મહાભારત · અધ્યાય 7.179

સન્દૃશ્ય સમરે ભીમં રક્ષસા ગ્રસ્તમન્તિકાત્ ।
વાસુદેવોઽવ્રવીદ્રાજન્ઘટોત્કચમિદં વચઃ ॥

પશ્ય ભીમં મહાબાહો રક્ષસા ગ્રસ્તમાહવે ।
પશ્યતાં સર્વસૈન્યાનાં તવ ચૈવ મહાદ્યુતે ॥

સ કર્ણં ત્વં સમુત્સૃજ્ય રાક્ષસેન્દ્રમલાયુધમ્ ।
જહિ ક્ષિપ્રં મહાબાહો પશ્ચાત્કર્ણં બધિષ્યસિ ॥

સ વાર્ષ્ણેયવચઃ શ્રુત્વા કર્ણમુત્સૃજ્ય વીર્યવાન્ ।
યુયુધે રાક્ષસેન્દ્રેણ બકભ્રાત્રા ઘટોત્કચઃ ॥

તયોઃ સુતુમુલં યુદ્ધં બભૂવ નિશિ રક્ષસોઃ ।
અલાયુધસ્ય ચૈવોગ્રં હેડિમ્બેશ્ચાપિ ભારત ॥

અલાયુધસ્ય યોધાંશ્ચ રાક્ષસાન્ભીમદર્શનાન્ ।
વેગેનાપતતઃ શૂરાન્પ્રગૃહીતશરાસનાન્ ॥

આત્તાયુધઃ સુસઙ્ક્રુદ્ધો યુયુધાનો મહારથઃ ।
નકુલઃ સહદેવશ્ચ ચિચ્છિદુર્નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

સર્વાંશ્ચ સમરે રાજન્કિરીટી ક્ષત્રિયર્ષભાન્ ।
પરિચિક્ષેપ બીભત્સુઃ સર્વતઃ પ્રકિરઞ્છરાન્ ॥

કર્ણશ્ચ સમરે રાજન્વ્યદ્રાવયત પાર્થિવાન્ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નશિખણ્ડ્યાદીન્પાઞ્ચાલાનાં પહારથાન્ ॥

તાન્વધ્યમાનાન્દૃષ્ટ્વાઽથ ભીમો ભીમપરાક્રમઃ ।
અભ્યયાત્ત્વરિતઃ કર્ણં વિશિખાન્પ્રકિરન્રણે ॥

તતસ્તેઽપ્યાયયુર્હત્વા રાક્ષસાન્યત્ર સૂતજઃ । નકુલઃ સહદેવશ્ચ સાત્યકિશ્ચ મહારથઃ ।
તે કર્ણે યોધયામાસુઃ પાઞ્ચાલા દ્રોણમેવ તુ ॥

અલાયુધસ્તુ સઙ્ક્રુદ્ધો ઘટોત્કચમરિન્દમમ્ ।
પરિઘેણાતિકાયેન તાડયામાસ મૂર્ધનિ ॥

સ તુ તેન પ્રહારેણ ભૈમસેનિર્મહાબલઃ ।
ઈષન્મૂર્છિતમાત્માનમસ્તમ્ભયત વીર્યવાન્ ॥

તતો દીપ્તાગ્નિસઙ્કાશાં શતઘણ્ટામલઙ્કૃતામ્ ।
ચિક્ષેપ તસ્મૈ સમરે ગદાં કાઞ્ચનભૂષિતામ્ ॥

સા હયાંશ્ચ રથં ચાસ્ય સારથિં ચ મહાસ્વના ।
ચૂર્ણયામાસ વેગેન વિસૃષ્ટા ભીમકર્મણા ॥

સ ભગ્નહયચક્રાક્ષાદ્વિશીર્ણધ્વજકૂબરાત્ ।
ઉત્પપાત રથાત્તૂર્ણં માયામાસ્થાય રાક્ષસીમ્ ॥

સ સમાસ્થાય માયાં તુ વવર્ષ રુધિરં બહુ ।
વિદ્યુદ્વિભ્રાજિતં ચાસીત્તુમુલાભ્રાકુલં નભઃ ॥

તતો વજ્રનિપાતાશ્ચ સાશનિસ્તનયિત્નવઃ ।
મહાંશ્ચટચટાશબ્દસ્તત્રાસીચ્ચ મહાહવે ॥

તાં પ્રેક્ષ્ય મહતીં માયાં રાક્ષસો રાક્ષસસ્ય ચ ।
ઊર્ધ્વમુત્પત્ય હૈડિમ્બિસ્તાં માયાં માયયાઽવધીત્ ॥

સોઽભિવીક્ષ્ય હતાં માયાં માયાવી માયયૈવ હિ ।
અશ્મવર્ષં સુતુમુલં વિસસર્જ ઘટોત્કચે ॥

અશ્મવર્ષં સ તં ઘોરં શરવર્ષેણ વીર્યવાન્ ।
દિક્ષુ વિધ્વંસયામાસ તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥

તતો નાનાપ્રહરણૈરન્યોન્યમભિવર્ષતામ્ ।
આયસૈઃ પરિઘૈઃ શૂલૈર્ગદામુસલમુદ્ગરૈઃ ॥

પિનાકૈઃ કરવાલૈશ્ચ તોમરપ્રાસકમ્પનૈઃ ।
નારાચૈર્નિશિતૈર્ભલ્લૈઃ શરૈશ્ચક્રૈઃ પરશ્વથૈઃ ॥

અયોગુડૈર્ભિણ્ડિપાલૈર્ગોશીર્ષોલૂખલૈરપિ ।
ઉત્પાટિતૈર્મહાશાખૈર્વિવિધૈર્જગતીરુહૈઃ ॥

શમીપીલૂકદમ્બૈશ્ચ ચમ્પકૈશ્ચૈવ ભારત ।
ઇઙ્ગુદૈર્બદરીભિશ્ચ કોવિદારૈશ્ચ પુષ્પિતૈઃ ॥

પલાશૈશ્ચારિમેદૈશ્ચ પ્લુક્ષન્યગ્રોધપિપ્પલૈઃ ।
મહદ્ભિઃ સમરે તસ્મિન્ન્યોન્યમભિજઘ્નતુઃ ॥

વિપુલૈઃ પર્વતાગ્રૈશ્ચ નાનાધાતુભિરાચિતૈઃ ।
તેષાં શબ્દો મહાનાસીદ્વજ્રાણાં ભિદ્યતામિવ ॥

યુદ્ધં સમભવદ્ધોરં ભૈમ્યલાયુધયોર્નૃપ ।
હરીન્દ્રયોર્યથા રાજન્વાલિસુગ્રીવયોઃ પુરા ॥

તૌ યુદ્ધ્વા વિવિધૈર્ઘોરૈરાયુધૈર્વિશિખૈસ્તથા ।
ઉત્સૃજ્ય ચ શિતૌ ખઙ્ખાગવન્યોમભિપેતતુઃ ॥

તાવન્યોન્યમભિદ્રુત્ય કેશેષુ સુમહાબલૌ ।
ભુજાભ્યાં પર્યગૃહ્ણીતાં મહાકાયૌ મહાબલૌ ॥

તૌ સ્વિન્નગાત્રૌ પ્રસ્વેદં સુસ્રુવાતે જનાધિપ ।
રુધિરં ચ મહાકાયાવતિવૃષ્ટાવિવામ્બુદૌ ॥

અથાભિપત્ય વેગેન સમુદ્ધામ્ય ચ રાક્ષસમ્ ।
બલેનાક્ષિપ્ય હૈડિમ્બિશ્ચકર્તાસ્ય શિરો મહત્ ॥

સોઽપહૃત્ય શિરસ્તસ્ય કુણ્ડલાભ્યાં વિભૂપિતમ્ ।
તદા સુતુમુલં નાદં નનાદ સુમહાબલઃ ॥

હતં દૃષ્ટ્વા મહાકાયં બકજ્ઞાતિમરિન્દમમ્ ।
પાઞ્ચાલાઃ પાણ્ડવાશ્ચૈવ સિંહનાદાન્વિનેદિરે ॥

તતો ભેરીસહસ્રાણિ શઙ્ખાનામયુતાનિ ચ ।
અવાદયન્પાણ્ડવેયા રાક્ષસે નિહતે યુધિ ॥

અતીવ સા નિશા તેષાં બભૂવ વિજયાવહા ।
વિદ્યોતમાના વિબભૌ સમન્તાદ્દીપમાલિની ॥

અલાયુધસ્ય તુ શિરો ભૈમસેનિર્મહાબલઃ ।
દુર્યોધનસ્ય પ્રમુખે ચિક્ષેપ ગતચેતસઃ ॥

અથ દુર્યોધનો રાજા દૃષ્ટ્વા હતમલાયુધમ્ ।
બભૂવ પરમોદ્વિગ્નઃ સહ સૈન્યેન ભારત ॥

તેન હ્યસ્ય પ્રતિજ્ઞાતં ભીમસેનમહં યુધિ ।
હન્તેતિ સ્વયમાગમ્ય સ્મરતા વૈરમુત્તમમ્ ॥

ધ્રુવં સ તેન હન્તવ્ય ઇત્યમન્યત પાર્થિવઃ ।
જીવિતં ચિરકાલં ભ્રાતૄણાં ચાપ્યમન્યત ॥

સ તં દૃષ્ટ્વા વિનિહતં ભીમસેનાત્મજેન વૈ ।
પ્રતિજ્ઞાં ભીમસેનસ્ય પૂર્ણામેવાભ્યમન્યત ॥