મહાભારત · અધ્યાય 9.60

તં પાતિતં તતો દૃષ્ટ્વા મહાસાલમિવોદ્ગતમ્ ।
પ્રહૃષ્ટમનસઃ સર્વે બભૂવુસ્તત્ર પાણ્ડવાઃ ॥

ઉન્મત્તમિવ માતઙ્ગં સિંહેન વિનિપાતિતમ્ ।
દદૃશુર્હૃષ્ટરોમાણઃ સર્વે તે ચાપિ સોમકાઃ ॥

તતો દુર્યોધનં હત્વા ભીમસેનઃ પ્રતાપવાન્ ।
પાતિતં કૌરવેન્દ્રં તમુપગમ્યેદમબ્રવીત્ ॥

ગૌર્ગૌરિતિ પુરા મન્દ દ્રૌપદીમેકવાસસમ્ । યત્સભાયાં હસન્નસ્માંસ્તદા વદસિ દુર્મતે ।
તસ્યાવહાસસ્ય ફલમદ્ય ત્વં સમવાપ્નુહિ ॥

એવમુક્ત્વા સ વામેન પદા મૌલિમુપાસ્પૃશત્ ।
શિરશ્ચ રાજસિંહસ્ય પાદેન સમલોડયત્ ॥

તથૈવ ક્રોધસંરક્તો ભીમઃ પરબલાર્દનઃ ।
પુનરેવાબ્રવીદ્વાક્યં યત્તચ્છૃણુ નરાધિપ ॥

યેઽસ્માન્પુરા પ્રનૃત્યન્તિ મૂઢા ગૌરિતિ ગૌરિતિ ।
તાન્વયં પ્રતિનૃત્યામઃ પુનર્ગૌરિતિ ગૌરિતિ ॥

નાસ્માકં નિકૃતિર્વહ્નિર્નાક્ષદ્યૂતં ન વઞ્ચના ।
સ્વબાહુબલમાશ્રિત્ય પ્રબાધામો વયં રિપૂન્ ॥

સોઽવાપ્ય વૈરસ્ય ચિરસ્ય પારં વૃકોદરઃ પ્રાહ શનૈઃ પ્રહસ્ય ।
યુધિષ્ઠિરં કેશવસૃઞ્જયાંશ્ચ ધનઞ્જયં માદ્રવતીસુતૌ ચ ॥

રજસ્વલા દ્રૌપદીમાનયન્તે યે ચાપ્યકુર્વન્ત સદસ્યવસ્ત્રામ્ । 9-60-10ચ્તાન્પશ્યધ્વં પાણ્ડવૈર્ધાર્તરાષ્ટ્રાન્ રણે હતાંસ્તપસા યાજ્ઞસેન્યાઃ ॥

યે નઃ પુરા ષણ્ઢતિલાનવોચન્ ક્રૂરા રાજ્ઞો ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રાઃ ।
તે નો હતાઃ સગણાઃ સાનુબન્ધાઃ કામં સ્વર્ગં નરકં વા વ્રજામઃ ॥

પુનશ્ચ રાજ્ઞઃ પતિતસ્ય ભૂમૌ સ તાં ગદાં સ્કન્ધગતાં પ્રગૃહ્ય ।
વામેન પાદેન શિરઃ પ્રમૃદ્ય દુર્યોધનં નૈકૃતિકેત્યવોચત્ ॥

હૃષ્ટેન રાજન્કુરુપાર્થિવસ્ય ક્ષુદ્રાત્મના ભીમસેનેન પાદમ્ ।
દૃષ્ટ્વા કૃતં મૂર્ધનિ નાભ્યનન્દન્ ધર્માત્માનઃ સોમકાનાં પ્રબર્હાઃ ॥

તવ પુત્રં તથા હત્વા કત્થમાનં વૃકોદરમ્ ।
નૃત્યમાનં ચ બહુશો ધર્મરાજોઽબ્રવીદિદમ્ ॥

ગતોઽસિ વૈરસ્યાનૃણ્યં પ્રતિજ્ઞા પૂરિતા ત્વયા ।
શુભેનાથાશુભેનૈવ કર્મણા વિરમાધુના ॥

મા શિરોઽસ્ય પદાઽમર્દીર્મા ધર્મસ્તેઽતિગો ભવેત્ ।
રાજા જ્ઞાતિર્હતશ્ચાયં નૈતન્ન્યાય્યં તવાનઘ ॥

એકાદશચમૂનાથં કુરૂણામધિપં તથા ।
માસ્પ્રાક્ષીર્ભીમ પાદેન રાજાનં જ્ઞાતિમેવ ચ ॥

હતબન્ધુર્હતામાત્યો ભ્રષ્ટસૈન્યો હતો મૃધે ।
સર્વાકારેણ શોચ્યોઽયં નાવહાસ્યોઽયમીશ્વરઃ ॥

વિધ્વસ્તોઽયં હતામાત્યો હતબન્ધુર્હતાત્મજઃ ।
ઉત્સન્નપિણ્ડો ભ્રાતા ચ નૈતન્ન્યાય્યં કૃતં ત્વયા ॥

ધાર્મિકો ભીમસેનોઽસાવિત્યાહુસ્ત્વાં પુરા જનાઃ ।
સ કસ્માદ્ભીમસેન ત્વં રાજાનમધિતિષ્ઠસિ ॥

ઇત્યુક્ત્વા ભીમસેનં તુ સાશ્રુકણ્ઠો યુધિષ્ઠિરઃ ।
ઉપસૃત્યાબ્રવીદ્દીનો દુર્યોધનમરિન્દમમ્ ॥

તાત મન્યુર્ન તે કાર્યો નાત્મા શોચ્યસ્ત્વયા તથા ।
નૂનં પૂર્વકૃતં કર્મ સુઘોરમનુભૂયતે ॥

ધાત્રોપદિષ્ટં વિષમં નૂનં ફલમસંસ્કૃતમ્ ।
યદ્વયં ત્વાં જિઘાંસામસ્ત્વં ચાસ્માન્કુરુસત્તમ ॥

આત્મનો હ્યપરાધેન મહદ્વ્યસનમીહશમ્ ।
પ્રાપ્તવાનસિ યલ્લોભાન્મદાદ્બાલ્યાચ્ચ ભારત ॥

ઘાતયિત્વા વયસ્યાંશ્ચ ભ્રાતૄનથ પિતૄંસ્તથા ।
પુત્રાન્પૌત્રાંસ્તથા ચાન્યાંસ્તતોસિ નિધનં ગતઃ ॥

તવાપરાધાદસ્માભિર્ભ્રાતરસ્તે નિપાતિતાઃ ।
નિહતા જ્ઞાતયશ્ચાપિ દિષ્ટં મન્યે દુરત્યયમ્ ॥

[આત્મા ન શોચનીયસ્તે શ્લાઘ્યો મૃત્યુસ્તવાનઘ ।
વયમેવાધુના શોચ્યાઃ સર્વાવસ્થાસુ કૌરવ ॥

કૃપણં વર્તયિષ્યામસ્તૈર્હીના બન્ધુભિઃ પ્રિયૈઃ ।
ભ્રાતૄણાં ચૈવ પુત્રાણાં તથા વૈ શોકવિહ્વલાઃ ॥

કથં દ્રક્ષ્યામિ વિધવા વધૂઃ શોકપરિપ્લુતાઃ । ત્વમેકઃ સુસ્થિતો રાજન્સ્વર્ગે તે નિલયો ધ્રુવઃ ।
વયં નરકસઞ્જ્ઞં વૈ દુઃખં પ્રાપ્સ્યામ દારુણમ્ ॥ ]

સ્નુષાશ્ચ પ્રસ્નુષાશ્ચૈવ ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય વિહ્વલાઃ ।
ગર્હયિષ્યન્તિ નો નૂનં વિધવાઃ શોકકર્શિતાઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વા સુદુઃખાર્તો નિશશ્વાસ સ પાર્થિવઃ ।
વિલલાપ ચિરં ચાપિ ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ ॥