મહાભારત · અધ્યાય 7.17

તે સેને શિબિરં ગત્વા ન્યવિશેતાં વિશામ્પતે ।
યથાભાગં યથાન્યાયં યથાગુલ્મં ચ સર્વશઃ ॥

કૃત્વાઽવહારં સૈન્યાનાં દ્રોણઃ પરમદુર્મનાઃ ।
દુર્યોધનમભિપ્રેક્ષ્ય સવ્રીડમિદમબ્રવીત્ ॥

ઉક્તમેતન્મયા પૂર્વં ન તિષ્ઠતિ ધન્જયે ।
શક્યો ગ્રહીતું સઙ્ગ્રામે દેવૈરપિ યુધિષ્ઠિરઃ ॥

ઇતિ તદ્વઃ પ્રયતતાં કૃતં પાર્થેન સંયુગે ।
મા વિશઙ્કીર્વચો મહ્યમજેયૌ કૃષ્ણપાણ્ડવૌ ॥

અપનીતે તુ યોગેન કેનચિચ્છ્વેતવાહને ।
તત એષ્યતિ તે રાજન્વશમેષ યુધિષ્ઠિરઃ ॥

કશ્ચિદાહૂય તં સઙ્ખ્યે દેશમન્યં પ્રકર્ષતુ ।
તમજિત્વા ન કૌન્તેયો નિવર્તેત કથઞ્ચન ॥

એતસ્મિન્નન્તરે શૂન્યેધર્મરાજમહં નૃપ ।
ગ્રહીષ્યામિ ચમૂં ભિત્ત્વા ધૃષ્ટદ્યુમ્નસ્ય પશ્યતઃ ॥

અર્જુનેન પરિત્યક્તો ન ચેત્ત્રાસાત્પલાયતે ।
મામુપાયાન્તમાલોક્ય ગૃહીતં વિદ્ધિ પાણ્ડવમ્ ॥

એવં તેઽહં મહારાજ ધર્મપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્ ।
સમાનેષ્યામિ સગણં વશમદ્ય ન સંશયઃ ॥

યદિ તિષ્ઠતિ સઙ્ગ્રામે મુહૂર્તમપિ પાણ્ડવઃ ।
અથાપયાતિ સઙ્ગ્રામાદ્વિજયાત્તદ્વિશિષ્યતે ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

દ્રોણસ્ય તદ્વચઃ શ્રુત્વા ત્રિગર્તાધિપતિસ્તદા ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતો રાજન્નિદં વચનમબ્રવીત્ ॥

વયં વિનિકૃતા રાજન્સદા ગાણ્ડીવધન્વના ।
અનાગઃસ્વપિ ચાગસ્તત્કૃતમસ્માસુ તેન વૈ ॥

તે વયં સ્મરમાણાસ્તાન્વિનિકારાન્પૃથગ્વિધાન્ ।
ક્રોધાગ્નિના દહ્યમાના હ્યશેમહિ સદા નિશિ ॥

સ નો દિષ્ટ્યાઽસ્ત્રસમ્પન્નશ્ચક્ષુર્વિષયમાગતઃ ।
કર્તારઃ સ્મરયં કર્મ યચ્ચિકીર્ષામ હૃદ્ગતમ્ ॥

ભવતશ્ચ પ્રિયં યત્સ્યાદસ્માકં ચ યશસ્કરમ્ ।
વયમેનં હનિષ્યામો નિકૃષ્યાયોધનાદ્બહિઃ ॥

અદ્યાસ્ત્વનર્જુના ભૂમિરત્રિગર્તાઽવા પુનઃ ।
સત્યં તે પ્રતિજાનીમો નૈતન્મિથ્યા ભવિષ્યતિ ॥

એવં સત્યરથશ્ચોક્ત્વા સત્યવર્મા ચ ભારત ।
સત્યવ્રતશ્ચ સત્યેષુઃ સત્યકર્મા તથૈવ ચ ॥

સહિતા ભ્રાતરઃ પઞ્ચ રથાનામયુતેન ચ ।
ન્યવર્તન્ત મહારાજ કૃત્વા શપથમાહવે ॥

માલવાસ્તુણ્ડિકેરાશ્ચ રથાનામયુતૈસ્ત્રિભિઃ ।
સુશર્મા ચ નરવ્યાઘ્રસ્ત્રિગર્તઃ પ્રસ્થલાધિપઃ ॥

માવેલ્લકૈર્લલિત્થૈશ્ચ સહિતો મદ્રકૈરપિ ।
રથાનામયુતેનૈવ સોઽગમદ્ધાતૃભિઃ સહ ॥

નાનાજનપદેભ્યશ્ચ રથાનામયુતં પુનઃ ।
સમુત્થિતં વિશિષ્ટાનાં શપથાર્થમુપાગમત્ ॥

તતો જ્વલનમાનર્ચ્ય હુત્વા સર્વે પૃથક્પૃથક્ ।
જગૃહુઃ કુશચીરાણિ ચિત્રાણિ કવચાનિ ચ ॥

તે ચ બદ્ધતનુત્રાણા ઘૃતાક્તાઃ કુશચીરિણઃ ।
મૌર્વીમેખલિનો વીરાઃ સહસ્રશતદક્ષિણાઃ ॥

યજ્વાનઃ પુત્રિણો લોક્યાઃ કૃતકૃત્યાસ્તનુત્યજઃ ।
યોક્ષ્યમાણાસ્તદાઽત્માનં યશસા વિજયેન ચ ॥

બ્રહ્મચર્યુશ્રુતિમુખૈઃ ક્રતુભિશ્ચાપ્તદક્ષિણૈઃ ।
પ્રાપ્યાઁલ્લોકાન્સુયુદ્ધેન ક્ષિપ્રમેવ યિયાસવઃ ॥

બ્રાહ્મમાંસ્તર્પયિત્વા ચ નિષ્કાન્દત્વા પૃથક્પૃથક્ ।
ગાશ્ચ વાસાંસિ ચ પુનઃ સમાભાષ્ય પરસ્પરમ્ ॥

દ્વિજમુખ્યૈઃ સમુદિતૈઃ કૃતસ્વસ્ત્યયનાશિષઃ ।
મુદિતાશ્ચ પ્રહૃષ્ટાશ્ચ જલં સંસ્પૃશ્ય નિર્મલમ્ ॥

પ્રજ્વાલ્ય કૃષ્ણવર્ત્માનમુપાગમ્ય રણવ્રતમ્ ।
તસ્મિન્નગ્નૌ તદા ચક્રુઃ પ્રતિજ્ઞાં દૃઢનિશ્ચયાઃ ॥

શૃણ્વતાં સર્વભૂતાનામુચ્ચૈર્વાચો બભાષિરે । સર્વે ધનઞ્જયવધે પ્રતિજ્ઞાં ચાપિ ચક્રિરે ।

યે વૈ લોકાશ્ચાવ્રતિનાં યે ચૈવ બ્રહ્મઘાતિનામ્ ।
મદ્યપસ્ય ચ યે લોકા ગુરુદારરતસ્ય ચ ॥

બ્રહ્મસ્વહારિણશ્ચૈવ રાજપિણ્ડાપહારિણઃ ।
શરણાગતં ચ ત્યજતો યાચમાનં તથા ઘ્નતઃ ॥

અગારદાહિનાં ચૈવ યે ચ ગાં નિઘ્નતામપિ ।
અપકારિણાં ચ યે લોકા યે ચ બ્રહ્મદ્વિષામપિ ॥

સ્વભાર્યામૃતુકાલેષુ મોહાદ્વૈ નાભિગચ્છતામ્ ।
શ્રાદ્ધમૈથુનિકાનાં ચ યે ચાપ્યાત્માપહારિણામ્ ॥

ન્યાસાપહારિણાં યે ચ શ્રુતં નાશયતાં ચ યે ।
ક્લીબને યુધ્યમાનાનાં યે ચ નીચાનુસારિણામ્ ॥

નાસ્તિકાનાં ચ યે લોકા યેઽગ્નિમાતૃપિતૃત્યજામ્ ।
તાનાપ્નુયામહે લોકાન્યે ચ પાપકૃતામપિ ॥

યદ્યહત્વા વયં યુદ્ધે નિવર્તેમ ધનઞ્જયમ્ ।
તેન ચાભ્યર્દિતાસ્ત્રાસાદ્ભવેમહિ પરાઙ્મુખાઃ ॥

યદિ ત્વસુકરં લોકે કર્મ કુર્યામ સંયુગે ।
ઇષ્ટાઁલ્લોકાન્પ્રાપ્નુયામો વયમદ્ય ન સંશયઃ ॥

એવમુક્ત્વા તદા રાજંસ્તેઽભ્યવર્તન્ત સંયુગે ।
આહ્વયન્તોઽર્જુનં વીરાઃ પિતૃજુષ્ટાં દિશં પ્રતિ ॥

આહૂતસ્તૈર્નરવ્યાઘ્રૈઃ પાર્થઃ પરપુરઞ્ચયઃ ।
ધર્મરાજમિદં વાક્યમપદાન્તરમબ્રવીત્ ॥

આહૂતો ન નિવર્તેયમિતિ મે વ્રતમાહિતમ્ ।
સંશપ્તકાશ્ચ માં રાજન્નાહ્વયન્તિ મહામૃધે ॥

એષ ચ ભ્રાતૃભિઃ સાર્ધં સુશર્માઽહ્વયતે રણે ।
વધાય સગણસ્યાસ્ય મામનુજ્ઞાતુમર્હસિ ॥

નૈતચ્છક્નોમિ સંસોઢુમાહ્વાનં પુરુષર્ષભ ।
સત્યં તે પ્રતિજાનામિ હતાન્વિદ્ધિ પરાન્યુધિ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

શ્રુતં તે તત્ત્વતસ્તાત યદ્દ્રોણસ્ય ચિકીર્ષિતમ્ ।
યથા તદનૃતં તસ્ય ભવેતત્ત્વં સમાચર ॥

દ્રોણો હિ બલવાઞ્શૂરઃ કૃતાસ્ત્રશ્ચ જિતશ્રમઃ ।
પ્રતિજ્ઞાતં ચ તેનૈતદ્ગ્રહણં મે મહારથ ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

અયં વૈ સત્યજિદ્રાજન્નદ્ય ત્વાં રક્ષિતા યુધિ ।
ધ્રિયમાણે ચ પાઞ્ચાલ્યે નાચાર્યઃ કામમાપ્સ્યતિ ॥

હતે તુ પુરુષવ્યાઘ્રે રણે સત્યજિતિ પ્રભો ।
સર્વૈરપિ સમેતૈર્વા ન સ્થાતવ્યં કથઞ્ચન ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

અનુજ્ઞાતસ્તતો રાજ્ઞા પરિષ્વક્તશ્ચ ફલ્ગુનઃ ।
પ્રેમ્ણા દૃષ્ટશ્ચ બહુધા હ્યાશિષશ્ચાસ્ય યોજિતાઃ ॥

વિહાયૈનં તતઃ પાર્થસ્ત્રિગર્તાન્પ્રત્યયાદ્બલી ।
ક્ષુધિતઃ ક્ષુદ્વિઘાતાર્થં સિંહો મૃગગણાનિવ ॥

તતો દૌર્યોધનં સૈન્યં મુદા પરમયા યુતમ્ ।
ઋતેઽર્જુનં ભૃશં ક્રુદ્ધં ધર્મરાજસ્ય નિગ્રહે ॥

તતોઽન્યોન્યેન તે સૈન્યે સમાજગ્મતુરોજસા ।
ગઙ્ગાસરય્વૌ વેગેન પ્રાવૃષીવોલ્બણોદકે ॥