મહાભારત · અધ્યાય 7.129

નિનદન્તં તથા તં તુ ભીમસેનં મહાબલમ્ ।
મેઘસ્તનિતનિર્ઘોષં કે વીરાઃ પર્યવારયન્ ॥

ન હિ પશ્યામ્યહં તં વૈ ત્રિષુ લોકેષુ કઞ્ચન ।
ક્રુદ્ધસ્ય ભીમસેનસ્ય યસ્તિષ્ઠેદગ્રતો રણે ॥

ગદાં યુયુત્સમાનસ્ય કાલસ્યેવેહ સઞ્ચય ।
ન હિ પશ્યામ્યહં યુદ્ધે યસ્તિષ્ઠેદગ્રતઃ પુમાન્ ॥

રથં રથેન યો હન્યાત્કુઞ્જરં કુઞ્ચરેણ ચ ।
કસ્તસ્ય સમરે સ્થાતા સાક્ષાદપિ પુરન્દરઃ ॥

ક્રુદ્ધસ્ય ભીમસેનસ્ય મમ પુત્રાઞ્જિઘાંસતઃ ।
દુર્યોધનહિતે યુક્તાઃ સમતિષ્ઠન્ત કેઽગ્રતઃ ॥

ભીમસેનદવાગ્નેસ્તુ મમ પુત્રાંસ્તૃણોલપમ્ ।
પ્રધક્ષ્યતો રણમુખે કેઽતિષ્ઠન્નગ્રતો નરાઃ ॥

કાલ્યમાનાંસ્તુ પુત્રાન્મે દૃષ્ટ્વા ભીમસ્ય સંયુગે ।
કાલેનેવ પ્રજાઃ સર્વાઃ કે ભીમં પર્યવારયન્ ॥

ન મેઽર્જુનાદ્ભયં તાદૃક્કૃષ્ણાન્નાપિ ચ સાત્વતાત્ ।
હુતભુગ્જન્મનો નૈવ યાદૃગ્ભીમાદ્ભયં મમ ॥

ભીમવહ્નેઃ પ્રદીપ્તસ્ય મમ પુત્રાન્દિધક્ષતઃ ।
કે શૂરાઃ પર્યવર્તન્ત તન્મમાચક્ષ્વ સઞ્જય ॥
સઞ્ચય ઉવાચ ।

તથા તુ નર્દમાનં તં ભીમસેનં મહાબલમ્ ।
તુમુલેનૈવ શબ્દેન કર્ણોઽપ્યભ્યદ્રવદ્બલી ॥

વ્યાક્ષિપન્સુમહચ્ચાપમતિમાત્રમમર્ષણઃ ।
કર્ણઃ સુયુદ્ધમાકાઙ્ક્ષન્દર્શયિષ્યન્બલં મૃધે ॥

રુરોધ માર્ગં ભીમસ્ય વાતસ્યેવ મહીરુહઃ ।
ભીમોઽપિ દૃષ્ટ્વા સાવેગં પુરો વૈકર્તનં સ્થિતમ્ ॥

ચુકોપ બલવદ્વીરશ્ચિક્ષેપાસ્ય શિલાશિતાન્ ।
તાન્પ્રત્યગૃહ્ણાત્કર્ણોઽપિ પ્રતીપં પ્રાપયચ્છરાન્ ॥

તતસ્તુ સર્વયોધાનાં યતનાં પ્રેક્ષતાં તદા ।
પ્રાવેપન્નિવ ગાત્રાણિ કર્ણભીમસમાગમે ॥

રથિનાં સાદિનાં ચૈવ તયોઃ શ્રુત્વા તલસ્વનમ્ ।
ભીમસેનસ્ય નિનદં શ્રુત્વા ઘોરં રણાજિરે ॥

ખં ચ ભૂમિં ચ સંરુદ્ધાં મેનિરે ક્ષત્રિયર્ષભાઃ ।
પુનર્ઘોરેણ નાદેન પાણ્ડવસ્ય મહાત્મનઃ ॥

સમરે સર્વયોધાનાં ધનૂંષ્યભ્યપતન્ક્ષિતૌ ।
શસ્ત્રાણિ ન્યપતન્દોર્ભ્યઃ કેષાઞ્ચિચ્ચાસવોઽદ્રવન્ ॥

વિત્રસ્તાનિ ચ સર્વાણિ શકૃન્મૂત્રં પ્રસુસ્રુવુઃ ।
વાહનાનિ ચ સર્વાણિ બભૂવુર્વિમનાંસિ ચ ॥

પ્રાદુરાસન્નિમિત્તાનિ ઘોરાણિ સુબહૂન્યુત ।
ગૃધ્રકઙ્કબલૈશ્ચાસીદન્તરિક્ષં સમાવૃતમ્ ॥

તસ્મિન્સુતુમુલે રાજન્કર્ણભીમસમાગમે ।
તતઃ કર્ણસ્તુ વિંશત્યા શરાણાં ભીમમાર્દયત્ ॥

વિવ્યાધ ચાસ્ય ત્વરિતઃ સૂતં પઞ્ચભિરાશુગૈઃ ।
પ્રહસ્ય ભીમસેનોઽપિ કર્ણં પ્રત્યાદ્રવદ્રણે ॥

સાયકાનાં ચતુઃ ષષ્ટ્યા ક્ષિપ્રકારી મહાયશાઃ ।
તસ્ય કર્ણો મહેષ્વાસઃ સાયકાંશ્ચતુરોઽક્ષિપત્ ॥

અસમ્પ્રાપ્તાંશ્ચ તાન્ભીમઃ સાયકૈર્નતપર્વભિઃ ।
ચિચ્છેદ બહુધા રાજન્દર્શયન્પાણિલાઘવમ્ ॥

તં કર્ણશ્ચાદયામાસ શરવ્રાતૈરનેકશઃ ।
સઞ્છાદ્યમાનઃ કર્ણેન બહુધા પાણ઼્ડુનન્દનઃ ॥

ચિચ્છેદ ચાપં કર્ણસ્ય મુષ્ટિદેશે મહારથઃ ।
વિવ્યાધ ચૈનં બહુભિઃ સાયકૈર્નતપર્વભિઃ ॥

અથાન્યદ્ધનુરાદાય સઞ્યં કૃત્વા ચ સૂતજઃ ।
વિવ્યાધ સમરે ભીમં ભીમકર્મા મહારથઃ ॥

તસ્ય બીમો ભૃશં ક્રુદ્ધસ્ત્રીઞ્શરાન્નતપર્વણઃ ।
નિચખાનોરસિ ક્રુદ્ધઃ સૂતપુત્રસ્ય વેગતઃ ॥

તૈઃ કર્ણોઽરાજત શરૈરુરોમધ્યગતૈઃ સદા ।
મહીધર ઇવોદગ્રસ્ત્રિશૃઙ્ગો ભરતર્ષભ ॥

સુસ્રાવ ચાસ્ય રુધિરં વિદ્ધસ્ય પરમેષુભિઃ ।
ધાતુપ્રસ્યન્દિનઃ શૈલાદ્યથા ગૈરિકધાતવઃ ॥

કિઞ્ચિદ્વિચલિતઃ કર્ણઃ સુપ્રહારાભિપીડિતઃ ।
આકર્ણપૂર્ણમાકૃષ્ય ભીમં વિવ્યાધ સાયકૈઃ ॥

ચિક્ષેપ ચ પુનર્બાણાઞ્શતશોઽથ સહસ્રશઃ । સ શરૈરર્દિતસ્તેન કર્ણેન દૃઢધન્વિના ।
ધનુર્જ્યામચ્છિનત્તૂર્ણં ભીમસ્તસ્ય ક્ષુરેણ હ ॥

સારથિં ચાસ્ય ભલ્લેન રથનીડાદપાતયત્ ।
વાહાંશ્ચ ચતુરસ્તસ્ય વ્યસૂંશ્ચક્રે મહારથઃ ॥

હતાશ્વાત્તુ રથાત્કર્ણઃ સમાપ્લુત્ય વિશામ્પતે ।
સ્યન્દનં વૃષસેનસ્ય તૂર્ણમાપુપ્લુવે ભયાત્ ॥

નિર્જિત્ય તુ રણે કર્ણં ભીમસેનઃ પ્રતાપવાન્ ।
નનાદ બલવાન્નાદં પર્જન્યનિનદોપમમ્ ॥

તસ્ય તં નિનદં શ્રુત્વા પ્રહૃષ્ટોઽભૂદ્યુધિષ્ઠિરઃ ।
કર્ણં પરાજિતં મત્વા ભીમસેનેન સંયુગે ॥

સમન્તાચ્છઙ્ખનિનદં પાણ્ડુસેનાઽકરોત્તદા ।
શત્રુસેનાધ્વનિં શ્રુત્વા તાવકા હ્યનદન્ભૃશમ્ ॥

સ શઙ્ખબાણનિનદૈર્હર્ષાદ્રાજા સ્વવાહિનીમ્ ।
ચક્રે યુધિષ્ઠિરઃ સઙ્ખ્યે હર્ષનાદૈશ્ચ સઙ્કુલામ્ ॥
ગાણ્ડીવં વ્યાક્ષિપત્પાર્થઃ કૃષ્ણોઽપ્યબ્જમવાદયત્

તમન્તર્ધાય નિનદં ભીમસ્ય નદતો ધ્વનિઃ ।
અશ્રૂયત તદા રાજન્સર્વસૈન્યેષુ દારુણઃ ॥

તતો વ્યાયચ્છતામસ્ત્રૈઃ પૃથક્પૃથગજિહ્મગૈઃ ।
મૃદુપૂર્વં તુ રાધેયો દૃઢપૂર્વં તુ પાણ્ડવઃ ॥

ભીમોઽપિ ચ મહારાજ વૈકર્તનમુપાદ્રવત્ ।
આસુરે તુ મહાસૈન્યે તારકં પાવકિર્યથા ॥

તયોરેવં મહદ્યુદ્ધમભવદ્ભીમકર્ણયોઃ ।
તં ભીમસેનો મહતા શરવર્ષેણ વારયન્ ॥

વિવ્યાધ સારથિં ચાસ્ય હયાંશ્ચ ચતુરઃ શરૈઃ । ધ્વજં ચાસ્ય પતાકાં ચ ભલ્લૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ।
રથં ચ ચક્રરક્ષૌ ચ ભીમશ્ચિચ્છેદ મારિષ ॥

કર્ણોઽપિ રથિનાં શ્રેષ્ઠો ભીમસેનેન કમ્પિતઃ ।
ખઙ્ગચર્મધરો રાજન્ભીમમભ્યદ્રવદ્બલી ॥

ભીમશ્ચિચ્છેદ ખઙ્ગં ચ ચર્મણા સહ મારિષ ॥

દૃષ્ટ્વા કર્ણં ચ પાર્થેન બાધિતં બહુભિઃ શરૈઃ । દુર્યોધનો મહારાજ દુશ્શલં પ્રત્યભાષત । કર્ણં કૃચ્છ્રગતં પશ્ય શીઘ્રં યાનં પ્રયચ્છહ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

એવમુક્તસ્તતો રાજ્ઞા દુશ્શલઃ સમુપાદ્રવત્ ।
દુશ્શલસ્ય રથં કર્ણશ્ચારુરોહ મહારથઃ ॥

તૌ પાર્થઃ સહસા ગત્વા વિવ્યાધ દશભિઃ શરૈઃ ।
પુનશ્ચ કર્ણં વિદ્ધ્વાઽપિ દુશ્શલસ્ય શિરોઽહરત્ ॥

દુશ્શલં નિહતં દૃષ્ટ્વા ભીમસેનેન મારિષ ।
તસ્યૈવ ધનુરાદાય કર્ણો વિવ્યાધ પાણ્ડવમ્ ॥

અન્યોન્યં સમરે વીરૌ યુયુધાતે મહાબલૌ ।
શત્રુઘ્નૌ શત્રુમધ્યે તુ બલવજ્રભૃતાવિવ ॥

ભીમો વિદ્ધા હયાંશ્ચૈવ સારથિં ચ પુનઃ પુનઃ ।
કર્ણમભ્યદ્રવત્પાર્થઃ પ્રહસંશ્ચ મહાબલઃ ॥

તતો વ્યાયચ્છમાનસ્ય ભીમસેનસ્ય સંયુગે ।
તત્સૈન્યં કલિલીભૂતં ન પ્રાજ્ઞાયત કિઞ્ચન ॥