મહાભારત · અધ્યાય 7.51

હતે તસ્મિન્મહાવીર્યે સૌભદ્રે રથયૂથપે ।
વિમુક્તરથસન્નાહાઃ સર્વે નિક્ષિપ્તકાર્મુકાઃ ॥

ઉપોપવિષ્ટા રાજાનં પરિવાર્ય યુધિષ્ઠિરમ્ ।
તદેવ યુદ્ધં ધ્યાયન્તઃ સૌભદ્રગતમાનસાઃ ॥

તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા વિલલાપ સુદુઃખિતઃ । તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા વિલલાપ સુદુઃખિતઃ ।

અભિમન્યૌ હતે વીરે ભ્રાતુઃ પુત્રે મહારથે ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

એનં જિત્વા કૃપં શલ્યં રાજાનં ચ સુયોધનમ્ ।
દ્રોઁણં દ્રૌણિં મહેષ્વાસં તથૈવાન્યાન્મહારથાન્ ॥

દ્રોણાનીકમસમ્બાધં મમ પ્રિયચિકીર્ષયા ।
હત્વા શત્રુગણાન્વીરાનેષ શેતે મહારથઃ ॥

કૃતાસ્ત્રયુ દ્ધકુશલાન્મહેષ્વાસાન્મહાબલાન્ ।
કુલશઃ પૂણૈર્યુક્તાઞ્છૂરાન્વિખ્યાતપૌરુષાન્ ॥

દ્રોણેન ર્પ્રાહેતં વ્યૂહમભેદ્યમમરૈરપિ ।
અદૃષ્ટપૂર્વમસ્માભિઃ પદ્મં ચક્રાયુધપ્રિયઃ ॥

ભિત્ત્વા મધ્યં પ્રવિષ્ટોઽસૌ ગોમધ્યમિવ કેસરી ।
વિક્રીડિતં રણે તેન નિઘ્નતા વૈ પરાન્વરાન્ ॥

યસ્ય શૂરા મહેષ્વાસાઃ પ્રત્યનીકગતા રણે ।
પ્રભગ્ના વિનિવર્તન્તે કૃતાસ્ત્રા યુદ્ધદુર્મદાઃ ॥

અત્યન્તશત્રુરસ્માકં યેન દુઃશાસનઃ શરૈઃ ।
ક્ષિપ્રં હ્યભિમુખઃ સઙ્ખ્યે વિસઞ્જ્ઞો વિમુખીકૃતઃ ॥

સ તીર્ત્વા દુસ્તરં વીરો દ્રોણાનીકમહાર્ણવમ્ ।
પ્રાપ્ય દૌઃશાસનિં કાર્ષ્ણિઃ પ્રાપ્તો વૈવસ્વતક્ષયમ્ ॥

કથં દ્રક્ષ્યામિ કૌન્તેયં સૌભદ્રે નિહતેઽર્જુનમ્ ।
સુભદ્રાં વા મહાભાગાં પ્રિયં પુત્રમપશ્યતીમ્ ॥

હતવત્સાં યથા ધેનું તદ્દૃર્શનકૃતોન્મુખીમ્ । કિંસ્વિદ્વક્ષ્યામ્યપેતાર્થમક્લિષ્ટમસમઞ્જસમ્ ।
તાવુભૌ પ્રતિવક્ષ્યામિ હૃષીકેશધનઞ્જયૌ ॥

અહમેવ સુભદ્રાયાઃ કેશવાર્જુનયોરપિ ।
પ્રિયકામો જયાકાઙ્ક્ષી કૃતવાનિદમપ્રિયમ્ ॥

ન લુબ્ધો બુધ્યતે દોષાઁલ્લોભાન્મોહાત્પ્રવર્તતે ।
મધુલિપ્સુર્હિ નાપશ્યં પ્રપાતમહમીદૃશમ્ ॥

યો હિ ભોજ્યે પુરસ્કાર્યો યાનેષુ શયનેષુ ચ ।
ભૂષણેષુ ચ સોઽસ્માભિર્બાલો યુધિ પુરસ્કૃતઃ ॥

કથં હિ બાલસ્તરુણો યુદ્ધાનામવિશારદઃ ।
સદશ્વ ઇવ સમ્બાધે વિષમે ક્ષેમમર્હતિ ॥

નો ચેદ્ધિ વયમપ્યેનં મહીમનુશયીમહિ ।
બીભત્સોઃ કોપદીપ્તસ્ય દગ્ધાઃ કૃપણચક્ષુષા ॥

અલુબ્ધો મિતમાન્હીમાન્ક્ષમાવાન્રૂપવાન્બલી ।
વપુષ્માન્માનકૃદ્વીરઃ પ્રિયઃ સત્યપરાક્રમઃ ॥

યસ્ય શ્લાઘન્તિ વિબુધાઃ કર્માણ્યૂર્જિતકર્મણઃ ।
નિવાતકવચાઞ્જઘ્ને કાલકેયાંશ્ચ વીર્યવાન્ ॥

મહેન્દ્રશત્રવો યેન હિરણ્યપુરવાસિનઃ ।
અક્ષ્ણોર્નિમેષમાત્રેણ પૌલોભાઃ સગણા હતાઃ ॥

પરેભ્યોઽપ્યભયાર્થિભ્યો યો દદાત્યભયં વિભુઃ ।
તસ્યાસ્માભિર્ન શકિતસ્ત્રાતુમપ્યાત્મજો બલી ॥

ભયં તુ સુમહત્પ્રાપ્તં ધાર્તરાષ્ટ્રાન્મહાબલાન્ ।
પાર્થઃ પુત્રવધાત્ક્રુદ્ધઃ કૌરવાઞ્શોષયિષ્યતિ ॥

ક્ષુદ્રઃ ક્ષુદ્રસહાયશ્ચ સ્વપક્ષક્ષયકારકઃ ।
વ્યક્તં દુર્યોધનો દૃષ્ટ્વા શોચન્હાસ્યતિ જીવિતં ॥

ન મે જયઃ પ્રીતિકરો ન રાજ્યં ન ચામરત્વં ન સુરૈઃ સલોકતા ।
ઇમં સમીક્ષ્યાપ્રતિવીર્યપૌરુષં નિપાતિતં દેવવરાત્મજાત્મજમ્ ॥