મહાભારત · અધ્યાય 9.25

ગજાનીકે હતે તસ્મિન્પાણ્ડુપુત્રેણ ભારત ।
વધ્યમાને બલે ચૈવ ભીમસેનેન સંયુગે ॥

ચરન્તં ચ પ્રપશ્યામો ભીમસેનમરિન્દમમ્ ।
દણ્ડહસ્તં યથા ક્રુદ્વમન્તકં પ્રાણહારિણમ્ ॥

સમેત્ય સમરે રાજન્હતશેષાઃ સુતાસ્તવ । અદૃશ્યમાને કૌરવ્યે પુત્રે દુર્યોધને તવ ।
સોદર્યાઃ સહિતા ભૂત્વા ભીમસેનમુપાદ્રવન્ ॥

શ્રુતર્વા સઞ્જયશ્ચૈવ જયત્સેનઃ શ્રુતાન્તકઃ ।
દુર્વિમોચનકશ્ચૈવ તથા દુર્વિષહો બલી ॥

દુર્મર્ષણઃ સુજાતશ્ચ જૈત્રો ભૂરિબલો રવિઃ । ઇત્યેતે સહિતા ભૂત્વા તવ પુત્રાઃ સમન્તતઃ ।
ભીમસેનમભિદ્રુત્ય રુરુધુઃ સર્વતો દિશમ્ ॥

તતો ભીમો મહારાજ સ્વરથં પુનરાસ્થિતઃ ।
મુમોચ નિશિતાન્બાણાન્પુત્રાણાં તવ મર્મસુ ॥

તે કીર્યમાણા ભીમેન પુત્રાસ્તવ મહારણે ।
ભીમસેનમુપાસેદુઃ પ્રવાતા ઇવ કુઞ્જરમ્ ॥

તતઃ ક્રુદ્ધો રણે ભીમઃ શિરો દુર્મર્ષણસ્ય હ ।
ક્ષુરપ્રેણ પ્રમથ્યાશુ પાતયામાસ ભૂતલે ॥

તતોઽપરેણ ભલ્લેન સર્વાવરણભેદિના ।
શ્રુતાન્તમવધીદ્બીમસ્તવ પુત્રં મહારથઃ ॥

જયત્સેનં તતો વિદ્વા નારાચેન હસન્નિવ । પાતયામાસ કૌરવ્યં રથોપસ્થાદરિન્દમઃ ।
સ પપાત રથાદ્રાજન્ભૂમૌ તૂર્ણં મમાર ચ ॥

શ્રુતર્વા તુ તતો ભીમં ક્રુદ્ધો વિવ્યાધ મારિષ ।
શતેન ગૃઘ્રવાજાનાં શરાણાં નતપર્વણામ્ ॥

તતઃ ક્રુદ્ધો રણે ભીમો જૈત્રં ભૂરિબલં રવિમ્ ।
ત્રીનેતાંસ્ત્રિભિરાનર્ચ્છદ્વિષાગ્નિપ્રતિમૈઃ શરૈઃ ॥

તે હતા ન્યપતન્ભૂમૌ સ્યન્દનેભ્યો મહારથાઃ ।
વસન્તે પુષ્પશબલા નિકૃત્તા ઇવ કિંશુકાઃ ॥

તતોઽપરેણ ભલ્લેન તીક્ષ્ણેન ચ પરન્તપઃ ।
દુર્વિમોચનમાહત્ય પ્રેષયામાસ મૃત્યવે ॥

સ હતઃ પ્રાપતદ્ભૂમૌ સ્વરથાદ્રથિનાં વરઃ ।
ગિરેસ્તુ કૂટજો ભગ્નો મારુતેનેવ પાદપઃ ॥

દુષ્પ્રધર્ષં તતશ્ચૈવ સુજાતં ચ સુતં તવ । એકૈકં ન્યહનત્સઙ્ખ્યે દ્વાભ્યાન્દ્વાભ્યાં ચમૂમુખે ।
તૌ શિલીમુખવિદ્ધાઙ્ગૌ પેતતૂ રથસત્તમૌ ॥

તતઃ પતન્તં સમરે અભિવીક્ષ્ય સુતં તવ ।
ભલ્લેન પાતયામાસ ભીમો દુર્વિપહં રણે ॥

સ પપાત હતો બાહાત્પશ્યતાં સર્વધન્વિનામ્ ॥

દૃષ્ટ્વા તુ નિહતાન્ભ્રાતૄન્વહૂનેકેન સંયુગે ।
અમર્ષધશમાપસઃ શ્રુતર્વા ભીમમભ્યયાત્ ॥

વિક્ષિપન્સુમહચ્ચાપં કાર્તખરવિભૂષિતમ્ ।
વિમૃજન્સાયકાંશ્ચૈવ વિષાગ્નિપ્રતિમાન્વહૂન્ ॥

સ તુ રાજન્ધનુશ્છિત્ત્વા પાણ્ડવસ્ય મહામૃધે ।
અથૈનં છિન્નધન્વાનં વિંશત્યા સમવાકિરત્ ॥

તતોઽન્યદ્ધનુરાદાય ભીમસેનો મહાબલઃ ।
અવાકિરત્તવ સુતં તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ચાબ્રવીત્ ॥

મહદાસીત્તયોર્યુદ્ધં ચિત્રરૂપં ભયાનકમ્ ।
બાદૃશં સમરે પૂર્વં તમ્ભવાસવયોર્યુધિ ॥

તયોસ્તત્ર શિતૈર્ગુક્તૈર્યમદણ્ડનિભૈઃ શરૈઃ ।
સમાચ્છકાધારા સર્વા ત્વં દિશો વિદિશસ્તથા ॥

અતઃ શ્રુતર્વા સઙ્ક્રુદ્ધો ધનુરાદાય સાયકૈઃ ।
ભીમસેનં રણે રાજન્બાહ્વોરુરસિ ચાર્પયત્ ॥

સોઽતિવિદ્ધો મહારાજ તવ પુત્રેણ ધન્વિના ।
ભીમઃ સઞ્ચુક્ષુભે ક્રુદ્ધઃ પર્વણીવ મહોદધિઃ ॥

તતો ભીમો રુષાવિષ્ટઃ પુત્રસ્ય તવ મારિષ ।
સારથિં ચતુરશ્ચાશ્વાઞ્શરૈર્નિન્યે યમક્ષયમ્ ॥

વિરથં તં સમાલક્ષ્ય વિશિખૈર્લોમવાહિભિઃ ।
અવાકિરદમેયાત્મા દર્શયન્પાણિલાઘવમ્ ॥

શ્રુતર્વા વિરથો રાજન્નાદદે ખઙ્ગચર્મણી । અથાસ્યાદદતઃ ખહ્ગં શતચન્દ્રં ચ ભાનુમત્ ।
ક્ષુરપ્રેણં શિરઃ કાયાત્પાતયામાસ પાણ્ડવઃ ॥

છિન્નોત્તમાઙ્ગસ્ય તતઃ ક્ષુરપ્રેણ મહાત્મના ।
પપાત કાયઃ સ્વરથાદ્વસુધામનુનાદયન્ ॥

તસ્મિન્નિપતિતે વીરે તાવકા ભયમોહિતાઃ ।
અભ્યદ્રવન્ત સઙ્ગ્રામે ભીમસેનં યુયુત્સવઃ ॥

તાનાપતત એવાશુ હતશેષાદ્બલાર્ણવાત્ ।
દંશિતાન્પ્રતિજગ્રાહ ભીમસેનઃ પ્રતાપવાન્ ॥

તે તુ તં વૈ સમાસાદ્ય પરિવવ્રુઃ સમન્તતઃ ॥

તતસ્તુ સંવૃતો ભીમસ્તાવકાન્નિશિતૈઃ શરૈઃ ।
પીડયામાસ તાન્સર્વાન્સહસ્રાક્ષ ઇવાસુરાન્ ॥

તતઃ પઞ્ચશતાન્હત્વા સવરૂથાન્મહારથાન્ ।
જઘાન કુઞ્જરાનીકં પુનઃ સપ્તશતં યુધિ ॥

હત્વા શતસહસ્રાણિ પત્તીનાં પરમેષુભિઃ ।
વાજિનાં ચ શતાન્યષ્ટૌ પાણ્ડવઃ સ્મ વિરાજતે ॥

ભીમસેનસ્તુ કૌન્તેયો હત્વા યુદ્ધે સુતાંસ્તવ ।
મેને કૃતાર્થમાત્માનં સફલં જન્મ ચ પ્રભો ॥

તં તથા યુધ્યમાનં ચ વિનિઘ્નન્તં ચ તાવકાન્ ।
ઈક્ષિતું નોત્સહન્તે સ્મ તવ સૈન્યા નરાધિપ ॥

વિદ્રાવ્ય ચ કુરૂન્સર્વાંસ્તાંશ્ચ હત્વા પદાનુગાન્ ।
દોર્ભ્યાં શબ્દં તતશ્ચક્રે ત્રાસયાનો મહાદ્વિપાન્ ॥

હતભૂયિષ્ઠયોધા તુ તવ સેના વિશામમ્પતે ।
કિઞ્ચિચ્છેષા મહારાજ કૃપણં સમપદ્યત ॥