મહાભારત · અધ્યાય 7.175

દૃષ્ટ્વા ઘટોત્કચં રાજન્સૂતપુત્રરથં પ્રતિ । આયાન્તં તુ તથાયુક્તં જિઘાંસું કર્ણમાહવે ।
અબ્રવીત્તત્ર પુત્રસ્તે દુઃશાસનમિદં વચઃ ॥

એતદ્રક્ષો રણે તૂર્ણં દૃષ્ટ્વા કર્ણસ્ય વિક્રમમ્ ।
અભિયાતિ દ્રુતં કર્ણં તદ્વારય મહારથમ્ ॥

વૃતઃ સૈન્યેન મહતા યાહિ યત્ર મહાબલઃ ।
કર્ણો વૈકર્તનો યુદ્ધે રાક્ષસેન યુયુત્સતિ ॥

રક્ષ કર્ણં રણે યત્તો વૃતઃ સૈન્યેન માનદ ।
મા કર્ણં રાક્ષસો ઘોરઃ પ્રમાદાન્નાશયિષ્યતિ ॥

એતસ્મિન્નન્તરે રાજઞ્જટાસુરસુતો બલી ।
દુર્યોધનમુપાગમ્ય પ્રાહ પ્રહરતાં વરઃ ॥

દુર્યોધન તવામિત્રાન્પ્રખ્યાતાન્યુદ્ધદુર્મદાન્ ।
પાણ્ડવાન્હન્તુમિચ્છામિ ત્વયાઽજ્ઞપ્તઃ સહાનુગાન્ ॥

જટાસુરો મમ પિતા રક્ષસાં ગ્રામણીઃ પુરા ।
પ્રયુજ્ય કર્મ રક્ષોઘ્નં ક્ષુદ્રૈઃ પાર્થૈર્નિપાતિતઃ ॥

તસ્યાપચિતિમિચ્છામિ શત્રુશોણિતપૂજયા ।
શત્રુમાંસૈશ્ચ રાજેન્દ્ર મામનુજ્ઞાતુમર્હસિ ॥

તમબ્રવીત્તતો રાજા પ્રીયમાણઃ પુનઃપુનઃ ।
દ્રોણકર્માદિભિઃ સાર્ધં પર્યાપ્તોઽહં દ્વિષદ્વધે ॥

ત્વં તુ ગચ્છ મયાઽજ્ઞપ્તો જહિ યુદ્ધે ઘટોત્કચમ્ ।
રાક્ષસં ક્રૂરકર્માણં રક્ષોમાનુષસમ્ભવમ્ ॥

પાણ્ડવાનાં હિતં નિત્યં હસ્ત્યશ્વરથઘાતિનમ્ ।
વૈહાયસગતં યુદ્ધે પ્રેષયેર્યમસાદનમ્ ॥

તથેત્યુક્ત્વા મહાકાયઃ સમાહૂય ઘટોત્કચમ્ ।
જાટાસુરિર્ભૈમસેનિં નાનાશસ્ત્રૈરવાકિરત્ ॥

અલમ્બલં ચ કર્ણં ચ કુરુસૈન્યં ચ દુસ્તરમ્ ।
હૈડિમ્બિઃ પ્રમમાથૈકો મહાબાતોમ્બુદાનિવ ॥

તતો માયાબલં દૃષ્ટ્વા રક્ષસ્તૂર્ણમલમ્બલઃ ।
ઘટોત્કચં શરવ્રાતૈર્નાનાલિઙ્ગૈઃ સમાર્પયત્ ॥

વિદ્ધા ચ બહુભિર્બાણૈર્ભૈમસેનિં મહાબલઃ ।
વ્યદ્રાવયચ્છરવ્રાતૈઃ પાણ્ડવાનામનીકિનીમ્ ॥

તેન વિદ્રાવ્યમાણાનિ પાણ્ડુસૈન્યાનિ ભારત ।
નિશીથે વિપ્રકીર્યન્તે વાતનુન્ના ઘના ઇવ ॥

ઘટોત્કચશરૈર્નુન્ના તથૈવ તવ વાહિની ।
નિશીથે પ્રાદ્રવદ્રાજન્નુત્સૃજ્યોલ્કાઃ સહસ્રશઃ ॥

અલમ્બલસ્તતઃ ક્રુદ્ધો ભૈમસેનિં મહામૃધે ।
આજઘ્ને દશભિર્બાણૈસ્તોત્રૈરિવ મહાદ્વિપમ્ ॥

તિxશસ્તસ્ય સંવાહં સૂતં સર્વાયુધાનિ ચ ।
ઘટોત્કચઃ પ્રચિચ્છેદ પ્રણદંશ્ચાતિદારુણમ્ ॥

તતઃ કર્ણં શરવ્રાતૈઃ કુરૂનન્યાન્સહસ્રશઃ ।
અલમ્બલં ચાભ્યવર્ષન્મેઘો મેરુમિવાચલમ્ ॥

તતઃ સઞ્ચુક્ષુભે સૈન્યં કુરૂણાં રાક્ષસાર્દિતમ્ ।
ઉપર્યુપરિ ચાન્યોન્યં ચતુરઙ્ગં મમર્દ હ ॥

જાટાસુરિર્મહારાજ વિરથો હતસારથિઃ ।
ઘટોત્કચં રણે ક્રુદ્ધો મુષ્ટિનાઽભ્યહનદ્દૃઢમ્ ॥

મુષ્ટિનાઽભ્યાહતસ્તેન પ્રચચાલ ઘટોત્કચઃ ।
ક્ષિતિકમ્પે યથા શૈલઃ સવૃક્ષસ્તૃણગુલ્મવાન્ ॥

તતઃ સ પરિઘાભેન દ્વિટ્્સઙ્ઘઘ્નેન બાહુના ।
જાટાસુરિં ભૈમસેનિરવધીન્મુષ્ટિના ભૃશમ્ ॥

તં પ્રમથ્ય તતઃ ક્રુદ્ધસ્તૂર્ણં હૈડિમ્બિરાક્ષિપત્ ।
દોર્ભ્યામિન્દ્રધ્વજાભાભ્યાં નિષ્પિપેષ ચ ભૂતલે ॥

જાટાસુરિર્મોક્ષયિત્વા આત્માનં ચ ઘટોત્કચાત્ ।
પુનરુત્થાય વેગેન ઘટોત્કચમુપાદ્રાવત્ ॥

અલમ્બલોઽપિ વિક્ષિપ્ય સમુત્ક્ષિપ્ય ચ રાક્ષસમ્ ।
ઘટોત્કચં રણે રોષાન્નિષ્પિપેષ ચ ભૂતલે ॥

તયો સમભવદ્યુદ્ધં ગર્જતોરતિકાયયોઃ ।
ઘટોત્કચાલમ્બલયોસ્તુમુલં રોમહર્ષણમ્ ॥

વિશેષયન્તાવન્યોન્યં માયાભિરતિમાયિનૌ ।
યુયુધાતે મહાવીર્યાવિન્દ્રવૈરોચનાવિવ ॥

પાવકામ્બુનિધી ભૂત્વા પુનર્ગરુડતક્ષકૌ ।
પુનર્મેઘમહાબત્તૌ પુનર્વજ્રમહાચલૌ ॥

પુનઃ કુઞ્જરશાર્દૂલૌ પુનઃ સ્વર્ભાનુભાસ્કરૌ । એવં માયાશતસૃજાવન્યોન્યવધકાઙ્ક્ષિણૌ ।
ભૃશં ચિત્રમયુધ્યેતામલમ્બલઘટોત્કચૌ ॥

પરિઘૈશ્ચ ગદાભિશ્ચ પ્રાસમુદ્રરપટ્ટસૈઃ ।
મુસલૈઃ પર્વતાગ્રૈશ્ચ તાવન્યોન્યં વિજઘ્નતુઃ ॥

હયાભ્યાં ચ ગજાભ્યાં ચ રથાભ્યાં ચ પદાતિભિઃ ।
યુયુધાતે મહામાયૌ રાક્ષસપ્રવરૌ યુધિ ॥

તતો ઘટોત્કચો રાજન્નલમ્બલવધેપ્સયા ।
ઉત્પતાત ભૃશં ક્રુદ્ધઃ શ્યેનવન્નિપપાત ચ ॥

ગૃહીત્વા ચ મહાકાયં રાક્ષસેન્દ્રમલમ્બલમ્ ।
ઉદ્યમ્ય ન્યવધીદ્ભૂમૌ મયં વિષ્ણુરિવાહવે ॥

તતો ઘટોત્કચઃ ખઙ્ગમુદ્વૃત્યાદ્ભુતદર્શનમ્ ।
રૌદ્રસ્ય કાયાદ્વિ શિરો ભીમં વિકૃતદર્શનમ્ ॥

સ્ફુરતસ્તસ્ય સમરે નદતશ્ચાતિભૈરવમ્ ।
નિચકર્ત મહારાજ શત્રોમિતવિક્રમઃ ॥

શિરસ્તચ્ચાપિ સઙ્ગૃહ્ય કેશેષુ રુધિરોક્ષિતમ્ ।
યયૌ ઘટોત્કચસ્તૂર્ણં દુર્યોધનરથં પ્રતિ ॥

દ્રોણકર્ણકૃપાન્યોધાનતીત્ય સુમહાબલઃ ।
અભ્યેત્ય ચ મહાબાહુઃ સ્મયમાનઃ સ રાક્ષસઃ ॥

શિરો રથેઽસ્ય નિક્ષિપ્ય વિકૃતાનનમૂર્ધજમ્ ।
પ્રાણદદ્ભૈરવં નાદં પ્રાવૃષીવ વલાહકઃ ॥

અબ્રવીચ્ચ તતો રાજન્દુર્યોધનમિદં વચઃ ॥

એષ તે નિહતો બન્ધુસ્ત્વયા દૃષ્ટોઽસ્ય વિક્રમઃ ।
પુનર્દ્રષ્ટાસિ કર્ણસ્ય નિષ્ઠામેતાં તથાઽત્મનઃ ॥

સ્વધર્મમર્થં કામં ચ ત્રિતયં યોઽભિવાઞ્છતિ । રિક્તપાણિર્ન પશ્યેત રાજાનં બ્રાહ્મણં સ્ત્રિયમ્ ।
તિષ્ઠસ્વ તાવત્સુપ્રીતો યાવત્કર્ણં વધામ્યહમ્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વા તતઃ પ્રાયાત્કર્ણં પ્રતિ નરેશ્વરઃ ।
કિરઞ્છરગણાંસ્તીક્ષ્ણાન્રુષિતો રણમૂર્ધનિ ॥

તતઃ સમભવદ્યુદ્ધં ઘોરરૂપં ભયાનકમ્ ।
વિસ્માપનં મહારાજ નરરાક્ષસયોર્મૃધે ॥