મહાભારત · અધ્યાય 7.53

પ્રજાસર્ગનિમિત્તં હિ કૃતો યત્નસ્ત્વયા વિભો ।
ત્વયા સૃષ્ટાશ્ચ વૃદ્ધાશ્ચ ભૂતગ્રામાઃ પૃથગ્વિધાઃ ॥

તાસ્તવેહ પુનઃ ક્રોધાત્પ્રજા નશ્યન્તિ સર્વશઃ ।
તા દૃષ્ટ્વા મમ કારુણ્યં પ્રસીદ ભગવન્પ્રભો ॥
બ્રહ્મોવાચ ।

સંહર્તું ન ચ મે કામ એતદેવં ભવેદિતિ ।
પૃથિવ્યા હિતકામં તુ તતો માં મન્યુરાવિશત્ ॥

ઇયં સન્ના તદા દેવી ભારાર્તા સમચૂચુદત્ ।
સંહારાર્થં મહાદેવ ભારેણાભિહતા સતી ॥

તતોઽહં નાધિગચ્છામિ બુદ્ધ્યા બહુ વિચારયન્ ।
સંહારમપ્રમેયસ્ય તતો માં મન્યુરાવિશત્ ॥
રુદ્ર ઉવાચ ।

સંહારાર્થં પ્રસીદસ્વ મારુષો વસુધાધિપ ।
મા પ્રજાઃ સ્થાવરાશ્ચૈવ જઙ્ગમાશ્ચ વ્યનીનશઃ ॥

તવ પ્રસાદાદ્ભગવન્નિદં વર્તેત્ત્રિધા જગત્ ।
અનાગતમતીતં ચ યચ્ચ સમ્પ્રતિ વર્તતે ॥

ભગવન્ક્રોધસન્દીપ્તઃ ક્રોધાદગ્નિમવાસૃજત્ ।
સ દહત્યશ્મકૂટાનિ દ્રુમાંશ્ચ સરિતસ્તથા ॥

પલ્વલાનિ ચ સર્વાણિ સર્વૈ ચૈવ તૃણોલપાઃ ।
સ્થાવરં જઙ્ગમં ચૈવ નિઃશેષં કુરુતે જગત્ ॥

તદેતદ્ભસ્મસાદ્ભૂતં જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્ ।
પ્રસીદ ભગવન્સ ત્વં રોષો ન સ્યાદ્વરો મમ ॥

સર્વે હિ સૃષ્ટા નશ્યન્તિ તવ દેવ કથઞ્ચન ।
તસ્માન્નિવર્તતાં તેજસ્ત્વય્યેવેદં પ્રલીયતામ્ ॥

ઉપાયમન્યં સમ્પશ્ય પ્રજાનાં હિતકામ્યયા ।
યથેમે પ્રાણિનઃ સર્વે નિર્વર્તેરંસ્તથા કુરુ ॥

અભાવં નેહ ગચ્છેયુરુત્સન્નજનનાઃ પ્રજાઃ । ભવતા હિ નિયુક્તોઽહં પ્રાનાં પાલને વિભા ।
દયા તે ન સમુત્પન્ના પ્રજાસુ વિબુધેશ્વર ॥

મા વિનશ્યેજ્જગન્નાથ જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્ ।
પ્રસાદાભિમુખં દેવં તસ્માદેવં બ્રવીમ્યહમ્ ॥
નારદ ઉવાચ ।

શ્રુત્વા હિ વચનં દેવઃ પ્રજાનાં હિતકારણે ।
તેજઃ સન્ધારયામાસ પુનરેવાન્તરાત્મનિ ॥

તતોઽગ્નિમુપસંહૃત્ય ભગવાઁલ્લોકસત્કૃતઃ ।
પ્રવૃત્તં ચ નિવૃત્તં ચ કલ્પયામાસ વૈ પ્રભુઃ ॥

ઉપસંહરતસ્તસ્ય તમગ્નિં રોષજં તથા ।
પ્રાદુર્બભૂવ વિશ્વેભ્યો ગોભ્યોનારી મહાત્મનઃ ॥

કૃષ્ણરક્તા તથા પિઙ્ગા રક્તજિહ્વાસ્યલોચના ।
કુણ્ડલાભ્યાં ચ રાજેન્દ્ર તપ્તાભ્યાં તપ્તભૂષણા ॥

સા નિઃસૃત્ય તથા ખેભ્યો દક્ષિણાં દિશમાશ્રિતા ।
સ્મયમાના ચ સાઽવેક્ષ્ય દેવૌ વિશ્વેશ્વરાવુભૌ ॥

તાં તુ તત્ર તદા દેવીં બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ । ઉક્તવાન્મધુરં વાક્યં સાન્ત્વયિત્વા પુનઃ પુનઃ ।
મૃત્યો ઇતિ મહીપાલ જહિ ચેમાઃ પ્રજા ઇતિ ॥

ત્વં હિ સંહારબુદ્ધ્યાઽથ પ્રાદુર્ભૂતા રુષો મમ ।
તસ્માત્સંહર સર્વાસ્ત્વં પ્રજાઃ સજડપણ્ડિતાઃ ॥

અવિશેષેણ ચૈવ ત્વં પ્રજાઃ સંહર ભામિનિ ।
મમ ત્વં હિ નિયોગેન તતઃ શ્રેયો હ્યવાપ્સ્યાસિ ॥
નારદ ઉવાચ ।

એવમુક્તા તુ સા તેન મૃત્યુઃ કમલલોચના ।
પ્રારુદદ્ભૃશસંવિગ્ના પ્રાપતન્નશ્રુબિન્દવઃ ॥

પાણિભ્યાં પ્રતિજગ્રાહ તાન્યશ્રૂણિ પિતામહઃ ।
સર્વભૂતહિતાર્થાય તાં ચાપ્યનુનયત્તદા ॥