચ્ છ્રુતં સંમુખ(મ્ ઉદ્ગૃહીતમ્ અયં ધર્મો ઽયં વિનય ઇદં શાસ્તુઃ શાસનં ॥)

(તસ્ય ભિક્ષવસ્ તન્ નોત્સાહયિતવ્યં પૂર્વવદ્ યાવત્ સ એવં સ્યાદ્ વચનીયઃ ॥)

(અદ્ધાયુષ્મંસ્ તેન ભિ)ક્ષુણા ધર્મસંજ્ઞિના ચ વિનયસંજ્ઞિના ચા(ધર્મશ્ ચાવિનયશ્ ચ ભાષિતઃ ॥ પૂર્વવદ્)

(યાવદ્ ઇતિ વિદિત્વા છોરયિતવ્યાઃ ॥)

(પુનર્ અપરમ્ આન)ન્દ ભિક્ષુર્ આગચ્છેત્ સ એવં વદેત્ ॥

સંમુખં મે ભગવ(તો ઽન્તિકાચ્ છ્રુતં સંમુખમ્ ઉદ્ગૃહીતમ્ અયં ધર્મો ઽયં વિનય ઇદં શાસ્તુઃ શાસનમ્ ॥)

(તસ્ય ભિક્ષવસ્ તન્ નોત્સાહયિતવ્)ય્(અં) નાવસાદયિતવ્યમ્ ॥ અનુત્સાહયિત્વાનવસા(દયિત્વા શ્રોત્રમ્ અવધાય તાનિ પદવ્યઞ્જનાન્ય્ ઉદ્ગૃહ્ય સૂત્રે ઽવતારયિતવ્યં વિનયે સન્દર્શયિ)તવ્યં ॥ યદિ સૂત્રે ઽવત્(આ)ર્યમા(ણા વિન)યે સન્દર્શ્ય્(અમા)નાઃ સૂત્રે ઽ(વતરન્તિ વિનયે સંદૃશ્યન્તે ધર્મતાં ચ ન વિલોમયન્તિ સ એવં સ્યાદ્ વચનીયઃ ॥)

(અદ્ધાયુષ્મન્)ન્ (ઇ)મે ધર્મા ભગવતા ભાષિતાઃ ॥ આયુ(ષ્મત્)આ ચેમે ધ્(અર્)મ્(આ)ઃ સુગૃહીતા(સ્ તથા હીમે ધર્માઃ સૂત્રે ઽવતાર્યમાણા વિનયે સંદર્શ્યમાનાઃ સૂત્રે ઽવતરન્તિ વિન)યે સંદૃશ્યન્તે ધર્મતાં ચ ન વિલોમયન્તિ ॥

અયં ધર્મો ઽયં વિ(નય ઇદં શાસ્તુઃ શાસનમ્ ઇતિ વિદિત્વા ધારયિતવ્યાઃ ॥)

(પુનર્ અપરમ્ આનન્દ ભિક્ષુર્ આગચ્છેત્ સ) એવં વદેત્ ॥

અમુષ્મિન્ન્ આવાસે મહાન્ ભિક્ષુસંઘઃ પ્રતિ(વ)સતિ સ(સ્થવિરઃ સપ્રમોક્ષઃ ॥)

(સંમુખં મે તસ્ય મહતો ભિક્ષુસંઘસ્યાન્તિકાચ્ છ્રુતં સંમુખમ્ ઉદ્ગૃહીતમ્ અયં ધર્મો) ઽયં વિનય ઇદં શાસ્તુઃ શાસનમ્ ॥
24.35( તસ્ય ભિક્ષવસ્ તન્ ન્)ઓત્સાહ(યિતવ્યં પૂર્વવદ્ યાવત્ સ એવં સ્યાદ્ વચનીયઃ ॥)

(અદ્ધાયુષ્મંસ્ તેન મહતા ભિક્ષુસંઘેન ધર્મસંજ્ઞિના વિનય)સંજ્(ઞ્)ઇનાત્ર ધર્મશ્ ચ વિનયશ્ ચ (ભાષિતઃ ॥ આયુષ્મતા) ચે(મે ધર્માઃ સુગૃહીતાસ્ તથા હીમે ધર્માઃ સૂત્રે ઽવતાર્યમાણા વિનયે સંદર્શ્યમાનાઃ સૂત્રે ઽવતરન્તિ વિનયે ન સંદ્)ઋશ્ય્(અન્તે) ધર્મતાઞ્ ચ ન વિ(લોમયન્તિ ॥)

(અયં ધર્મો) ઽયં વિ(નય ઇદં શાસ્તુઃ શાસનમ્ ઇતિ વિદિત્વા ધારયિતવ્યાઃ ॥)

(પુનર્ અપરમ્ આનન્દ ભિક્ષુર્ આગચ્છેત્ સ એવં વદેત્ ॥)()

()(અમુષ્મિન્)ન્ આવાસે સ્(અં)બહુલા ભિક્ષવઃ પ્રતિ(વસન્તિ સૂત્રધરા વિ)નયધ(રા માતૃકાધરાઃ ॥)

(સંમુખં મે તેષાં સંબહુલાનાં ભિક્ષૂણામ્ અન્તિકાચ્ છ્રુતં સંમુખમ્ ઉદ્ગૃહીતમ્ અયં ધ)ર્મો ઽયં વિનય ઇદં શાસ્તુઃ શાસનં ॥

(તસ્ય ભિક્ષવસ્ તન્ નોત્સાહયિતવ્યં) પૂર્વવ(દ્) ય્(આ)વત્ સ એવં (સ્યાદ્ વચનીયઃ ॥)

(અદ્ધાયુષ્મંસ્ તૈર્ ભિક્ષુભિર્ ધર્મસંજ્ઞિભિશ્ ચ વિનયસંજ્ઞિભિશ્ ચ ધર્મશ્ ચ વિન)યશ્ ચ ભાષિતઃ ॥ આયુષ્મતા ચેમે ધર્માઃ સુગૃહીતાસ્ તથા હી(મે ધર્માઃ સૂત્રે ઽવતાર્યમાણા પૂર્વવદ્ યાવદ્)

(અયં ધર્મો ઽયં વિનય ઇદં શાસ્તુઃ શાસનમ્ ઇતિ વિદિત્વા ધારયિતવ્યાઃ ॥)

પુનર્ અપરમ્ (આનન્દ) ભિક્ષુર્ આગચ્છેત્ સ એ(વ)ં (વદે)ત્ ॥

અમુષ્મિન્ન્ આવાસે ભિક્ષુઃ પ્રતિ(વસતિ સ્થવિરઃ ..............) <= 24.22>

(સંમુખં મે ત)સ્ય ભિક્ષોર્ અન્તિકાચ્ છ્રુતં સંમુખ(મ્ ઉદ્ગૃહી)તમ્ અયં (ધર્મો ઽયં વિનય ઇદં શાસ્તુઃ શાસનમ્ ॥)

(તસ્ય ભિક્ષવસ્ તન્ નો)ત્સાહ(યિતવ્યં પૂર્વવદ્ યાવત્) સ્(અ) એવં સ્યાદ્ વચન્(ઈ)ય્(અઃ ॥)

(અદ્ધાયુષ્મંસ્ તેન ભિક્ષુણા ધર્મસંજ્ઞિના ચ વિનયસંજ્ઞિના ચ ધર્મશ્ ચ વિનયશ્ ચ ભાષિતઃ ॥ પૂર્વવદ્)

(યાવદ્ ઇ)ત્(ઇ) વિદિત્વા ધા(રયિતવ્યાઃ ॥)

(તત્ર્)આનન્દ યે તે પૂર્વકાશ્ ચ(ત્)વ્. .................. (નાયં ધર્મો નાયં વિનયો નેદં) શાસ્તુઃ (શાસનમ્ ઇતિ) વિદિત્વા છોરયિતવ્યાઃ ॥

ત(ત્રાનન્દ યે તે .....................) (અ)યં ધર્મો (ઽયં વિનય) ઇદં શાસ્ત્(ઉઃ) શાસન(મ્ ઇતિ વિદિત્વા ધારયિતવ્યાઃ ॥)

(એવમ્ એવાનન્દ ભિક્ષુભિઃ સૂત્રાન્તપ્રતિસરણૈર્ ભવિતવ્યં ન પુદ્ગલપ્રતિસરણૈઃ ॥)
25. = સોન્દેર્તેxત્ ઇ (સ્ત્.ઇ) <ચ્ત્ 417ff.>