મહાભારત · અધ્યાય 9.53

કથં કુમારી ભગવંસ્તપોયુક્તા હ્યભૂત્પુરા ।
કિમર્થં ચ તપસ્તેપે કો વાઽસ્યા નિયમોઽભવત્ ॥

સુદુષ્કરમિદં બ્રહ્મંસ્ત્વત્તઃ શ્રુતમનુત્તમમ્ ।
આખ્યાહિ તત્ત્વમખિલં યથા તપસિ સા સ્થિતા ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ઋષિરાસીન્મહાવીર્યઃ કુણિર્ગાર્ગ્યો મહાયશાઃ । સ તપ્ત્વા વિપુલં રાજંસ્તપો વૈ તપતાં વરઃ ।
તપસાઽથ સુતાં સુભ્રૂં સમુત્પાદિતવાન્વિભુઃ ॥

તાં ચ દૃષ્ટ્વા મુનિઃ પ્રીતઃ કુણિર્ગાર્ગ્યો મહાયશાઃ ।
જગામ ત્રિદિવં રાજન્સન્ત્યજ્યેહ કલેવરમ્ ॥

સુભ્રૂઃ સા હ્યથ કલ્યાણી પુણ્ડરીકનિભેક્ષણા ।
મહતા તપસોગ્રેણ કૃત્વાશ્રમમનિન્દિતા ॥

ઉપવાસૈઃ પૂજયન્તી પિતૄન્દેવાંશ્ચ સા પુરા ।
તસ્યાસ્તુ તપસોગ્રેણ મહાન્કાલોઽત્યગાન્નૃપ ॥

સા પિત્રા દીયમાનાપિ પતિં નૈચ્છદનિન્દિતા ।
આત્મનઃ સદૃશં સા તુ ભર્તારં નાન્વપશ્યત ॥

તતઃ સા તપસોગ્રેણ પીડયિત્વાઽત્મનસ્તનુમ્ ।
પિતૃદેવાર્ચનરતા બભૂવ વિજને વને ॥

સાઽત્માનં મન્યમાના તુ કૃતકૃત્યં શ્રમાન્વિતા ।
જગામ વૃદ્ધભાવં તુ કૌમારબ્રહ્મચારિણી ॥

વાર્ધકેન ચ રાજેન્દ્ર તપસા ચૈવ કર્શિતા ।
સા નાશકદ્યદા ગન્તું પદાત્પદમપિ સ્વયમ્ ॥

ચકાર ગમને બુદ્ધિં પરલોકાય વૈ તદા ।
મોક્તુકામાં તુ તાં દૃષ્ટ્વા શરીરં નારદોઽબ્રવીત્ ॥

અસંસ્કૃતાયાઃ કન્યાયાઃ કુતો લોકાસ્તવાનઘે ।
એવં તુ શ્રુતમસ્માભિર્દેવલોકે મહાવ્રતે ॥

તપઃ પરમકં પ્રાપ્તં ન તુ લોકાસ્ત્વયા જિતાઃ ।
તન્નારદવચઃ શ્રુત્વા સાઽબ્રવીદૃષિસંસદિ ॥

તપસોઽર્ધં પ્રયચ્છામિ પાણિગ્રાહસ્ય સત્તમાઃ ।
ઇત્યુક્તેઽસ્યાસ્તુ જગ્રાહ પાણિં ગાલવસમ્ભવઃ ॥

ઋષિઃ પ્રાક્ શૃઙ્ગવાન્નામ સમયં ચેમમબ્રવીત્ ।
સમયેન તવાદ્યાહં પાણિં સ્પ્રક્ષ્યામિ શોભને ॥

યદ્યેકરાત્રં વસ્તવ્યં ત્વયા સહ મયેતિ હ ।
તથેતિ સા પ્રતિશ્રુત્ય તસ્મૈ પાણિં દદૌ તદા ॥

યથાદૃષ્ટેન વિધિના હુત્વા ચાગ્નિં વિધાનતઃ ।
ચક્રે ચ પાણિગ્રહણં તસ્યોદ્વાહં ચ ગાલવિઃ ॥

સા રાત્રાવભવદ્રાજંસ્તરુણી વરવર્ણિની ।
દિવ્યાભરણવસ્ત્રા ચ દિવ્યગન્ધાનુલેપના ॥

તાં દૃષ્ટ્વા ગાલવિઃ પ્રીતો દીપયન્તીમિવ શ્રિયા ।
ઉવાસ ચ ક્ષપામેકાં પ્રભાતે સાઽબ્રવીચ્ચ તમ્ ॥

યસ્ત્વયા સમયો વિપ્ર કૃતો મે તપતાં વર ।
તેનોષિતાઽસ્મિ ભદ્રં તે સ્વસ્તિ તેઽસ્તુ વ્રજામ્યહમ્ ॥

સા તુ ધ્યાત્વાઽબ્રવીદ્ભૂયો યોઽસ્મિંસ્તીર્થે સમાહિતઃ ।
વસતે રજનીમેકાં તર્પયિત્વા દિવૌકસઃ ॥

ચત્વારિંશતમષ્ટૌ ચ દ્વૌ ચાષ્ટૌ સમ્યગાચરેત્ ।
યો બ્રહ્મચર્યં વર્ષાણિ ફલં તસ્ય લભેત સઃ ॥

એવમુક્ત્વા તતઃ સાધ્વી દેહં ત્યક્ત્વા દિવં ગતા ।
ઋષિરપ્યભવદ્દીનસ્તસ્યા રૂપં વિચિન્તયન્ ॥

સમયેન તપોઽર્ધં ચ કૃચ્છ્રાત્પ્રતિગૃહીતવાન્ । સાધયિત્વા તદાઽત્માનં તસ્યાઃ સ ગતિમાપ્તવાન્ ।
દુઃખિતો ભરતશ્રેષ્ઠ તસ્યા રૂપબલાત્કૃતઃ ॥

એતત્તે વૃદ્વકન્યાયા વ્યાખ્યાતં ચરિતં મહત્ ।
તથૈવ બ્રહ્મચર્યં ચ સ્વર્ગસ્ય ચ ગતિઃ શુભા ॥

તત્રસ્થશ્ચાપિ શુશ્રાવ હતં શલ્યં હલાયુધઃ ॥

તત્રાપિ દત્ત્વા દાનાનિ દ્વિજાતિભ્યઃ પરન્તપઃ ।
શુશોચ શલ્યં સઙ્ગ્રામે નિહતં પાણ્ડવૈસ્તદા ॥

સમન્તપઞ્ચકદ્વારાત્તતો નિષ્ક્રમ્ય માધવઃ ।
પપ્રચ્છર્ષિગણારામઃ કુરુક્ષેત્રસ્ય યત્ફલમ્ ॥

તે પૃષ્ટા યદુસિંહેન કુરુક્ષેત્રફલં વિભો સમાચખ્યુર્મહાત્માનસ્તસ્મૈ સર્વં યથાતથમ્ ॥