મહાભારત · અધ્યાય 7.90

તસ્મિન્પ્રભગ્ને સૈન્યાગ્રે વધ્યમાને કિરીટિના ।
કેતુ તત્ર રણે વીરાઃ પ્રત્યુદીયુર્ધનઞ્જયમ્ ॥

આહોસ્વિચ્છકટવ્યૂહં પ્રવિષ્ટા મોઘનિશ્ચયાઃ ॥
દ્રોણમાશ્રિત્ય તિષ્ઠન્તિ પ્રાકારમકુતોભયાઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તથાઽર્જુનેન સમ્ભગ્ને તસ્મિંસ્તવ બલેઽનઘ ।
હતવીરે હતોત્સાહે પલાયનકૃતક્ષણે ॥

પાકશાસનિનાઽભીક્ષ્ણં વધ્યમાને શરોત્તમૈઃ ।
ન તત્ર કશ્ચિત્સઙ્ગ્રામે શશાકાર્જુનમીક્ષિતુમ્ ॥

તતસ્તવ સુતો રાજન્દૃષ્ટ્વા સૈન્યં તથાગતમ્ ।
દુઃશાસનો ભૃશં ક્રુદ્ધો યુદ્ધાયાર્જુનમભ્યગાત્ ॥

સકાઞ્ચનવિચિત્રેણ કવચેન સમાવૃતઃ ।
જામ્બૂનદશિરસ્ત્રાણઃ શૂરસ્તીવ્રપરાક્રમઃ ॥

નાગાનીકેન મહતા ગ્રસન્નિવ મહીમિમામ્ ।
દુઃશાસનો મહારાજ સવ્યસાચિનમાવૃણોત્ ॥

હાદેન ગજઘણ્ટાનાં શઙ્ખાનાં નિનદેન ચ ।
જ્યાક્ષેપનિનદૈશ્ચૈવ વિરાવેણ ચ દન્તિનામ્ ॥

ભૂર્દિશશ્ચાન્તરિક્ષં ચ શબ્દેનાસીત્સમાવૃતમ્ । યુવરાજો બલશ્લાઘી પિઙ્ગલઃ પ્રિયદર્શનઃ ।
સ મુહૂર્તં પ્રતિભયો દારુણઃ સમપદ્યત ॥

તાન્દૃષ્ટ્વા પતતસ્તૂર્ણમઙ્કુશૈરભિચોદિતાન્ ।
વ્યાલમ્બહસ્તાન્સંરબ્ધાન્સપક્ષાનિવ પર્વતાન્ ॥

સિંહનાદેન મહતા નરસિંહો ધનઞ્જયઃ । તદાચલઘનપ્રખ્યં પતાકાશતસઙ્કુલમ્ । ગજાનીકમમિત્રાણામભિતો વ્યધમચ્છરૈઃ ॥

મહોર્મિણમિવોદ્ધૂતં શ્વસનેન મહાર્ણવમ્ ।
કિરીટી તદ્ગજાનીકં પ્રાવિશન્મકરો યથા ॥

ખમાશ્રિત ઇવાદિત્યઃ પ્રતપન્સ યુગક્ષયે ।
દદૃશે દિક્ષુ સર્વાસુ પાર્થઃ પરપુરઞ્જનઃ ॥

ખુરશબ્દેન ચાશ્વાનાં નેમિઘોષેણ તેન ચ ।
તેન ચોત્ક્રુષ્ટશબ્દેન જ્યાનિનાદેન તેન ચ ॥

નાનાવાદિત્રશબ્દેન પાઞ્ચજન્યસ્વનેન ચ । દેવદત્તસ્ય ઘોષેણ ગાણ્ડીવનિનદેન ચ ।
મન્દવેગા નરા નાગા બભૂવુસ્તે વિચેતસઃ ॥

શરૈરાશીવિષસ્પર્શૈર્નિર્ભિન્નાઃ સવ્યસાચિના ।
તે ગજાઃ સમસીદન્ત મગ્નાઃ પઙ્કાર્ણવેષ્વિવ ॥

યુગપચ્ચ સમાવિષ્ટૈઃ શરૈર્ગાણ્ડીવધન્વનઃ । અનેકશતસાહસ્રૈર્દ્રુમા મધુકરૈરિવ ।
પુઙ્ખાવશિષ્ટૈર્બહુભિઃ શોણિતોત્પીડવાહિભિઃ ॥

આરાવં પરમં કૃત્વા વધ્યમાનાઃ કિરીટિના ।
નિપેતુરનિશં ભૂમૌ છિન્નપક્ષા ઇવાદ્રયઃ ॥

અપરે દન્તવેષ્ટેષુ કુમ્ભેષુ ચ કટેષુ ચ ।
શરૈઃ સમર્પિતા નાગાઃ ક્રૌઞ્ચવદ્વ્યનદન્મુહુઃ ॥

ગજસ્કન્ધગતાનાં ચ પુરુષાણાં કિરીટિના ।
છિદ્યન્તે ચોત્તમાઙ્ગાનિ ભુલ્લૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ॥

સકુણ્ડલાનાં પતતાં શિરસાં ધરણીતલે ।
પદ્માનામિવ સઙ્ઘાતૈઃ પાર્થશ્ચક્રે નિવેદનમ્ ॥

યન્ત્રબદ્ધા વિકવચા વ્રણાર્તા રુધિરોક્ષિતાઃ ।
ભ્રમત્સુ યુધિ નાગેષુ મનુષ્યા વિલલમ્બિરે ॥

કેચિદેકેન બાણેન સુયુક્તેન સુપત્રિણા ।
દ્વૌ ત્રયશ્ચ વિનિર્ભિન્ના નિપેતુર્ધરણીતલે ॥

અપરે મદસંરબ્ધા માતઙ્ગાઃ પર્વતોપમાઃ ।
સારોહા ન્યપતન્ભૂમૌ દ્રુમવન્ત ઇવાચલાઃ ॥

મૌર્વી ધ્વજં ધનુશ્ચૈવ યુગમીષાં તથૈવ ચ ।
રથિનાં કુટ્ટયામાસ ભલ્લૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ॥

ન સન્દધન્ન ચાકર્ષન્ન વિમુઞ્ચન્ન ચોદ્વહન્ ।
મણ્ડલેનૈવ ધનુષા નૃત્યન્પાર્થઃ સ્મ દૃશ્યતે ॥

અતિવિદ્ધાશ્ચ નારાચૈર્વમન્તો રુધિરં મુખૈઃ ।
મુહૂર્તાન્ન્યપતન્નન્યે વારણા વસુધાતલે ॥

ઉત્થિતાન્યગણેયાનિ કબન્ધાનિ સમન્તતઃ ।
અદૃશ્યન્ત મહારાજ તસ્મિન્પરમસઙ્કુલે ॥

સચાપાઃ સાઙ્ગુલિત્રાણાઃ સખઙ્ગાઃ સાઙ્ગદા રણે ।
અદૃશ્યન્ત ભુજાશ્છિન્ના હેમાભરણભૂષિતાઃ ॥

સૂપસ્કરૈરધિષ્ઠાનૈરીષાદણ્ડકબન્ધુરૈઃ ।
ચક્રૈર્વિમથિતૈરક્ષૈર્ભગ્નૈશ્ચ બહુધા યુગૈઃ ॥

ચર્મચાપધરૈશ્ચૈવ વ્યવકીર્ણૈસ્તતસ્તતઃ ।
સ્રગ્ભિરાભરણૈર્વસ્ત્રૈઃ પતિતૈશ્ચ મહાધ્વજૈઃ ॥

નિહતૈર્વારણૈરશ્વૈઃ ક્ષત્રિયૈશ્ચ નિપાતિતૈઃ ।
અદૃશ્યત મહી તત્ર દારુણપ્રતિદર્શના ॥

એવં દુઃશાસનબલં વધ્યમાનં કિરીટિના ।
સમ્પ્રાદ્રવન્મહારાજ વ્યથિતં સહનાયકમ્ ॥

એવં બલે દ્રુતે યાતે રાજપુત્રં મહારથમ્ ।
વિવ્યાધ દશભિર્બાણૈસ્તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ચાબ્રવીત્ ॥

જીવિતેન કથં ગન્તા દુરુક્તં યાવદદ્ય તે ।
તદ્વાક્યસદૃશં કર્મ કુરુ ત્વં યદિ મન્યસે ॥

એવમુક્ત્વા તતો રાજા પાર્થઃ પાર્થિવમર્દનઃ ।
ભૃશં ક્રુદ્ધો મહારાજ અવિધ્યત્તનયં તવ ॥

તતો દુઃશાસનસ્ત્રસ્તઃ સહાનીકઃ શરાર્દિતઃ ।
દ્રોણં ત્રાતારમાકાઙ્ક્ષઞ્શકટવ્યૂહમભ્યગાત્ ॥