મહાભારત · અધ્યાય 7.173

વિદ્રુતં સ્વબલં દૃષ્ટ્વા વધ્યમાનં મહાત્મભિઃ ।
ક્રોધેન મહતાઽવિષ્ટઃ પુત્રસ્તવ વિશામ્પતે ॥

અભ્યેત્ય સહસા કર્ણં દ્રોણં ચ જયતાં વરમ્ ।
અમર્ષવશમાપન્નો વાક્યજ્ઞો વાક્યમબ્રવીત્ ॥

ભવદ્ધ્ભામિહ સઙ્ગ્રામઃ ક્રુદ્ધાભ્યાં સમ્પ્રવર્તિતઃ ।
આહવે નિહતં દૃષ્ટ્વા સૈન્ધવં સવ્યસાચિના ॥

નિહન્યમાનાં પાણ઼્ડૂનાં બલેન મમ વાહિનીમ્ ।
ભૂત્વા તદ્વિજયે શક્તાવશક્તાવિવ પશ્યતઃ ॥

યદ્યહં ભવતોસ્ત્યાજ્યો ન વાચ્યોઽસ્મિ તદૈવ હિ ।
આવાં પાણ્ડુસુતાન્સઙ્ખ્યે જેષ્યાવ ઇતિ માનદૌ ॥

તદૈવાહં વચઃ શ્રુત્વા ભવદ્ધ્યામનુસમ્પતમ્ ।
નાકરિષ્યમિદં પાર્થૈર્વૈરં યોધવિનાશનમ્ ॥

યદિ નાહં પરિત્યાજ્યો ભવદ્ભ્યાં પુરુષર્ષભૌ ॥
યુધ્યતામનુરૂપેણ વિક્રમેણ સુવિક્રમૌ ॥

વાક્પ્રતોદેન તૌ વીરૌ પ્રણુન્નૌ તનયેન તે ।
પ્રાવર્તયેતાં સઙ્ગ્રામં ઘટ્ટિતાવિવ પન્નગૌ ॥

તતસ્તૌ રથિનાં શ્રેષ્ઠૌ સર્વલોકધનુર્ધરૌ ।
શૈનેયપ્રમુખાન્પાર્થાનભિદુદ્રુવત્ રણે ॥

તથૈવ સહિતાઃ પાર્થાઃ સર્વસૈન્યેન સંવૃતાઃ ।
અભ્યવર્તન્ત તૌ વીરૌ નર્દમાનૌ મુહુર્મુહુઃ ॥

અથ દ્રોણો મહેષ્વાસો દશભિઃ શિનિપુઙ્ગવમ્ ।
અવિધ્યત્ત્વરિતં ક્રુદ્ધઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ ॥

કર્ણશ્ચ દશભિર્બાણૈઃ પુત્રશ્ચ તવ સપ્તભિઃ । દશભિર્વૃષસેનશ્ચ સૌબલશ્ચાપિ સપ્તભિઃ ।
એતે કૌરવ સઙ્ક્રન્દે શૈનેયં પર્યવાકિરન્ ॥

દૃષ્ટ્વા ચ સમરે દ્રોણં નિઘ્નન્તં પાણ્ડવીં ચમૂમ્ ।
વિવ્યધુઃ સોમકાસ્તૂર્ણં સમન્તાચ્છરવૃષ્ટિભિઃ ॥

તત્ર દ્રોણોઽહરત્પ્રાણાન્ક્ષત્રિયાણાં વિશામ્પતે ।
રશ્મિભિર્ભાસ્કરો રાજંસ્તમાંસીવ સમન્તતઃ ॥

દ્રોણેન વધ્યમાનાનાં પાઞ્ચાલાનાં વિશામ્પતે ।
શુશ્રુવે તુમુલઃ શબ્દઃ ક્રોશતામિતરેતરમ્ ॥

પુત્રાનન્યે પિતૄનન્યે ભ્રાતૄનન્યે ચ માતુલાન્ । ભાગિનેયાન્વયસ્યાંશ્ચ તથા સમ્બન્ધિબાન્ધવાન્ ।
ઉત્સૃજ્યોત્સૃજ્ય ગચ્છન્તિ ત્વરિતા જીવિતેપ્સવઃ ॥

અપરે મોહિતા મોહાત્તમેવાભિમુખા યયુઃ ।
પાણ્ડવાનાં રણે યોધાઃ પરલોકં ગતાઃ પરે ॥

સા તથા પાણ઼્વી સેના પીડ્યમાના મહાત્મના ।
નિશિ સમ્પ્રાદ્રવદ્રાજન્નુત્સૃજ્યોલ્કાઃ સહસ્રશઃ ॥

પશ્યતો ભીમસેનસ્ય વિજયસ્યાચ્યુતસ્ય ચ ।
યયમોર્ધર્મપુત્રસ્ય પાર્ષતસ્ય ચ પશ્યતઃ ॥

તમસા સંવૃતે લોકે ન પ્રાજ્ઞાયત કિઞ્ચન ।
કૌરવાણાં પ્રકાશેન દૃશ્યન્તે વિદ્રુતાઃ પરે ॥

દ્રવમાણં તુ તત્સૈન્યં દ્રોણકર્ણૌ મહારથૌ ।
જઘ્નતુઃ પૃષ્ઠતો રાજન્કિરન્તૌ સાયકાન્બહૂન્ ॥

પાઞ્ચાલેષુ પ્રભગ્નેષુ ક્ષીયમાણેષુ સર્વતઃ ।
જનાર્દનો દીનમાનાઃ પ્રત્યભાષત ફલ્ગુનમ્ ॥

દ્રોણકર્ણૌ મહેષ્વાસાવેતૌ પાર્ષતસાત્યકી ।
પાઞ્ચાલાંશ્ચૈવ સહિતૌ જઘ્નતુઃ સાયકૈર્ભૃશમ્ ॥

એતયોઃ શરવર્ષેણ પ્રભગ્ના નો મહારથાઃ ।
વાર્યમાણાપિ કૌન્તેય પૃતના નાવતિષ્ઠતે ॥

તાં તુ વિદ્રવતીં દૃષ્ટ્વા ઊચતુઃ કેશવાર્જુનૌ ।
મા વિદ્રવત વિત્રસ્તા ભયં ત્યજત પાણ્ડવાઃ ॥

તાવાવાં સર્વસૈન્યૈશ્ચ વ્યૂહૈઃ સમ્યગુદાયુધૈઃ ।
દ્રોણં ચ સૂતપુત્રં ચ પ્રયતાવઃ પ્રબાધિતુમ્ ॥

એતૌ હિ બલિનૌ શૂરૌ કૃતાસ્ત્રૌ જિતકાશિનૌ ।
ઉપેક્ષિતૌ બલં તૂર્ણં નાશયેતાં નિશામિમામ્ ॥

સઞ્જય ઉવાચ । તયોઃ સંવદતોરેવં ભીમકર્મા મહાબલઃ ।

આયાદ્વૃકોદરઃ શીઘ્રં પુનરાવર્ત્ય વાહિનીમ્ ॥ વૃકોદરમથાયાન્તં દૃષ્ટ્વા તત્ર જનાર્દનઃ ।

પુનરેવાબ્રવીદ્રાજન્હર્ષયન્નિવ પાણ્ડવમ્ ॥ એષ ભીમો રણશ્લાઘી વૃતઃ સોમકપાણ્ડવૈઃ ।

અભ્યવર્તત વેગેન દ્રોણકર્ણૌ મહારથૌ ॥ એતેન સહિતો યુદ્ધ્ય પાઞ્ચાલૈશ્ચ મહારથૈઃ ।

આશ્વાસનાર્થં સૈન્યાનાં સર્વેષાં પાણ઼્ડુનન્દન ॥ તતસ્તૌ પુરુષવ્યાઘ્રાવુભૌ માધવપાણ્ડવૌ ।

દ્રોણકર્ણૌ સમાસાદ્ય ધિષ્ઠિતૌ રણમૂર્ધનિ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।
તતસ્તત્પુનરાવૃત્તં યુધિષ્ઠિરબલં મહત્ । તતો દ્રોણશ્ચ કર્ણશ્ચ પરાન્મમૃદતુર્યુધિ ॥

સ સમ્પ્રહારસ્તુમુલો નિશિ પ્રત્યભવન્મહાન્ ।
યથા સાગરયો રાજંશ્ચન્દ્રોદયવિરુદ્ધયોઃ ॥

તત ઉત્સૃજ્ય પાણિભ્યાં પ્રદીપાંસ્તવ વાહિની ।
યુયુધે પાણ્ડવૈઃ સાર્ધમુન્મત્તવદસઙ્કુલા ॥

રજસા તમસા ચૈવ સંવૃતે ભૃશદારુણે ।
કેવલં નામગોત્રેણ પ્રાયુધ્યન્ત જયૈષિણઃ ॥

અશ્રૂયન્ત હિ નામાનિ શ્રાવ્યમાણાનિ પાર્થિવૈઃ ।
પ્રહરદ્ભિર્મહારાજ સ્વયંવર ઇવાહવે ॥

નિઃશબ્દમાસીત્સહસા પુનઃ શબ્દો મહાનભૂત્ ।
ક્રુદ્ધાનાં યુધ્યમાનાનાં જીયતાં જયતામપિ ॥

યત્રયત્ર સ્મ દૃશ્યન્તે પ્રદીપાઃ કુરુસત્તમ ।
તત્રતત્ર સ્મ શૂરાસ્તે નિપતન્તિ પતઙ્ગવત્ ॥

તથા સંયુધ્યમાનાનાં વિગાઢાઽસીન્મહાનિશા ।
પાણ્ડવાનાં ચ રાજેન્દ્ર કૌરવાણાં ચ સર્વશઃ ॥