મહાભારત · અધ્યાય 7.181

તસ્મિન્હતે મહામાયે મહાતેજસિ રાક્ષસે ।
અમર્ષિતાઃ પાણ્ડવેયાઃ કિમકુર્વન્મહારણે ॥

મર્દિતાશ્ચ ભૃશં યુદ્ધે કિમકુર્વન્ત સઞ્જય ॥

યે ચ તેઽભ્યદ્રવન્દ્રોણં વ્યૂઢાનીકં પ્રહારિણઃ ।
સૃઞ્જયાઃ સહ પાઞ્ચાલૈસ્તેઽરુર્વન્કિં મહારણે ॥

સૌમદત્તિવધાદ્દ્રોણમાયત્તં સૈન્ધવસ્ય ચ ।
અમર્ષાજ્જીવિતં ત્યક્ત્વા ગાહમાનં વરૂથિનીમ્ ॥

જૃમ્ભમાણમિવ વ્યાઘ્રં વ્યાત્તાનનમિવાન્તકમ્ ।
કથં પ્રત્યુદ્યયુર્દ્રોણમજય્યં કુરુસૃઞ્જયાઃ ॥

આચાર્યં યે ચ રક્ષન્તિ દુર્યોધનપુરોગમાઃ ।
દ્રૌણિકર્ણકૃપાસ્તાત તે હ્યકુર્વન્કિમાહવે ॥

ભારદ્વાજં જિઘાંસન્તૌ સવ્યસાચિવૃકોદરૌ ।
આર્ચ્છતાં મામકાન્યુદ્ધે કથં સઞ્જય શંસ મે ॥

સિન્ધુરાજવધેનેમે ઘટોત્કચવધેન તે ।
અમર્ષિતાશ્ચ સઙ્ક્રુદ્ધા રણં ચક્રુઃ કથં યુધિ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

હૈડિમ્બિં નિહતં દૃષ્ટ્વા વિશીર્ણમિવ પર્વતમ્ ।
બભૂવુઃ પાણ્ડવાઃ સર્વે શોકબાષ્પાકુલેક્ષણાઃ ॥

વાસુદેવસ્તુ હર્ષેણ મહતાઽભિપરિપ્લુતઃ ।
નનાદ સિંહવન્નાદં વ્યથયન્નિવ ભારત ॥

હતં ઘટોત્કચં જ્ઞાત્વા વાસુદેવઃ પ્રતાપવાન્ ।
વિનદ્ય ચ મહાનાદં પર્યષ્વજત ફલ્ગુનમ્ ॥

સ વિનદ્ય મહાનાદમભીશૂન્સન્નિયમ્ય ચ ।
નનર્ત હર્ષસંવીતો વાતોદ્ધૂત ઇવ દ્રુમઃ ॥

તતઃ પરિષ્વજ્ય પુનઃ પાર્થમાસ્ફોટ્ય ચાસકૃત્ ।
રથોપસ્થગતો ધીમાન્પ્રાણદત્પુનરચ્યુતઃ ॥

પ્રહૃષ્ટમનસં જ્ઞાત્વા વાસુદેવં મહાબલઃ ।
અર્જુનોઽથાબ્રવીદ્રાજન્નાતિહૃષ્ટમના ઇવ ॥

અતિહર્ષોઽયમસ્થાને તવાદ્ય મધુસૂદન ।
શોકસ્થાને તુ સમ્પ્રાપ્તે હૈડિમ્બસ્ય વધેન તુ ॥

વિમુખાનીહ સૈન્યાનિ હતં દૃષ્ટ્વા ઘટોત્કચમ્ ।
વયં ચ ભૃશમુદ્વિગ્ના હેડિમ્બેસ્તુ નિપાતનાત્ ॥

નૈતત્કારણમલ્પં હિ ભવિષ્યતિ જનાર્દન ।
તદદ્ય શંસ મે પૃષ્ટઃ સત્યં સત્યવતાં વર ॥

યદ્યેતન્ન રહસ્યં તે વક્તુમર્હસ્યરિન્દમ ।
ધૈર્યસ્ય વિકૃતિં બ્રૂહિ ત્વમદ્ય મધુસૂદન ॥

સમુદ્રસ્યેવ સંશોષં મેરોરિવ વિસર્પણમ્ ।
તથૈતદદ્ય મન્યેઽહં તવ કર્મ જનાર્દન ॥
વાસુદેવ ઉવાચ ।

અતિહર્ષમિમં પ્રાપ્તં શૃણુ મે ત્વં ધનઞ્જય ।
અતીવ મનસઃ સદ્યઃ પ્રસાદકરમુત્તમમ્ ॥

શક્તિં ઘટોત્કચેનેમાં વ્યંસયિત્વા મહાદ્યુતે ।
કર્ણં નિહતમેવાજૌ વિદ્ધિ સદ્યો ધનઞ્જય ॥

શક્તિહસ્તં પુનઃ કર્ણં કો લોકેઽસ્તિ પુમાનિહ ।
ય એનમભિતસ્તિષ્ઠેત્કાર્તિકેયમિવાહવે ॥

દિષ્ટ્યાઽપનીતકવચો દિષ્ટ્યાઽપહૃતકુણ્ડલઃ ।
દિષ્ટ્યા સા વ્યંસિતા શક્તિરમોઘાઽસ્ય ઘટોત્કચે ॥

યદિ હિ સ્યાત્સકવચસ્તથૈવ સ્યાત્સકુણ્ડલઃ ।
સામરાનપિ લોકાંસ્ત્રીનેકઃ કર્ણો જયેદ્રણે ॥

વાસવો વા કુબેરો વા વરુણો વા જલેશ્વરઃ ।
યમો વા નોત્સહેત્કર્ણં રણે પ્રતિસમાસિતુમ્ ॥

ગાણ્ડીવમુદ્યમ્ય ભવાંશ્ચક્રં ચાહં સુદર્શનમ્ ।
ન શક્તૌ સ્વો રણે જેતું તથાયુક્તં નરર્ષભમ્ ॥

ત્વદ્ધિતાર્થં તુ શક્રેણ માયાપહૃતકુણ્ડલઃ ।
વિહીનકવચશ્ચાયં કૃતઃ પરપુરઞ્જયઃ ॥

ઉત્કૃત્ય કવચં યસ્માત્કુણ્ડલે વિમલે ચ તે ।
પ્રાદાચ્છક્રાય વૈ કર્ણસ્તસ્માદ્વૈકર્તનઃ સ્મૃતઃ ॥

આશિવિષ ઇવ ક્રુદ્વઃ સ્તમ્ભિતો મન્ત્રતેજસા ।
તથાઽદ્ય ભાતિ કર્ણો મે શાન્તજ્વાલ ઇવાનલઃ ॥

યદાપ્રભૃતિ કર્ણાય શક્તિર્દત્તા મહાત્મના ।
વાસવેન મહાબાહો ક્ષિપ્તા યાઽસૌ ઘટત્કચે ॥

કુણ્ડલાભ્યાં નિમાયાથ દિવ્યેન કવચેન ચ ।
તાં પ્રાપ્યામન્યત વૃષા સતતં ત્વાં હતં રણે ॥

એવં ગતોઽપિ શક્યોઽયં હતું નાન્યેન કેનચિત્ ।
ઋતે ત્વાં પુરુષવ્યાઘ્ર શપે સત્યેન ચાનઘ ॥

બ્રહ્મણ્યઃ સત્યવાદી ચ સપસ્વી નિયતવ્રતઃ ।
રિપુષ્વપિ દયાવાંશ્ચ તસ્માત્કર્ણો વૃષા સ્મૃતઃ ॥

યુદ્ધશૌણ્ડો મહાબાહુર્નિત્યોદ્યતશરાસનઃ । કેસરીવ વને નર્દન્મત્તમાતઙ્ગયૂથપાન્ ।
વિમર્દન્રથશાર્દૂલાન્રાજતે રણમૂર્ધનિxxx ॥

મધ્યન્ગત ઇવાદિત્યો યો ન શક્યો નિરીક્ષિતુમ્ ।
ત્વદીયૈઃ પુરુષવ્યાઘ્ર યોધમુખ્યૈર્મહાત્સભિઃ ॥

શરજાલસહસ્રાંશુઃ શરદીવ દિxxxx ॥

તપાન્તે જલદો યદ્વચ્છરધારાઃ ક્ષરન્મુહુઃ ।
દિવ્યાસ્ત્રજલદઃ કર્ણઃ પર્જન્ય ઇવ વૃષ્ટિમાન્ ॥

ત્રિદશૈરપિ ચાસ્યદ્ભિઃ શરવર્ષં સમન્તતઃ ।
અશક્યસ્તદયં જેતું સ્રવદ્ભિર્માંસશોણિતમ્ ॥

કવચેન વિહીનશ્ચ કુણ્ડલાભ્યાં ચ પાણ્ડવ ।
સોઽદ્ય માનુષતાં પ્રાપ્તો વિમુક્તઃ શક્રદત્તયા ॥

એકો હિ યોગોઽસ્ય ભવેદ્વધાય ચ્છિદ્રે હ્યેનં સ્વપ્રમત્તઃ પ્રમત્તમ્ ।
કૃચ્છ્રં પ્રાપ્તં રથચક્રે વિમગ્ને હન્યાઃ પૂર્વં ત્વં તુ સઞ્જ્ઞાં વિચાર્ય ॥

ન હ્યુદ્યતાસ્ત્રં યુધિ હન્યાદજય્ય-- મપ્યેકવીરો બલભિત્સવજ્રઃ ॥

જરાસન્ધશ્ચેદિરાજો મહાત્મા મહાબાહુશ્ચૈકલવ્યો નિષાદઃ ।
એકૈકશો નિહતાઃ સર્વ એતે યોગૈસ્તૈસ્તૈસ્ત્વદ્ધિતાર્થં મયૈવ ॥

અથાપરે નિહતા રાક્ષસેન્દ્રા હિડિમ્બકિર્મીરબકપ્રધાનાઃ ।
અલાયુધઃ પરચક્રાવમર્દી ઘટોત્કચશ્ચોગ્રકર્મા તરસ્વી ॥