મહાભારત · અધ્યાય 9.54

પ્રજાપતેરુત્તરવેદિરુચ્યતે સનાતનં રામ સમન્તપઞ્ચકમ્ ।
સમીજિરે યત્ર પુરા દિવૌકસો વરેણ સત્રેણ મહાવરપ્રદાઃ ॥

પુરા ચ રાજર્ષિવરેણ ધીમતા બહૂનિ વર્ષાણ્યમિતેન તેજસા ।
પ્રકૃષ્ટમેતત્કુરુણા મહાત્મના તતઃ કુરુક્ષેત્રમિતીહ પપ્રથે ॥
રામ ઉવાચ ।

કિમર્થં કુરુણા કૃષ્ટં ક્ષેત્રમેતન્મહાત્મના ।
એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું કથ્યમાનં તપોધનાઃ ॥
ઋષય ઊચુઃ ।

પુરા કિલ કુરું રામ કર્ષન્તં સતતોત્થિતમ્ ।
અભ્યેત્ય શક્રસ્ત્રિદિવાત્પર્યપૃચ્છત કારણમ્ ॥
ઇન્દ્ર ઉવાચ ।

કિમિદં વર્તતે કર્મ પ્રયત્નેન પરેણ ચ ।
રાજર્ષે કિમભિપ્રેત્ય યેનેયં કૃષ્યતે ક્ષિતિઃ ॥
કુરુરુવાચ ।

ઇહ યે પુરુષાઃ ક્ષેત્રે જનિષ્યન્તિ શતક્રતો ।
તે ગમિષ્યન્તિ સુકૃતાં લોકાન્પાપવિવર્જિતાન્ ॥

અપહાસ્ય તુ તં શક્રો જગામ ત્રિદિવં પુનઃ ।
રાજર્ષિરપ્યનિર્વિણ્ણઃ કર્ષત્યેવ વસુન્ધરામ્ ॥

આગમ્યાગમ્ય ચૈવૈનં ભૂયોભૂયોઽપહાસ્ય ચ ।
શત્રક્રતુરનિર્વિણ્ણં પૃષ્ટ્વાપૃષ્ટ્વા જગામ હ ॥

યદા તુ તપસોગ્રેણ ચકર્ષ વસુધાં નૃપઃ ।
તતઃ શક્રોઽબ્રવીદ્દેવાન્રાજર્ષેર્યચ્ચિકીર્ષિતમ્ ॥

એતચ્છ્રુત્વાઽબ્રુવન્દેવાઃ સહસ્રાક્ષમિદં વચઃ ।
વરેણ ચ્છન્દ્યતાં શક્ર રાજર્ષિર્યદિ શક્યતે ॥

યદિ હ્યત્ર પ્રસૂતા વૈ સ્વર્ગં ગચ્છન્તિ માનવાઃ ।
અસ્માનનિષ્ટ્વા ક્રતુભિર્ભાગો નો ન ભવિષ્યતિ ॥

આગમ્ય ચ તતઃ શક્રસ્તદા રાજર્ષિમબ્રવીત્ ।
અલં ખેદેન ભવતઃ ક્રિયતાં વચનં મમ ॥

માનવા યે નિરાહારા દેહં ત્યક્ષ્યન્ત્યતન્દ્રિતાઃ ।
યુધિ વા નિહતાઃ સમ્યગપિ તિર્યગ્ગતા નૃપ ॥

તે સ્વર્ગભાજો રાજેન્દ્ર ભવન્ત્વિહ હતાસ્તુ યે ।
તથાસ્ત્વિતિ તતો રાજા કુરુઃ શક્રમુવાચ હ ॥

તતસ્તમભ્યનુજ્ઞાપ્ય પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના ।
જગામ ત્રિદિવં ભૂયઃ ક્ષિપ્રં બલનિષૂદનઃ ॥

એવમેતદ્યદુશ્રેષ્ઠ કૃષ્ટં રાજર્ષિણા પુરા ।
શક્રેણ ચાભ્યનુજ્ઞાતઃ પુણ્યે પ્રાણાન્મુમોચ હ ॥

[શક્રેણ ચાભ્યનુજ્ઞાતં બ્રાહ્મદ્યૈશ્ચ સુરૈસ્તથા ।
નાતઃ પરતરં પુણ્યં ભૂમેઃ સ્થાનં ભવિષ્યતિ ॥

ઇહ તપ્સ્યન્તિ યે કેચિત્તપઃ પરમકં નરાઃ ।
દેહત્યાગેન તે સર્વે યાસ્યન્તિ બ્રહ્મણઃ ક્ષયમ્ ॥

યે પુનઃ પુણ્યભાજો વૈ દાનં દાસ્યન્તિ માનવાઃ ।
તેષાં સહસ્રગુણિતં ભવિષ્યત્યચિરેણ વૈ ॥

યે ચેહ નિત્યં મનુજા નિવત્સ્યન્તિ શુભૈષિણઃ ।
યમસ્ય વિષયં તે તુ ન દ્રક્ષ્યન્તિ કદાચન ॥

યક્ષ્યન્તિ યે ચ ક્રતુભિર્મહદ્ભિર્મનુજેશ્વરાઃ । તેષાં ત્રિવિષ્ટપે વાસો યાવદ્ભૂમિર્ધરિષ્યતિ ॥ ]

અપિ ચાત્ર સ્વયં શક્રો જગૌ ગાથાં સુરાધિપઃ ।
કુરુક્ષેત્રનિબદ્ધાં વૈ તાં શૃણુષ્વ હલાયુધ ॥

પાંસવોઽપિ કુરુક્ષેત્રાદ્વાયુના સમુદીરિતાઃ ।
અપિ દુષ્કૃતકર્માણં નયન્તિ પરમાં ગતિમ્ ॥

કુરુક્ષેત્રં ગમિષ્યામિ કુરુક્ષેત્રે વસામ્યહમ્ ।
ઇત્યેવં નિશ્ચિતો ભૂત્વા તેન સ્વર્ગં ગમિષ્યતિ ॥

કુરુક્ષેત્રં ગમિષ્યામિ કુરુક્ષેત્રે વસામ્યહમ્ ।
તથા સ્થાનં ચ મૌનં ચ વીરાસનમુપાસ્મહે ॥

એવં પ્રલપમાનોઽપિ ચિન્તયંશ્ચ મુહુર્મુહુઃ ।
દૂરસ્થો યદિ વા તિષ્ઠઁલ્લભેત્સ્વર્ગં સુનિશ્ચિતમ્ ॥

સુરર્ષભા બ્રાહ્મણસત્તમાશ્ચ તથા નૃગાદ્યા નરદેવમુખ્યાઃ ।
ઇષ્ટ્વા મહાર્હૈઃ ક્રતુભિર્નૃસિંહ સન્ત્યજ્ય દેહાન્સુગતિં પ્રપન્નાઃ ॥

તંરન્તુકારન્તુકયોર્યદન્તરં રામહદાનાં ચ મચક્રુકસ્ય ચ ।
એતત્કુરુક્ષેત્રસમન્તપઞ્ચકં પ્રજાપતેરુત્તરવેદિરુચ્યતે ॥

શિવં મહાપુણ્યમિદં દિવૌકસાં સુસમ્મતં સ્વર્ગગુણૈઃ સમન્વિતમ્ ।
અતશ્ચ સર્વે નિહતા નૃપા રણે યાસ્યન્તિ પુણ્યાં ગતિમક્ષયાં સદા ॥

[ઇત્યુવાચ સ્વયં શક્રઃ સહ બ્રહ્માદિભિસ્તદા ।
તચ્ચાનુમોદિતં સર્વં બ્રહ્મવિષ્ણુમહેષ્વરૈઃ] ॥