મહાભારત · અધ્યાય 8.50

દ્રૌણિર્યુધિષ્ઠિરં દૃષ્ટ્વા શૈનેયેનાભિરક્ષિતમ્ ।
દ્રૌપદેયૈસ્તથા શૂરૈરભ્યવર્તત હૃષ્ટવત્ ॥

કિરન્નિષુગણાન્ઘોરાન્હેમપુઙ્ખાઞ્શિલાશિતાન્ ।
દર્શયન્વિવિધાન્માર્ગાઞ્શિક્ષયા લઘુહસ્તવાન્ ॥

ખં પુરયઞ્શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્વેગવદ્ભિઃ સમન્તતઃ ।
યુધિષ્ઠિરસ્ય સમરે દિશઃ સર્વાઃ સમાવૃણોત્ ॥

ભારદ્વાજશરૈશ્છન્નં ન પ્રાજ્ઞાયત કિઞ્ચન ।
બાણભૂતમભૂત્સર્વમાયોધનશિરો મહત્ ॥

બાણજાલં દિવિષ્ઠં તત્સ્વર્ણપુઙ્ખવિભૂષિતમ્ ।
શુશુભે ભરતશ્રેષ્ઠ વિમાનમિવ વિષ્ઠિતમ્ ॥

તેન ચ્છન્ને રણે રાજન્બાણજાલેન ભાસ્વતા ।
અભ્રચ્છાયેવ સજજ્ઞે હૃતરશ્મિસ્તમોનુદઃ ॥

તદદ્ભુતમપશ્યામ બાણભૂતે નભસ્થલે ।
ન સ્મ સમ્પતતે ભૂતં દ્રૌણેર્દૃષ્ટ્વા પરાક્રમમ્ ॥

સાત્યકિર્યતમાનસ્તુ ધર્મરાજસ્તુ પાણ઼્ડવઃ ।
તથેતરાણિ સૈન્યાનિ ન સ્મ ચક્રુઃ પરાક્રમમ્ ॥

લાઘવં દ્રોણપુત્રસ્ય દૃષ્ટ્વા તત્ર મહારથાઃ ।
વ્યસ્મયન્ત મહારાજ ન ચૈનં પ્રત્યુદીક્ષિતુમ્ ॥

શેકુસ્તે સર્વરાજાનસ્તપન્તમિવ ભાસ્કરમ્ ।
વધ્યમાને તતઃ સૈન્યે દ્રૌપદેયા મહારથાઃ ॥

સાત્યકિર્ધર્મરાજશ્ચ પાઞ્ચાલાશ્ચાપિ સઙ્ગતાઃ ।
ત્યક્ત્વા મૃત્યુભયં ઘોરં દ્રૌણાયનિભુપાદ્રવન્ ॥

સાત્યકિઃ સપ્તવિંશત્યા દ્રૌણિં વિદ્ધ્વા શિલીમુખૈઃ ।
પુનર્વિવ્યાધ નારાચૈઃ સપ્તભિઃ સ્વર્ણભૂષિતૈઃ ॥

યુધિષ્ઠિરસ્ત્રિસપ્તત્યા પ્રતિવિન્ધ્યશ્ચ સપ્તભિઃ । શ્રુતકર્મા ત્રિભિર્વાણૈઃ શ્રુતકીર્તિશ્ચ સપ્તભિઃ ।

સુતસોમસ્તુ નવભિઃ શતાનીકશ્ચ સપ્તભિઃ ।
અન્યે ચ વહવઃ શૂરા વિવ્યધુસ્તં સમન્તતઃ ॥

સ તુ ક્રુદ્ધસ્તતો રાજન્નાશીવિપ ઇવ શ્વસન્ ।
સાત્યકિં પઞ્ચવિંશત્યા પ્રાવિધ્યત શિલીમુખૈઃ ॥

શ્રુતકીર્તિં ચ નવભિઃ સુતસોમં ચ પઞ્ચભિઃ ।
અષ્ટભિઃ શ્રુતકર્માણં પ્રતિબિન્ધ્યં ત્રિભિઃ શરૈઃ ॥

શતાનીકં ચ નવભિર્ધર્મપુત્રં ચ પઞ્ચભિઃ । તથેતરાંસ્તતઃ શૂરાન્દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યામતાડયત્ ।
શ્રુતકીર્તેસ્તથા ચાપં ચિચ્છેદ નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

અથાન્યદ્વનુરાદાય શ્રુતકીર્તિર્મહારથઃ ।
દ્રૌણાયનિં ત્રિભિર્વિદ્વ્વા વિવ્યાધાન્યૈઃ શિતૈઃ શરૈઃ ॥

તતો દ્રૌણિર્મહારાજ શરવર્ષેણ ભારિષ ।
છાદયામાસ તત્સૈન્યં સમન્તાદ્ભરતર્ષભ ॥

તતઃ પુનરમેયાત્મા ધર્મરાજસ્ય કાર્મુકમ્ ।
દ્રૌણિશ્ચિચ્છેદ વિહસન્વિવ્યાધ ચ શરૈસ્ત્રિભિઃ ॥

તતો ધર્મસુતો રાજન્પ્રગૃહ્યાન્યન્મહદ્ધનુઃ ।
દ્રોણપુત્રં ત્રિપષ્ટxx તતુ બાહ્વોરુરસિ ચાર્પયયત્ ॥

સાત્યકિસ્તુ તતઃ ક્રુદ્ધો દ્રૌણેઃ પ્રહરતો રણે ।
અર્ધચન્દ્રેણતીક્ષ્ણેન ધનુશ્છિત્ત્વાઽનદદ્ભૃશમ્ ॥

છિન્નધન્વા તતો દ્રૌણિઃ શક્ત્યા શક્તિમતાં વરઃ ।
સારથિં પાતયામાસ શૈનેયસ્ય રથાદ્રુતમ્ ॥

અથાન્યદ્વનુરાદાય દ્રોણપુત્રઃ પ્રતાપવાન્ ।
શૈનેયં શરવર્ષેણ ચ્છાદયામાસ ભારત ॥

તસ્યાશ્વાઃ પ્રદ્રુતાઃ સઙ્ખ્યે પતિતે રથસારથૌ ।
તત્રતત્રૈવ ધાવન્તઃ સમદૃશ્યન્ત ભારત ॥

યુધિષ્ઠિરપુરોગાસ્તુ દ્રૌણિં શસ્ત્રભૃતાં વરમ્ ।
અભ્યવર્ષન્ત વેગેન વિસૃજન્તઃ શિતાઞ્છરાન્ ॥

સહસા પતતસ્તાન્વૈ ક્રુદ્વરૂપાન્પરન્તપઃ ।
પ્રહસન્પ્રતિજગ્રાહ દ્રોણપુત્રો મહારણે ॥

તતઃ શરશતજ્વાલઃ સેનાકક્ષં મહારણે ।
દ્રૌણિર્દદાહ સમરે કક્ષમગ્નિરિવોત્થિતઃ ॥

તદ્બલં પાણ્ડુપુત્રસ્ય દ્રોણપુત્રપ્રતાપિતમ્ ।
ચુક્ષુભે ભરતશ્રેષ્ઠ તસ્મિન્નેવ ચમૂમુખે ॥

તદ્બલં પાણ્ડવેયસ્ય દ્રોણપુત્રઃ શરાર્ચિષા ।
તાપયન્ભરતશ્રેષ્ઠ ગભસ્તિભિરિવાંશુમાન્ ॥

તત્પચ્યમાનં મર્ષેણ બ્રાહ્મણસ્ય ચ સાયકૈઃ ।
ક્ષુભ્યતે પાણ્ડવં સૈન્યં તિમિનેવ નદીમુખમ્ ॥

દૃષ્ટ્વા ચૈવ મહારાજ દ્રોણપુત્રપરાક્રમમ્ ।
સર્વાન્દુર્યોધનઃ પાર્થાન્હતાન્યુદ્વેઽભ્યમન્યત ॥

યુધિષ્ઠિરસ્તુ ત્વરિતો દ્રૌણિં પીડ્ય મહારથમ્ ।
અબ્રવીદ્દ્રોણપુત્રં સ રોષામર્ષસમન્વિતઃ ॥

જાનામિ ત્વાં યુધિ શ્રેષ્ઠ વીર્યવન્તં બલાન્વિતમ્ ।
કૃતાસ્ત્રં કૃતિનં ચૈવ તથા લઘુપરાક્રમમ્ ॥

બલમેતદ્ભવાન્સર્વં પાર્ષતે યદિ દર્સયેત્ ।
તતસ્ત્વાં બલવન્તં ચ કૃતવિદ્યં ચ વિદ્મહે ॥

ન હિ વૈ પાર્પતં દૃષ્ટ્વા સમરે શત્રુસૂદનમ્ ।
ભવેત્તવ બલં કિઞ્ચિદ્બ્રવીમિ ત્વાં ન તુ દ્વિજમ્ ॥

નૈવ નામ તવ પ્રીતિર્નૈવ નામ કૃતજ્ઞતા ।
યતસ્ત્વં પુરુષવ્યાઘ્ર મામેવાદ્ય જિઘાંસસિ ॥

બ્રાહ્મણેન તપઃ કાર્યં શમશ્ચ દમએવ ચ ।
ક્ષત્રિયેણ ધનુર્નાભ્યં સ ભવાન્બ્રાહ્મણબ્રુવઃ ॥

મિષતસ્તે મહાવાહો યુધિ જેષ્યામિ કૌરવાન્ ।
કુરુષ્વ સમરે કર્મ બ્રહ્મબન્ધે યથેષ્ટતઃ ॥

એવમુક્તો મહારાજ દ્રોણપુત્રઃ સયન્નિવ ।
યુક્ત તત્ત્વં ચ સઞ્ચિન્ત્ય નોત્તરં કિઞ્ચિદબ્રવીત્ ॥

અનુક્ત્વા ચ તતઃ કિઞ્ચિચ્છરવર્ષેણ પાણ્ડવમ્ ।
છાદયામાસ સમરે ક્રુદ્ધોઽન્તક ઇવ પ્રજાઃ ॥

સ ચ્છાદ્યમાનસ્તુ તદા દ્રોણપુત્રેણ મારિષ ।
પાર્થોઽપયાતઃ શીઘ્રં વૈ પ્રગૃહ્ય મહતીં ચમૂમ્ ॥

અપયાતે તતસ્તસ્મિન્ધર્મપુત્રે યુધિષ્ઠિરે ।
દ્રોણપુત્રઃ સ્થિતો રાજન્પ્રત્યાદેશાન્મહાત્મનઃ ॥

તતો યુધિષ્ઠિરો રાજંસ્ત્યક્ત્વા દ્રૌણિં મહાહવે ।
પ્રયયૌ તાવકં સૈન્યં યુક્તઃ ક્રુરાય કર્મણે ॥