મહાભારત · અધ્યાય 7.18
તતઃ સંશપ્તકા રાજન્સમે દેશે વ્યવસ્થિતાઃ ।
વ્યૂઢાનીકૈ રથૈરેવ ચન્દ્રાર્ધાખ્યૈર્મુદા યુતાઃ ॥
તે કિરીટિનમાયાન્તં દૃષ્ટ્વા હર્ષેણ મારિષ । અતીવ સમ્પ્રહૃષ્ટાસ્તે હ્યુપલક્ષ્ય ધનઞ્જયમ્ ।
ઉદક્રોશન્નરવ્યાઘ્રાઃ શબ્દેન મહતા તદા ॥
સ દિશઃ પ્રદિશઃ સર્વા નભશ્ચૈવ સમાવૃણોત્ ।
આવૃતત્વાચ લોકસ્ય નાસીત્તત્ર પ્રતિસ્વનઃ ॥
સોઽતીવ સમ્પ્રહૃષ્ટાંસ્તાનુપલભ્ય ધનઞ્જયઃ ।
કિઞ્ચિદભ્યુત્સ્મયન્કૃષ્ણમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥
દેવકીપુત્ર પશ્યેમાન્મુમૂર્ષૂનદ્ય સંયુગે ।
ભ્રાતૄંસ્ત્રૈગર્તકાનેતાન્રોદિતવ્યે પ્રહર્ષિતાન્ ॥
અથવા હર્ષકાલોઽયં ત્રૈગર્તાનામસંશયમ્ । કુનરૈર્દુરવાપાન્હિ લોકાન્પ્રાપ્સ્યન્તિ સંયુગે ।
મયા હતા હિં સઙ્ગ્રામે લોકાન્પ્રાપ્સ્યન્તિ પુષ્કલાન્ એવમુક્ત્વા મહાબાહુર્હૃષીકેશં તતોઽર્જુનઃ । આસસાદ રણે વ્યૂઢાં ત્રિગર્તાનામનીકિનીમ્ ॥
સ દેવદત્તમાદાય શઙ્ખં હેમપરિષ્કૃતમ્ ।
દધ્મૌ વેગેન મહતા ઘોષેણાપૂરયન્દિશઃ ॥
તેન શબ્દેન વિત્રસ્તા સંશપ્તકવરૂથિની ।
વિચેષ્ટાઽવસ્થિતા સઙ્ખ્યે હ્યશ્મસારમયી યથા ॥
સા સેના ભરતશ્રેષ્ઠ નિશ્ચેષ્ટા શુશુભે તદા ।
ચિત્રે પટે યથા ન્યસ્તા કુશલૈઃ શિલ્પિભિર્નરૈઃ ॥
સ્વનેન તેન સૈન્યાનાં દિવમાવૃણ્વતા તદા । સસ્વના પૃથિવી સર્વા તથૈવ ચ મહોદધિઃ ।
સ્વનેન તેન સૈન્યાનાં કર્ણાસ્તુ બધિરીકૃતાઃ ॥
વાહાસ્તેષાં વિવૃત્તાક્ષાઃ સ્તબ્ધકર્ણશિરોધરાઃ । વિષ્ટબ્ધચરણા મૂત્રં રુધિરં ચ પ્રસુસ્રુવુઃ ।
તતો વ્યુપારમચ્છબ્દઃ પ્રહૃષ્ટાસ્તે તતોઽભવન્ ॥
ઉપલભ્ય તતઃ સઞ્જ્ઞામવસ્થાપ્ય ચ વાહિનીમ્ ।
યુગપત્પાણ્ડુપુત્રાય ચિક્ષિપુઃ કઙ્કપત્રિણઃ ॥
તાનર્જુનઃ સહસ્રાણિ દશપઞ્ચભિરાશુગૈઃ ।
અનાગતાનેવ શરૈશ્ચિચ્છેદાશુ પરાક્રમી ॥
તતો‘ર્જુનં શિતૈર્બાણૈર્દશભિર્દશભિઃ પુનઃ ।
પ્રાવિધ્યન્ત તતઃ પાર્થસ્તાનવિધ્યત્ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ ॥
એકૈકસ્તુ તતઃ પાર્થં રાજન્વિવ્યાધ પઞ્ચભિઃ ।
સ ચ તાન્પ્રતિવિવ્યાધ દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યાં પરાક્રમી ॥
ભૂય એવ તુ સઙ્ક્રુદ્ધાસ્ત્વર્જુનં સહકેશવમ્ ।
આપૂરયઞ્શરૈસ્તીક્ષ્ણૈસ્તટાકમિવ વૃષ્ટિભિઃ ॥
તતઃ શરસહસ્રાણિ પ્રાપતન્નર્જુનં પ્રતિ ।
ભ્રમરાણામિવ વ્રાતાઃ ફુલ્લં દ્રુમગણં વને ॥
તતઃ સુબાહુસ્ત્રિંશદ્ભિરદ્રિસારમયૈઃ શરૈઃ ।
અવિધ્યદિષુભિર્ગાઢં કિરીટે સવ્યસાચિનમ્ ॥
તૈઃ કિરીટિ કિરીટસ્થૈર્હેમપુઙ્ખૈરજિહ્મગૈઃ ।
શાતકુમ્ભમયાપીડો બભૌ યૂપ ઇવોચ્છ્રિતઃ ॥
હસ્તાવાપં સુબાહોસ્તુ ભલ્લેન યુધિ પાણ્ડવઃ ।
ચિચ્છેદ તં ચૈવ પુનઃ શરવર્ષૈરવાકિરત્ ॥
તતઃ સુશર્મા દશભિઃ સુરથસ્તુ કિરીટિનમ્ ।
સુધર્મા સુધનુશ્ચૈવ સુબાહુશ્ચ સમાર્પયત્ ॥
તાંસ્તુ સર્વાન્પૃથગ્બાણૈર્વાનરપ્રવરધ્વજઃ ।
પ્રત્યવિધ્યદ્ધ્વજાંશ્ચૈષાં ભલ્લૈશ્ચિચ્છેદ સાયકાન્ ॥
સુધન્વનો ધનુશ્છિત્ત્વા હયાંશ્ચાસ્યાવધીચ્છરૈઃ ।
અથાસ્ય સશિરસ્ત્રાણં શિરઃ કાયાદપાતયત્ ॥
જહાર પાર્થઃ સૈન્યેષુ સહસ્રે દ્વે ચ યોધિનામ્ ।
તસ્મિન્નિપતિતે વીરે ત્રસ્તાસ્તસ્ય પદાનુગાઃ ॥
ભૂયિષ્ઠં પ્રતિરુદ્ધા યે હતૈર્યોધૈર્યશસ્વિનઃ ।
વ્યદ્રવન્ત ભયાદ્ભીતા યત્ર દૌર્યોધનં બલમ્ ॥
તતો જઘાનં સઙ્ક્રુદ્ધો વાસવિસ્તાં મહાચમૂમ્ ।
શરજાલૈરવિચ્છિન્નૈસ્તમઃ સૂર્ય ઇવાંશુભિઃ ॥
તતો ભગ્ને બલે તસ્મિન્વિપ્રલીને સમન્તતઃ ।
સવ્યસાચિનિ સઙ્ક્રુદ્વે ત્રૈગર્તાન્ભયમાવિશત્ ॥
તે વધ્યમાનાઃ પાર્થેન શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ।
અમુહ્યંસ્તત્રતત્રૈવ ત્રસ્તા મૃગગણા ઇવ ॥
તતસ્ત્રિગર્તરાટ્ ક્રુદ્ધસ્તાનુવાચ મહારથાન્ ।
અલં દ્રુતેન વઃ શૂરા ન ભયં કર્તુમર્હથ ॥
શપ્ત્વાઽથ શપથાન્ઘોરાન્સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ । ગત્વા દૌર્યોધનં સૈન્યં કિં વૈ વક્ષ્યથ મુખ્યશઃ ।
નાવહાસ્યાઃ કથં લોકે કર્મણાઽનેન સંયુગે ।
ભવેમ સહિતાઃ સર્વે નિવર્તધ્વં યથાબલમ્ ॥
એવમુક્તાસ્તુ તે રાજન્નુદક્રોશન્મુહુર્મુહુઃ ।
શઙ્ખાંશ્ચ દધ્મિરે વીરા હર્ષયન્તઃ પરસ્પરમ્ ॥
તતસ્તે સન્ન્યવર્તન્તં સંશપ્તકગણાઃ પુનઃ ।
નારાયણાશ્ચ ગોપાલા મૃત્યું કૃત્વાઽનિવર્તનમ્ ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0