મહાભારત · અધ્યાય 7.132

[સ્વયં શિષ્યો મહેશસ્ય ભૃગૂત્તમધનુર્ધરઃ ।
શિષ્યત્વં પ્રાપ્તવાન્કર્ણસ્તસ્ય તુલ્યોઽસ્ત્રવિદ્યયા ॥

તદ્વિશિષ્ટોઽપિ વા કર્ણઃ શિષ્યઃ શિષ્યગુણૈર્યુતઃ । કુન્તીપુત્રેણ ભીમેન નિર્જિતઃ સ તુ લીલયા ॥ ]

યસ્મિઞ્જયાશા મહતી પુત્રાણાં મમ સઞ્જય ।
તં ભીમાદ્વિમુખં દૃષ્ટ્વા કિન્નુ દુર્યોધનોઽબ્રવીત્ ॥

કથં ચ યુયુધે ભીમો વીર્યશ્લાઘી મહાબલઃ ॥

કર્ણો વા સમરે તાત કિમકાર્ષીદતઃ પરમ્ ।
ભીમસેનં રણે દૃષ્ટ્વા જ્વલન્તમિવ પાવકમ્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

રથમન્યં સમાસ્થાય વિધિવત્કલ્પિતં પુનઃ ।
અભ્યયાત્પાણ્ડવં કર્ણો વાતોદ્ધૂત ઇવાર્ણવઃ ॥

ક્રુદ્ધમાધિરથિં દૃષ્ટ્વા પુત્રાસ્તવ વિશામ્પતે ।
ભીમસેનમમન્યન્ત વૈશ્વાનરમુખે હુતમ્ ॥

ચાપશબ્દં તતઃ કૃત્વા તલશબ્દં ચ ભૈરવમ્ ।
અભ્યદ્રવત રાધેયો ભીમસેનરથં પ્રતિ ॥

પુનરેવ તયો રાજન્ઘોર આસીત્સમાગમઃ ।
વૈકર્તનસ્ય શૂરસ્ય ભીમસ્ય ચ મહાત્મનઃ ॥

સંરબ્ધૌ હિ મહાબાહૂ પરસ્પરવધૈષિણૌ ।
અન્યોન્યભીક્ષાઞ્ચક્રાતે દહન્તાવિવ લોચનૈઃ ॥

ક્રોધરક્રેક્ષણૌ તીવ્રૌ નિઃશ્વસન્તાવિવોરગૌ ।
શૂરાવન્યોન્યમાસાદ્ય તતક્ષતુરરિન્દમૌ ॥

વ્યાઘ્રાવિવ સુસંરબ્ધૌ શ્યેનાવિવ ચ શીઘ્રગૌ ।
શરભાવિવ સઙ્ક્રુદ્ધૌ યુયુધાતે પરસ્પરમ્ ॥

તતો ભીમઃ સ્મરન્ક્લેશાનક્ષદ્યૂતે વનેઽપિ ચ ।
વિરાટનગરે ચૈવ દુઃખં પ્રાપ્તમરિન્દમઃ ॥

રાષ્ટ્રાણાં સ્ફીતરત્નાનાં હરણં ચ તવાત્મજૈઃ ।
સતતં ચ પરિક્લેશાન્સપુત્રેણ ત્વયા કૃતાન્ ॥

દગ્ધુમૈચ્છશ્ચ યઃ કુન્તીં સપુત્રાં ત્વમનાગસમ્ ।
કૃષ્ણાયાશ્ચ પરિક્લેશં સભામધ્યે દુરાત્મભિઃ ॥

કેશપક્ષગ્રહં ચૈવ દુઃશાસનકૃતં તથા ।
પરુષાણિ ચ વાક્યાનિ કર્ણોનોક્તાનિ ભારત ॥

પતિમન્યં પરીપ્સસ્વ ન સન્તિ પતયસ્તવ ।
પતિતા નરકે પાર્થાઃ સર્વે ષણ્ડતિલોપમાઃ ॥

સમક્ષં તવ કૌરવ્ય યદૂચુઃ કૌરવાસ્તદા ।
દાસીભાવેન કૃષ્ણાં ચ ભોક્તુકામાઃ સુતાસ્તવ ॥

યચ્ચાપિ તાન્પ્રવ્રજતઃ કૃષ્ણાજિનનિવાસિનઃ ।
પરુષાણ્યુક્તવાન્કર્ણઃ સભાયાં સન્નિધૌ તવ ॥

તૃણીકૃત્ય ચ યત્પાર્થાંસ્તવ પુત્રો વવલ્ગ હ ।
વિષમસ્થાન્સમસ્થો હિ સંરબ્ધો ગતચેતનઃ ॥

બાલ્યાત્પ્રભૃતિ ચારિઘ્નઃ સ્વાનિ દુઃખાનિ ચિન્તયન્ ।
નિરવિદ્યત ધર્માત્મા જીવિતેન વૃકોદરઃ ॥

તતો વિષ્ફાર્ય સુમહદ્ધેમપૃષ્ઠં દુરાસદમ્ ।
ચાપં ભરતશાર્દૂલસ્ત્યક્તાત્મા કર્ણમભ્યયાત્ ॥

સ સાયકયૈર્જાલૈર્ભીમઃ કર્ણરથં પ્રતિ । ભાનુમદ્ભિઃ શિલાધૌતૈર્ભાનોઃ પ્રાચ્છાદયત્પ્રભાં

તતઃ પ્રહસ્યાધિરથિસ્તૂર્ણમસ્યઞ્શિતાઞ્શરાન્ ।
વ્યધમદ્ભીમસેનસ્ય શરજાલાનિ પત્રિભિઃ ॥

મહારથો મહાબાહુર્મહાબાણૈર્મહાબલઃ ।
વિવ્યાધાધિરથિર્ભીમં નવભિર્નિશિતૈસ્તદા ॥

સ તોત્રૈરિવ માતઙ્ગો વાર્યમાણઃ પતત્ત્રિભઃ ।
અભ્યધાવદસમ્ભ્રાન્તઃ સૂતપુત્રં વૃકોદરઃ ॥

તમાપતન્તં વેગેન રભસં પાણ્ડવર્ષભમ્ ।
કર્ણઃ પ્રત્યુદ્યયૌ યુદ્ધે મત્તો મત્તમિવ દ્વિપમ્ ॥

તતઃ પ્રધ્યાપ્ય જલજં ભેરીશતસમસ્વનમ્ ।
અક્ષુભ્યત બલં હર્ષાદુદ્ધૂત ઇવ સાગરઃ ॥

તદુદ્ધૂતં બલં દૃષ્ટ્વા નાગાશ્વરથપત્તિમત્ ।
ભીમઃ કર્ણં સમાસાદ્ય ચ્છાદયામાસ સાયકૈઃ ॥

અશ્વાનૃક્ષસવર્ણાંશ્ચ હંસવર્ણૈર્હયોત્તમૈઃ ।
વ્યામિશ્રયદ્રણે કર્ણઃ પાણ્ડવં છાદયઞ્છરૈઃ ॥

ઋક્ષવર્ણાન્હયાન્કર્કૈર્મિશ્રાન્મારુતરંહસઃ ।
નિરીક્ષ્ય તવ પુત્રાણાં હાહાકૃતમભૂદ્બલમ્ ॥

તે હયા બહ્વશોભન્ત મિશ્રિતા વાતરંહસઃ ।
સિતાસિતા મહારાજ યથા વ્યોમ્નિ વલાહકાઃ ॥

સંરબ્ધૌ ક્રોધતામ્રાક્ષૌ પ્રેક્ષ્ય કર્ણવૃકોદરૌ ।
સન્ત્રસ્તાઃ સમકમ્પન્ત ત્વદીયાનાં મહારથાઃ ॥

યમરાષ્ટ્રોપમં ઘોરમાસીદાયોધનં તયોઃ ।
દુર્દર્શં ભરતશ્રેષ્ઠ પ્રેતરાજપુત્રં યથા ॥

સમાજમિવ તચ્ચિત્રં પ્રેક્ષમાણા મહારથાઃ ।
નાલક્ષયઞ્જયં વ્યક્તમેકસ્યૈવ મહારણે ॥

તયોઃ પ્રૈક્ષન્ત સમ્મર્દં સન્નિકૃષ્ટં મહાસ્ત્રયોઃ ।
તવ દુર્મન્ત્રિતે રાજન્સપુત્રસ્ય વિશામ્પતે ॥

છાદયન્તૌ હિ શત્રુઘ્નાવન્યોન્યં સાયકૈઃ શિતૈઃ ।
શરજાલાવૃતં વ્યોમ ચક્રાતેઽદ્ભુતવિક્રમૌ ॥

તાવન્યોન્યં જિઘાંસન્તૌ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્મહારથૌ ।
પ્રેક્ષણીયતરાવાસ્તાં વૃષ્ટિમન્તાવિવામ્બુદૌ ॥

સુવર્ણવિકૃતાન્વાણાન્વિમુઞ્ચન્તાવરિન્દમૌ ।
ભાસ્વરં વ્યોમ ચક્રાતે મહોલ્કાભિરિવ પ્રભો ॥

તાભ્યાં મુક્તાઃ શરા રાજન્ગાર્ધ્રપત્રાશ્ચકાશિરે ।
શ્રેણ્યઃ શરદિ મત્તાનાં સારસનામિવામ્બરે ॥

સંસક્તં સૂતપુત્રેણ દૃષ્ટ્વા ભીમમરિન્દમમ્ ।
અતિભારમમન્યેતાં ભીમે કૃષ્ણધનઞ્જયૌ ॥

તત્રાધિરથિભીમાભ્યાં શરૈર્મુક્તૈર્દૃઢં હતાઃ ।
ઇષુપાતમતિક્રમ્ય પેતુરશ્વનરદ્વિપાઃ ॥

પતદ્ભિઃ પતિતૈશ્ચાન્યૈર્ગતાસુભિરનેકશઃ ।
કૃતો રાજન્મહારાજ પુત્રાણાં તે જનક્ષયઃ ॥

મનુપ્યાશ્વગજાનાં ચ શરીરૈર્ગતજીવિતૈઃ ।
ક્ષણેન ભૂમિઃ સઞ્જજ્ઞે સંવૃતા ભરતર્ષભ ॥