મહાભારત · અધ્યાય 9.6

એતચ્છ્રુત્વા વચો રાજ્ઞો મદ્રરાજઃ પ્રતાપવાન્ ।
દુર્યોધનં તદા રાજન્વાક્યમેતદુવાચ હ ॥

દુર્યોધન મહાબાહો શૃણુ વાક્યવિદાં વર । યાવેતૌ મન્યસે કૃષ્ણૌ રથસ્થૌ રથિનાંવરૌ ।
ન મે તુલ્યાવુભાવેતૌ બાહુવીર્યે કથઞ્ચન ॥

ઉદ્યતાં પૃથિવીં સર્વાં સસુરાસુરમાનવામ્ ।
યોધયેયં રણમુખે સઙ્ક્રુદ્ધઃ કિમુ પાણ્ડવાન્ ॥

વિજેષ્યામિ રણે પાર્થાન્સોમકાંશ્ચ સમાગતાન્ ।
અહં સેનાપ્રમેતા તે ભવિષ્યામિ ન સંશયઃ ॥

તં ચ વ્યૂહં વિધાસ્યામિ ન ક રિષ્યન્તિ યં પરે ।
ઇતિ સત્યં બ્રવીમ્યેષ દુર્યોધન ન સંશયઃ ॥

અદ્યૈવાહં રણે સર્વાન્પાઞ્ચાલાન્સહ પાણ્ડવૈઃ ।
નિહનિષ્યામિ વા રાજન્સ્વર્ગં યાસ્યામિ વા હતઃ ॥

અદ્ય પશ્યન્તુ માં લોકા વિચરન્તમભીતવત્ ॥

અદ્ય પાણ્ડુસુતાઃ સર્વે વાસુદેવઃ સસાત્યકિઃ । પાઞ્ચાલાશ્ચેદયશ્ચૈવ દ્રૌપદેયાશ્ચ સર્વશઃ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ શિખણ્ડી ચ સર્વે ચાપિ પ્રભદ્રકાઃ ॥

વિક્રમં મમ પશ્યન્તુ ધનુષશ્ચ મહદ્બલમ્ ।
લાઘવં ચાસ્ત્રવીર્યં ચ ભુજયોશ્ચ બલં યુધિ ॥

અદ્ય પશ્યન્તુ મે પાર્થાઃ સિદ્ધાશ્ચ સહ ચારણૈઃ ।
યાદૃશં મે બલં બાહ્વોઃ સમ્પદસ્ત્રેષુ યા ચ મે ॥

અદ્ય મે વિક્રમં દૃષ્ટ્વા પાણ્ડવાનાં મહારથાઃ ।
પ્રતીકારપરા ભૂત્વા ચેષ્ટન્તે વિવિધાઃ ક્રિયાઃ ॥

અદ્ય સૈન્યાનિ પાણ્ડૂનાં દ્રાવયિષ્યે સમન્તતઃ ॥

દ્રોણભીષ્માવતિ વિમો સૂતપુત્રં ચ સંયુગે ।
વિચરિષ્યે રણમુખે પ્રિયાર્થં તવ કૌરવ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

એવમુક્તસ્તતો રાજા મદ્રાધિપતિમઞ્જસા । અભ્યષિઞ્ચત સેનાયા મધ્યે ભરતસત્તમ ।
વિધિના શાસ્ત્રદૃષ્ટેન ક્લિષ્ટરૂપો વિશામ્પતે ॥

અભિષિક્તે તતસ્તસ્મિન્સિંહનાદો મહાનભૂત્ ।
તવ સૈન્યેઽભ્યવાદ્યન્ત વાદિત્રાણિ ચ ભારત ॥

હૃષ્ટાશ્ચાસંસ્તથા યોધા મદ્રકાશ્ચ મહારથાઃ ।
તુષ્ટુવુશ્ચૈવ રાજાનં શલ્યમાહવશોભિનમ્ ॥

જય રાજંશ્ચિરં જીવ જહિ શત્રૂન્સમાગતાન્ । તવ બાહુબલં પ્રાપ્ય ધાર્તરાષ્ટ્રો મહાબલઃ ।
નિખિલાં પૃથિવીં સર્વાં પ્રશાસ્તુ નિહતદ્વિષમ્ ॥

ત્વં હિ શક્તો રણે જેતું સસુરાસુરમાનવાન્ ।
મર્ત્યધર્માણ ઇહ તુ કિમુ સૃઞ્જયસોમકાન્ ॥

એવં સમ્પૂજ્યમાનસ્તુ મદ્રાણામધિપો બલી ।
હર્ષં પ્રાપ તદા વીરો દુરાપમકૃતાત્મભિઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

અભિષિક્તે તથા શલ્યે તવ સૈન્યેષુ માનદ ।
ન કર્ણવ્યસનં કિઞ્ચિન્મેનિરે તત્ર ભારત ॥

હૃષ્ટાઃ સુમનસશ્ચૈવ બભૂવુસ્તત્ર સૈનિકાઃ ।
મેનિરે નિહતાન્પાર્થાન્મદ્રરાજવશઙ્ગતાન્ ॥

પ્રહર્ષં પ્રાપ્ય સેના તુ તાવકી ભરતર્ષભ ।
તાં રાત્રિં સુખિતા સુપ્તા હર્ષચિત્તા ચ સાભવત્ ॥

સૈન્યસ્ય તવ તં શબ્દં શ્રુત્વા રાજા યુધિષ્ઠિરઃ ।
વાર્ષ્ણેયમબ્રવીદ્વાક્યં સર્વક્ષત્રસ્ય પશ્યતઃ ॥

મદ્રરાજઃ કૃતઃ શલ્યો ધાર્તરાષ્ટ્રેણ માઘવ ।
સેનાપતિર્મહેષ્વાસઃ સર્વસૈન્યેષુ પૂજિતઃ ॥

એતજ્જ્ઞાત્વા યથાભૂતં કુરુ માધવ યત્ક્ષમમ્ ।
ભવાન્નેતા ચ ગોપ્તા ચ વિધત્સ્વ યદનન્તરમ્ ॥

તમબ્રવીન્મહારાજ વાસુદેવો જનાધિપમ્ ।
આર્તાયનિમહં જાને યથાતત્ત્વેન ભારત ॥

વીર્યવાંશ્ચ મહાતેજા મહાત્મા ચ વિશેષતઃ ।
કૃતી ચ ચિત્રયોધી ચ સંયુક્તો લાઘવેન ચ ॥

યાદૃગ્ભીષ્મસ્તથા દ્રોણો યાદૃક્કર્ણશ્ચ સંયુગે ।
તાદૃશૃસ્તદ્વિશિષ્ટો વા મદ્રરાજો મતો મમ ॥

યુધ્યમાનસ્ય તસ્યાહં ચિન્તયાનશ્ચ ભારત ।
યોદ્ધારં નાધિગચ્છામિ તુલ્યરૂપં જનાધિપ ॥

શિખણ઼્ડ્યર્જુનભીમાનાં સાત્વતસ્ય ચ ભારત ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય ચ તથા બલેનાભ્યધિકો રણે ॥

મદ્રરાજો મહારાજઃ સિંહદ્વિરદવિક્રમઃ ।
વિચરિષ્યત્યભીઃ કાલે કાલઃ ક્રુદ્ધઃ પ્રજાસ્વિવ ॥

તસ્યાદ્ય ન પ્રપશ્યામિ પ્રતિયોદ્ધારમાહને ।
ત્વામૃતે પુરુષવ્યાઘ્ર શાર્દૂલસમવિક્રમમ્ ॥

સ ત્વમેકો હિ લોકેઽસ્મિન્નાન્યસ્ત્વત્તઃ પુમાન્ભવેત્ ।
મદ્રરાજં રણે ક્રુદ્ધં યો હન્યાત્કુરુનન્દન ॥

અહન્યહનિ યુધ્યન્તં ક્ષોભયન્તં બલં તવ ।
તસ્માજ્જહિ રણે શલ્યં મઘવાનિવ શમ્બરમ્ ॥

સૌતેઃ પશ્ચાદસૌ વીરો ધાર્તરાષ્ટ્રેણ સત્કૃતઃ । તવૈવ હિ જયો નૂનં હતે મદ્રેશ્વરે યુધિ ।

તસ્મિન્હતે હતં સર્વં ધાર્તરાષ્ટ્રબલં મહત્ ॥ એતચ્છ્રુત્વા મહારાજ વચનં મમ સામ્પ્રતમ્ ।

પ્રત્યુદ્યાહિ રણે પાર્થ મદ્રરાજં મહારથમ્ ॥
જહિ ચૈનં મહાબાહો વાસવો નમુચિં યથા ॥

ન ચૈવાત્ર દયા કાર્યા માતુલોઽયં મમેતિ વૈ ।
ક્ષત્રવર્મ પુરસ્કૃત્ય જહિ મદ્રજનેશ્વરમ્ ॥

દ્રોણભીષ્માર્ણવં તીર્ત્વા કર્ણપાતાલસમ્ભવમ્ । મા નિમજ્જસ્વ સગણઃ શલ્યમાસાદ્ય ગોષ્પદમ્ ।

યચ્ચ તે તપસો વીર્યં યચ્ચ ક્ષાત્રં બલં તવ ।
તદ્દર્શય રણે સર્વં જહિ ચૈનં મહારથમ્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

એતાવદુક્ત્વા વચનં કેશવઃ પરવીરહા ।
જગામ શિબિરં સાયં પૂજ્યમાનોઽથ પાણ્ડવૈઃ ॥

કેશવે તુ તદા યાતે ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ । વિસૃજ્ય સર્વાન્ભ્રાતૄંશ્ચ પાઞ્ચાલાનથ સોમકાન્ ।
સુષ્વાપ રજનીં તાં તુ વિશલ્ય ઇવ કુઞ્જરઃ ॥

તે ચ સર્વે મહેષ્વાસાઃ પાઞ્ચાલાઃ પાણ્ડવાસ્તથા ।
કર્ણસ્ય નિધને હૃષ્ટાઃ સુષુપુસ્તાં નિશાં તદા ॥

ગતજ્વરં મહેષ્વાસં તીર્ણપારં મહારથમ્ । બભૂવ પાણ્ડવેયાનાં સૈન્યં ચ મુદિતં નિશિ ।
સૂતપુત્રસ્ય નિધનાજ્જયં લબ્ધ્વા ચ મારિષ ॥