મહાભારત · અધ્યાય 8.28

ઇમં ચાપ્યપરં ભૂય ઇતિ હાસં નિબોધ મે ।
પિતુર્મમ સકાશે વૈ બ્રાહ્મણઃ પ્રાહ ધર્મવિત્ ॥

શ્રુત્વા ચૈતદ્વચશ્ચિત્રં હેતુકાર્યાર્થતત્ત્વવિત્ ।
કુરુ શલ્ય વિનિશ્ચિત્ય મા ભૂદત્ર વિચારણા ॥

ભાર્ગવાણાં કુલે જાતો જમદગ્નિર્મહાતપાઃ ।
તસ્ય રામેતિ વિખ્યાતઃ પુત્રસ્તેજોગુણાન્વિતઃ ॥

સ તીવ્રં તપ આસ્થાય સમ્પ્રસાદિતવાન્ભવમ્ ।
અસ્ત્રહેતોઃ પ્રસન્નાત્મા નિયતઃ સંયતેન્દ્રિયઃ ॥

તસ્મૈ તુષ્ટો મહાદેવો ભક્ત્યા ચ પ્રશમેન ચ । હૃદ્ગતં ચાસ્ય વિજ્ઞાય દર્શયામાસ શઙ્કરઃ ।
પ્રત્યક્ષેણ મહાદેવઃ સ્વાં તનું સર્વશઙ્કરઃ ॥
શઙ્કર ઉવાચ ।

રામ તુષ્ટોઽસ્મિ ભદ્રં તે વિદિતં તવ ચેપ્સિતમ્ ।
કુરુષ્વ પૂતમાત્માનં સર્વમેતદવાપ્સ્યસિ ॥

દાસ્યામિ તે તદાઽસ્ત્રાણિ યદા પૂતો ભવિષ્યસિ ।
અપાત્રમસમર્થં ચ દહન્ત્યસ્ત્રાણિ ભાર્ગવ ॥

ઇત્યુક્તો જામદગ્ન્યસ્તુ દેવદેવેન શૂલિના ।
પ્રત્યુવાચ મહાત્માનં શિરસાઽવનતઃ પ્રભુમ્ ॥

યદા જાનાસિ દેવેશ પાત્રં મામસ્ત્રધારણે ।
તદા શુશ્રૂષતેઽસ્ત્રાણિ ભવાન્મે દાતુમર્હતિ ॥

તતઃ સ તપસા ચૈવ વ્રતેન નિયમેન ચ ।
પૂજોપહારબલિભિર્હોમમન્ત્રપુરસ્કૃતૈઃ ॥

સમારાધિતવાઞ્શર્વં બહુવર્ષગણાંસ્તદા ।
પ્રસન્નશ્ચ મહાદેવો ભાર્ગવસ્ય મહાત્મનઃ ॥

અસકૃચ્ચાબ્રવીત્તસ્ય ગુણાન્દેવ્યાઃ સકાશતઃ ।
ભક્તિમાનેષ સતતં મયિ રામો દૃઢવ્રતઃ ॥

એવમસ્ય ગુણાન્પ્રીતો બહુશો કથયદ્વિભુઃ ।
દેવતાનાં પિતૄણાં ચ સમક્ષમરિસૂદન ॥

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ દૈત્યા હ્યાસન્મહાબલાઃ ।
તૈસ્તદા દર્પમોહાદ્વૈ અબાધ્યન્ત દિવૌકસઃ ॥

તતઃ સમ્ભૂય વિબુધાસ્તાન્હન્તું કૃતનિશ્ચયાઃ ।
ચક્રુઃ શત્રુવધે યત્નં દૈત્યાઞ્ચેતુમશક્નુવન્ ॥

અભિગમ્ય તતો દેવા મહેશ્વરમુમાપતિમ્ ।
પ્રાસાદયંસ્તદા ભક્ત્યા જહિ શત્રુગણાનિતિ ॥

પ્રતિજ્ઞાય તતો દેવો દેવતાનાં રિપુક્ષયમ્ ।
રામં ભાર્ગવમાહૂય સોઽભ્યભાષત શઙ્કરઃ ॥

રિપૂન્ભાર્ગવ દેવાનાં જહિ સર્વાન્સમાગતાન્ ।
લોકાનાં હિતકામાર્થં મત્પ્રિયાર્થં તથૈવ ચ ॥
પરશુરામ ઉવાચ ।

કા શક્તિર્મમ દેવેશ અકૃતાસ્ત્રસ્ય સંયુગે ।
નિહન્તું દાનવાન્સર્વાન્કૃતાસ્ત્રાન્યુદ્ધદુર્મદાન્ ॥
ઈશ્વર ઉવાચ ।

ગચ્છ ત્વં મદનુજ્ઞાનાન્નિહનિષ્યસિ શાત્રવાન્ ।
વિજિત્ય ચ રિપૂન્સર્વાન્ગુણાન્પ્રાપ્સ્યસિ પુષ્કલાન્ ॥
દુર્યોધન ઉવાચ ।

એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનં પ્રતિગૃહ્ય ચ સર્વશઃ ।
રામઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનઃ પ્રયયૌ દાનવાન્પ્રતિ ॥

તતોઽજયદ્દેવશત્રૂન્મહાદર્પબલાન્વિતાન્ ।
વજ્રાશનિસમસ્પર્શૈઃ પ્રહારૈરેવ ભાર્ગવઃ ॥

સ દાનવૈઃ ક્ષતતનુર્જામદગ્ન્યો નૃપોત્તમ ।
સંસ્પૃષ્ટઃ સ્થાણુના સદ્યો નિર્વ્રણઃ સમપદ્યત ॥

પ્રીતશ્ચ ભગવાન્દેવઃ કર્મણા તેન તસ્ય વૈ ।
વરાન્પ્રાદાદ્બહુવિધાન્ભાર્ગવાય મહાત્મને ॥

ઉક્તશ્ચ પ્રીતિયુક્તેન દેવદેવેન શૂલિના ॥

નિપાતાત્તવ શસ્ત્રાણાં શરીરે યાઽભવદ્રુજા । તયા તે માનુષં કર્મ વ્યપોહં ભૃગુનન્દન ।
ગૃહાણાસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ મત્સકાશાદ્યથેપ્સિતં ॥

તતોઽસ્ત્રાણિ સમગ્રાણિ વરાંશ્ચ મનસેપ્સિતાન્ । લબ્ધ્વા બહુવિધાન્રામઃ પ્રણમ્યશિરસા શિવમ્ ।
અનુજ્ઞાં પ્રાપ્ય દેવેશાજ્જગામ સ મહાતપાઃ ॥

એવમેતત્પુરાવૃત્તં તથા કથિતવાનૃષિઃ ॥

ભાર્ગવોઽપિ દદૌ સર્વં ધનુર્વેદં મહાત્મને ।
કર્ણાય પુરુષવ્યાઘ્રઃ સુપ્રીતેનાન્તરાત્મના ॥

વૃજિનં ન ભવેત્કિઞ્ચિદસ્ય કર્ણસ્ય પાર્થિવ ।
સૂતેન વર્ધિતો નિત્યં ન સૂતો નૃપ એવ સઃ ॥

વિશુદ્ધયોનિં વિજ્ઞાય દિવ્યાન્યસ્ત્રાણ્યદાદ્ભૃગુઃ । નાપિ સૂતકુલે જાતં મન્યે કર્ણં કથઞ્ચન ।
દેવપુત્રમદં મન્યે ક્ષત્રિયાણાં કુલોદ્ભવમ્ ॥

વિસૃષ્ટમવિબોધાર્થં કુલસ્યેન્તિ મતિર્મમ ।
સર્વથા ન હ્યસો શલ્ય કર્ણઃ સૂતકુલોદ્ભવઃ ॥

સકુણ્ડલં સકવચં દીર્ઘબાહુમરિન્દમમ્ ।
કથમાદિત્યસઙ્કાશં મૃગી સિંહં પ્રસૂયતે ॥

પશ્ય હ્યસ્ય ભુજૌ પીનૌ નાગરાજકરોપમૌ ।
વક્ષઃ પશ્ય વિશાલં ચ સર્વશસ્ત્રસહં રણે ॥

ન ત્વેવ પ્રાકૃતઃ કશ્ચિત્કર્ણો વૈકર્તનો વૃષા ।
મહાત્માહ્યેષ રાજેન્દ્ર રામશિષ્યઃ પ્રતાપવાન્ ॥