મહાભારત · અધ્યાય 8.58

એવમુક્તઃ પ્રત્યુવાચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ પ્રતાપવાન્ ।
આશિષં તાં પ્રવક્તવ્યાં મામકો દાસ્યતે તવ ॥

યેનૈવ તે પિતુર્દત્તા યતમાનસ્ય સંયુગે । એષ તે પ્રતિવાક્યં વૈ અસિર્દાસ્યતિ મામકઃ ।
યેન કૃત્તં તવ પિતુર્યતમાનસ્ય તચ્છિરઃ ॥

યદિ તાવન્મયા દ્રોણો નિહતો બ્રાહ્મણબ્રુવઃ ।
ત્વામિદાનીં કથં યુદ્ધે ન હનિષ્યામિ કિલ્બિષમ્ ॥

એવમુક્ત્વા મહાતેજાઃ સેનાપતિરરિન્દમઃ ।
સુતીક્ષ્ણેનાથ ભલ્લેન દ્રૌણિં વિવ્યાધ પાર્ષતઃ ॥

તતો દ્રૌણિઃ સુસઙ્ક્રુદ્ધઃ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ।
આચ્છાદયદ્દિશો રાજન્ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય સંયુગે ॥

નૈવાન્તરિક્ષં ન દિશો નાપિ યોધાઃ સહસ્રશઃ । દૃશ્યન્તે વૈ મહારાજ શરૈશ્છન્નાઃ સમન્તતઃ ।
એકઃ સન્વારયામાસ પ્રેક્ષણીયઃ સમન્તતઃ ॥

તથૈવ પાર્ષતો રાજન્દ્રૌણિમાહવશોભિનમ્ ।
શરૈઃ સઞ્છાદયામાસ સૂતપુત્રસ્ય પશ્યતઃ ॥

રાધેયોઽપિ મહારાજ પાઞ્ચાલાન્સહ પાણ્ડવૈઃ ।
દ્રૌપદેયા યુધામન્યુમુત્તમૌજસમેવ ચ ॥

સાત્યકિશ્ચ મહારાજ યોધાંશ્ચાન્યાન્સહસ્રશઃ ।
એકસ્તાન્વારયામાસ પ્રેક્ષણીયઃ સમન્તતઃ ॥

ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તુ સમરે દ્રૌણેશ્ચિચ્છેદ કાર્મુકમ્ ।
ક્ષુરપ્રેણ સુતીક્ષ્ણેન પશ્યતાં સર્વયોધિનામ્ ॥

તદપાસ્ય ધનુશ્છિન્નમન્યદાદત્ત કાર્મુકમ્ ।
વેગવત્સમરે ઘોરં શરાંશ્ચાશીવિષોપમાન્ ॥

સ પાર્ષતસ્ય રાજેન્દ્ર ધનુઃ શક્તિં ગદાં ધ્વજમ્ ।
હયાન્સૂતં રથં ચૈવ નિમેષાદ્વ્યધમચ્છરૈઃ ॥

સ ચ્છિન્નધન્વા વિરથો હતાશ્વો હતસારથિઃ ।
ખઙ્ગમાદત્ત વિપુલં શતચન્દ્રં ચ ભાનુમત્ ॥

દ્રૌણિસ્તદપિ રાજેન્દ્ર ભલ્લૈઃ ક્ષિપ્રં મહારથઃ ।
ચિચ્છેદ સમરે વીરઃ ક્ષિપ્રહસ્તો દૃઢાયુધઃ ॥

રથાદનવરૂઢસ્ય ધન્વિનો બાહુશાલિનઃ ।
પશ્યતાં સર્વસૈન્યાનાં તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥

ધૃષ્ટદ્યુમ્નં તુ વિરથં હતાશ્વરથસારથિમ્ । શસ્ત્રૈશ્ચ બહુધા વિદ્ધમસ્ત્રૈશ્ચ શકલીકૃતમ્ ।
નાતરદ્ભરતશ્રેષ્ઠ યદમાનો મહારથઃ ॥

તસ્યાન્તમિષુભી રાજન્યદા દ્રૌણિર્ન ગચ્છતિ । અથ ત્યક્ત્વા રથં વીરઃ પાર્ષતં ત્વરિતોઽન્વગાત્ ।
પ્રગૃહ્ય વિપુલં ખહ્ગં જાતરૂપપરિષ્કૃતમ્ ॥

તસ્ય સમ્પતતો રાજન્વપુરાસીન્મહાત્મનઃ ।
ગરુડસ્યેવ તતો જિઘૃક્ષોઃ પન્નગોત્તમમ્ ॥

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ કેશવઃ પરવીરહા ।
અબ્રવીદ્ભરતશ્રેષ્ઠમર્જુનં જયતાં વરમ્ ॥

પશ્ય દ્રૌણિં પાર્ષતસ્ય યતમાનં વધં પ્રતિ ।
યત્નં કરોતિ વિપુલં હન્યાચ્ચૈનં ન સંશયઃ ॥

ત્રાયસ્વૈનં મહાબાહો પાર્ષતં યુદ્ધદુર્મદમ્ ।
દ્રૌણેરાસ્યગતં વીર મૃત્યોરાસ્યગતં યથા ॥

એવમુક્ત્વા મહારાજ વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।
પ્રૈષયત્તુરગાન્યત્ર દ્રૌણિર્વીરો વ્યવસ્થિતઃ ॥

તે હયાશ્ચન્દ્રસઙ્કાશાઃ કેશવેન પ્રચોદિતાઃ ।
પિબન્ત ઇવ ચાકાશં જગ્મુદ્રૌણેર્મહારથમ્ ॥

દૃષ્ટ્વા દ્રૌણિર્મહારાજ વાસુદેવધનઞ્જયૌ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નવધે રાજંશ્ચક્રે યત્નં મહાબલઃ ॥

વિકૃષ્યમાણં દૃષ્ટ્વૈ ધૃષ્ટદ્યુમ્નં જનેશ્વર ।
શરાંશ્ચિક્ષેપ વૈ પાર્થો દ્રૌણિં પ્રતિ મહારથઃ ॥

તે શરા હેમવિકૃતા ગાણ્ડીવપ્રેષિતા ભૃશમ્ ।
દ્રૌણિમાસાદ્ય વિવિશુર્વલ્મીકમિવ પન્નગાઃ ॥

વિદ્ધસ્તુ તૈઃ શરૈર્ઘોરૈદ્રોણપુત્રઃ પ્રતાપવાન્ ।
ઉત્સૃજ્ય સમરે રાજન્પાઞ્ચાલમમિતૌજસમ્ ॥

આરુરોહ રથં વીરો ધનઞ્જયશરાર્દિતઃ ।
પ્રગૃહ્ય ચ ધનુઃ શ્રેષ્ઠં પાર્થં વિવ્યાધ સાયકૈઃ ॥

એતસ્મિન્નન્તરે શૂરઃ સહદેવો જનાધિપ ।
અપોવાહ રથેનાજૌ પાર્ષતં શત્રુતાપનમ્ ॥

અર્જુનોઽપિ મહારાજ દ્રૌણિં વિવ્યાધ પત્રિભિઃ ।
તં દ્રોણપુત્રઃ સંરબ્ધો બાહ્વોરુરસિ ચાર્પયત્ ॥

ક્રોધિતસ્તુ રણે પાર્થો નારાચં કાલસન્નિભમ્ ।
દ્રોણપુત્રાય ચિક્ષેપ યમદણ્ડમિવાપરમ્ ॥

સ બ્રાહ્મણસ્યાંસદેશે નિપપાત મહાદ્યુતેઃ । સ વિહ્વલો મહારાજ શરવેગેન સંયુગે ।
નિષસાદ રથોપસ્થે વૈક્લવ્યં પરમં યયૌ ॥

તં તુ મત્વા હતં વીરં સારથિઃ શત્રુકર્શનમ્ ।
અપોવાહ રણેનાજૌ ત્વરમાણો રણાજિરાત્ ॥

અથોદ્ધૃષ્ટં મહારાજ પાઞ્ચાલૈર્જિતકાશિભિઃ ।
મોક્ષિતં પાર્ષતં દૃષ્ટ્વા દ્રોણપુત્રં ચ પીડિતમ્ ॥

વાદિત્રાણિ ચ દિવ્યાનિ પ્રાવાદ્યન્ત સહસ્રશઃ ।
સિંહનાદશ્ચ સઞ્જજ્ઞે દૃષ્ટ્વા યુદ્ધં તદદ્ભુતમ્ ॥

તતઃ કર્ણો મહારાજ વ્યાક્ષિપદ્વિજયં ધનુઃ । દૃષ્ટ્વાર્જુનં રણે ક્રુદ્ધઃ પ્રેક્ષતે ચ મુહુર્મુહુઃ ।
દ્વૈરથં ચાપિ પાર્થેન ગન્તુકામો મહાદ્યુતિઃ ॥

એવં કૃત્વાઽબ્રવીત્પાર્થો વાસુદેવં ધનઞ્જયઃ ।
યાહિ સંશપ્તકાન્કૃષ્ણ કાર્યમેતત્પરં મમ ॥

તતઃ પ્રયાતો ગોવિન્દઃ શ્રુત્વા પાણ્ડવભાષિતમ્ ।
રથેનાતિપતાકેન મનોમારુતરંહસા ॥

એવમેષ ક્ષયો વૃત્તઃ પૃથિવ્યાં પૃથિવીપતે ।
તાવકાનાં પરેષાં ચ રાજન્દુર્મન્ત્રિતે તવ ॥