મહાભારત · અધ્યાય 7.103

એવમુક્ત્વાઽર્જુનં રાજા ત્રિભિર્મર્માતિગૈઃ શરૈઃ ।
અભ્યવિધ્યન્મહાવેગૈશ્ચતુર્ભિશ્ચતુરો હયાન્ ॥

વાસુદેવં ચ દશભિઃ પ્રત્યવિધ્યત્સ્તનાન્તરે ।
પ્રતોદં ચાસ્ય ભલ્લેન ચ્છિત્ત્વા ભૂમાવપાતયત્ ॥

તં ચતુર્દશભિઃ પાર્થશ્ચિત્રપુઙ્ખૈઃ શિલાશિતૈઃ ।
અવિધ્યત્તૂર્ણમવ્યગ્રસ્તે ચાભ્રશ્યન્ત વર્મણિ ॥

તેષાં નૈષ્ફલ્યમાલોક્ય પુનર્નવ ચ પઞ્ચ ચ ।
પ્રાહિણોન્નિશિતાન્બાણાંસ્તે ચાભ્રશ્યન્ત વર્મણઃ ॥

અષ્ટાવિંશાંસ્તુ તાન્બાણાનસ્તાન્વિપ્રેક્ષ્ય નિષ્ફલાન્ ।
અબ્રવીત્પરવીરઘ્નઃ કૃષ્ણોઽર્જુનમિદં વચઃ ॥

અદૃષ્ટપૂર્વં પશ્યામિ શિલાનામિવ સર્પણમ્ ।
ત્વયા સમ્પ્રેષિતાઃ પાર્થ નાર્થં કુર્વન્તિ પત્રિણઃ ॥

કચ્ચિદ્ગાણ્ડીવજઃ પ્રાણસ્તથૈવ ભરતર્ષભ ।
મુષ્ટિશ્ચ તે યથા પૂર્વં ભુજયોશ્ચ બલં તવ ॥

ન વા કચ્ચિદયં કાલઃ પ્રાપ્તઃ સ્યાદદ્ય પશ્ચિમઃ ।
તવ ચૈવાસ્ય શત્રોશ્ચ તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ ॥

વિસ્મયો મે મહાન્પાર્થ તવ દૃષ્ટ્વા શરાનિમાન્ ।
વ્યર્થાન્નિપતિતાન્સઙ્ખે દુર્યોધનરથં પ્રતિ ॥

વજ્રાશનિસમા ઘોરાઃ પરકાયાવભેદિનઃ ।
શરાઃ કુર્વન્તિ તે નાર્થં પાર્થ કાઽદ્ય વિડમ્બના ॥
અર્જુન ઉવાચ ।

દ્રોણેન નિયતં કૃષ્ણ ધાર્તરાષ્ટ્રે નિદર્શિતમ્ ।
અન્તે વિહિતમસ્ત્રાણામેતત્કવચધારણમ્ ॥

અસ્મિન્નન્તર્હિતં કૃષ્ણ ત્રૈલોક્યમપિ વર્મણિ ।
એકો દ્રોણો હિ વૈદૈતદહં તસ્માચ્ચ સત્તમાત્ ॥

ન શક્યમેતત્કવચં બાણૈર્ભેત્તું કથઞ્ચન ।
અપિ વજ્રેણ ગોવિન્દ સ્વયં મઘવતા યુધિ ॥

જાનંસ્ત્વમપિ વૈ કૃષ્ણ માં વિમોહયસે કથમ્ ।
યદ્વૃત્તં ત્રિષુ લોકેષુ યચ્ચ કેશવ વર્તતે ॥

યથા ભવિષ્યદ્યચ્ચૈવ તત્સર્વં વિદિતં તવ ।
ન ત્વિદં વેદ વૈ કશ્ચિદ્યથા ત્વં મધુસૂદન ॥

એષ દુર્યોધનઃ કૃષ્ણ દ્રોણેન વિહિતામિમામ્ ।
તિષ્ઠત્યભીતવત્સઙ્ખ્યે બિભ્રત્કવચધારણામ્ ॥

યત્ત્વત્ર વિહિતં કાર્યં નૈષ તદ્વેત્તિ માધવ ।
સ્ત્રીવદેષ બિભર્ત્યેતાં યુક્તાં કવચધારણામ્ ॥

પશ્ય બાહ્વોશ્ચ મે વીર્યં ધનુષશ્ચ જનાર્દન ।
પરાજયિષ્યે કૌરવ્યં કવચેનાપિ રક્ષિતમ્ ॥

ઇદમઙ્ગિરસે પ્રાદાદ્દેવેશો વર્મ ભાસ્વરમ્ ।
તસ્માદ્વૃહસ્પતિઃ પ્રાપ તતઃ પ્રાપ પુરન્દરઃ ॥

પુનર્દદૌ સુરપતિર્મહ્યં વર્મ સસઙ્ગ્રહમ્ । દૈવં યદ્યસ્ય વર્મૈતદ્બ્રહ્મણા વા સ્વયં કૃતમ્ ।
નૈનં ગોપ્સ્યતિ દુર્બુદ્ધિમદ્ય બાણહતં મયા ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વાઽર્જુનો બાણાનભિમન્ત્ર્ય વ્યકર્ષયત્ ।
માનવાસ્ત્રેણ માનાર્હસ્તીક્ષ્ણાવરણભેદિના ॥

વિકૃષ્યમાણાંસ્તેનૈવ ધનુર્મધ્યગતાઞ્છરાન્ ।
તાનસ્યાસ્ત્રેણ ચિચ્છેદ દ્રૌણિઃ સર્વાસ્ત્રઘાતિના ॥

તાન્નિકૃત્તાનિષૂન્દૃષ્ટ્વા દૂરતો બ્રહ્મવાદિના ।
ન્યવેદયત્કેશવાય વિસ્મિતઃ શ્વેતવાહનઃ ॥

નૈતદસ્ત્રં મયા શક્યં દ્વિઃ પ્રયોક્તું જનાર્દન ।
અસ્ત્રં મામેવ હન્યાદ્ધિ હન્યાચ્ચાપિ બલં મમ ॥

તતો દુર્યોધનઃ કૃષ્ણૌ નવભિર્નવભિઃ શરૈઃ ।
અવિધ્યત રણે રાજઞ્શરૈરાશીવિષોપમૈઃ ॥

ભૂય એવાભ્યવર્ષચ્ચ સમરે કૃષ્ણપાણ્ડવૌ । શરવર્ષેણ મહતા તતોઽહૃષ્યન્ત તાવકાઃ ।
ચક્રુર્વાદિત્રનિનદાન્સિંહનાદરવાંસ્તથા ॥

તતઃ ક્રુદ્ધો રણે પાર્થઃ સૃક્વિણી પરિસંલિહન્ ।
નાપશ્યચ્ચ તતોઽસ્યાઙ્ગં યન્ન સ્યાદ્વર્મરક્ષિતમ્ ॥

તતોઽસ્ય નિશિતૈર્બાણૈઃ સુમુક્તૈરન્તકોપમૈઃ ।
હયાંશ્ચકાર નિર્દેહાનુભૌ ચ પાર્ષ્ણિસારથી ॥

ધનુરસ્યાચ્છિનત્તૂર્ણં હસ્તાવાપં ચ વીર્યવાન્ ।
રથં ચ શકલીકર્તું સવ્યસાચી પ્રચક્રમે ॥

દુર્યોધનં ચ બાણાભ્યાં તીક્ષ્ણાભ્યાં વિરથીકૃતમ્ ।
આવિદ્ધ્યદ્ધસ્તતલયોરુભયોરર્જુનસ્તદા ॥

[પ્રયત્નજ્ઞો હિ કૌન્તયો નખમાંસાન્તરેષુભિઃ । સ વેદનાભિરાવિગ્નઃ પલાયનપરાયણઃ ॥ ]

તં કૃચ્છ્રામાપદં પ્રાપ્તં દૃષ્ટ્વા પરમધન્વિનઃ ।
સમાપેતુઃ પરીપ્સન્તો ધનઞ્જયશરાર્દિતમ્ ॥

તં રથૈર્બહુસાહસ્રૈઃ કલ્પિતૈઃ કુઞ્જરૈર્હયૈઃ ।
પદાત્યોઘૈશ્ચ સંરબ્ધૈઃ પરિવવ્રુર્ધનઞ્જયમ્ ॥

અથ નાર્જુનગોવિન્દૌ ન રથો વા વ્યદૃશ્યત ।
અસ્ત્રવર્ષેણ મહતા શરૌઘૈશ્ચાપિ સંવૃતૌ ॥

તતોઽર્જુનોઽસ્ત્રવીર્યેણ નિજઘ્ને તાં વરૂથિનીમ્ ।
તત્ર વ્યઙ્ગી કૃતાઃ પેતુઃ શતશોઽથ રથદ્વિપાઃ ॥

તે હતા હન્યમાનાશ્ચ ન્યગૃહ્ણંસ્તં રથોત્તમમ્ ।
સ રથઃ સ્તમ્ભિતસ્તસ્થૌ ક્રોશમાત્રે સમન્તતઃ ॥

તતોઽર્જુનં વૃષ્ણિવીરસ્ત્વરિતો વાક્યમબ્રવીત્ ।
ધનુર્વિષ્ફારયાત્યર્થમહં ધ્માસ્યામિ ચામ્બુજમ્ ॥

તતો વિષ્ફાર્ય બલવદ્ગાણ્ડીવં જઘ્નિવાન્રિપૂન્ ।
મહતા શરવર્ષેણ તલશબ્દેન ચાર્જુનઃ ॥

પાઞ્ચજન્યં ચ બલવાન્દધ્મૌ તારેણ કેશવઃ ।
રજસા ધ્વસ્તપક્ષ્માન્તઃ પ્રસ્વિન્નવદનો ભૃશમ્ ॥

તેનાચ્યુતોષ્ઠપુટપૂરિતમારુતેન શઙ્ખાન્તરોદરવિવૃદ્ધવિનિઃસૃતેન ।
નાદેન સાસુરવિયત્સુરલોકપાલ-- મુદ્વિગ્નમીશ્વર જગત્સ્ફુટતીવ સર્વમ્ ॥

તસ્ય શઙ્ખસ્ય નાદેન ધનુષો નિઃસ્વનેન ચ ।
નિઃસત્વાશ્ચ સસત્વાશ્ચ ક્ષિતૌ પેતુસ્તદા જનાઃ ॥

તૈર્વિમુક્તો રથો રેજે વાય્વીરિત ઇવામ્બુદઃ ।
જયદ્રથસ્ય ગોપ્તારસ્તતઃ ક્ષુબ્ધાઃ સહાનુગાઃ ॥

તે દૃષ્ટ્વા સહસા પાર્થં ગોપ્તારઃ સૈન્ધવસ્ય તુ ।
ચક્રુર્નાદાન્મહેષ્વાસાઃ કમ્પયન્તો વસુન્ધરામ્ ॥

બાણશબ્દરવાંશ્ચોગ્રાન્વિમિશ્રાઞ્શઙ્ખનિઃસ્વનૈઃ ।
પ્રાદુશ્ચક્રુર્મહાત્માનઃ સિંહનાદરવાનપિ ॥

તં શ્રુત્વા નિનદં ઘોરં તાવકાનાં સમુત્થિતમ્ ।
પ્રદધ્મતુઃ શઙ્ખવરૌ વાસુદેવધનઞ્જયૌ ॥

તેન શબ્દેન મહતા પૂરિતેયં વસુન્ધરા ।
સશૈલા સાર્ણવદ્વીપા સપાતાલા વિશામ્પતે ॥

સ શબ્દો ભરતશ્રેષ્ઠ વ્યાપ્ય સર્વા દિશો દશ ।
પ્રતિસસ્વાન તત્રૈવ કુરુપાણ્ડવયોર્બલે ॥

તાવકા રથિનસ્તત્ર દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણધનઞ્જયૌ ।
સમ્ભ્રમં પરમં પ્રાપ્તાસ્ત્વરમાણા મહારથાઃ ॥

અથ કૃષ્ણૌ મહાભાગૌ તાવકા વીક્ષ્ય દંશિતૌ ।
અભ્યદ્રવન્ત સઙ્ક્રુદ્ધાસ્તદદ્ભુતમિવાભવત્ ॥