મહાભારત · અધ્યાય 8.4

મામકસ્યાસ્ય સૈન્યસ્ય હૃતોત્સેકસ્ય સ્̤અઞ્જય ।
અવશેષં ન પશ્યામિ કકુદે મૃદિતે સતિ ॥

તૌ હિ વીરૌ મહેષ્વાસૌ મદર્થે કુરુસત્તમૌ ।
ભીષ્મદ્રોણૌ હતૌ શ્રુત્વા કોન્વર્થો જીવિતેન મે ॥

ન ચ મૃષ્યામિ રાધેયં હતમાહવશોભિનમ્ ।
યસ્ય બાહ્વોર્બલં તુલ્યં કુઞ્જરાણાં શતં શતમ્ ॥

હતપ્રવરસૈન્યં મે યથા શંસસિ સઞ્જય ।
અહતાનપિ મે શંસ યેઽત્ર જીવન્તિ કેચન ॥

એતેષુ હિ મૃતેષ્વદ્ય યે ત્વયા પરિકીર્તિતાઃ ।
યેઽપિ જીવન્તિ તે સર્વે મૃતા ઇતિ મતિર્મમ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

યસ્મિન્મહાસ્ત્રાણિ સમર્પિતાનિ ચિત્રાણિ શુભ્રાણિ ચતુર્વિધાનિ ।
દિવ્યાનિ રાજન્વિહિતાનિ ચૈવ દ્રોણેન વીરે દ્વિજસત્તમેન ॥

મહારથઃ કૃતિમાન્ક્ષિપ્રહસ્તો દૃઢાયુધો દૃઢમુષ્ટિર્દૃઢેષુઃ ।
સ વીર્યવાન્દ્રોણપુત્રસ્તરસ્વી વ્યવસ્થિતો યોદ્વુકામસ્ત્વદર્થે ॥

આનર્તવાસી હૃદિકાત્મજોઽસૌ મહારથઃ સાત્વતાનાં વરિષ્ઠઃ ।
સ્વયં ભોજઃ કૃતવર્મા કૃતાસ્ત્રો વ્યવસ્થિતો યોદ્વુકામસ્ત્વદર્થે ॥

આર્તાયનિઃ સમરે દુષ્પ્રકમ્પ્યઃ સેનાગ્રણીઃ પ્રથમસ્તાવકાનામ્ ।
યઃ સ્વસ્રીયાન્પાણ્ડવેયાન્વિસૃજ્ય સત્યાં વાચં સ્વાં ચિકીર્ષુસ્તરસ્વી ॥

તજોવધં સૂતપુત્રસ્ય સઙ્ખ્યે પ્રતિશ્રુત્યાજાતશત્રોઃ પુરસ્તાત્ ।
દુરાધર્ષઃ શક્રસમાનવીર્યઃ શલ્યઃ સ્થિતો યોદ્વુકામસ્ત્વદર્થે ॥

શારદ્વતો ગૌતમશ્ચાપિ રાજ-- ન્મહાબાહુચિત્રાસ્ત્રયોધી ।
ધનુશ્ચિત્રં સુમહદ્ભાવરસાહં વ્યવસ્થિતો યોદ્વુકામઃ પ્રગૃહ્ય ॥

ગાન્ધારરાજઃ સસુતશ્ચ રાજ-- ન્દુર્દ્યૂતદેવી કલહપ્રિયશ્ચ ।
ગાન્ધારમુખ્યૈર્યવનૈશ્ચ રાજ-- ન્વ્યવસ્થિતો યોદ્વુકામસ્ત્વદર્થે ॥

મહારથઃ કેકયરાજપુત્રઃ સદશ્વયુક્તં ચ પતાકિનં ચ ।
રથં સમારુહ્ય કુરુપ્રવીર વ્યવસ્થિતો યોદ્વુકામસ્ત્વદર્થે ॥

તથા સુતસ્તે જ્વલનાર્કવર્ણં રથં સમાસ્થાય કુરુપ્રવીરઃ ।
વ્યવસ્થિતઃ પુરુમિત્રો નરેન્દ્ર વ્યભ્રે સૂર્યો ભ્રાજમાનો યથા ખે ॥

દુર્યોધનો નાગકુલસ્ય મધ્યે વ્યવસ્થિતઃ સિંહ ઇવાબભાસે ।
રથેન જામ્બૂનદભૂષણેન વ્યવસ્થિતઃ સમરે યોત્સ્યમાનઃ ॥

સ રાજમધ્યે પુરુષપ્રવીરો રરાજ જામ્બૂનદચિત્રવર્મા ।
પદ્મપ્રભો વહ્નિરિવાલ્પધૂમો મેઘાન્તરે સૂર્ય ઇવ પ્રકાશઃ ॥

તથા સુષેણોઽપ્યસિચર્મપાણિ-- સ્તવાત્મજઃ સત્યસેનશ્ચ વીરઃ ।
વ્યવસ્થિતૌ ચિત્રસેનેન સાર્ધં હૃષ્ટાત્માનૌ સમરે યોદ્ધકામૌ ॥

હીનિષેવો ભારતરાજપુત્ર ઉગ્રાયુધઃ શ્રુતવર્મા જયશ્ચ ।
શલશ્ચ સત્યવ્રતદુઃશલૌ ચ વ્યવસ્થિતાઃ સહસૈન્યા નરાગ્ર્યાઃ ॥

કૈતવ્યાનામધિપઃ શૂરમાની રણેરણે શત્રુહા રાજપુત્રઃ ।
રથી હયી નાગપત્તિપ્રયાયી વ્યવસ્થિતો યોદ્વુકામસ્ત્વદર્થે ॥

વીરઃ શ્રુતાયુશ્ચ ધૃતાયુધશ્ચ ચિત્રાઙ્ગદશ્ચિત્રસેનશ્ચ વીરઃ ।
વ્યવસ્થિતા યોદ્વુકામા નરાગ્ર્યાઃ પ્રહારિણો માનિનઃ સત્યસન્ધાઃ ॥

કર્ણાત્મજઃ સત્યસન્ધો મહાત્મા વ્યવસ્થિતઃ સમરે યોદ્વુકામઃ ॥

અથાપરૌ કર્ણસુતૌ વરાસ્ત્રૌ વ્યવસ્થિતૌ લઘુહસ્તૌ નરેન્દ્ર ।
બલે મહત્યુલ્બણસત્વવીર્યૌ સમાસ્થિતૌ યોદ્વુકામૌ ત્વદર્થે ॥

એતૈશ્ચ મુખ્યૈરપરૈશ્ચ રાજ-- ન્યોધપ્રવીરૈરમિતપ્રભાવૈઃ ।
વ્યવસ્થિતો નાગકુલસ્ય મધ્યે યથા મહેન્દ્રઃ કુરુરાજો જયાય ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ।

આખ્યાતા જીવમાના યે પરે સૈન્યા યથાયથમ્ ।
ઇતીદમવગચ્છામિ વ્યક્તમર્થાભિપત્તિતઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવં બ્રુવન્નેવ તદા ધૃતરાષ્ટ્રોઽમ્બિકાસુતઃ । હતપ્રવીરં ભૂયિષ્ઠં કિઞ્ચિચ્છેષં સ્વકં બલમ્ ।
શ્રુત્વા વ્યામોહમાગચ્છચ્છોકવ્યાકુલિતેન્દ્રિયઃ ॥

વ્યાકુલં મે મનસ્તાત શ્રુત્વા સુમહદપ્રિયમ્ ॥ મનો મુહ્યતિ ચાઙ્ગાનિ ન ચ શક્નોમિ ધાવિતુમ્ ।
ઇત્યેવમુક્ત્વા વચનં ધૃતરાષ્ટ્રોઽમ્બિકાસુતઃ । ભ્રાન્તચિત્તસ્તતઃ સોઽથ બભૂવ જગતીપતિઃ ॥