મહાભારત · અધ્યાય 7.201

ભીમસેનં સમાકીર્ણં દૃષ્ટ્વાઽસ્ત્રેણ ધનઞ્જયઃ ।
તેજસઃ પ્રતિઘાતાર્થં વારુણેન સમાવૃણોત્ ॥

નાલક્ષયત તત્કશ્ચિદ્વારુણાસ્ત્રેણ સંવૃતમ્ ।
અર્જુનસ્ય લઘુત્વાચ્ચ સંવૃતત્વાચ્ચ તેજસઃ ॥

સાશ્વસૂતરથો ભીમો દ્રોણપુત્રાસ્ત્રસંવૃતઃ ।
અગ્નાવગ્નિરિવ ન્યસ્તો જ્વાલામાલી સુદુર્દૃશઃ ॥

યથા રાત્રિક્ષયે રાજઞ્જ્યોતીષ્યસ્તગિરિં પ્રતિ ।
સમાપેતુસ્તથા બાણા ભીમસેનરથં પ્રતિ ॥

સ હિ ભીમો રથશ્ચાસ્ય હયાઃ સૂતશ્ચ મારિષ ।
સંવૃતા દ્રોણપુત્રેણ પાવકાન્તર્ગતાઽભવન્ ॥

યથા જગ્ધ્વા જગત્કૃત્સ્નં સમયે સચરાચરમ્ ।
ગચ્છેદ્વહ્નિર્વિભોરાસ્યં તથાઽસ્ત્રં ભીમમાવૃણોત્ ॥

સૂર્યમગ્નિઃ પ્રવિષ્ટઃ સ્યાદ્યથા ચાગ્નિં દિવાકરઃ ।
તથા પ્રવિષ્ટં તત્તેજો ન આજ્ઞાયત પાણ્ડવઃ ॥

તદસ્ત્રં ભીમહુઙ્કારાદપયાતિ પુનઃપુનઃ । પુનઃ પુનસ્તમાયાતિ હુન્કારાત્તં વિમુઞ્ચતિ ।
તતો દેવાઃ સગન્ધર્વા ભીમં દૃષ્ટ્વા સુવિસ્મિતાઃ ॥

વિકીર્ણમસ્ત્રં તદ્દૃષ્ટ્વા તથા ભીમરથં પ્રતિ ।
ઉદીર્યમાણં દ્રૌણિં ચ નિષ્પ્રતિદ્વન્દ્વમાહવે ॥

સર્વસૈન્યં ચ પાણ્ડૂનાં ન્યસ્તશસ્ત્રમચેતનમ્ ।
યુધિષ્ઠિરપુરોગાંશ્ચ વિમુખાંસ્તાન્મહારથનાન્ ॥

અર્જુનો વાસુદેવશ્ચ ત્વરમાણૌ મહાદ્યુતી ।
અવપ્લુત્ય રથાદ્વીરૌ ભીમમાદ્રવતાં તતઃ ॥

તતસ્તદ્દ્રોણપુત્રસ્ય તેજોઽસ્ત્રબલસમ્ભવમ્ ।
વિગાહ્ય તૌ સુબલિનૌ માયયાઽવિશતાં તથા ॥

ન્યસ્તશસ્ત્રૌ તતસ્તૌ તુ નાદહત્સોઽસ્ત્રજોઽનલઃ ।
વારુણાસ્ત્રપ્રયોગાચ્ચ વીર્યવત્ત્વાચ્ચ કૃષ્ણયોઃ ॥

તતશ્ચકૃષતુર્ભીમં સર્વશસ્ત્રાયુધાનિ ચ ।
નારાયણાસ્ત્રશાન્ત્યર્થં નરનારાયણૌ બલાત્ ॥

આકૃષ્યમાણઃ કૌન્તેયો નદત્યેવ મહારવમ્ ।
વર્ધતે ચૈવ તદ્વોરં દ્રૌણેરસ્ત્રં સુદુર્જયમ્ ॥

તમબ્રવીદ્વાસુદેવઃ કિમિદં પાણ્ડુનન્દન ।
વાર્યમાણોઽપિ કૌન્તેય યદ્યુદ્વાન્ન નિવર્તસે ॥

યદિ યુદ્વેન જેયાઃ સ્યુરિમે કૌરવનન્દનાઃ ।
વયમપ્યત્ર યુધ્યેમ તથા ચેમે નરર્ષભાઃ ॥

રથેભ્યસ્ત્વવતીર્ણાઃ સ્મ સર્વ એવ હિ તાવકાઃ ।
તસ્માત્ત્વમપિ કૌન્તેય રથાત્તૂર્ણમપાક્રમ ॥

એવમુક્ત્વા તુ તં કૃષ્ણો રથાદ્ભૂમિમવર્તયત્ ।
નિઃશ્વસન્તં યથા નાગં ક્રોધસંરક્તલોચનમ્ ॥

યદાઽપકૃષ્ટઃ સ રથાન્ન્યાસિતશ્ચાયુધં ભુવિ ।
તતો નારાયણાસ્ત્રં તત્પ્રશાન્તં શત્રુતાપનમ્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તસ્મિન્પ્રશાન્તે વિધિના તેન તેજસિ દુઃસહે ।
બભૂવુર્વિમલાઃ સર્વા દિશઃ પ્રદિશ એવ ચ ॥

પ્રવવુશ્ચ શિવા વાતાઃ પ્રશાન્તા મૃગપક્ષિણઃ ।
વાહનાનિ ચ હૃષ્ટાનિ પ્રશાન્તેઽસ્ત્રે સુદુર્જયે ॥

વ્યપોઢે ચ તતો ઘોરે તસ્મિંસ્તેજસિ ભારત ।
બભૌ ભીમો નિશાપાયે ધીમાન્સૂર્ય ઇવોદિતઃ ॥

હતશેષં બલં તત્તુ પાણ્ડવાનામતિષ્ઠત ।
અસ્ત્રવ્યુપરમાદ્વૃષ્ટં તવ પુત્રજિઘાંસયા ॥

વ્યવસ્થિતે બલે તસ્મિન્નેસ્ત્રે પ્રતિહતે તથા ।
દુર્યોધનો મહારાજ દ્રોણપુત્રમથાબ્રવીત્ ॥

અશ્વત્થામન્પુનઃ શીઘ્રમસ્ત્રમેતત્પ્રયોજય ।
અવસ્થિતા હિ પાઞ્ચાલાઃ પુનરેતે જયૈષિણઃ ॥

અશ્વત્થામા તથોક્તસ્તુ તવ પુત્રેણ મારિષ ।
સુદીનમભિનિઃ શ્વસ્ય રાજાનમિદમબ્રવીત્ ॥

નૈતદાવર્તતે રાજન્નસ્ત્રં દ્વિર્નોપપદ્યતે ।
આવૃતં હિ નિવર્તેત પ્રયોક્તારં ન સંશયઃ ॥

એષ ચાસ્ત્રપ્રતીઘાતં વાસુદેવઃ પ્રયુક્તવાન્ ।
અસ્ય તુ હ્યેષ વૈ દાતા માનુષેષુ ન વિદ્યતે ॥

પરાવરજ્ઞો લોકાનાં ન તદસ્તિ ન વેત્તિ યત્ ।
તદેતદસ્ત્રં પ્રશમં યાતં કૃષ્ણસ્ય મન્ત્રિતૈઃ ॥

દ્વિવિધો વિહિતઃ સઙ્ખ્યે વધઃ શસ્ત્રોર્જનાધિપ ।
પરાજયો વા મૃત્યુર્વા શ્રેયાન્મૃત્યુર્ન નિર્જયઃ ॥

વિજિતાશ્ચારયો હ્યોતે શસ્ત્રોત્સર્ગાન્મૃતોપમાઃ ॥
દુર્યોધન ઉવાચ ।

આચાર્યપુત્ર યદ્યેતદ્દ્વિરસ્ત્રં ન પ્રયુજ્યતે ।
અન્યૈર્ગુરુઘ્ના વધ્યન્તામસ્ત્રૈરસ્ત્રવિદાં વર ॥

ત્વયિ શસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ ત્ર્યમ્બકે ચામિતૌજસિ । ઘ્નતૈતાન્સુમહાવીર્ય શાત્રવાન્યુદ્વકોવિદઃ ।
ઇચ્છતો ન હિ તે મુચ્યેત્સઙ્ક્રુદ્ધો હિ પુરન્દરઃ ॥
ધૃતરાષ્ટ્ર ઉવાચ ।

તસ્મિન્નસ્ત્રે પ્રતિહતે દ્રોણે ચોપધિના હતે ।
તથા દુર્યોધનેનોક્તો દ્રૌણિઃ કિમકરોત્પુનઃ ॥

દૃષ્ટ્વા પાર્થાંશ્ચ સઙ્ગ્રામે યુદ્ધાય સમુપસ્થિતાન્ ।
નારાયણાસ્ત્રનિર્મુક્તાંશ્ચરતઃ પૃતનામુખે ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

જાનન્પિતુઃ સ નિધનં સિંહલાઙ્ગૂલકેતનઃ ।
સક્રોધો ભયમુત્સૃજ્ય સોઽભિદુદ્રાવ પાર્ષતમ્ ॥

અભિદ્રુત્ય ચ વિંશત્યા ક્ષુદ્રકાણાં નરર્ષભ ।
પઞ્ચભિશ્ચાતિવેગેન વિવ્યાધ પુરુષર્ષભઃ ॥

ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્તતો રાજઞ્જ્વલન્તમિવ પાવકમ્ ।
દ્રોણપુત્રં ત્રિષષ્ટ્યા તુ રાજન્વિવ્યાધ પત્રિણામ્ ॥

સારથિં ચાસ્ય વિંશત્યા સ્વર્ણપુઙ્ખૈઃ શિલાશિતૈઃ ।
હયાંશ્ચ ચતુરોઽવિધ્યચ્ચતુર્ભિર્નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

વિદ્વ્વા વિદ્વાઽનદદ્દ્રૌણિં કમ્પયન્નિવ મેદિનીમ્ ।
આદદે સર્વલોકસ્ય પ્રાણાનિવ મહારણે ॥

પાર્ષતસ્તુ બલી રાજન્કૃતાસ્ત્રઃ કૃતનિશ્ચયઃ ।
દ્રૌણિમેવાભિદુદ્રાવ મૃત્યું કૃત્વા નિવર્તનમ્ ॥

તતો બાણમયં વર્ષં દ્રોણપુત્રસ્ય મૂર્ધનિ ।
અવાસૃજદમેયાત્મા પાઞ્ચાલ્યો રથિનાંવરઃ ॥

તં દ્રૌણિઃ સમરે ક્રુદ્ધં છાદયામાસ પત્રિભિઃ ।
વિવ્યાધ ચૈનં દશભિઃ પિતુર્વધમનુસ્મરન્ ॥

દ્વાભ્યાં ચ સુવિસૃષ્ટાભ્યાં ક્ષુરાભ્યાં ધ્વજકાર્મુકે ।
છિત્ત્વા પાઞ્ચાલરાજસ્ય દ્રૌણિરન્યૈઃ સમાર્દયત્ ॥

વ્યશ્વસૂતરથં ચૈનં દ્રૌણિશ્ચક્રે મહાહાવે ।
તસ્ય ચાનુચરાન્સર્વાન્ક્રુદ્ધઃ પ્રાદ્રાવયચ્છરૈઃ ॥

તતઃ પ્રદુદ્રુવે સૈન્યં પાઞ્ચાલાનાં વિશામ્પતે ।
સમ્ભ્રાન્તરૂપમાર્તં ચ ન પરસ્પરમૈક્ષત ॥

દૃષ્ટ્વા તુ વિમુખાન્યોધાન્ધૃષ્ટદ્યુમ્નં ચ પીડિતમ્ ।
શૈનેયોઽચોદયત્તૂર્ણં રથં દ્રૌણિરથં પ્રતિ ॥

અષ્ટભિર્નિશિતૈર્બાણૈરશ્વત્થામાનમાર્દયત્ । વિંશત્યા પુનરાહત્ય નાનારૂપૈરમર્ષણઃ ।
વિવ્યાધ ચ તથા સૂતં ચતુર્ભિશ્ચતુરો હયાન્ ॥

[ધનુર્ધ્વજં* ; સંયત્તશ્ચિચ્છેદ કૃતહસ્તવત્ । સ સાશ્વં વ્યધમચ્ચાપિ રથં હેમપરિષ્કૃતમ્ ।
હૃદિ વિવ્યાધ સમરે ત્રિંશતા સાયકૈર્ભૃશમ્ ॥

એવં સ પીડિતો રાજન્નશ્વત્થામા મહાબાલઃ ।
શરજાલૈઃ પરિવૃતઃ કર્તવ્યં નાન્વપદ્યત ॥

એવં ગતે ગુરોઃ પુત્રે તવ પુત્રો મહારથઃ ।
કૃપકર્ણાદિભિઃ સાર્ધં શરૈઃ સાત્વતમાવૃણોત્ ॥

દુર્યોધનસ્તુ વિંશત્યા કૃપઃ શારદ્વતસ્ત્રિભિઃ ।
કૃતવર્માઽથ દશભિઃ કર્ણઃ પઞ્ચાશતા શરૈઃ ॥

દુઃશાસનઃ શતેનૈવ વૃષસેનશ્ચ સપ્તભિઃ ।
સાત્યકિં વિવ્યધુસ્તૂર્ણં સમન્તાન્નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

તતઃ સ સાત્યકી રાજન્સર્વાનેવ મહારથાન્ ।
વિરથાન્વિમુખાંશ્ચૈવ ક્ષણેનૈવાકરોન્નૃપ ॥

અશ્વત્થામા તુ સમ્પ્રાપ્ય ચેતનાં ભરતર્ષભ ।
ચિન્તયામાસ દુઃખાર્તો નિઃશ્વસંશ્ચ પુનઃપુનઃ ॥

અથો રથાન્તરં દ્રૌણિઃ સમારુહ્ય પરન્તપઃ ।
સાત્યકિં વારયામાસ કિરઞ્શરશતાન્બહૂન્ ॥

તમાપતન્તં સમ્પ્રેક્ષ્ય ભારદ્વાજસુતં રણે ।
વિરથં વિમુખં ચૈવ પુનશ્ચક્રે મહારથઃ ॥

તતસ્તે પાણ્ડવા રાજન્દૃષ્ટ્વા સાત્યકિવિક્રમમ્ ।
શઙ્ખશબ્દાન્ભૃશં ચક્રુઃ સિંહનાદાંશ્ચ નેદિરે ॥

એવં તં વિરથં કૃત્વા સાત્યકિઃ સત્યવિક્રમઃ ।
જઘાન વૃષસેનસ્ય ત્રિસાહસ્રાન્મહારથાન્ ॥

અયુતં દન્તિનાં સાર્ધં કૃપસ્ય નિજઘાન સઃ ।
પઞ્ચાયુતાનિ ચાશ્વાનાં શકુનેર્નિજઘાન હ ॥

તતો દ્રૌણિર્મહારાજ રથમારુહ્ય વીર્યવાન્ । સાત્યકિં પ્રતિ સઙ્ક્રુદ્ધઃ પ્રયયૌ તદ્વધેપ્સયા ।

પુનસ્તમાગતં દૃષ્ટ્વા શનેયો નિશિતૈઃ શરૈઃ । અદારયત્ક્રુરતરૈઃ પુનઃપુનરરિન્દમ ॥ ]

સોઽતિવિદ્ધો મહેષ્વાસો નાનાલિઙ્ગૈરમર્ષણઃ ।
યુયુધાનેન વૈ દ્રૌણિઃ પ્રહસન્વાક્યમબ્રવીત્ ॥

શૈનેયાબ્યુપપત્તિં તે જાનામ્યાચાર્યઘાતિનિ ।
ન ચૈનં ત્રાસ્યસિ મયા ગ્રસ્તમાત્માનમેવ ચ ॥

શપેત્મનાઽહં શૈનેય સત્યેન તપસા તથા ।
અહત્વા સર્વપાઞ્ચાલાન્યદિ શાન્તિમહં લભે ॥

યદ્બલં પાણ્ડવેયાનાં વૃષ્ણીનામપિ યદ્બલમ્ ।
ક્રિયતાં સર્વમેવેહ નિહનિષ્યામિ સોમકાન્ ॥

એવમુક્ત્વાઽર્કરમ્યાભં સુતીક્ષ્ણં તં શરોત્તમમ્ ।
વ્યસૃજત્સાત્વતે દ્રૌણિર્વજ્રં વૃત્રે યથા હરિઃ ॥

સ તં નિર્ભિદ્ય તેનાસ્તઃ સાયકઃ શરાવરમ્ ।
વિવેશ વસુધાં ભિત્ત્વા શ્વસન્બિલમિવોરગઃ ॥

સ ભિન્નકવચઃ શૂરસ્તોત્રાર્દિત ઇવ દ્વિપઃ ।
વિમુચ્ય સશરં ચાપં ભૂરિવ્રણપરિસ્રવઃ ॥

સીદન્રુધિરસિક્તશ્ચ રથોપસ્થ ઉપાવિશત્ ।
સૂતેનાપહૃતસ્તૂર્ણં દ્રોણપુત્રાદ્રથાન્તરમ્ ॥

અથાન્યેન સુપુઙ્ખેન શરેણાનતપર્વણા ।
આજઘાન ભ્રવોર્મધ્યે ધૃષ્ટદ્યુમ્નં પરન્તપઃ ॥

સ પૂર્વમતિવિદ્ધશ્ચ ભૃશં પસ્ચાચ્ચ પીડિતઃ ।
સસદાથ ચ પાઞ્ચાલ્યો વ્યપાશ્રયત ચ ધ્વજમ્ ॥

તં નાગમિવ સિંહેન દૃષ્ટ્વા રાજઞ્શરાર્દિતમ્ ।
જવેનાભ્યદ્રવઞ્છૂરાઃ પઞ્ચ પાણ઼્ડવતો રથાઃ ॥

કિરીટી ભીમસેનશ્ચ વૃદ્વક્ષત્રશ્ચ પૌરવઃ ।
યુવરાજશ્ચ ચેદીનાં માલવશ્ચ સુદર્શનઃ ॥

એતે હાહાકૃતાઃ સર્વે પ્રગૃહીતશરાસનાઃ ।
વીરં દ્રૌણાયનિં વીરાઃ સર્વતઃ પર્યવારયન્ ॥

તે વિંશતિપદે યત્તા ગુરુપુત્રમમર્ષણમ્ ।
પઞ્ચભિઃ પઞ્ચભિર્બાણૈરભ્યઘ્નન્સર્વતઃ સમમ્ ॥

આશીવિષાભૈર્વિંશત્યા પઞ્ચભિસ્તુ શિતૈઃ શરૈઃ ।
ચિચ્છેદ યુગપદ્દ્રૌણિઃ પઞ્ચવિંશતિસાયકાન્ ॥

સપ્તભિસ્તુ શિતૈર્બાણૈઃ પૌરવં દ્રૌણિરાર્દયત્ । માલવં ત્રિભિરેકેન પાર્થં ષ઼ડ્ભિર્વૃકોદરમ્ ।

તતસ્તે વિવ્યધુઃ સર્વે દ્રૌણિં રાજન્મહારથાઃ ।
યુગપચ્ચ પૃથક્ચૈવ રુક્મપુઙ્ખૈઃ શિલાશિતૈઃ ॥

યુવરાજશ્ચ વિંશત્યા દ્રૌણિં વિવ્યાધ પત્રિભિઃ ।
પાર્થશ્ચ પુનરષ્ટાભિસ્તથા સર્વે ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ ॥

તતોઽર્જુનં ષડ્ભિરથાજઘાન દ્રૌણાયનિર્દશભિર્વાસુદેવમ્ ।
ભીમં દશાર્ધૈર્યુવારજં ચતુર્ભિ- ર્દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યાં માલવં પૌરવં ચ ॥

સૂતં વિદ્વ્વાઃ ભીમસેનસ્ય ષડ્ભિ-- ર્દ્વાભ્યાં વિદ્વ્વા કાર્મુકં ચ ધ્વજં ચ ।
પુનઃ પાર્થં શરવર્ષેણ વિદ્વ્વા દ્રૌણિર્ઘોરં સિંહનાદં નનાદ ॥

તસ્યાસ્યતસ્તાન્નિશિતાન્પીતધારા-- ન્દ્રૌણેઃ શરાન્પૃષ્ઠતશ્ચાગ્રતશ્ચ ।
ધરા વિયદ્દ્યૌઃ પ્રદિશો દિશશ્ચ ચ્છન્ના બાણૈરભવન્ધોરરૂપૈઃ ॥

આસન્નસ્ય સ્વરથં તીવ્રતેજાઃ સુદર્શનસ્યેન્દ્રકેતુપ્રકાશૌ ।
ભુજૌ શિરશ્ચેન્દ્રસમાનવીર્ય-- સ્ત્રિભિઃ શરૈર્યુગપત્સઞ્ચકર્ત ॥

સ પૌરવં રથશક્ત્યા નિહત્ય ચ્છિત્ત્વા રથં તિલશશ્ચાસ્ય બાણૈઃ ।
છિત્ત્વા ચ બાહૂ વરચન્દનાક્તૌ ભલ્લેન કાયાચ્છિર ઉચ્ચકર્ત ॥

યુવાનમિન્દીવરદામવર્ણં ચેદિપ્રભું યુવરાજં પ્રસહ્ય ।
બાણૈસ્ત્વરાવાઞ્જ્વલિતાગ્નિકલ્પૈ-- ર્વિદ્વ્વા પ્રાદાન્મૃત્યેવ સાશ્વસૂતમ્ ॥

[*માલવં પૌરવં ચૈવ યુવરાજં ચ ચેદિપમ્ । દૃષ્ટ્વા સમક્ષં નિહતં દ્રોણપુત્રોણ પાણ્ડવઃ ।
ભીમસેનો મહાબાહુઃ ક્રોધમાહારયત્પરમ્ ॥

તતઃ શરશતૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ સઙ્ક્રુદ્ધાશીવિષોપમૈઃ ।
છાદયામાસ સમરે દ્રોણપુત્રં પરન્તપઃ ॥

તતો દ્રૌણિર્મહાતેજાઃ શરવર્ષં નિહત્ય તમ્ ।
વિવ્યાધ નિશિતૈર્બાણૈર્ભીમસેનમમર્ષણઃ ॥

તતો ભીમો મહાબાહુદ્રૌણેર્યુધિ મહાબલઃ ।
ક્ષુરપ્રેણ ધનુશ્છિત્ત્વા દ્રૌણિં વિવ્યાધ પત્રિણા ॥

તદપાસ્ય ધનુશ્છિન્નં દ્રોણપુત્રો મહામનાઃ ।
અન્યત્કાર્મુકમાદાય ભીમં વિવ્યાધ પત્રિભિઃ ॥

તૌ દ્રૌણિભીમૌ સમરે પરાક્રાન્તૌ મહાબલૌ ।
અવર્ષતાં શરવર્ષં વૃષ્ટિમન્તાવિવામ્બુદૌ ॥

ભીમનામાઙ્કિતા બાણાઃ સ્વર્ણપુઙ્ખાઃ શિલાશિતાઃ ।
દ્રૌણિં સઞ્છાદયામાસુર્ઘનૌઘા ઇવ ભાસ્કરમ્ ॥

તથૈવ દ્રૌણિનિર્મુક્તૈર્ભીમઃ સન્નતપર્વભિઃ ।
અવાકીર્યત સ ક્ષિપ્રં શરૈઃ શતસહસ્રશઃ ॥

સ ચ્છાદ્યમાનઃ સમરે દ્રૌણિના રણશાલિના ।
ન વિવ્યથે મહારાજ તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥

તતો ભીમો મહાબાહુઃ કાર્તસ્વરવિભૂષિતાન્ ।
નારાચાન્દશ સમ્પ્રૈષીદ્યમદણ્ડનિભાઞ્છિતાન્ ॥

તે જત્રુદેશમાસાદ્ય દ્રોણપુત્રસ્ય મારિષ ।
નિર્ભિદ્ય વિવિશુસ્તૂર્ણં વલ્મીકમિવ પન્નગાઃ ॥

સોઽતિવિદ્ધો ભૃશં દ્રૌણિઃ પાણ્ડવેન મહાત્મના ।
ધ્વજયષ્ટિં સમાસાદ્ય ન્યમીલયત લોચને ॥

સ મુહૂર્તાત્પુનઃ સઞ્જ્ઞાં લબ્ધ્વા દ્રૌણિર્નરાધિપ ।
ક્રોધં પરમમાતસ્થૌ સમરે રુધિરોક્ષિતઃ ॥

દૃઢં સોઽભિહતસ્તેન પાણ્ડવેન મહાત્મના ।
વેગં ચક્રે મહાબાહુર્ભીમસેનરથં પ્રતિ ॥

તત આકર્ણપૂર્ણાનાં શરાણાં તિગ્મતેજસામ્ ।
શતમાશીવિષાભાનાં પ્રેષયામાસ ભારત ॥

ભીમોઽપિ સમરશ્લાઘી તસ્ય વીર્યમચિન્તયત્ ।
તૂર્ણં પ્રાસૃજદુગ્રાણિ શરવર્ષાણિ પાણ્ડવઃ ॥

તતો દ્રૌણિર્મહારાજ ચ્છિત્ત્વાઽસ્ય વિશિખૈર્ધનુઃ ।
આજઘાનોરસિ ક્રુદ્ધઃ પાણ્ડવં નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

તતોઽન્યદ્ધનુરાદાય ભીમસેનો હ્યમર્ષણઃ ।
વિવ્યાધ નિશિતૈર્બાણૈર્દ્રૌણિં પઞ્ચભિરાહવે ॥

જીમૂતાવિવ ઘર્માન્તે તૌ શરૌઘપ્રવર્ષિણૌ ।
અન્યોન્યક્રોધતામ્રાક્ષૌ છાદયામાસતુર્યુધિ ॥

તલશબ્દૈસ્તતો ઘોરૈસ્ત્રાસયન્તૌ પરસ્પરમ્ ।
અયુધ્યેતાં સુસંરબ્ધૌ કૃતપ્રતિકૃતૈષિણૌ ॥

તતો વિષ્ફાર્ય સુમહચ્ચાપં રુક્મવિભૂષિતમ્ । ભીમં પ્રૈક્ષત સ દ્રૌણિઃ શરાનસ્યન્તમન્તિકાત્ ।
શરદ્યહર્મધ્યગતો દ્રીપ્તાર્ચિરિવ ભાસ્કરઃ ॥

આદદનાસ્ય વિશિખાન્સન્દધાનસ્ય ચાશુગાન્ ।
વિકર્ષતો મુઞ્ચતશ્ચ નાન્તરં દદૃશુર્જનાઃ ॥

અલાતચક્રપ્રતિમં તસ્ય મણ્ડલમાયુધમ્ ।
દ્રૌણેરાસીન્મહારાજ બાણાન્વિસૃજતસ્તદા ॥

ધનુશ્ચ્યુતાઃ શરાસ્તસ્ય શતશોઽથ સહસ્રશઃ ।
આકાશે પ્રત્યદૃશ્યન્ત શલભાનામિવાયતીઃ ॥

તે તુ દ્રૌણિવિનિર્મુક્તાઃ શરા હેમવિભૂષિતાઃ ।
અજસ્રમન્વકીર્યન્ત ઘોરા ભીમરથં પ્રતિ ॥

તત્રાદ્ભુતકમપશ્યામ ભીમસેનસ્ય વિક્રમમ્ ।
બલં વીર્યં પ્રભાવં ચ વ્યવસાયં ચ ભારત ॥

તાં સ મેઘાદિવોદ્ભૂતાં બાણવૃષ્ટિં સમન્તતઃ ।
જલવૃષ્ટિં મહાઘોરાં તપાન્ત ઇવ ચિન્તયન્ ॥

દ્રોણપુત્રવધપ્રેપ્સુર્ભીમો ભીમપરાક્રમઃ ।
અમુઞ્ચચ્છરવર્ષાણિ પ્રાવૃષીવ બલાહકઃ ॥

તદ્રુક્મપૃષ્ટં ભીમસ્ય ધનુર્ઘારં મહારણે ।
વિકૃષ્યમાણં વિબભૌ શક્રચાપમિવાપરમ્ ॥

તસ્માચ્છરાઃ પ્રાદુરાસઞ્છતશોઽથ સહસ્રશઃ ।
સઞ્છાદયન્તઃ સમરે દ્રૌણિમાહવશોભિનમ્ ॥

તયોર્વિસૃજતોરેવં શરજાલાનિ મારિષ ।
વાયુરપ્યન્તરા રાજન્નાશક્નોત્પ્રતિસર્પિતુમ્ ॥

તથા દ્રૌણિર્મહારાજ શરાન્હેમવિભૂષિતાન્ ।
તૈલધૌતાન્પ્રસન્નાગ્રાન્પ્રાહિણોદ્વધકાઙ્ક્ષયા ॥

તાનન્તરિક્ષે વિશિખૈસ્ત્રિધૈકૈકમશાતયત્ વિશેષયન્દ્રોણસુતં તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ચાબ્રવીત્ ॥

પુનશ્ચ શરવર્ષાણિ ઘોરાણ્યુગ્રાણિ પાણ્ડવઃ ।
વ્યસૃજદ્બલવાનક્રુદ્ધો દ્રોણપુત્રવધેપ્સયા ॥

તતોઽસ્ત્રમાયયા તૂર્ણં શરવૃષ્ટિં નિવાર્ય તામ્ । ધનુશ્ચિચ્છેદ ભીમસ્ય દ્રોણપુત્રો મહાસ્ત્રવિત્ ।
શરૈશ્ચૈનં સુબહુભિઃ ક્રુદ્ધઃ સઙ્ખ્યે પરાભિનત્ ॥

સ છિન્નધન્વા બલવાન્રથશક્તિં સુદારુણામ્ ॥
વેગેનાવિધ્ય ચિક્ષેપ દ્રોણપુત્રરથં પ્રતિ ॥

તામાપતન્તીં સહસા મહોલ્કાભાં શિતૈઃ શરૈઃ ।
ચિચ્છેદ સમરે દ્રૌણિર્દર્શયન્પાણિલાઘવમ્ ॥

એતસ્મિન્નન્તરે ભીમો દૃઢમાદાય કાર્મુકમ્ ।
દ્રૌણિં વિવ્યાધ વિશિખૈઃ સ્મયમાનો વૃકોદરઃ ॥

તતો દ્રૌણિર્મહારાજ ભીમસેનસ્ય સારથિમ્ ।
લલાટે દારયામાસ શરેણાનતપર્વણા ॥

સોઽતિવિદ્ધો બલવતા દ્રોણપુત્રેણ સારથિઃ ।
વ્યામોહમગમદ્રાજન્રશ્મીનુત્સૃજ્ય વાજિનાં ॥

તતોઽશ્વાઃ પ્રાદ્રવંસ્તૂર્ણં મોહિતે રથસારથૌ ।
ભીમસેનસ્ય રાજેનદ્ર્ પશ્યતાં સર્વધન્વિનામ્ ॥

તં દૃષ્ટ્વા પ્રદ્રુતૈરશ્વૈરપકૃષ્ટં રણાજિરાત્ ।
દધ્મૌ પ્રમુદિતઃ શઙ્ખં બૃહન્તમપરાજિતઃ ॥

તતઃ સર્વે ચ પાઞ્ચાલા ભીમસેનશ્ચ પાણ઼્ડવઃ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નરથં ત્યક્ત્વા ભીતાઃ સમ્પ્રાદ્રવન્દિશઃ ॥

તાન્પ્રભગ્નાંસ્તતો દ્રૌણિઃ પૃષ્ઠતો વિકિરઞ્શરાન્ ।
અભ્યવર્તત વેગેન કાલયન્પાણ્ડુવાહિનીમ્ ॥

તે વધ્યમાનાઃ સમરે દ્રોણપુત્રેણ પાર્થિવાઃ ।
દ્રોણપુત્રભયાદ્રાજન્દિશઃ સર્વાશ્ચ ભેજિરે ॥