મહાભારત · અધ્યાય 7.135
દૈવમેવ પરં મન્યે ધિક્પૌરુષમનર્થકમ્ ।
યત્રાધિરથિરાયત્તૌ નાતરત્પાણ્ડવં રણે ॥
કર્ણઃ પાર્થાન્સગોવિન્દાઞ્જેતુમુત્સહતે રણે । ન ચ કર્ણસમં લોકે પશ્યામિ કઞ્ચન ।
ઇતિ દુર્યોધનસ્યાહમશ્રૌષં જલ્પતો મુહુઃ ॥
કર્ણો હિ બલવાઞ્છૂરો દૃઢધન્વા જિતક્લમઃ ।
ઇતિ મામબ્રવીત્સૂત મન્દો દુર્યોધનઃ પુરા ॥
વસુષેણસહાયં માં નાલં દેવાઽપિ સંયુગે ।
કિં નુ પાણ્ડુસુતા રાજન્ગતસત્વા વિચેતસઃ ॥
તત્ર તં નિર્જિતં દૃષ્ટ્વા ભુજઙ્ગમિવ નિર્વિષમ્ ।
યુદ્ધાત્કર્ણમપક્રાન્તં કિંસ્વિદ્દુર્યોધનોઽબ્રવીત્ ॥
અહો દુર્મુખમેવૈકં યુદ્ધાનામવિશારદમ્ ।
પ્રાવેશયદ્ધુતવહં પતઙ્ગમિવ મોહિતઃ ॥
અશ્વત્થામા મદ્રરાજઃ કૃપઃ કર્ણશ્ચ સઙ્ગતાઃ ।
ન શક્ત્યાઃ પ્રમુખે સ્થાતું નૂનં ભીમસ્ય સઞ્જય ॥
તેઽપિ ચાસ્ય મહાઘોરં બલં નાગાયુતોપમમ્ ।
જાનન્તો વ્યવસાયં ચ ક્રૂરં મારુતતેજસઃ ॥
કિમર્થં ક્રૂરકર્માણં યમકાલાન્તકોપમમ્ ।
બલસંરમ્ભવીર્યજ્ઞાઃ કોપયિષ્યન્તિ સંયુગે ॥
કર્ણસ્ત્વેકો મહાબાહુઃ સ્વબાહુબલદર્પિતમ્ ।
ભીમસેનમનાદૃત્ય રણેઽયુધ્યત સૂતજઃ ॥
યોઽજયત્સમરે કર્ણં પુરન્દર ઇવાસુરમ્ ।
ન સ પાણ્ડુસુતો જેતું શક્યઃ કેનચિદાહવે ॥
દ્રોણં યઃ સમ્પ્રમથ્યૈકઃ પ્રવિષ્ટો મમ વાહિનીમ્ ।
ભીમો ધનઞ્જયાન્વેષી કસ્તમાર્ચ્છેજ્જિજીવિષુ ॥
કો હિ સઞ્જય ભીમસ્ય સ્થાતુમુત્સહતેઽગ્રતઃ ।
ઉદ્યતાશનિહસ્તસ્ય મહેન્દ્રસ્યેવ દાનવઃ ॥
પ્રેતરાજપુરં પ્રાપ્ય નિવર્તેતાપિ માનવઃ ।
ન ભીમસેનં સમ્પ્રાપ્ય નિવર્તેત કદાચન ॥
પતઙ્ગા ઇવ વહ્નિં તે પ્રાવિશન્નલ્પચેતસઃ ।
યે ભીમસેનં સઙ્ક્રુદ્ધમન્વધાવન્વિમોહિતાઃ ॥
યત્તત્સભાયાં ભીમેન મમ પુત્રવધાશ્રયમ્ ।
ઉક્તં સંરમ્ભિણોગ્રેણ કુરૂણાં શૃણ્વતાં તદા ॥
તન્નૂનમભિસઞ્ચિન્ત્ય દૃષ્ટ્વા કર્ણં ચ નિર્જિતમ્ ।
દુઃશાસનઃ સહ ભ્રાત્રા ભયાદ્ભીમાદુપારમત્ ॥
યશ્ચ સઞ્જય દુર્બુદ્ધિરબ્રવીત્સમિતૌ મુહુઃ ।
કર્ણો દુઃશાસનોઽહં ચ જેષ્યામો યુધિ પાણ્ડવાન્ ॥
સ નૂનં વિરથં દૃષ્ટ્વા કર્ણં ભીમેન નિર્જિતમ્ ।
પ્રત્યાખ્યાનાચ્ચ કૃષ્ણસ્ય ભૃશં તપ્યતિ પુત્રકઃ ॥
દૃષ્ટ્વા ભ્રાતૄન્હતાન્સઙ્ખ્યે ભીમસેનેન દંશિતાન્ ।
આત્માપરાધાત્સમ્મૂઢો નૂનં તપ્યતિ પુત્રકઃ ॥
કો હિ જીવિતમન્વિચ્છન્પ્રતીપં પાણ્ડવં વ્રજેત્ ।
ભીમં ભીમાયુધં ક્રુદ્ધં સાક્ષાત્કાલમિવ સ્થિતમ્ ॥
બડબામુખમધ્યસ્થો મુચ્યેતાપિ હિ માનવઃ ।
ન ભીમમુખસમ્પ્રાપ્તો મુચ્યેદિતિ મતિર્મમ ॥
ન પાર્થા ન ચ પઞ્ચાલા ન ચ કેશવસાત્યકી ।
જાનતે યુધિ સંરબ્ધા જીવિતં પરિરક્ષિતુમ્ ॥
અહો મમ સુતાનાં હિ વિપન્નં સૂત જીવિતમ્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।
યસ્ત્વં શોચસિ કૌરવ્ય વર્તમાને મહાભયે ।
ત્વમસ્ય જગતો મૂલં વિનાશસ્ય ન સંશયઃ ॥
સ્વયં વૈરં મહત્કૃત્વા પુત્રાણાં વચને સ્થિતઃ ।
ઉચ્યમાનો ન ગૃહ્ણીષે મર્ત્યઃ પથ્યમિવૌષધમ્ ॥
સ્વયં પીત્વા મહારાજ કાલકૂટં સુદુર્જરમ્ ।
તસ્યેદાનીં ફલં કૃત્સ્નમવાપ્નુહિ નરોત્તમ ॥
યત્તુ કુત્સયસે યોધાન્યુધ્યમાનાન્મહાબલાન્ ।
તત્ર તે વર્તયિષ્યામિ યથા યુદ્ધમવર્તત ॥
દૃષ્ટ્વા કર્ણં તુ પુત્રાસ્તે ભીમસેનપરાજિતમ્ ।
નામૃષ્યન્ત મહેષ્વાસાઃ સોદર્યાઃ પઞ્ચ ભારત ॥
દુર્મર્ષણો દુઃસહશ્ચ દુર્મદો દુર્ધરો જયઃ ।
પાણ્ડવં ચિત્રસન્નાહાસ્તં પ્રતીપમુપાદ્રવન્ ॥
તે સમન્તાન્મહાબાહું પરિવાર્ય વૃકોદરમ્ ।
દિશઃ શરૈઃ સમાવૃણ્વઞ્શલભાનામિવ વ્રજૈઃ ॥
આગચ્છતસ્તાન્સહસા કુમારાન્દેવરૂપિણઃ ।
પ્રતિજગ્રાહ સમરે ભીમસેનો હસન્નિવ ॥
તવ દૃષ્ટ્વા તુ તનયાન્દુર્મર્ષણપુરોગમાન્ ।
અભ્યવર્તત રાધેયો ભીમસેનં મહાબલમ્ ॥
વિસૃજન્વિશિખાંસ્તીક્ષ્ણાન્સ્વર્ણપુઙ્ખાઞ્ઞ્છિલાશિતાન્ ।
તં તુ ભીમોઽભ્યયાત્તૂર્ણં વાર્યમાણઃ સુતૈસ્તવ ॥
કુરવસ્તુ તતઃ કર્ણં પરિવાર્ય સમન્તતઃ ।
અવાકિરન્ભીમસેનં શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ॥
તાન્બાણૈઃ પઞ્ચવિંશત્યા સાશ્વાન્રાજન્નરર્ષભાન્ ।
સસૂતાન્ભીમધનુષો ભીમો નિન્યે યમક્ષયમ્ ॥
પ્રાપતન્સ્યન્દનેભ્યસ્તે સાર્ધં સૂતૈર્ગતાસવઃ ।
ચિત્રપુષ્પધરા ભગ્ના વાતેનેવ મહાદ્રુમાઃ ॥
તત્રાદ્ભુતમપશ્યામ ભીમસેનસ્ય વિક્રમમ્ ।
સંવાર્યાધિરથિં બાણૈર્યજ્જઘાન તવાત્મજાન્ ॥
સ વાર્યમાણો ભીમેન શિતૈર્બાણૈઃ સમન્તતઃ ।
સૂતપુત્રો મહારાજ ભીમસેનમવૈક્ષત ॥
તં ભીસસેનઃ સંરમ્ભાત્ક્રોધસંરક્તલોચનઃ ।
વિષ્ફાર્ય સુમહચ્ચાપં મુહુઃ કર્ણમવૈક્ષત ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0