મહાભારત · અધ્યાય 7.19

દૃષ્ટા તુ સન્નિવૃત્તાંસ્તાન્સંશપ્તકગણાન્પુનઃ ।
વાસુદેવં મહાત્માનમર્જુનઃ સમભાષત ॥

ચોદયાશ્વાન્હૃષીકેશ સંશપ્તકગણાન્પ્રતિ ।
નૈતે હાસ્યન્તિ સઙ્ગ્રામં જીવન્ત ઇતિ મે મતિઃ ॥

પશ્ય મેઽસ્ત્રબલં ઘોરં બાહ્વોરિષ્વસનસ્ય ચ ।
અદ્યૈતાન્પાતયિષ્યામિ ક્રુદ્ધો રુદ્રઃ પશૂનિવ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તતઃ કૃષ્ણઃ સ્મિતં કૃત્વા પ્રતિનન્દ્ય શિવેન તમ્ ।
પ્રાવેશયત દુર્ધર્ષો યત્રયત્રૈચ્છદર્જુનઃ ॥

સ રથો ભ્રાજતેઽત્યર્થમુહ્યમાનો રણે તદા ।
ઉહ્યમાનમિવાકાશે વિમાનં પાણ્ડુરૈર્હયૈઃ ॥

મણ્ડલાનિ તતશ્ચક્રે ગતપ્રત્યાગતાનિ ચે ।
યથા શક્રરથો રાજન્યુદ્ધે દેવાસુરે પુરા ॥

અથ નારાયણાઃ ક્રુદ્ધા વિવિધાયુધપાણયઃ ।
છાદયન્તઃ શરવ્રાતૈઃ પરિવવ્રુર્ધનઞ્જયમ્ ॥

અદૃશ્યં ચ મુહૂર્તેન ચક્રુસ્તે ભરતર્ષભ ।
કૃષ્ણેન સહિતં યુદ્ધે કુન્તીપુત્રં ધનઞ્જયમ્ ॥

ક્રુદ્ધસ્તુ ફલ્ગુનઃ સઙ્ખ્યે દ્વિગુણીકૃતવિક્રમઃ ।
ગાણ્ડીવં ધનુરામૃજ્ય તૂર્ણં જગ્રાહ સંયુગે ॥

બદ્ધ્વા ચ ભ્રુકુટિં વક્ત્રે ક્રોધસ્ય પ્રતિલક્ષણમ્ ।
દેવદત્તં મહાશઙ્ખં પૂરયામાસ પાણ્ડવઃ ॥

અથાસ્ત્રમરિસઙ્ઘઘ્નં ત્વાષ્ટ્રમભ્યસ્યદર્જુનઃ ।
તતો રૂપસહસ્રાણિ પ્રાદુરાસન્પૃથક્પૃથક્ ॥

અર્જુનપ્રતિરૂપૈસ્તૈર્નાનારૂપૈર્વિમોહિતાઃ ।
અન્યોન્યેનાર્જુનં મત્વા સ્વમાત્માનં ચ જઘ્નિરે ॥

અયમર્જુનોઽયં ગોવિન્દ ઇમૌ પાણ્ડવયાદવૌ ।
ઇતિ બ્રુવાણાઃ સમ્મૂઢા જઘ્નુરન્યોન્યમાહવે ॥

અન્યોન્યં સમરે જઘ્નુસ્તાવકા ભરતર્ષભ ।
મોહિતાઃ પરમાસ્ત્રેણ ક્ષયં જગ્મુઃ પરસ્પરમ્ ॥

રુધિરોક્ષિતગાત્રાસ્તે પ્રેક્ષમાણઃ પરસ્પરમ્ ।
અશોભન્ત રણે યોધાઃ પુષ્પિતા ઇવ કિંશુકાઃ ॥

રુધિરોત્પીડનાસ્તે તુ રુધિરેણ સમુક્ષિતાઃ ।
ચન્દનસ્ય રસેનેવ વ્યભ્રાજન્ત રણાજિરે ॥

તતઃ પ્રસહ્ય બીભત્સુર્વ્યાક્ષિપદ્ગાણ્ડિવં ધનુઃ ।
ન્યહનત્તાઞ્છરૈસ્તીક્ષ્ણૈસ્તમઃ સૂર્ય ઇવાંશુભિઃ ॥

હતાવશિષ્ટાસ્તે ભૂયઃ પરિવાર્ય ધનઞ્જયમ્ ।
સાશ્વધ્વજરથં ચક્રુરદૃશ્યં શરવૃષ્ટિભિઃ ॥

તતઃ શરસહસ્રાણિ તૈર્વિમુક્તાનિ ભસ્મસાત્ ।
કૃત્વા તદસ્ત્રં તાન્વીરાનનયદ્યમસાદનમ્ ॥

અથ પ્રહસ્ય બીભત્સુર્લલિત્થાન્માલવાનપિ ।
માવેલ્લકાંસ્ત્રિગર્તાંશ્ચ યૌધેયાંશ્ચાર્દયચ્છરૈઃ ॥

તે હન્યમાના વીરેણ ક્ષત્રિયાઃ કાલચોદિતાઃ ।
વ્યસૃજઞ્છરજાલાનિ પાર્થે નાનાવિધાનિ ચ ॥

ન ધ્વજો નાર્જુનસ્તત્ર ન રથો ન ચ કેશવઃ ।
પ્રત્યદૃશ્યત ઘોરેણ શરવર્ષેણ સંવૃતઃ ॥

તતસ્તે લબ્ધલક્ષત્વાદન્યોન્યમભિચુક્રુશુઃ ।
હતૌ કૃષ્ણાવિતિ પ્રીત્યા વાસાંસ્યાદુધુવુસ્તદા ॥

ભેરીમૃદઙ્ગશઙ્ખાંશ્ચ દધ્મુર્વીરાઃ સહસ્રશઃ ।
સિંહનાદરવાંશ્ચોગ્રાંશ્ચક્રિરે તત્ર મારિષ ॥

તતઃ પ્રસિષ્વિદે કૃષ્ણઃ ખિન્નશ્ચાર્જુનમબ્રવીત્ ।
ક્વાસિ પાર્થ ન પશ્યામિ કચ્ચિજ્જીવસિ શત્રુહન્ ॥

તસ્ય તદ્ભાષિતં શ્રુત્વા ત્વરમાણો ધનઞ્જયઃ ।
વાયવ્યાસ્ત્રેણ તૈરસ્તાં શરવૃષ્ટિમપાહરત્ ॥

તતઃ સંશપ્તકવ્રાતાન્સાશ્વદ્વિપરથાયુધાન્ ।
ઉવાહ ભગવાન્વાયુઃ શુષ્કપર્મચયાનિવ ॥

ઉહ્યમાનાસ્તુ તે રાજન્બહ્વશોભન્ત વાયુના ।
પ્રડીનાઃ પક્ષિણઃ કાલે વૃક્ષેભ્ય ઇવ મારિષ ॥

તાંસ્તથા વ્યાકુલીકૃત્ય ત્વરમાણો ધનઞ્જયઃ ।
જઘાન નિશિતૈર્બાણૈઃ સહસ્રાણિ શતાનિ ચ ॥

શિરાંસિ ભલ્લૈરહરદ્બાહૂનપિ ચ સાયુધાન્ ।
હસ્તિહસ્તોપમાંશ્ચોરૂઞ્શરૈરુર્વ્યામપાતયત્ ॥

પૃષ્ઠચ્છિન્નાન્વિચરણાન્વિમસ્તકદૃગઙ્ગુલીન્ ।
નાનાઙ્ગાવયવૈર્હીનાંશ્ચકારારીન્ધનઞ્જયઃ ॥

ગન્ધર્વનગરાકારાન્વિધિવત્કલ્પિતાન્રથાન્ ।
શરૈર્વિશકલીકુર્વંશ્ચક્રે વ્યશ્વરથદ્વિપાન્ ॥

મુણ્ડતાલવનાનીવ તત્રતત્ર ચકાશિરે ।
છિન્ના રથધ્વજવ્રાતાઃ કેચિત્તત્ર ક્વચિત્ક્વચિત્ ॥

સોત્તરાયુધિનો નાગાઃ સપતાકાઙ્કુશધ્વજાઃ ।
પેતુઃ શક્રાશનિહતા દ્રુમવન્ત ઇવાચલાઃ ॥

ચામરાપીડકવચાઃ સ્રસ્તાન્ત્રનયનાસ્તથા ।
સારોહાસ્તુરગાઃ પેતુઃ પાર્તબાણહતાઃ ક્ષિતૌ ॥

વિપ્રવિદ્ધાસિનારાચાશ્છિન્નવર્મર્ષ્ટિશક્તયઃ ।
પત્તયશ્ચિન્નવર્માણઃ કૃપણાઃ શેરતે હતાઃ ॥

તૈર્હતૈર્હન્યમાનૈશ્ચ પતદ્ભિઃ પતિતૈરપિ ।
ભ્રમદ્ભિર્નિષ્ટનદ્ભિશ્ચ ક્રૂરમાયોધનં બભૌ ॥

રજશ્ચ ચાપ્યભવદ્દુર્ગા કબન્ધશતસઙ્કુલા ॥ તદ્બભૌ રૌદ્રબીભત્સં બીભત્સોર્યાનમાહવે ।

આક્રીડમિવ રુદ્રસ્ય ઘ્નતઃ કાલાત્યયે પશૂન્ ॥ કતે વધ્યમાનાઃ પાર્થેન વ્યાકુલાશ્વરથદ્વિપાઃ ।

તમેવાભિમુખાઃ ક્ષીણાઃ શક્રસ્યાતિથિતાં ગતાઃ ॥ સા ભૂમીર્ભરતશ્રેષ્ઠ નિહતૈસ્તૈર્મહારથૈઃ ।

આસ્તીર્ણા સમ્બભૌ સર્વા પ્રેતીભૂતૈઃ સમન્તતઃ ॥ એતસ્મિન્નન્તરે ચૈવ પ્રમત્તે સવ્યસાચિનિ ।

વ્યૂઢાનીકસ્તતો દ્રોણો યુધિષ્ઠિરમુપાદ્રવત્ ॥ તં પ્રત્યગૃહ્ણંસ્ત્વરિતા વ્યૂઢાનીકાઃ પ્રહારિણઃ ।

યુધિષ્ઠિરં પરીપ્સન્તસ્તદાસીત્તુમુલં મહત્ ॥