મહાભારત · અધ્યાય 8.83
હત્વા તુ ફલ્ગુનઃ સેનાં કૌરવાણાં પૃથક્પૃથક્ ।
સૂતપુત્રસ્ય સંરમ્ભં દૃષ્ટ્વા ચૈવ મહારણે ॥
શોણિતોદાં નદીં કૃત્વા માંસમજ્જાસ્થિપઙ્કિલામ્ ।
મનુષ્યશીર્ષપાષાણાં હસ્ત્યશ્વકૃતરોધસમ્ ॥
શૂરાસ્થિત્તયસઙ્કીર્ણાં કાકગૃધ્રાનુનાદિતામ્ ।
છત્રહંસપ્લુવોપેતાં વીરવૃક્ષાપહારિણીમ્ ॥
હારપદ્માકરવતીમુષ્ણીષવરફેનિલામ્ ।
ધનુઃશરધ્વજોપેતાં નરક્ષુદ્રકપાલિનીમ્ ॥
ચર્મવર્મભ્રમોપેતાં રથોડુપસમાકુલામ્ ।
જયૈષિણાં ચ સુતરાં ભીરૂણાં ચ સુદુસ્તરામ્ ॥
નદીં પ્રાવર્તયિત્વા ચ બીભત્સુઃ પરવીરહા ।
વાસુદેવમિદં વાક્યમબ્રવીત્પુરુષર્ષભઃ ॥
અર્જુન ઉવાચ ।
એષ કેતૂ રણે કૃષ્ણ સૂતપુત્રસ્ય દૃશ્યતે ।
ભીમસેનાદયશ્ચૈતે યોધયન્તિ મહારથમ્ ॥
એતે દ્રવન્તિ પાઞ્ચાલાઃ કર્મત્રસ્તા જનાર્દન ।
એષ દુર્યોધનો રાજા શ્વેતચ્છત્રેણ ધાર્યતે ॥
કર્ણેન ભગ્નાન્પાઞ્ચાલાન્દ્રાવયન્બહુ શોભતે ।
કૃપશ્ચ કૃતવર્મા ચ દ્રૌણિશ્ચૈવ મહારથઃ ॥
એતે રક્ષન્તિ રાજાનં સૂતપુત્રેણ રક્ષિતાઃ ।
અવધ્યમાનાસ્તેઽસ્માભિર્યોધયિષ્યન્તિ સોમકાન્ ॥
એષ શલ્યો રથોપસ્થે રશ્મિસઙ્ગ્રાહકોવિદઃ ।
સૂતપુત્રરથં કૃષ્ણ વાહયન્બહુ શોભતે ॥
તત્ર મે બુદ્ધિરુત્પન્ના વાહયાત્ર રથં મમ ।
નાહત્વા સમરે કર્ણં નિવર્તિષ્યે કથઞ્ચન ॥
મા સ્મ કર્ણો રણે પાર્થાન્સૃઞ્જયાંશ્ચ મહારથાન્ ।
નિઃશેષાન્સમરે કુર્યાત્પશ્યતાં નો જનાર્દન ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।
તતઃ પ્રાયાજ્જવેનાશુ કેશવસ્તવ વાહિનીમ્ ।
કર્ણં પ્રતિ મહેષ્વાસં દ્વૈરથે સવ્યસાચિનઃ ॥
સ પ્રયાતો રથેનાશુ કૃષ્ણો રાજન્મહાહવે ।
આશ્વાસયન્રણે ચાશુ પાણ્ડુસૈન્યાનિ સર્વશઃ ॥
રથઘોષસ્તતસ્તસ્ય પાણ્ડવસ્ય બભૂવ હ ।
વાસવાસ્ત્રનિપાતેન પર્વતેષ્વિવ મારિષ ॥
મહતા રથઘોષેણ પાણ્ડવઃ સત્યવિક્રમઃ ।
અભ્યયાદપ્રમેયાત્મા નિર્જયંસ્તવ વાહિનીમ્ ॥
તમાયાન્તં સમીક્ષ્યૈવ શ્વેતાશ્વં કૃષ્ણસારથિમ્ ।
મદ્રરાજોઽબ્રવીત્કર્ણં કેતું દૃષ્ટ્વા મહાત્મનઃ ॥
અયં સ રથ આયાતિ શ્વેતાશ્વઃ કૃષ્ણસારથિઃ ।
નિઘ્નન્નમિત્રાન્સમરે યં કર્ણ પરિપૃચ્છસિ ॥
એષ તિષ્ઠતિ કૌન્તેયઃ સંસ્પૃશન્ગાણ્ડિવં ધનુઃ ।
તં હનિષ્યસિ ચેદદ્ય તન્નઃ શ્રેયો ભવિષ્યતિ ॥
ધનુર્જ્યા ચન્દ્રતારાઙ્કા પતાકાકિઙ્કિણીયુતા ।
પશ્ય કર્ણાર્જુનસ્યૈષા સૌદામન્યમ્બરે યથા ॥
એષ ધ્વજાગ્રે પાર્થસ્ય પ્રેક્ષમાણઃ સમન્તતઃ ।
દૃશ્યતે વાનરો ભીમો વીક્ષતાં ભયવર્ધનઃ ॥
એતચ્ચક્રં ગદા શઙ્ખઃ શાર્ઙ્ગં કૃષ્ણસ્ય ચ પ્રભો ।
દૃશ્યતે પાણ્ડવરથે વાહયાનસ્ય વાજિનઃ ॥
એતત્કૂજતિ ગાણ્ડીવં વિસૃષ્ટં સવ્યસાચિના ।
એતે હસ્તવતા મુક્તા ઘ્નન્ત્યમિત્રાઞ્શિતાઃ શરાઃ ॥
વિશાલાયતતામ્રાક્ષૈઃ પૂર્ણચન્દ્રનિભાનનૈઃ ।
એષા ભૂઃ કીર્યતે રાજ્ઞાં શિરોભિરપલાયિનામ્ ॥
એતે પરિઘસઙ્કાશાઃ પુણ્યગન્ધાનુલેપનાઃ ।
ઉદ્ધતા રણશૂરાણાં પાત્યન્તે સાયુધા ભુજાઃ ॥
નિરસ્તજિહ્વા નેત્રાન્તા વાજિનઃ સહ સાદિભિઃ ।
પતિતાઃ પાત્યમાનાશ્ચ ક્ષિતૌ ક્ષીણા વિશેરતે ॥
એતે પર્વતશૃઙ્ગાણાં તુલ્યા હૈમવતા ગજાઃ ।
સઞ્છિન્નકુમ્ભાઃ પાર્થેન પ્રપતન્ત્યદ્રયો યથા ॥
ગન્ધર્વનગરાકારા રથા હતનરેશ્વરાઃ ।
વિમાનાદિવ પુણ્યાન્તે સ્વર્ગિણો નિપતન્ત્યમી ॥
વ્યાકુલીકૃતમત્યર્થં પશ્ય સૈન્યં કિરીટિના ।
નાનામૃગસહસ્રાણાં યૂથં કેસરિણા યથા ॥
ત્વામભિપ્રેપ્સુરાયાતિ કર્ણ નિઘ્નન્વરાન્રથાન્ ।
અસજ્જમાનો રાધેય તં યાહિ પ્રતિ ભારત ॥
એષા વિદીર્યતે સેના ધાર્તરાષ્ટ્રી સમન્તતઃ ।
અર્જુનસ્ય ભયાત્તૂર્ણં નિઘ્નતઃ શાત્રવાન્બહૂન્ ॥
વર્જયન્સર્વસૈન્યાનિ ત્વરતે હિ ધનઞ્જયઃ ।
ત્વદર્થમિતિ મન્યેઽહં યથાસ્યોદીર્યતે વપુઃ ॥
ન હ્યવસ્થાસ્યતે પાર્થો યુયુત્સુઃ કેનચિત્સહ ।
ત્વામૃતે ક્રોધદીપ્તો હિ પીડ્યમાને વૃકોદરે ॥
વિરથં ધર્મરાજં તુ દૃષ્ટ્વા સુદૃઢવિક્ષતમ્ ।
શિખણ્ડિનં સાત્યકિં ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નં ચ પાર્ષતમ્ ॥
દ્રૌપદેયાન્યુધામન્યુમુત્તમૌજસમેવ ચ ।
નકુલં સહદેવં ચ વશગાંસ્તે સમીક્ષ્ય તુ ॥
સહસૈકરથઃ પાર્થસ્ત્વામભ્યેતિ પરન્તપઃ ।
ક્રોધરક્તેક્ષણઃ ક્રુદ્ધો જિઘાંસુઃ સર્વપાર્થિવાન્ ॥
ત્વરિતોઽભિપતત્યસ્માંસ્ત્યક્ત્વા સૈન્યાન્યસંશયમ્ ।
ત્વં કર્ણ પ્રતિયાહ્યેનં નાસ્ત્યન્યો હિ ધનુર્ધરઃ ॥
ન તં પશ્યામિ લોકેઽસ્મિંસ્ત્વત્તો હ્યન્યં ધનુર્ધરમ્ ।
અર્જુનં સમરે ક્રુદ્ધં યો વેલામિવ વારયેત્ ॥
ન ચાસ્ય રક્ષાં પશ્યામિ પાર્શ્વતો ન ચ પૃષ્ઠતઃ ।
એક એવાભિયાતિ ત્વાં પશ્ય સાફલ્યમાત્મનઃ ॥
ત્વં હિ કૃષ્ણૌ રણે શક્તો યોદ્ધુમેતૌ પરન્તપૌ ।
તવૈવ ભારો રાધેય પ્રત્યુદ્યાહિ ધનઞ્જયમ્ ॥
સમાનો હ્યસિ ભીષ્મેણ દ્રોમદ્રૌણિકૃપેણ ચ ।
સવ્યસાચિનમાયાન્તં નિવારય મહારણે ॥
લેલિહાનં યથા સર્પં ગર્જન્તમૃષભં યથા ।
વનસ્થિતં યથા વ્યાઘ્રં જહિ કર્ણ ધનઞ્જયમ્ ॥
એતે દ્રવન્તિ સમરાન્નિરપેક્ષા નરાધિપાઃ ।
અર્જુનસ્ય ભયત્રસ્તા ધાર્તરાષ્ટ્રા મહાબલાઃ ॥
દ્રવતામથ તેષાં તુ નાન્યોઽસ્તિ યુધિ માનવઃ ।
ભયહા યો ભવેદ્વીરસ્ત્વામૃતે સૂતનન્દન ॥
એતે ત્વાં કુરવઃ સર્વે દ્વીપમાસાદ્ય સંયુગે ।
ધિષ્ઠિતાઃ પુરુષવ્યાઘ્ર ત્વત્તઃ શરણકાઙ્ક્ષિણઃ ॥
વૈદેહામ્બષ્ઠકામ્ભોજાસ્તથા નગ્નજિતસ્ત્વયા । ગાન્ધારાશ્ચ યયા ધૃત્યા જિતાઃ સઙ્ખ્યે સુદુર્જયાઃ ।
તાં ધૃતિં કુરુરાધેય તતઃ પ્રત્યેહિ પાણ્ડવમ્ ॥
વાસુદેવં ચ વાર્ષ્ણેયં પ્રીયમાણં કિરીટિના ।
પ્રત્યુદ્યાહિ મહાબાહો પૌરુષે મહતિ સ્થિતઃ ॥
કર્ણ ઉવાચ ।
પ્રકૃતિસ્થોઽસિ મે શલ્ય ઇદાનીં સમ્મતસ્તથા ।
પ્રતિભાસિ મહાબાહો અભીતશ્ચ ધનઞ્જયાત્ ॥
પશ્ય બાહ્વોર્બલં મેઽદ્ય શિક્ષિતસ્ય ચ પશ્ય મે ।
એકોઽદ્ય નિહનિષ્યામિ પાણ્ડવાનાં મહાચમૂમ્ ॥
કૃષ્ણૌ ચ પુરુષવ્યાઘ્ર તતઃ સત્યં બ્રવીમિ તે ।
નાહત્વા યુધિ તૌ વીરૌ વ્યપયાસ્યે કથઞ્ચન ॥
શિશ્યે વા નિહતસ્તાભ્યામનિત્યો હિ રણે જયઃ ।
કૃતાર્થોઽદ્ય ભવિષ્યામિ હત્વા વાપ્યથ વા હતઃ ॥
શલ્ય ઉવાચ ।
અજય્યમેનં પ્રવદન્તિ યુદ્ધે મહારથાઃ કર્ણ રથપ્રવીરમ્ ।
એકાકિન કિમુ કૃષ્ણાભિગુપ્તં વિજેતુમેનં ક ઇહોત્સહેત ॥
કર્ણ ઉવાચ ।
નૈતાદૃશો જાતુ બભૂવ લોકે રથોત્તમો યાવદુપશ્રુતં નઃ ।
તમીદૃશં પ્રતિયોત્સ્યામિ પાર્થં મહાહવે પશ્ય ચ પૌરુષં મે ॥
રણે ચરત્યેષ રથપ્રવીરઃ સિતૈર્હયૈઃ કૌરવરાજપુત્રઃ ।
સ વાઽદ્ય માં નેષ્યતિ કૃચ્છ્રમેત-- ત્કર્ણોઽસ્યાન્તેઽપ્યત્ર ભવેત્સમર્થઃ ॥
અસ્વેદિનૌ રાજપુત્રસ્ય હસ્તા-- વવેપમાનૌ જાતકિણૌ બૃહન્તૌ ।
દૃઢાયુધઃ કૃતિમાન્ક્ષિપ્રહસ્તો ન પાણ્ડવેયેન સમોઽસ્તિ યોધઃ ॥
ગૃહ્ણાત્યનેકાનપિ કઙ્કપત્રા-- નેકં યથા તાન્પ્રતિયોજ્ય ચાશુ ।
તે ક્રોશમાત્રે નિપતન્ત્યમોધાઃ કસ્તેન યોધોઽસ્તિ સમઃ પૃથિવ્યામ્ ॥
અતોષયત્સ્વાણ્ડવે યો હુતાશં કૃષ્ણદ્વિતીયોઽતિરથસ્તરસ્વી ।
લેભે ચક્રં યત્ર કૃષ્ણો મહાત્મા ધનુર્ગાણ્ડીવં પાણ્ડવઃ સવ્યસાચી ॥
શ્વેતાશ્વયુક્તં ચ સુઘોષમુગ્રં રથં મહાબાહુરદીનસત્વઃ ।
મહેષુધી ચાક્ષયે દિવ્યરૂપે શસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ ચ હવ્યવાહાત્ ॥
યસ્ત્વિન્દ્રલોકે નિજઘાન દૈત્યા-- નસઙ્ખ્યેયાન્કાલકેયાંશ્ચ સર્વાન્ ।
લેભે શઙ્ખં દેવદત્તં સ્મ તત્ર કો નામ તેનાભ્યધિકઃ પૃથિવ્યામ્ ॥
મહાદેવં તોષયામાસ યોઽસ્ત્રૈઃ સાક્ષાત્સુયુદ્ધેન મહાનુભાવઃ ।
લેભે તતઃ પાશુપતં સુઘોરં ત્રૈલોક્યસંહારકરં મહાસ્ત્રમ્ ॥
પૃથક્પૃથગ્લોકપાલાઃ સમેતા દદુર્મહાસ્ત્રાણ્યપ્રમેયાણિ સઙ્ખ્યે ।
યૈસ્તાઞ્જઘાનાશુ રણે નૃસિંહઃ સકાલકેયાનસુરાન્સમેતાન્ ॥
તથા વિરાટસ્ય પુરે સમેતા-- ન્સર્વાનસ્માનેકરથેન જિત્વા ।
જહાર તદ્રોધનમાજિમધ્યે વસ્ત્રાણિ ચાદત્ત મહારથેભ્યઃ ॥
તમીદૃશં વીર્યગુણોપપન્નં કૃષ્ણદ્વિતીયં પરમં નૃપાણામ્ ।
તમાહ્વયન્સાહસમુત્તમં વૈ જાને સ્વયં સર્વલોકસ્ય શલ્ય ॥
અનન્તવીર્યેણ ચ કેશવેન નારાયણેનાપ્રતિમેન ગુપ્તઃ ।
વર્ષાયુતૈર્યસ્ય ગુણા ન શક્યા વક્તું સમેતૈરપિ સર્વલોકૈઃ ॥
મહાત્મનઃ શઙ્ખચક્રાસિપાણે-- ર્વિષ્ણોર્જિષ્ણોર્વસુદેવાત્મજસ્ય ।
ભયં ન મે જાયતે સાધ્વસં ચ દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણાવેકરથે સમેતૌ ॥
અતીવાયં ધનુષિ રાજપુત્રે-- ષ્વતીવાન્યાન્કેશવશ્ચક્રયુદ્ધે ।
એવંવિધૌ પાણ્ડવવાસુદેવૌ ચલેત્સ્વદેશાદ્વિમવાન્ન કૃષ્ણૌ ॥
ઉભૌ હિ શૂરૌ બલિનૌ દૃઢાયુધૌ મહારથૌ સંહનનોપપન્નૌ ।
એતૌ વીરૌ નરવીરૌ સમેતૌ સ્થાનાચ્ચ્યુતૌ દેવકુમારરૂપૌ ॥
અગ્ર્યાદિત્યાવિન્દ્રવૃહસ્પતી વા યમાન્તકૌ વા શત્રિપૂષણૌ વા ।
ભગાંશમિત્રાવરુણાવશ્વિનૌ વા મરુદ્ગણૌ વા વસવઃ સમેતાઃ । વ્યસ્તાઃ સમસ્તાશ્ચ યુધા ન શક્તા જેતું પ્રસહ્યાર્જુનં ચાચ્યુતં ચ ॥
એતૌ હિ તાવર્જુનવાસુદેવૌ કોઽન્યઃ પ્રતીયાન્મદૃતે તુ શલ્ય ॥
સર્વેષાં વૃષ્ણિવીરાણાં કૃષ્ણે લક્ષ્મીઃ પ્રતિષ્ઠિતા ।
સર્વેષાં પાણ્ડુપુત્રાણાં જયઃ પાર્થે પ્રતિષ્ઠિતઃ ॥
તાવુભૌ પુરુષવ્યાઘ્રૌ સમાને સ્યન્દને સ્થિતૌ ।
મામેકમભિયોદ્ધારૌ સુજાતં બત શલ્ય મે ॥
નૈતચ્ચિરં ક્ષિપ્રમિમં રથં મે પ્રવર્તયૈતાવભિયામિ ચૈવમ્ ।
અસ્મિન્મુહૂર્તે નિહતૌ પશ્ય કૃષ્ણૌ તાભ્યાં હતં વા યુધિ માં રિપુભ્યામ્ ॥
એવં બ્રુવાણઃ સહસા મહારથ-- સ્ત્વભ્યદ્રવત્પાણ્ડવં સૂતપુત્રઃ ॥
અભ્યેત્ય પુત્રેણ તવાભિનન્દિતાઃ સમેત્ય ચોક્તાઃ કુરુવીરસત્તમાઃ ।
કૃપશ્ચ ભોજશ્ચ મહારથાવુભૌ તથૈવ ગાન્ધારપતિઃ સહાનુજઃ । ગુરોઃ સુતસ્તસ્ય તવાત્મજાસ્તથા પદાતિસઙ્ઘા દ્વિરદાસ્તથા તદા ॥
નિરુધ્યતાભિદ્રવતાચ્યુતાર્જુનૌ શ્રમેણ સંયોજયતાશુ સર્વશઃ ।
યથા ભવદ્ભિર્ભૃશવિક્ષતાવુભૌ સુખેન હન્યાન્મમ વાહિનીપતિઃ ॥
તથેતિ ચોક્ત્વા ત્વરિતાઃ સ્મ તેઽર્જુનં જિઘાંસવો વીરતરાઃ સમાયયુઃ ।
શરૈશ્ચ જઘ્નુર્યુધિ તં મહારથા ધનઞ્જયં કર્ણનિદેશકારિણઃ । નદીનદં ભૂરિજલો મહાર્ણવો યથા તથા તાન્સમરેઽર્જુનોઽગ્રસત્ ॥
ન સન્દધાનો ન તથા શરોત્તમાન્ પ્રમુઞ્ચમાનો રિપુભિઃ પ્રદૃશ્યતે ।
ધનઞ્જયાસ્તૈઃ સ્મ શરૈર્વિદારિતા હતા નિપેતુર્નરવાજિકુઞ્જરાઃ ॥
શરાર્ચિષં ગાણ્ડિવચારુમણ્ડલં યુગાન્તસૂર્યપ્રતિમાનતેજસમ્ ।
ન કૌરવાઃ શેકુરુદીક્ષિતું જયં યથા રવિં વ્યાધિતચક્ષુષો જનાઃ ॥
શરોત્તમાન્સમ્પ્રહિતાન્મહારથૈ શ્ચિચ્છેદ પાર્થઃ પ્રહસઞ્છરૌધૈઃ ।
ભૂયશ્ચ તાનહનદ્બાણસઙ્ઘાન્ ગાણ્ડીવધન્વાયતપૂર્ણમણ્ડલમ્ ॥
યથોગ્રરશ્મિઃ શુચિશુક્રમધ્યગઃ સુખં વિવસ્વાન્હરતે જલૌઘાન્ ।
તથાર્જુનો બાણગણાન્નિરસ્ય દદાહ સેનાં તવ પાર્થિવેન્દ્ર ॥
તમભ્યધાવદ્વિસૃજન્કૃપઃ શરાં-- સ્તથૈવ ભોજસ્તવ ચાત્મજઃ સ્વયમ્ ।
મહારથો દ્રોણસુતશ્ચ સાયકૈ-- રવાકિરંસ્તોયધરા યથાઽચલમ્ ॥
જિઘાંસુભિસ્તાન્કુશલૈઃ શરોત્તમાન્ મહાત્મભિઃ સમ્પ્રહિતાન્પ્રયત્નતઃ ।
શરૈઃ પ્રતિચ્છેદ સ પાણ્ડવસ્ત્વરન્ પરાન્વિનિર્ભિદ્ય ચ તાંસ્ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ ॥
સ ગાણ્ડિવવ્યાયતપૂર્ણમણ્ડલ-- સ્તપન્રિપૂનર્જુનભાસ્કરો વભૌ ।
શરોગ્રશ્મિઃ શુચિશુક્રમધ્યગો યથૈવ સૂર્યઃ પરિવેયવાંસ્તથા ॥
અથાગ્ર્યબાણૈર્દશભિર્ધનઞ્જયં પરાભિનદ્દોણસુતોઽચ્યુતં ત્રિભિઃ ।
ચતુર્ભિરશ્વાંશ્ચતુરઃ કપિં તતઃ શરૈશ્ચ નારાચવરૈરવાકિરત્ ॥
તથા તતઃ પ્રસ્ફુરદસ્ય કાર્મુકં ત્રિભિઃ શરૈર્યન્તૃશિરશ્ચકર્ત હ ।
હયાંશ્ચતુર્ભિશ્ચતુરસ્ત્રિભિર્ધ્વજં ધનઞ્જયો દ્રૌણિરથાદપાતયત્ ॥
સ રોષપૂર્ણો હ્મતિવજ્રહાટકૈ--- રલઙ્કૃતં તક્ષકભોગવર્ચસમ્ ।
સ તદ્વધે કાર્મુકમન્યદાદદે યથા મહાહિપ્રવરં તથૈવ ચ ॥
સ્વમાયુધં ચાપિ વિકીર્ય ભૂતલે ધનુશ્ચ કૃત્વા સગુણં ગુણાધિકઃ ।
સમાનયંસલ્તાવજિતૌ નરોત્તમૌ શરોત્તમૈર્દ્રૌણિરવિધ્યદન્તિકાત્ ॥
કૃપશ્ચ ભોજશ્ચ તવાત્મજશ્ચ તે શરૈરનેકૈર્યુધિ પાણ્ડવર્ષભમ્ ।
મહારથાઃ સંયુગમૂર્ધનિ સ્થિતા-- સ્તમોનુદં વારિધરા ઇવાપતન્ ॥
કૃપસ્ય પાર્થઃ શરં શરાસનં હયાન્ધ્વજાન્સારધિમેવ પત્રિભિઃ ।
[સમાર્પયદ્વાહુસહસ્રવિક્રમ-- સ્તથા યથા વજ્રધરઃ પુરા બલેઃ ॥
સ પાર્થબાણૈર્વિનિપાતિતાયુધો ધ્વજાવમર્દે ચ કૃતે મહાહવે ।
કૃતઃ કૃપો બાણસહસ્રયનિતો યથાપગેયઃ પ્રથમં કિરીટિના ॥ ]
શરૈઃ પ્રચિચ્છેદ તવાત્મજસ્ય ધ્વજં ધનુશ્ચ પ્રચકર્ત નર્દતઃ ।
જઘાન ચાશ્વાન્કૃતવર્મણઃ શુભાન્ ધ્વજં ચ ચિચ્છેદ તવાત્મજસ્ય હ ॥
સવાજિસૂતેષ્વસનાન્સકેતના-- ઞ્જયાન નાગાશ્વરથાંશ્ચ સ ત્વરન્ ।
તતઃ પ્રકીર્ણં સુમહદ્વલં તવ પ્રપીડિતં સવિતુરિવૌજસા ભૃશમ્ ॥
તતોઽર્જુનસ્વાશુ રથેન કેશવ-- શ્ચકાર શત્રૂનપસવ્યમાતુરાન્ ।
તતઃ પ્રયાતં ત્વરિતં ધનઞ્જયં શતક્રતું વૃત્રનિજઘ્રુષં યથા । સમન્વધાવન્પુનરુત્થિતૈર્ધ્વજૈ રથૈઃ સુયુક્તૈરપરે યુયુત્સવઃ ॥
અથાભિસૃત્ય પ્રતિવાર્ય ચાહિતાન્ ધનઞ્જયસ્યાનુચરાન્મહારથાઃ ।
શિખણ્ડિશૈનેયયમાઃ શિતૈઃ શરૈ--- ર્વિદારયન્તો વ્યનદન્સુભૈરવમ્ ॥
તતોઽભિજઘ્નુઃ કુપિતાઃ પરસ્પરં શરૈસ્તદાઞ્ચોગતિભિઃ સુતેજનૈઃ ।
કુરુપ્રવીરાઃ સહ પૃઞ્જયૈર્યથા સુરારયો દેવપતિં યથા તથા ॥
જયેપ્સવઃ સ્વર્ગમનાય ચોત્સુકાઃ પતન્તિ નાગાશ્વરથાઃ પરન્તપ ।
તથૈવ સર્વે બહવશ્ચ વિવ્યધુઃ શરૈઃ સુમુક્તૈરિતરેતરં પૃથક્ ॥
શરાન્ધકારે તુ મહાત્મભિઃ કૃતે મહામૃધે યોધવરૈઃ પરસ્પરમ્ ।
ચતુર્દિશો વૈ વિદિશશ્ચ પાર્થિવ પ્રભા ચ સૂર્યસ્ય તમોવૃતાઽભવત્ ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0