મહાભારત · અધ્યાય 9.5

એવમુક્તસ્તતો રાજા ગૌતમેન તપસ્વિના ।
નિઃશ્વસ્ય દીર્ઘમુષ્ણં ચ તૂષ્ણીમાસીદ્વિશામ્પતે ॥

તતો મુહૂર્તં સ ધ્યાત્વા તવ પુત્રો મહામનાઃ ।
કૃપં શારદ્વતં વાક્યમિત્યુવાચ પરન્તપઃ ॥

યત્કિઞ્ચિત્સુહૃદા વાચ્યં તત્સર્વં શ્રાવિતો હ્યહમ્ ।
કૃતં ચ ભવતા સર્વં પ્રાણાન્સન્ત્યજ્ય યુધ્યતા ॥

ગાહમાનમનીકાનિ યુધ્યમાનં મહારથૈઃ ।
પાણ્ડવૈરતિતેજોભિર્લોકસ્ત્વામનુદૃષ્ટવાન્ ॥

સુહૃદા યદિદં વાક્યં ભવતા શ્રાવિતો હ્યહમ્ ।
ન માં પ્રીણાતિ તત્સર્વં મુમૂર્ષોરિવ ભેષજમ્ ॥

હેતુકારણસંયુક્તં હિતં વચનમુત્તમમ્ ।
ઉચ્યમાનં મહાબાહો ન મે વિપ્રાગ્ર્ય રોચને ॥

રાજ્યાદ્વિનિકૃતોઽસ્માભિઃ કથં સોસ્માસુ વિશ્વસેત્ ॥

અક્ષદ્યૂતે ચ નૃપતિર્જિતોઽસ્માભિર્મહાધનઃ ।
સ કથં મમ વાક્યાનિ શ્રદ્દધ્યાદ્ભૂય એવ તુ ॥

તથા દૂત્યેન સમ્પ્રાપ્તઃ કૃષ્ણઃ પાર્થહિતે રતઃ । પ્રલબ્ધશ્ચ હૃષીકેશસ્તચ્ચ કર્માવિચારિતમ્ ।
સ ચ મે વચનં બ્રહ્મન્કથમેવાભિમન્યતે ॥

વિલલાપ ચ યત્કૃષ્ણા સભામધ્યે સમેયુષી ।
ન તન્મર્ષયતે કૃષ્ણો ન રાજ્યહરણં તથા ॥

એકપ્રાણાવુભૌ કૃષ્ણાવન્યોન્યમભિસંશ્રિતૌ ।
પુરા યચ્છ્રુતમેવાસીદદ્ય પશ્યામિ તત્પ્રભો ॥

સ્વસ્રીયં નિહતં દૃષ્ટ્વા દુઃખં સ્વપિતિ કેશવઃ ।
કૃતાગસો વયં તસ્ય હિતં મે સ કથં ચરેત્ ॥

અભિમન્યોર્વિનાશેન ન શર્મ લભતેઽર્જુનઃ ।
સ કથં મદ્ધિતે યત્નં પ્રકરિષ્યતિ યાચિતઃ ॥

મધ્યમઃ પાણ્ડવસ્તીક્ષ્ણો ભીમસેનો મહાબલઃ ।
પ્રતિજ્ઞાતં ચ તેનોગ્રં ભજ્યેતાપિ ન સન્નમેત્ ॥

ઉભૌ તૌ બદ્ધનિસ્ત્રિંશાવુભૌ ચાબદ્ધકઙ્કટૌ ।
કૃતવૈરાવુભૌ વીરૌ યમાવપિ યમોપમૌ ॥

ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ શિખણ્ડી ચ કૃતવૈરૌ મયા સહ ।
તૌ કથં મદ્ધિતે યત્નં કુર્યાતાં દ્વિજસત્તમ ॥

દુઃશાસનેન યત્કૃષ્ણા એકવસ્ત્રા રજસ્વલા ।
પરિક્લિષ્ટા સભામધ્યે સર્વલોકસ્ય પશ્યતઃ ॥

કથા વિવસનાં દીનાં સ્મરન્ત્યદ્યાપિ પાણ્ડવાઃ ।
ન નિવારયિતું શક્યાઃ સઙ્ગ્રામત્તે પરન્તપાઃ ॥

યદા ચ દ્રૌપદી ક્લિષ્ટા મદ્વિનાશાય દુઃખિતા । ઉગ્રં તેપે તપઃ કૃષ્ણા ભર્તૄણામર્થસિદ્ધયે ।
સ્થણ્ડિલે નિત્યદા શેતે યાવદ્વૈરસ્ય યાતનમ્ ॥

નિક્ષિપ્ય માનં દર્પં ચ વાસુદેવસહોદરા ।
કૃષ્ણાયાઃ પ્રેષ્યવદ્ભૂત્વા શુશ્રૂષાં કુરુતે સદા ॥

ઇતિ સર્વં સમુન્નદ્ધં ન નિર્વાતિ કથઞ્ચન ।
અભિમન્યોર્વિનાશેન સ સન્ધેયઃ કથં મયા ॥

કથં ચ રાજા ભુક્ત્વેમાં પૃથિવીં સાગરામ્બરામ્ ।
પાણ્ડવાનાં પ્રસાદેન ભોક્ષ્યે રાજ્યમહં કથમ્ ॥

ઉપર્યુપરિ રાજ્ઞાં વૈ જ્વલિત્વા ભાસ્કરો યથા ।
યુધિષ્ઠિરં કથં પઞ્ચાદનુયાસ્યામિ દાસવત્ ॥

કથં ભુક્ત્વા સ્વયં ભોગાન્દત્ત્વા દાયાંશ્ચ પુષ્કલાન્ ।
કૃપણં વર્તયિષ્યામિ કૃપણૈઃ સહ જીવિકામ્ ॥

નાભ્યસૂયામિ તે વાક્યમુક્તં સ્નિગ્ધં હિતં ત્વયા ॥

ન તુ સન્ધિમહં મન્યે પ્રાપ્તકાલં કથઞ્ચન ।
સુનીતમનુપશ્યામિ સુયુદ્ધેન પરન્તપ ॥

નાયં ક્લીબાયિતું કાલઃ સંયોદ્ધું કાલ એવ નઃ ॥

ઇષ્ટં મે બહુભિર્યજ્ઞૈર્દત્તા વિપ્રેષુ દક્ષિણાઃ ।
પ્રાપ્તાઃ કામાઃ શ્રુતા વેદાઃ શત્રૂણાં મૂર્ધ્નિં ચ સ્થિતમ્ ॥

ભૃત્યા મે સુભૃતાસ્તાત દીનશ્ચાભ્યૃદ્ભૃતો જનઃ ।
નોત્સહેઽદ્ય દ્વિજશ્રેષ્ઠ પાણ્ડવાન્વક્તુમીદૃશમ્ ॥

જિતાનિ પરરાષ્ટ્રાણિ સ્વરાષ્ટ્રમનુપાલિતમ્ । ભુક્તાશ્ચ વિવિધા ભોગાસ્ત્રિવર્ગઃ સેવિતો મયા ॥ == ॥