મહાભારત · અધ્યાય 8.10

તતઃ કર્ણો મહેષ્વાસઃ પાણ્ડવાનામનીકિનીમ્ ।
જઘાન સમરે શૂરઃ સન્નતપર્વભિઃ ॥

તથૈવ પાણ્ડવા રાજંસ્તવ પુત્રસ્ય વાહિનીમ્ ।
કર્ણસ્ય પ્રમુખે ક્રુદ્ધા નિજઘ્નુસ્તે મહારથાઃ ॥

કર્ણોઽપિ રાજન્સમરે વ્યહનત્પાણ્ડવીં ચમૂમ્ ।
નારાચૈરર્કરશ્મ્યાભૈઃ કર્મારપરિમાર્જિતૈઃ ॥

તત્ર ભારત કર્ણેન નારાચૈસ્તાડિતા ગજાઃ ।
નેદુઃ સેદુશ્ચ મમ્લુશ્ચ બભ્રુમુશ્ચ દિશો દશ ॥

વધ્યમાને બલે તસ્મિન્સૂતપુત્રેણ મારિષ ।
નકુલોઽભ્યદ્રવત્તૂર્ણં સૂતપુત્રં મહારણે ॥

ભીમસેનસ્તથા દ્રૌણિં કુર્વાણં કર્મ દુષ્કરમ્ ।
વિન્દાનુવિન્દૌ કૈકેયૌ સાત્યકિઃ સમવારયત્ ॥

શ્રુતકર્માણમાયાન્તં ચિત્રસેનો મહીપતિઃ ।
પ્રતિવિન્ધ્યસ્તથા ચિત્રં ચિત્રકેતનકાર્મુકમ્ ॥

દુર્યોધનસ્તુ રાજાનં ધર્મપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્ ।
સંશપ્તકગણા હૃષ્ટા હ્યભ્યધાવન્ધનઞ્જયમ્ ॥

ધૃષ્ટદ્યુમ્નઃ કૃપં ચાપિ તસ્મિન્વીરવરક્ષયે ।
શિખણ્ડી કૃતવર્માણં સમાસાદયદચ્યુતમ્ ॥

શ્રુતકીર્તિસ્તથા શલ્યં માદ્રીપુત્રઃ સુતં તવ ।
દુઃશાસનં મહારાજ સહદેવઃ પ્રતાપવાન્ ॥

કૈકેયૌ સાત્યકિં યુદ્ધે શરવર્ષેણ ભાસ્વતા ।
સાત્યકિઃ કેકયૌ ચાપિ ચ્છાદયામાસ ભારત ॥

તાવેનં ભ્રાતરૌ વીરૌ જઘ્નતુર્હૃદયે ભૃશમ્ ।
વિષાણાભ્યાં યથા નાગૌ પ્રતિનાગં મહાવને ॥

શરસમ્બિન્નવર્માણૌ તાવુભૌ ભ્રાતરૌ રણે ।
સાત્યકિં સત્યકર્માણં રાજન્વિવ્યધતુઃ શરૈઃ ॥

તૌ સાત્યકિર્મહારાજ પ્રહસન્સર્વતોદિશઃ ।
છાદયઞ્છરવર્ષેણ વારયામાસ ભારત ॥

વાર્યમાણૌ તતસ્તૌ હિ શૈનેયશરવૃષ્ટિભિઃ ।
શૈનેયસ્ય રથં તૂર્ણં છાદયામાસતુઃ શરૈઃ ॥

તયોસ્તુ ધનુષી ચિત્રે છિત્ત્વા શૌરિર્મહાયશાઃ ।
અથ તૌ સાયકૈસ્તીક્ષ્ણૈર્વારયામાસ સાત્યકિઃ ॥

અથાન્યે ધનુષી ચિત્રે પ્રગૃહ્ય ચ મહાશરાન્ ।
સાત્યકિં છાદયન્તૌ તૌ ચેરતુર્લઘુ સુષ્ઠુ ચ ॥

તાભ્યાં મુક્તા મહાબાણાઃ કઙ્કબર્હિણવાસસઃ ।
દ્યોતયન્તો દિશઃ સર્વાઃ સમ્પેતુઃ સ્વર્ણભૂષણાઃ ॥

બાણાન્ધકારમભવત્તયો રાજન્મહામૃધે ।
અન્યોન્યસ્ય ધનુશ્ચૈવ ચિચ્છિદુસ્તે મહારથાઃ ॥

તતઃ ક્રુદ્ધો મહારાજ સાત્વતો યુદ્ધદુર્મદઃ ।
ધનુરન્યત્સમાદાય સજ્યં કૃત્વા ચ સંયુગે ॥

ક્ષુરપ્રેણ સુતીક્ષ્ણેન હ્યનુવિન્દશિરોઽહરત્ ।
અપતત્તચ્છિરો રાજન્કુણ઼્ડલોપચિતં મહત્ ॥

શમ્બરસ્ય શિરો યદ્વન્નિહતસ્ય મહારણે ।
શોચયન્કેકયાન્સર્વાઞ્જગામાશુ વસુન્ધરામ્ ॥

તં દૃષ્ટ્વા નિહતં શૂરં ભ્રાતા તસ્ય મહારથઃ ।
સજ્યમન્યદ્ધનુઃ કૃત્વા શૈનેયં પર્યવારયત્ ॥

સ ષષ્ટ્યા સાત્યકિં વિદ્વ્વા સ્વર્ણપુઙ્ખૈઃ શિલાશિતૈઃ ।
નનાદ બલવન્નાદં તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ચાબ્રવીત્ ॥

સાત્યકિં ચ તતસ્તૂર્ણં કેકયાનાં મહારથઃ ।
શરૈરનેકસાહસ્રૈર્બાહ્વોરુરસિ ચાર્પયત્ ॥

સ શરૈઃ ક્ષતસર્વાઙ્ગઃ સાત્યકિઃ સત્યવિક્રમઃ ।
રરાજ સમરે રાજન્સપુષ્પ ઇવ કિંશુકઃ ॥

સાત્યકિઃ સમરે વિદ્વઃ કૈકેયેન મહાત્મના ।
કૈકેયં પઞ્ચવિંશત્યા વિવ્યાધ પ્રહસન્નિવ ॥

તાવન્યોન્યસ્ય સમરે સઞ્છિદ્ય ધનુષી શુભે ।
હત્વા ચ સારથી તૂર્ણં હયાંશ્ચ રથિનાં વરૌ ॥

વિરથાવસિયુદ્ધાય સમાજગ્મતુરાહવે ।
શતચન્દ્રચિતે ગૃહ્ય ચર્મણી સુભુજૌ તથા ॥

વિરોચેતાં મહારઙ્ગે નિસ્ત્રિંશબરધારિણૌ ।
યથા દેવાસુરે યુદ્ધે જમ્ભશક્રૌ મહાબલૌ ॥

મણ્ડલાનિ તતસ્તૌ તુ વિચન્તૌ મહારણે ।
અન્યોન્યમભિતસ્તૂર્ણં સમાજગ્મતુરાહવે ॥

અન્યોન્યસ્ય વધે ચૈવ ચક્રતુર્યત્નમુત્તમમ્ ।
કૈકેયસ્ય દ્વિધા ચર્મ તતશ્ચિચ્છેદ સાત્વતઃ ॥

સાત્યકેસ્તુ તથૈવાસૌ ચર્મ ચિચ્છેદ પાર્થિવઃ । ચર્મ ચ્છિત્ત્વા તુ કૈકેયસ્તારાગણશતૈર્વૃતમ્ ।
ચચાર મણ્ડલાન્યેવ ગતપ્રત્યાગતાનિ ચ ॥

તં ચરન્તં મહારઙ્ગે નિસ્ત્રિંશવરધારિણમ્ ।
અપહસ્તેન ચિચ્છેદ શૈનેયસ્ત્વરયાઽન્વિતઃ ॥

સવર્મા કેકયો રાજન્દ્વિધા ચ્છિન્નો મહારણે ।
નિપપાત મહેષ્વાસો વજ્રાહત ઇવાત્વલઃ ॥

તં નિહત્ય રણે શૂરઃ શૈનેયો રથસત્તમઃ ।
યુધામન્યુરથં તૂર્ણમારુરોહ પરન્તપઃ ॥

તતોઽન્યં રથમાસ્થાય વિધિવત્કલ્પિતં પુનઃ ।
કેકયાનાં મહત્સૈન્યં વ્યધમત્સાત્યકિઃ શરૈઃ ॥

સા વધ્યમાના સમરે કેકયાનાં મહાચમૂઃ ।
તમુત્સૃજ્ય રણે શત્રું પ્રદુદ્રાવ દિશો દશ ॥