મહાભારત · અધ્યાય 7.111

પ્રીતિયુક્તં ચ હૃદ્યં ચ માનનીયં ચ સર્વશઃ ।
કાલયુક્તં ચ ચિત્રં ચ સ્વધિયા ચાભિભાષિતમ્ ॥

ધર્મરાજસ્ય તદ્વાક્યં નિશ્યમ્ય શિનિપુઙ્ગવઃ ।
સાત્યકિર્ભરતશ્રેષ્ઠ પ્રત્યુવાચ યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

શ્રુતં તે ગદતો વાક્યં સર્વમેતન્મયાઽચ્યુત ।
ન્યાયયુક્તં ચ સત્યં ચ ફલ્ગુનાર્થે યશસ્કરમ્ ॥

એવંવિધે તથા કાલે માદૃશં પ્રેક્ષ્ય સત્તમ ।
વક્તુમર્હસિ રાજેન્દ્ર યથા પાર્થં તથૈવ મામ્ ॥

ન મે ધનઞ્જયસ્યાર્થે પ્રાણા રક્ષ્યાઃ કથઞ્ચન ।
ત્વત્પ્રયુક્તઃ પુનરહં કિં નકુર્યાં મહાહવે ॥

લોકત્રયં યોધયેયં સદેવાસુરમાનુષમ્ ।
ત્વત્પ્રયુક્તો નરેન્દ્રેન્દ્ર કિમ્પુનસ્તાન્સુદુર્બલાન્ ॥

સુયોધનબલં ત્વદ્ય યોધયિષ્યે સમન્તતઃ ।
વિજેષ્યે ચ રણે રાજન્સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે ॥

કુશલ્યહં કુંશલિનં સમાસાદ્ય ધનઞ્જયમ્ ।
હતે જયદ્રથે રાજન્પુનરેષ્યામિ તેઽન્તિકમ્ ॥

અવશ્યં તુ મયા સર્વં વિજ્ઞાપ્યસ્ત્વં નરાધિપ ।
વાસુદેવસ્ય યદ્વાક્યં ફલ્ગુનસ્ય ચ ધીમતઃ ॥

દૃઢં ત્વભિહિતશ્ચાહમર્જુનેન પુનઃપુનઃ ।
મધ્યે સર્વસ્ય સૈન્યસ્ય વાસુદેવસ્ય શૃણ્વતઃ ॥

અદ્ય માધવ રાજાનમપ્રમત્તોઽનુપાલય ।
આર્યાં યુદ્ધે મતિં કૃત્વા યાવદ્ધન્મિ જયદ્રથમ્ ॥

ત્વયિ ચાહં મહાબાહો પ્રદ્યુમ્ને વા મહારથે ।
નૃપં નિક્ષિપ્ય ગચ્છેયં નિરપેક્ષો જયદ્રથમ્ ॥

જાનીષે હિ રણે દ્રોણં કુરુષુ શ્રેષ્ઠસમ્મતમ્ ।
પ્રતિજ્ઞા ચાપિ તે નિત્યં શ્રુતા દ્રોણસ્ય માધવ ॥

ગ્રહમે ધર્મરાજસ્ય ભારદ્વાજોઽપિ ગૃધ્યતિ ।
શક્તશ્ચાપિ રણે દ્રોણો નિગ્રહીતું યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

એવં ત્વયિ સમાઘાય ધર્મરાજં નરોત્તમમ્ ।
અહમદ્ય ગમિષ્યામિ સૈન્ધવસ્ય વધાય હિ ॥

સ ત્વમદ્ય રણે યત્તો રક્ષ માધવ પાણ્ડવમ્ ।
રક્ષેણે ધર્મરાજસ્ય ધ્રુવો હિ વિજયો મમ ॥

જયદ્રથં ચ હત્વાઽહં દ્રુતમેષ્યામિ માધવ ।
ધર્મરાજં ન ચેદ્દ્રોણો નિગૃહ્ણીયાદ્રણે બલાત્ ॥

નિગૃહીતે નરશ્રેષ્ઠે ભારદ્વાજેન માધવ ।
સૈન્ધવસ્ય વધો ન સ્યાન્મમાપ્રીતિસ્તથા ભવેત્ ॥

એવઙ્ગતે નરશ્રેષ્ઠે પાણ્ડવે સત્યવાદિતિ ।
અસ્માકં ગમનં વ્યક્તં વનં પ્રતિ ભવેત્પુનઃ ॥

સોઽયં મમ જયો વ્યક્તં વ્યર્થ એવ ભવિષ્યતિ ।
યદિ દ્રોણો રણે ક્રુદ્ધો નિગૃહ્ણીયાદ્યુધિષ્ઠિરમ્ ॥

સ ત્વમદ્ય મહાબાહો પ્રિયાર્થં મમ માધવ ।
જયાર્થં ચ યશોર્થં ચ રક્ષ રાજાનમાહવે ॥

સ ભવાન્મયિ નિક્ષેપો નિક્ષિપ્તઃ સવ્યસાચિના ।
ભારદ્વાજાદ્ભયં નિત્યં મન્યમાનેન વૈ પ્રભો ॥

તસ્યાપિ ચ મહાબાહો નિત્યં પશ્યામિ સંયુગે ।
નાન્યં હિ પ્રતિયોદ્ધારં રૌક્મિણેયાદૃતે પ્રભો ॥

માં ચાપિ મન્યતે યુદ્ધે ભારદ્વાજસ્ય ધીમતઃ । સોઽહં સમ્ભાવનાનં ચૈતામાચાર્યવચનં ચ તત્ ।
પૃષ્ઠતો નોત્સહે કર્તું ત્વાં વા ત્યક્તું મહીપતે ॥

આચાર્યો લઘુહસ્તત્વાદભેદ્યકવચાવૃતઃ ।
ઉપલભ્ય રણે ક્રીડેદ્યથા શકુનિના શિશુઃ ॥

યદિ કાર્ષ્ણિર્ધનુષ્પાણિરિહ સ્યાન્મકરધ્વજઃ ।
તસ્મૈ ત્વાં વિસૃજેયં વૈ સ ત્વાં રક્ષેદ્યથાઽર્જુનઃ ॥

કુરુ ત્વમાત્મનો ગુપ્તિં કસ્તે ગોપ્તા ગતે મયિ ।
યઃ પ્રતીયાદ્રમે દ્રોણં યાવદ્ગચ્છામિ પાણ્ડવમ્ ॥

મા ચ તે ભયમદ્યાસ્તુ રાજન્નર્જુનસમ્ભવમ્ ।
ન સ જાતુ મહાબાહુર્ભારમુદ્યમ્ય સીદતિ ॥

યે ચ સૌવીરકા યોધાસ્તથા સૈન્ધવપૌરવાઃ ।
ઉદીચ્યા દાક્ષિણાત્યાશ્ચ યે ચાન્યેઽપિ મહારથાઃ ॥

યે ચ કર્ણમુખા રાજન્રથોદારાઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
એતેઽર્જુનસ્ય ક્રુદ્ધસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્ ॥

ઉદ્યુક્તાઃ પૃથિવીપાલ સસુરાસુરમાનુષાઃ ।
સરાક્ષસગણા રાજન્સકિન્નરમહોરગાઃ ॥

જઙ્ગમસ્થાવરૈઃ સાર્ધં નાલં પાર્થસ્ય સંયુગે ।
એવં જ્ઞાત્વા મહારાજ વ્યેતુ તે ભીર્ધનઞ્જયે ॥

એવં વીરૌ મહેષ્વાસૌ કૃષ્ણૌ સત્યપરાક્રમૌ । ન તત્ર કર્મણો વ્યાપત્કથઞ્ચિદપિ વિદ્યતે ।

દૈવં કૃતાસ્ત્રતાં યોગમમર્ષં શૌર્યમાહવે ।
કૃતજ્ઞતાં દયાં ચૈવ ભ્રાતુસ્ત્વમનુચિન્તય ॥

મયિ ચાપિ સહાયે તે ગચ્છમાનેઽર્જુનં પ્રતિ ।
દ્રોણે ચિત્રાસ્ત્રતાં સહ્ખ્યે રાજંસ્ત્વમનુચિન્તય ॥

આચાર્યો હિ ભૃશં રાજન્નિગ્રહે તવ ગૃધ્યતિ ।
પ્રતિજ્ઞામાત્મનો રક્ષન્સત્યાં કર્તું ચ ભારત ॥

કુરુષ્વાદ્યાત્મનો ગુપ્તિં કસ્તે ગોપ્તા ગતે મયિ ।
યસ્યાહં પ્રત્યયાત્પાર્થં ગચ્છેયં ફલ્ગુનં પ્રતિ ॥

ન હ્યહં ત્વાં મહારાજ અનિક્ષિપ્ય મહાહવે ।
ક્વચિદ્યાસ્યામિ કૌરવ્ય સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે ॥

ન પશ્યામિ રથં કઞ્ચિદ્યસ્તે ગોપ્તા ભવેદિહ ।
શક્તં યં મન્યસે રાજન્ગોપ્તારં પ્રતિ પાણ્ડવ ॥

એતદ્વિચાર્ય બહુશો બુદ્ધ્યા બુદ્ધિમતાં વર ।
દૃષ્ટ્વા શ્રેયઃ પરં બુદ્ધ્યા તતો રાજન્પ્રશાધિ મામ્ ॥
યુધિષ્ઠિર ઉવાચ ।

એવમેતન્મહાબાહો યથા વદસિ માધવ ।
ન તુ મે શુદ્ધ્યતે ભાવઃ શ્વેતાશ્વં પ્રતિ મારિષ ॥

કરિષ્યે પરમં યત્નમાત્મનો રક્ષણે હ્યહમ્ ।
ગચ્છ ત્વં સમનુજ્ઞાતો યત્ર યાતો ધનઞ્જયઃ ॥

આત્મસંરક્ષણં સઙ્ખ્યે ગમનં ચાર્જુનં પ્રતિ ।
વિચાર્યૈતત્સ્વયં બુદ્ધ્યા ગમનં તત્ર રોચયે ॥

સ ત્વમાતિષ્ઠ યાનાય યત્ર યાતો ધનઞ્જયઃ ।
મમાપિ રક્ષણં ભીમઃ કરિષ્યતિ મહાબલઃ ॥

પાર્ષતશ્ચ સસોદર્યઃ પાર્થિવાશ્ચ મબાહલાઃ ।
દ્રૌપદેયાશ્ચ માં તાત રક્ષિષ્યન્તિ ન સંશયઃ ॥

કેકયા ભ્રાતરઃ પઞ્ચ રાક્ષસશ્ચ ઘટોત્કચઃ ।
વિરાટો દ્રુપદશ્ચૈવ શિખણ્ડી ચ મહારથઃ ॥

ધૃષ્ટકેતુશ્ચ બલવાન્કુન્તિભોજશ્ચ માતુલઃ । નકુલઃ સહદેવશ્ચ પાઞ્ચાલાઃ સૃઞ્જયાસ્તથા ।
એતે સમાહિતાસ્તાત રક્ષિષ્યન્તિ ન સંશયઃ ॥

ન દ્રોણઃ સહ સૈન્યેન કૃતવર્મા ચ સંયુગે ।
સમાસાદયિતું શક્તો ન ચ માં ધર્ષયિષ્યતિ ॥

ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ સમરે દ્રોણં ક્રુદ્ધં પરન્તપઃ ।
વારયિષ્યતિ વિક્રમ્ય વેલેવ મકરાલયમ્ ॥

યત્ર સ્થાસ્યતિ સઙ્ગ્રામે પાર્ષતઃ પરવીરહા ।
ન દ્રોણસ્ય બલં તાત ક્રમેત્તત્ર કથઞ્ચન ॥

એષ દ્રોણવિનાશાય સમુત્પન્નો હુતાશનાત્ ।
કવચી સ શરી ખઙ્ગી ધન્વી ચ વરભૂષણઃ ॥

એષ દ્રોણં રણે ક્રુદ્ધં વારયેત સ વૈ પ્રભો ।
પાઞ્ચાલઃ સહિતૈઃ સર્વૈઃ પાણ્ડવાનાં ચ ધન્વિભિઃ ॥

વિક્રુધં ગચ્છ શૈનેય મા કાર્ષીર્મયિ સમ્ભ્રમમ્ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નો રણે ક્રુદ્ધં દ્રોણમાવારયિષ્યતિ ॥