મહાભારત · અધ્યાય 9.16

તં ભીમસેનશ્ચ શિનેશ્ચ નપ્તા માદ્યાશ્ચ પુત્રૌ પુરુષપ્રવીરૌ ।
સમાગતં ભીમબલેન રાજ્ઞા પર્યાપુરન્યોન્યમથાહ્વયન્ત ॥

તતસ્તુ શૂરાઃ સમરે નરેન્દ્ર નરેશ્વરં પ્રાપ્ય યુધાં વરિષ્ઠમ્ ।
આવાર્ય ચૈનં સમરે નૃવીરા જઘ્નુઃ શિતૈઃ પત્રિભિરુગ્રવેગૈઃ ॥

સંરક્ષિતો ભીમસેનેન રાજા માદ્રીસુતાભ્યામથ માધવેન ।
મદ્રાધિપં પત્રિભિરુગ્રવેગૈઃ સ્તનાન્તરે ધર્મસુતો નિજઘ્ને ॥

તતો રણે તાવકાનાં રથૌઘાઃ સમીક્ષ્ય મદ્રાધિપતિં શરાર્તમ્ ।
પર્યાવવ્રુઃ પ્રવરાઃ સર્વયોધા દુર્યોધનસ્યાનુમતે પુરસ્તાત્ ॥

તતો દ્રુતં મદ્રજનાધિપો રણે યુધિષ્ઠિરં સપ્તભિરભ્યવિદ્વ્યત્ ।
તં ચાપિ પાર્થૌ નવભિઃ પૃષત્કૈ-- ર્વિવ્યાધ રાજંસ્તુમુલે મહાત્મા ॥

આકર્ણપૂર્ણાયતસમ્પ્રયુક્તૈઃ શરૈસ્તદા સંયતિ તૈલધૌતૈઃ ।
અન્યોન્યમાચ્છાદયતાં મહારથૌ મદ્રાધિપશ્ચાપિ યુધિષ્ઠિરશ્ચ ॥

તતસ્તુ તૂર્ણં સમરે મહારથૌ પરસ્પરસ્યાન્તરમીક્ષમાણૌ ।
શરૈર્ભૃશં વિવ્યધતુર્નૃપોત્તમૌ મહબલૌ શત્રુભિરપ્રધૃષ્યૌ ॥

તયોર્ધનુર્જ્યાતલનિઃસ્વનો મહા-- ન્મહેન્દ્રવજ્રાશનિતુલ્યનિઃ સ્વનઃ ।
પરસ્પરં બાણગણૈર્મહાત્મનોઃ પ્રવર્ષતોર્મદ્રપપાણ્ડુવીરયોઃ ॥

તૌ ચેરતુર્વ્યાઘ્રશિશુપ્રકાશૌ મહાવનેષ્વામિષગૃદ્વિનાવિવ ।
વિષાણિનૌ નાગવરાવિવોભૌ તતક્ષતુઃ સંયતિ જાતદર્પૌ ॥

તતસ્તુ મદ્રાધિપતિર્મહાત્મા યુધિષ્ઠિરં ભીમબલં પ્રસહ્ય ।
વિવ્યાધ વીરં હૃદયેઽતિવેગં શરેણ સૂર્યાગ્નિસમપ્રભેણ ॥

તતોઽતિવિદ્ધોઽથ યુધિષ્ઠિરોઽપિ સુસમ્પ્રયુક્તેન શરેણ રાજન્ ।
જઘાન મદ્રાધિપતિં મહાત્મા મુદં ચ લેભે વૃષભઃ કુરૂણામ્ ॥

તતો મુહૂર્તાદિવ પાર્થિવેન્દ્રો લબ્ધ્વા સઞ્જ્ઞાં ક્રોધસંરક્તનેત્રઃ ।
શરેણ પાર્થં ત્વરિતો જઘાન સહસ્રનેત્રપ્રતિમપ્રભાવઃ ॥

ત્વરંસ્તતો ધર્મસુતો મહાત્મા શલ્યસ્ય કોપાન્નવભિઃ પૃષત્કૈઃ ।
ભિત્ત્વા હ્યુરસ્તપનીયં ચ વર્મ જઘાન ષડ્ભિસ્ત્વપરૈઃ પૃષત્કૈઃ ॥

તતસ્તુ મદ્રાધિપતિઃ પ્રકૃષ્ટં ધનુર્વિકૃષ્ય વ્યસૃજત્પૃષત્કાન્ ।
દ્વાભ્યાં શરાભ્યાં ચ તથૈવ રાજ્ઞ-- શ્ચિચ્છેદ ચાપં કુરુપુઙ્ગવસ્ય ॥

નવં તતોઽન્યત્સમરે પ્રગૃહ્ય રાજા ધનુર્ધોરતરં મહાત્મા ।
શલ્યં તુ વિવ્યાધ શરૈઃ સમન્તા-- દ્યથા મહેન્દ્રો નમુચિં શિતાગ્રૈઃ ॥

તતસ્તુ શલ્યો નવભિઃ પૃષત્કૈ-- ર્ભીમસ્ય રાજ્ઞશ્ચ યુધિષ્ઠિરસ્ય ।
નિકૃત્ય રૌક્મે પટુવર્મણી તયો-- ર્વિદાસ્યામાસ ભુજૌ મહાત્મા ॥

તતોઽપરેણ જ્વલનાર્કતેજસા ક્ષુરેણ રાજ્ઞો ધનુરુન્મમાથ ।
કૃપશ્ચ તસ્યૈવ જઘાન સૂતં ષડ્ભિઃ શરૈઃ સોઽભિમુખઃ પપાત ॥

મદ્રાધિપશ્ચાપિ યુધિષ્ઠિરસ્ય શરૈશ્ચતુર્ભિર્નિજઘાન વાહાન્ ।
વાહાંશ્ચ હત્વા વ્યકરોન્મહાત્મા યોધક્ષયં ધર્મસુતસ્ય રાજ્ઞઃ ॥

યદદ્ભુતં કર્મ ન શક્યમન્યૈઃ સુદુઃસહં તત્કૃતવન્તમેકમ્ ।
શલ્યો નરેન્દ્રઃ સવિષણ્ણભાવા-- દ્વિચિન્તયામાસ મૃદઙ્ગકેતુઃ ॥

કિમેતદિન્દ્રાવરજસ્ય વાક્યં મોઘં ભવત્યદ્ય વિધેર્બલેન ।
જહીતિ શલ્યં હ્યવદત્તદાઽજૌ ન લોકનાથસ્ય વચોઽન્યથા સ્યાત્ ॥

તથા કૃતે રાજનિ ભીમસેનો મદ્રાધિપસ્યાથ તતો મહાત્મા ।
છિત્ત્વા ધનુર્વેગવતા શરેણ દ્વાભ્યામવિધ્યત્સુભૃશં નરેન્દ્રમ્ ॥

તથાપરેણાસ્ય જહાર યન્તુઃ કાયાચ્છિરઃ સંહનનીયમધ્યાત્ ।
જઘાન ચાશ્વાંશ્ચતુરઃ સુશીઘ્રં તથા ભૃશં કુપિતો ભીમસેનઃ ॥

તમગ્રણીઃ સર્વધનુર્ધરાણા-- મેકં ચરન્તં સમરેઽતિવેગમ્ ।
ભીમઃ શતેન વ્યકિરચ્છરાણાં માદ્રીપુત્રઃ સહદેવસ્તથૈવ ॥

તૈઃ સાયકૈર્મોહિતં વીક્ષ્ય શલ્યં ભીમઃ શરૈરસ્ય ચકર્ત વર્મ ।
સ ભીમસેનેન નિકૃત્તવર્મા મદ્રાધિપશ્ચર્મ સહસ્રતારમ્ ॥

પ્રગૃહ્ય ખઙ્ગં ચ રથાન્મહાત્મા પ્રસ્કન્દ્ય કુન્તીસુતમભ્યધાવત્ ।
છિત્ત્વા રથેષાં નકુલસ્ય સોઽથ યુધિષ્ઠિરં ભીમબલોઽભ્યધાવત્ ॥

તં ચાપિ રાજાનમથોત્પતન્તં ક્રુદ્ધં યથૈવાન્તકમાપતન્તમ્ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નો દ્રૌપદેયાઃ શિખણ્ડી શિનેશ્ચ નપ્તા સહસા પરીયુઃ ॥

અથાસ્ય ચર્માપ્રતિમં ન્યકૃન્ત-- દ્ભીમો મહાત્મા નવભિઃ પૃષત્કૈઃ ।
ખઙ્ગં ચ ભલ્લૈર્નિચકર્ત મુષ્ટૌ નદન્પ્રહૃષ્ટસ્તવ સૈન્યમધ્યે ॥

તત્કર્મ ભીમસ્ય સમીક્ષ્ય હૃષ્ટા-- સ્તે પાણ્ડવાનાં પ્રવરા રથૌઘાઃ ।
નાદં ચ ચક્રુર્ભૃશમુત્સ્મયન્તઃ શઙ્ખાંશ્ચ દધ્મુઃ શશિસન્નિકાશાન્ ॥

તેનાથ શબ્દેન વિભીષણેન તથાઽભિતપ્તં બલમપ્રધૃષ્યમ્ ।
સ્વેદાભિભૂતં રુધિરોક્ષિતાઙ્ગં વિસઞ્જ્ઞકલ્પં ચ તદા વિષણ્ણમ્ ॥

સ મદ્રરાજઃ સહસા વિકીર્ણો ભીમાગ્રગૈઃ પાણ્ડવયોધમુખ્યૈઃ ।
યુધિષ્ઠિરસ્યાભિમુખં જવેન સિંહો યથા મૃગહેતોઃ પ્રયાતઃ ॥

સ ધર્મરાજો નિહતાશ્વસૂતઃ ક્રોધેન દીપ્તો જ્વલનપ્રકાશઃ ।
દૃષ્ટ્વા ચ મદ્રાધિપતિં સ્મ તૂર્ણં સમભ્યધાવત્તમરિં બલેન ॥

ગોવિન્દવાક્યં ત્વરિતં વિચિન્ત્ય દધ્રે મતિં શલ્યવિનાશનાય ।
સ ધર્મરાજો નિહતાશ્વસૂતો રથે તિષ્ઠઞ્શક્તિમથાન્વકર્ષત્ ॥

તચ્ચxx શલ્યસ્ય નિશામ્ય કર્મ તમાત્મનો ભાગમથાવશિષ્ટમ્ ।
કૃત્વા મનઃ શલ્યવધે મહાત્મા યથોક્તમિન્દ્રાવરજસ્ય ચક્રે ॥

સ ધર્મરાજો મણિહેમદણ્ડાં જગ્રાહ શક્તિં કનકપ્રકાશામ્ ।
નેત્રે ચ દીપ્તે સહસા વિવૃત્ય મદ્રાધિપં ક્રુદ્ધમના નિરૈક્ષત્ ॥

નિરીક્ષિતો ધર્મસુતેન રાજ્ઞા ષૂતાત્મના નિર્હૃતકલ્મષેણ ।
આસીન્ન યદ્ભસ્મસાન્મદ્રરાજ-- સ્તદદ્ભુતં મે પ્રતિભાતિ રાજન્ ॥

તતસ્તુ શક્તિં રચિરોગ્રદણ્ડાં મણિપ્રવેકોજ્જ્વલિતાં પ્રદીપ્તામ્ ।
ચિક્ષેપ વેગાત્સુભૃશં મહાત્મા મદ્રાધિપાય પ્રવરઃ કુરૂણામ્ ॥

દીપ્તામથૈનાં પ્રહિતાં બલેન સવિસ્ફુલિઙ્ગાં સહસાપતન્તીમ્ ।
પ્રૈક્ષન્ત સર્વે કુરવઃ સમેતા દિવો યુગાન્તે મહતીમિવોલ્કામ્ ॥

તાં કાલરાત્રીમિવ પાશહસ્તાં યમસ્ય ધાત્રીમિવ ચોગ્રરૂપામ્ ।
સ બ્રહ્મદણ્ડપ્રતિમામમોધાં સસર્જ યત્તો યુધિ ધર્મરાજઃ ॥

ગન્ધસ્રગગ્ર્યાસનપાનભોજનૈ-- રભ્યર્ચિતાં પાણ્ડુસુતૈઃ પ્રયત્નાત્ ।
સાંવર્તકાગ્નિપ્રતિમાં જ્વલન્તીં કૃત્યામથર્વાઙ્ગિરસીમિવોગ્રામ્ ॥

ઈશાનહેતોઃ પ્રતિનિર્મિતાં તાં ત્વષ્ટ્રા રિપૂણામસુદેહભક્ષ્યામ્ ।
ભૂમ્યન્તરિક્ષદ્યુજલાશ્રયાણિ પ્રસહ્ય ભૂતાનિ નિહન્તુમીશામ્ ॥

ઘણ઼્ટાપતાકાં મણિવજ્રભૂષાં વૈદૂર્યચિત્રાં તપનીયદણ્ડામ્ ।
ત્વષ્ટ્રા પ્રયત્નાન્નિયમેન ક્લૃપ્તાં
બ્રહ્મદ્વિષામન્તકરીમમાઘામ્ ॥

બલપ્રયત્નાદનિરોધવેગાં મન્ત્રૈશ્ચ ઘોરૈરપિ પૂરયિત્વા ।
સસર્જ માર્ગેણ ચ તાં ખગાનાં વધાય મદ્રાધિપતેસ્તદાનીમ્ ॥

હતો હ્યસાવિત્યભિગર્જમાનો રુદ્રોઽન્ધકાયાન્તકરં યથેષુમ્ ।
પ્રસાર્ય બાહું સુદૃઢં સુપાણિં ક્રોધેન નૃત્યન્નિવ ધર્મરાજઃ ॥

સ્ફુરત્પ્રભામણ્ડલિનોંશુજાલૈ-- ર્ધર્માત્મનો મદ્રવિનાશકાલે ।
પુરત્રયપ્રોત્સરણે પુરસ્તા-- ન્માહેશ્વરં રૂપમભૂત્તદાનીમ્ ॥

આવર્તનાકુઞ્ચિતબાહુદણ્ડઃ સન્ધ્યાવિહારી તનુવૃત્તમધ્યઃ ।
વિશાલવક્ષા ભગવાન્હરો યથા સુદુર્નિરીક્ષ્યોઽભવદર્જુનાગ્રજઃ ॥

તાં સર્વશક્ત્યા પ્રહિતાં સુશક્તિં યુધિષ્ઠિરેણાપ્રતિવાર્યવીર્યામ્ ।
પ્રતિગ્રહાયાભિનનન્દ શલ્યઃ સમ્યગ્ઘુતામગ્નિરિવાજ્યધારામ્ ॥

સા તસ્ય વર્માભિવિદાર્ય શુભ્ર-- મુરો વિશાલં ચ તથૈવ ભિત્ત્વા ।
વિવેશ ગાં તોયમિવાપ્રસક્તા યશો વિશાલં નૃપતેર્હરન્તી ॥

નાસાક્ષિકર્ણાસ્યવિનિઃ સૃતેન પ્રસ્યન્દતા ચ વ્રણસમ્ભવેન ।
સંસિક્તગાત્રો રુધિરેણ સોઽભૂ-- ત્ક્રૌઞ્ચો યથા સ્કન્દહતો મહાદ્રિઃ ॥

પ્રસાર્ય બાહૂ ચ રથાદ્ગતો ગાં સઞ્છિન્નવર્મા કુરુનન્દનેન ।
મહેન્દ્રવાહપ્રતિમો મહાત્મા વજ્રાહતં શૃઙ્ગમિવાચલસ્ય ॥

તતો નિપતિતઃ સોઽભૂદિન્દ્રધ્વજ ઇવોચ્છ્રિતઃ । બાહૂ પ્રસાર્યાભિમુખો ધર્મરાજસ્ય મદ્રરાટ્ ।
સ તથા ભિન્નસર્વાઙ્ગો રુધિરેણ સમુક્ષિતઃ ॥

પ્રત્યુદ્ગત ઇવ પ્રેમ્ણા ભૂમ્યા સ નરપુઙ્ગવઃ ।
પ્રિયયા કાન્તયા કાન્તઃ પતમાન ઇવોરસિ ॥

ચિરં ભુક્ત્વા વસુમતીં પ્રિયાં કાન્તામિવ પ્રભુઃ ।
સર્વૈરઙ્ગૈઃ સમાશ્લિષ્ય પ્રસુપ્ત ઇવ ચાભવત્ ॥

ધર્મ્યે ધર્માત્મના યુદ્વે નિહતો ધર્મસૂનુના ।
સમ્યક્સ્ફીત ઇવોત્સૃષ્ટઃ પ્રશાન્તોઽગ્નિરિવાધ્વરે ॥

શક્ત્યા વિભિન્નહૃદયં વિપ્રવિદ્ધાયુધધ્વજમ્ ।
સંશાન્તમપિ મદ્રેશં લક્ષ્મીર્નૈવ વિમુઞ્ચતિ ॥

તતો યુધિષ્ઠિરશ્ચાપમાદાયેન્દ્રધનુષ્પ્રભમ્ । વ્યધમદ્દ્વિષતઃ સઙ્ખ્યે ખગરાડિવ પન્નગાન્ ।
દેહાન્સુનિશિતૈર્ભલ્લૈ રિપૂણાં નાશયન્ક્ષણાત્ ॥

તતઃ પાર્થસ્ય બાણૌઘૈરાવૃતાઃ સૈનિકાસ્તવ । નિમીલિતાક્ષાઃ ક્ષિણ્વન્તિ ભૃશમન્યોન્યકર્શિતાઃ ।
ક્ષરન્તો રુધિરં દેહૈર્વિશસ્ત્રાયુધજીવિતાઃ ॥

તતઃ શલ્યે નિપતિતે મદ્રરાજાનુજો યુવા ।
ભ્રાતુસ્તુલ્યો ગુણૈઃ સર્વૈ રથી પાણ્ડવમભ્યયાત્ ॥

વિવ્યાધ ચ નરશ્રેષ્ઠો નારાચૈર્બહુભિસ્ત્વરન્ ।
હતસ્યાપચિતિં ભ્રાતુશ્ચિકીષુર્યુદ્ધદુર્મદઃ ॥

તં વિવ્યાધાશુગૈઃ ષ઼ડ્્ભિર્ધર્મરાજસ્ત્વરન્નિવ ।
કાર્મુકં ચાસ્ય ચિચ્છેદ ક્ષુરાભ્યાં ધ્વજમેવ ચ ॥

તતોઽસ્ય દીપ્યમાનેન સુદૃઢેન શિતેન ચ ।
પ્રમુખે વર્તમાનસ્ય ભલ્લેનાપાહરચ્છિરઃ ॥

સકુણ્ડલં તદ્દદૃશે પતમાનં શિરો રથાત્ ।
પુણ્યક્ષયમનુપ્રાપ્ય પતન્સ્વર્ગાદિવ ચ્યુતઃ ॥

તસ્યાપકૃત્તશીર્ષં તુ શરીરં પતિતં રથાત્ ।
રુધિરેણાવસિક્તાઙ્ગં દૃષ્ટ્વા સૈન્યમભજ્યત ॥

વિચિત્રકવચે તસ્મિન્હતે મદ્રનૃપાનુજે ।
હાહાકારં પ્રકુર્વાણાઃ કુરવોઽભિપ્રદુદ્રુવુઃ ॥

શલ્યાનુજં હતં દૃષ્ટ્વા તાવકાસ્ત્યક્તજીવિતાઃ ।
વિત્રેસુઃ પાણ્ડવભયાત્પ્રવિધ્વસ્તાસ્તદા ભૃશમ્ ॥

તાંસ્તથા ભજ્યમાનાંસ્તુ કૌરવાન્ભરતર્ષભ ।
શિનેર્નપ્તાઽકિરન્બાણૈરભ્યવર્તત સાત્યકિઃ ॥

તમાયાન્તં મહેષ્વાસં દુષ્પ્રસહ્યં દુરાસદમ્ ।
હાર્દિક્યસ્ત્વરિતો રાજન્પ્રત્યગૃહ્ણાદભીતવત્ ॥

તૌ સમેતૌ મહાત્માનૌ વાર્ષ્ણેયૌ વરવાજિનૌ ।
હાર્દિક્યઃ સાત્યકિશ્ચૈવ સિંહાવિવ બલોત્કટૌ ॥

ઇષુભિર્વિમલાભાસૈશ્છાદયન્તૌ પરસ્પરમ્ ।
અર્ચિર્ભિરિવ સૂર્યસ્ય દિવાકરસમપ્રભૌ ॥

ચાપમાર્ગબલોદ્વૂતાન્માર્ગણાન્વૃષ્ણિસિંહયોઃ ।
આકાશગાનપશ્યામ પતઙ્ગાનિવ શીઘ્રગાન્ ॥

સાત્યકિં દશભિર્વિદ્ધ્વા હયાંશ્ચાસ્ય ત્રિભિઃ શરૈઃ ।
ચાપમેકેન ચિચ્છેદ હાર્દિક્યો નતપર્વણા ॥

તન્નિકૃત્તં ધનુઃશ્રેષ્ઠમપાસ્ય શિનિપુઙ્ગવઃ ।
અન્યદાદત્ત વેગેન ધનુર્જલદનિઃસ્વનમ્ ॥

તદાદાય ધનુઃશ્રેષ્ઠં વરિષ્ઠઃ સર્વધન્વિનામ્ ।
હાર્દિક્યં દશભિર્બાણૈઃ પ્રત્યવિધ્યત્સ્તનાન્તરે ॥

તતો યુગં રથેષાં ચ ચ્છિત્ત્વા ભલ્લૈઃ સુસંયતૈઃ ।
અશ્વાંસ્તસ્યાવધીત્તૂર્ણમુભૌ ચ પાર્ષ્ણિસારથી ॥

હાર્દિક્યં વિરથં દૃષ્ટ્વા કૃપઃ શારદ્વતઃ પ્રભો ।
અપોવાહ તતઃ ક્ષિપ્રં રથમારોપ્ય વીર્યવાન્ ॥

મદ્રરાજે હતે રાજન્વિરથે કૃતવર્મણિ ।
દુર્યોધનબલં સર્વં પુનરાસીત્પરાઙ્મુખમ્ ॥

સ્વ પરે નાન્વબુધ્યન્ત સૈન્યેન રજસા વૃતે ।
બલં તુ હતભૂયિષ્ઠં ત્રસ્તમાસીત્પરાઙ્મુખમ્ ॥

તતો મુહૂર્તાત્તેઽપશ્યન્રજો ભૌમં સમુત્થિતમ્ ।
વિવિધૈઃ શોણિતસ્રાવૈઃ પ્રશાન્તં પુરુષર્ષભ ॥

તતો દુર્યોધનો દૃષ્ટ્વા ભગ્નં સ્વબલમન્તિકાત્ ।
જવેનાપતતઃ પાર્થાનેકઃ સર્વાનવારયત્ ॥

પાણ્ડવાન્સરથાન્દૃષ્ટ્વા ધૃષ્ટદ્યુમ્નં ચ પાર્ષતમ્ ।
આનર્ત્તં ચ દુરાધર્ષં શિતૈર્બાણૈરવારયત્ ॥

તં પરે નાભ્યવર્તન્ત મર્ત્યા મૃત્યુમિવાગતમ્ ।
અથાન્યં રથમાસ્થાય હાર્દિક્યોઽપિ ન્યવર્તત ॥

તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા ત્વરમાણો મહારથઃ । ચતુર્ભિર્નિજઘાનાશ્વાન્પત્રિભિઃ કૃતવર્મણઃ ।
વિવ્યાધ ગૌતમં ચાપિ ષ઼ડ્્ભિર્ભલ્લૈઃ સુતેજનૈઃ ॥

અશ્વત્થામાઃ તતો રાજ્ઞા હતાશ્વં વિરથીકૃતમ્ ।
તમપોવાહ હાર્દિક્યં સ્વરથેન યુધિષ્ઠિરાત્ ॥

તતઃ શારદ્વતઃ ષડ્ભિઃ પ્રત્યવિધ્યદ્યુધિષ્ઠિરમ્ ।
વિવ્યાધ ચાશ્વાન્નિશિતૈસ્તસ્યાષ્ટાભિઃ શિલીમુખૈઃ ॥

એવમેતન્મહારાજ યુદ્ધશેષમવર્તત ।
તવ દુર્મન્ત્રિતે રાજન્સહપુત્રસ્ય ભારત ॥

તસ્મિન્મહેષ્વાસધરે વિશસ્તે સઙ્ગ્રામમધ્યે કુરુપુઙ્ગવેન ।
પાર્થાઃ સમેતાઃ પરમપ્રહૃષ્ટાઃ શઙ્ખાન્પ્રદધ્મુર્હતમીક્ષ્ય શલ્યમ્ ॥

યુધિષ્ઠિરં ચ પ્રશશંસુરાજૌ પુરા સુરા વૃત્રવધે યથેન્દ્રમ્ ।
ચક્રુશ્ચ નાનાવિધવાદ્યશબ્દા-- ન્નિનાદયન્તો વસુધાં સમન્તાત્ ॥