મહાભારત · અધ્યાય 8.3

આખ્યાતા મામકાસ્તાત નિહતા યુધિ પાણ્ડવૈઃ ।
હતાંશ્ચ પાણ્ડવેયાનાં મામકૈર્બ્રૂહિ સઞ્જય ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

કૃતિનો યુધિ વિક્રાન્તા મહાસત્વા મહાબલાઃ ।
સાનુબન્ધાઃ સહામાત્યા ગાઙ્ગેયેન નિપાતિતાઃ ॥

નારાયણા વલ્લવાશ્ચ રામાશ્ચ શતશો પરે ।
અનુરક્તાશ્ચ વીરેણ ભીષ્મેણ યુધિ પાતિતાઃ ॥

સમઃ કિરીટિના સઙ્ખ્યે વીર્યેણ ચ બલેન ચ ।
સત્યજિત્સત્યસન્ધેન દ્રોણેન નિહતો યુધિ ॥

પાઞ્ચાલાનાં મહેષ્વાસાઃ સર્વે યુદ્વવિશારદાઃ ।
દ્રોણેન સહ સઙ્ગમ્ય ગતા વૈવસ્વતક્ષયમ્ ॥

તથા વિરાટદ્રુપદૌ વૃદ્વૌ સહસુતૌ નૃપૌ ।
પરાક્રમન્તૌ મિત્રાર્થે દ્રોણેન નિહતૌ રણે ॥

યો બાલ એવ સમરે સમ્મિતઃ સવ્યસાચિના ।
કેશવેન ચ દુર્ધર્ષો બલદેવેન ચાભિભૂઃ ॥

પરેષાં કદનં કૃત્વા મહદ્રણવિશારદઃ । પરિવાર્ય મદામાત્રૈઃ ષડ્ભિઃ પરમકૈ રથૈઃ ।
અશક્નુવદ્ભિર્બીભત્સુમભિમન્યુર્નિપાતિતઃ ॥

કૃતં તં વિરથં વીરં ક્ષત્રધર્મે વ્યવસ્થિતમ્ ।
દૌઃશાસનિર્મહારાજ સૌભદ્રં હતવાન્રણે ॥

પટચ્ચરનિહન્તા ચ મહત્યા સેનયા વૃતઃ ।
અમ્બષ્ઠસ્ય સુતઃ શ્રીમાન્મિત્રહેતોઃ પરાક્રમન્ ॥

આસાદ્ય લક્ષ્મણં વીરં દુર્યોધનસુતં રણે ।
સુમહત્કદનં કૃત્વા ગતો વૈવસ્વતક્ષયમ્ ॥

બૃહન્તઃ સુમહેષ્વાસઃ કૃતાસ્ત્રો યુદ્વદુર્મદઃ ।
દુઃશાસનેન વિક્રમ્ય ગમિતો યમસાદનમ્ ॥

મણિમાન્દણ્ડધારશ્ચ રાજાનૌ યુદ્ધદુર્મદૌ ।
પરાક્રમન્તૌ મિત્રાર્થે દ્રોણેન યુધિ પાતિતૌ ॥

અંશુમાન્ભોજરાજસ્તુ સહસૈન્યો મહારથઃ ।
ભારદ્વાજેન વિક્રમ્ય ગમિતો યમસાદનમ્ ॥

સામુદ્રશ્ચિત્રસેનશ્ચ સહ પુત્રેણ ભારત ।
સમુદ્રસેનેન બલાદ્ગમિતો યમસાદનમ્ ॥

અનૂપવાસી નીલશ્ચ વ્યાધ્રદત્તશ્ચ વીર્યવાન્ ।
અશ્વત્થામ્ના વિકર્ણેન ગમિતૌ યમસાદનમ્ ॥

ચિત્રાયુધશ્ચિત્રયોધી કૃત્વા ચ કદનં મહત્ । ચિત્રમાર્ગેણ વિક્રમ્ય વિકર્ણેન હતો મૃધે ।

વૃકોદરસમો યુદ્ધે વૃતઃ કેકયજો યુધિ ।
કેકયેન ચ વિક્રમ્ય ભ્રાતા ભ્રાત્રા નિપાતિતઃ ॥

જનમેજયો ગદાયોધી પાર્વતીયઃ પ્રતાપવાન્ ।
દુર્મુખેન મહારાજ તવ પુત્રેણ પાતિતઃ ॥

રોચમાનૌ નરવ્યાઘ્રૌ રોચમાનૌ ગ્રહાવિવ ।
દ્રૌણેન યુગપદ્રાજન્દિવં સમ્પ્રાતિતૌ શરૈઃ ॥

નૃપાશ્ચ પ્રતિયુધ્યન્તઃ પરાક્રાન્તા વિશામ્પતે ।
કૃત્વા નસુકરં કર્મ ગતા વૈવસ્વતક્ષયમ્ ॥

પુરુજિત્કૃન્તિભોજશ્ચ માતુલૌ સવ્યસાચિનઃ ।
સન્ગ્રામનિર્જિતાઁલ્લોકાન્ગમિતૌ દ્રોણસાયકૈઃ ॥

અભિભૂઃ કાશિરાજશ્ચ કાશિકૈર્બહુભિર્વૃતઃ ।
વસુદાનસ્ય પુત્રેણ ત્યાજિતો દેહમાહવે ॥

અમિતૌજા યુધામન્યુરુત્તમૌજાશ્ચ વીર્યવાન્ ।
નિહત્ય શતશઃ સૂરાનસ્મદીયૈર્નિપાતિતાઃ ॥

મિત્રવર્મા ચ પાઞ્ચાલ્યઃ ક્ષત્રધર્મા ચ ભારત ।
દ્રોણેન પરમેષ્વાસૌ ગમિતૌ યમસાદનમ્ ॥

શિખણ્ડિતનયો યુદ્ધે ક્ષત્રદેવો યુધામ્પતિઃ ।
લક્ષ્મણેન હતો રાજંસ્તવ પૌત્રેણ ભારત ॥

સુચિત્રશ્ચિત્રવર્મા ચ પિતાપુત્રૌ મહારથૌ ।
પ્રચરન્તૌ મહાવીરૌ દ્રોણેન નિહતૌ રણે ॥

વાર્ધક્ષેમિર્મહારાજ સમુદ્ર ઇવ પર્વણિ ।
આયુધક્ષયમાસાદ્ય પ્રશાન્તિં પરમાં ગતઃ ॥

સેનાબિન્દુસુતઃ શ્રેષ્ઠઃ શાસ્ત્રવાન્પ્રહરન્યુધિ ।
બાહ્લિકેન મહારાજ કૌરવેન્દ્રેણ પાતિતઃ ॥

ધૃષ્ટકેતુર્મહારાજ ચેદીનાં પ્રવરો રથઃ ।
કૃત્વા નસુકરં કર્મ ગતો વૈવસ્વતક્ષયમ્ ॥

તથા સત્યધૃતિર્વીરઃ કૃત્વા કદનમાહવે ।
પાણ્ડવાર્થે પરાક્રાન્તો ગમિતો યમસાદનમ્ ॥

પુત્રસ્તુ શિશુપાલસ્ય સુકેતુઃ પૃથિવીપતિઃ ।
નિહત્ય શાત્રવાન્સઙ્ખ્યે દ્રોણેન નિહતો યુધિ ॥

તથા સત્યધૃતિર્વીરો મદિરાશ્વશ્ચ વીર્યવાન્ ।
સૂર્યદત્તશ્ચ વિક્રાન્તો નિહતો દ્રોણસાયકૈઃ ॥

માત્સ્યાદવરજઃ શ્રીમાઞ્શતાનીકો નિપાતિતઃ । શ્રેણિમાંશ્ચ મહારાજ યુધ્યમાનઃ પરાક્રમી ।
કૃત્વા નસુકરં કર્મ ગતો વૈવસ્વતક્ષયમ્ ॥

તથૈવ યુધિ વિક્રાન્તો માગધઃ પરમાસ્ત્રવિત્ ।
ભીષ્મેણ નિહતો રાજઞ્શેતેઽદ્ય પરવીરહા ॥

વિરાટપુત્રઃ શઙ્ખસ્તુ ઉત્તરશ્ચ મહારથઃ ।
કુર્વન્તૌ સુમહત્કર્મ ગતૌ વૈવસ્વતક્ષયમ્ ॥

વસુદાનશ્ચ કદનં કુર્વાણોઽતીવ સંયુગે ।
ભારદ્વાજેન વિક્રમ્ય ગમિતો યમસાદનમ્ ॥

એતે ચાન્યે ચ બહવઃ પાણ્ડવાનાં મહારથાઃ ।
હતા દ્રોણેન વિક્રમ્ય યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ॥