મહાભારત · અધ્યાય 9.17

શલ્યેઽથ નિહતે રાજન્મદ્રરાજપદાનુગાઃ ।
રથાઃ સપ્તશતા વીરા દુદ્રુવુર્મહતો બલાત્ ॥

દુર્યોધનસ્તુ દ્વિરદમારુહ્યાચલસન્નિભમ્ । છત્રેણ ધ્રિયમાણેન વીજ્યમાનશ્ચ ચામરૈઃ ।
ન ગન્તવ્યં ન ગન્તવ્યમિતિ મદ્રાનવારયત્ ॥

દુર્યોધનેન તે વીરા વાર્યમાણાઃ પુનઃ પુનઃ ।
યુધિષ્ઠિરં જિઘાંસન્તઃ પાણ્ડૂનાં પ્રાવિશન્બલમ્ ॥

તે તુ શૂરા મહારાજ કૃતચિત્તાશ્ચ યોધને ।
ધનુઃશબ્દં મહત્કૃત્વા સહાયુધ્યન્ત પાણ્ડવૈઃ ॥

શ્રુત્વા ચ નિહતં શલ્યં ધર્મપુત્રં ચ પીડિતમ્ ।
મદ્રરાજપ્રિયે યુક્તૈર્મદ્રકાણાં મહારથૈઃ ॥

આજગામ તતઃ પાર્થો ગાણ્ડીવં વિક્ષિપન્ધનુઃ ।
પૂરયન્રથઘોષેણ દિશઃ સર્વા મહારથઃ ॥

તતોઽર્જુનશ્ચ ભીમશ્ચ માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ ।
સાત્યકિશ્ચ નરવ્યાઘ્રો દ્રૌપદેયાશ્ચ સર્વશઃ ॥

ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ શિખણ્ડી ચ પાઞ્ચાલાઃ સહ સોમકૈઃ ।
યુધિષ્ઠિરં પરીપ્સન્તઃ સમન્તાત્પર્યવારયન્ ॥

તે સમન્તાત્પરિવૃતાઃ પાણ્ડવૈઃ પુરુષર્ષભૈઃ । ક્ષોભયન્તિ સ્મ તાં સેનાં મકરાઃ સાગરં યથા ।
વૃક્ષાનિવ મહાવાતાઃ કમ્પયન્તિ સ્મ તાવકાઃ ॥

પુરોવાતેન ગઙ્ગેવ--ક્ષોભ્યમાણા મહાનદી ।
અક્ષોભ્યત તદા રાજન્પાણ્ડૂનાં ધ્વજિની તતઃ ॥

પ્રસ્કન્દ્ય સેનાં મહતીં મહાત્માનો મહારથાઃ । બહવશ્ચુક્રુશુસ્તત્ર ક્વ સ રાજા યુધિષ્ઠિરઃ ।
ભ્રાતરો વાઽસ્ય તે શૂરા દૃશ્યન્તે નેહ કેચન ॥

ધૃષ્ટદ્યુમ્નોઽથ શૈનેયો દ્રૌપદેયાશ્ચ સર્વશઃ ।
પાઞ્ચાલાશ્ચ મહાવીર્યાઃ શિખણ્ડી ચ મહારથઃ ॥

એવં તાન્વાદિનઃ શૂરાન્દ્રૌપદેયા મહારથાઃ ।
અભ્યઘ્નન્યુયુધાનશ્ચ મદ્રરાજપદાનુગાન્ ॥

ચક્રૈર્વિમથિતૈઃ કેચિત્કેચિચ્છિન્નૈર્મહાધ્વજૈઃ ।
સમ્પ્રદૃશ્યન્ત સમરે તાવકા નિહતાઃ પરૈઃ ॥

આલોક્ય પાણ્ડવાન્યુદ્ધે યોધા રાજન્સમન્તતઃ ।
વાર્યમાણા યયુર્વેગાત્પુત્રેણ તવ ભારત ॥

દુર્યોધનશ્ચ તાન્વીરાન્વારયામાસ સાન્ત્વયન્ ।
ન ચાસ્ય શાસનં કેચિત્તત્ર ચક્રુર્મહારથાઃ ॥

તતો ગાન્ધારરાજસ્ય પુત્રઃ શકુનિરબ્રવીત્ ।
દુર્યોધનં મહારાજ વચનં વચનક્ષમમ્ ॥

કિં નઃ સમ્પ્રેક્ષમાણાનાં મદ્રાણાં હન્યતે બલમ્ ।
ન યુક્તમેતત્સમરે ત્વયિ તિષ્ઠતિ ભારત ॥

સહિતૈર્નામ યોદ્ધવ્યમિત્યેષ સમયઃ કૃતઃ ।
અથ કસ્માત્સ્મરન્નેવ ઘ્નતો મર્ષયસે નૃપ ॥
દુર્યોધન ઉવાચ ।

વાર્યમાણા મયા પૂર્વં નૈતે ચક્રુર્વચો મમ ।
એતે વિનિહતાઃ સર્વે પ્રસ્કન્નાઃ પાણ્ડુવાહિનીમ્ ॥
શકુનિરુવાચ ।

ન ભર્તુઃ શાસનં વીરા રણે કુર્વન્ત્યમર્ષિતાઃ ।
અલં ક્રોદ્વુમથૈતેષાં નાયં કાલ ઉપેક્ષિતુમ્ ॥

યામઃ સર્વેઽત્ર સમ્ભૂય સવાજિરથકુઞ્જરાઃ ।
પરિત્રાતું મહેષ્વાસાન્મદ્રરાજપદાનુગાન્ ॥

અન્યોન્યં પરિરક્ષામો યત્નેન મહતા નૃપ ।
એવં સર્વેઽનુસઞ્ચિન્ત્ય પ્રયયુર્યત્ર સૈનિકાઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

એવમુક્તસ્તદા રાજા બલેન મહતા વૃતઃ ।
પ્રયયૌ સિંહનાદેન કમ્પયન્નિવ મેદિનીમ્ ॥

હત વિધ્યત ગૃહ્ણીત પ્રહરધ્વં નિકૃન્તત ।
ઇત્યાસીત્તુમુલઃ શબ્દસ્તવ સૈન્યસ્ય ભારત ॥

પાણ્ડવાસ્તુ રણે દૃષ્ટ્વા મદ્રરાજપદાનુગાન્ ।
સહિતાનભ્યવર્તન્તં ગુલ્મમાસ્થાય મધ્યમમ્ ॥

તે મુહૂર્તાદ્રણે વીરા હસ્તાહસ્તિ વિશામ્પતે ।
નિહતાઃ પ્રત્યદૃશ્યન્ત મદ્રરાજપદાનુગાઃ ॥

તતો નઃ સમ્પ્રયાતાનાં હતા મદ્રાસ્તરસ્વિનઃ ।
હૃષ્ટાઃ કિલકિલાશબ્દમકુર્વન્સહિતાઃ પરે ॥

અથોત્થિતાનિ રુણ્ડાનિ સમદૃશ્યન્ત સર્વશઃ ।
પપાત મહતી ચોલ્કા મધ્યેનાદિત્યમણ્ડલમ્ ॥

રથૈર્ભગ્નયુગાક્ષૈશ્ચ નિહતૈશ્ચ મહારથૈઃ ।
અશ્વૈર્નિપાતિતૈશ્ચૈવ સઞ્છન્નાઽભૂદ્વસુન્ધરા ॥

વાતાયમાનૈસ્તુરગૈર્યુગાસક્તૈસ્તતસ્તતઃ ।
અકૃષ્યન્ત મહારાજ યોધાસ્તત્ર રણાજિરે ॥

ભગ્નચક્રાન્રથાન્કેચિદહરંસ્તુરગા રણે । રથાર્ધં કેચિદાદાય દિશો દશ વિબભ્રમુઃ ।
તત્રતત્ર વ્યદૃશ્યન્ત યોક્ત્રૈઃ શ્લિષ્ટાઃ સ્મ વાજિનઃ ॥

રથિનઃ પતમાનાશ્ચ દૃશ્યન્તે સ્મ નરોત્તમાઃ ।
ગગનાત્પ્રચ્યુતાઃ સિદ્ધાઃ પુણ્યાનામિવ સઙ્ક્ષયે ॥

નિહતેષુ ચ શૂરેષુ મદ્રરાજાનુગેષુ વૈ ।
અસ્માનાપતતશ્ચાપિ દૃષ્ટ્વા પાર્થા મહારથાઃ ॥

અભ્યવર્તન્ત વેગેન જયગૃદ્ધાઃ પ્રહારિણઃ ।
બાણશબ્દરવાન્કૃત્વા વિમિશ્રાઞ્શઙ્ખનિઃસ્વનૈઃ ॥

અસ્માંસ્તુ પુનરાસાદ્ય લબ્ધલક્ષાઃ પ્રહારિણઃ ।
શરાસનાનિ ધુન્વાનાઃ સિંહનાદાન્પ્રચુક્રુશુઃ ॥

તતો હતમભિપ્રેક્ષ્ય મદ્રરાજબલં મહત્ । મદ્રરાજં ચ સમરે દૃષ્ટ્વા શૂરં નિપાતિતમ્ ।
દુર્યોધનબલં સર્વં પુનરાસીત્પરાઙ્મુખમ્ ॥

વધ્યમાનં મહારાજ પાણ્ડવૈર્જિતકાશિભિઃ ।
દિશો ભેજેઽથ સમ્ભ્રાન્તં ત્રાસિતં દૃઢધન્વિભિઃ ॥