મહાભારત · અધ્યાય 7.102

દુર્યોધનમતિક્રાન્તમેતં પશ્ય ધનઞ્જય ।
આપદ્ગતમિમં મન્યે નાસ્ત્યસ્ય સદૃશો રથઃ ॥

દૂરપાતી મહેષ્વાસઃ કૃતાસ્ત્રો યુદ્ધદુર્મદઃ ।
દૃઢહસ્તશ્ચિત્રયોધી ધાર્તરાષ્ટ્રો મહાબલઃ ॥

અત્યન્તસુખસંવૃદ્ધો માનિતશ્ચ મહારથૈઃ ।
કૃતી ચ સતતં પાર્થ નિત્યં દ્વેષ્ટિ ચ પાણ્ડવાન્ ॥

તેન યુદ્ધમહં મન્યે પ્રાપ્તકાલં તવાનઘ ।
અત્ર નો દ્યૂતમાયત્તં વિજયાયેતરાય વા ॥

અત્ર ક્રોધવિષં પાર્થ વિમુઞ્ચ ચિરસમ્ભૃતમ્ ॥
એષ મૂલમનર્થાનાં પાણ઼્વાનાં મહાત્મનામ્ ॥

સોઽયં પ્રાપ્તસ્તવાક્ષેપં પશ્ય સાફલ્યમાત્મનઃ ।
કથં હિ રાજા રાજ્યાર્થી ત્વયા ગચ્છેત સંયુગમ્ ॥

દિષ્ટ્યા ત્વિદાનીં સમ્પ્રાપ્ત એષ તે બાણગોચરમ્ ।
યથાઽયં જીવિતં જહ્યાત્તથા કુરુ ધનઞ્જય ॥

ઐશ્વર્યમદસમ્મૂઢો નૈષ દુઃખમુપેયિવાન્ ।
ન ચ તે સંયુગે વીર્યં જાનાતિ પુરુષર્ષભ ॥

ત્વાં હિ લોકાસ્ત્રયઃ પાર્થ સસુરાસુરમાનવાઃ ।
નોત્સહન્તે રણે જેતું કિમુતૈકઃ સુયોધનઃ ॥

સ દિષ્ટ્યા સમનુપ્રાપ્તસ્તવ પાર્થ રથાન્તિકમ્ ।
જહ્યેનં ત્વં મહાબાહો યથા વૃત્રં પુરન્દરઃ ॥

એષ હ્યનર્થે સતતં પરાક્રાન્તસ્તવાનઘ ।
નિકૃત્યા ધર્મરાજં ચ દ્યૂતે વઞ્ચિતવાનયમ્ ॥

બહૂનિ સુનૃશંસાનિ કૃતાન્યેતેન માનદ ।
યુષ્માસુ પાપમતિના અપાપેષ્વપિ નિત્યદા ॥

તમનાર્યં સદા ક્રુદ્ધં પુરુષં કામરૂપિણમ્ ।
આર્યાં યુદ્ધે મતિં કૃત્વા જહિ પાર્થાવિચારયન્ ॥

નિકૃત્યા રાજ્યહરણં વનવાસં ચ પાણ્ડવ ।
પરિક્લેશં ચ કૃષ્ણાયા હૃદિ કૃત્વા પરાક્રમ ॥

દિષ્ટ્યૈષ તવ બાણાનાં ગોચરે પરિવર્તતે ।
પ્રતિઘાતાય કાર્યસ્ય દિષ્ટ્યા ચ યતતેઽગ્રતઃ ॥

દિષ્ટ્યા જાનાતિ સઙ્ગ્રામે યોદ્ધવ્યં હિ ત્વયા સહ ।
દિષ્ટ્યા ચ સફલાઃ પાર્થ સર્વે કામા હ્યકામિતાઃ ॥

તસ્માજ્જહિ રણે પાર્થ ધાર્તરાષ્ટ્રં કુલાધમમ્ ।
યથેન્દ્રેણ હતઃ પૂર્વં જમ્ભો દેવાસુરે મૃધે ॥

અસ્મિન્હતે ત્વયા સૈન્યમનાથં ભિદ્યતામિદમ્ ।
વૈરસ્ય દિષ્ટ્યા સહજં મૂલં છિન્ધિ દુરાત્મનામ્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તં તથેત્યબ્રવીત્પાર્થઃ કૃત્યરૂપમિદં મમ ।
સર્વમન્યદનાદૃત્ય ગચ્છ યત્ર સુયોધનઃ ॥

યેનૈતદ્દીર્ઘકાલં નો ભુક્તં રાજ્યમકણ્ટકમ્ ।
અપ્યસ્ય યુધિ વિક્રમ્ય ચ્છિન્દ્યાં મૂર્ધાનમાહવે ॥

અપિ તસ્ય હ્યનર્હાયાઃ પરિક્લેશસ્ય માધવ ।
કૃષ્ણાયાઃ શક્નુયાં ગન્તું પદં કેશપ્રધર્ષણે ॥

અપ્યહં તાનિ દુઃખાનિ પૂર્વવૃત્તાનિ માધવ ।
દુર્યોધનં રણે હત્વા પ્રતિમોક્ષ્યે કથઞ્ચન ॥

ઇત્યેવંવાદિનૌ કૃષ્ણૌ હૃષ્ટૌ શ્વેતાન્હયોત્તમાન્ ।
પ્રેષયામાસતુઃ સઙ્ખ્યે પ્રેપ્સન્તૌ તં નરાધિપમ્ ॥

તયોઃ સમીપં સમ્પ્રાપ્ય પુત્રસ્તે ભરતર્ષભ ।
ન ચકાર ભયં પ્રાપ્તે ભયે મહતિ મારિષ ॥

તદસ્ય ક્ષત્રિયાઃ કર્મ સર્વ એવાભ્યપૂજયન્ ।
યદર્જુનહૃષીકેશૌ પ્રત્યુદ્યાતૌ ન્યવારયત્ ॥

તતઃ સર્વસ્ય સૈન્યસ્ય તાવકસ્ય વિશામ્પતે ।
મહાનાદો હ્યભૂત્તત્ર દૃષ્ટ્વા રાજાનમાહવે ॥

તસ્મિઞ્જનસમુન્નાદે પ્રવૃત્તે ભૈરવે સતિ ।
કદર્થીકૃત્ય તે પુત્રઃ પ્રત્યમિત્રમવારયત્ ॥

આવારિતસ્તુ કૌન્તેયસ્તવ પુત્રેણ ધન્વિના ।
સંરમ્ભમગમદ્ભૂયઃ સ ચ તસ્મિન્પરન્તપઃ ॥

તૌ દૃષ્ટ્વા પ્રતિસંરબ્ધૌ દુર્યોધનધનઞ્જયૌ ।
અભ્યવૈક્ષન્ત રાજાનો ભીમરૂપાઃ સમન્તતઃ ॥

દૃષ્ટ્વા તુ પાર્થં સંરબ્ધં વાસુદેવં ચ મારિષ ।
પ્રહસન્નેવ પુત્રસ્તે યોદ્ધુકામઃ સમાહ્વયત્ ॥

તતઃ પ્રહૃષ્ટો દાશાર્હઃ પાણ્ડવશ્ચ ધનઞ્જયઃ ।
વ્યક્રોશેતાં મહાનાદં દધ્મતુશ્ચામ્બુજોત્તમૌ ॥

તૌ હૃષ્ટરૂપૌ સમ્પ્રેક્ષ્ય કૌરવેયાસ્તુ સર્વશઃ ।
નિરાશાઃ સમપદ્યન્ત પુત્રસ્ય તવ જીવિતે ॥

શોકમાપુઃ પરં ચૈવ કુરવઃ સર્વ એવ તે ।
અમન્યન્ત ચ પુત્રં તે વૈશ્વાનરમુખે હુતમ્ ॥

તથા તુ દૃષ્ટ્વા યોધાસ્તે પ્રહૃષ્ટૌ કૃષ્ણપાણ્ડવૌ ।
હતો રાજા હતો રાજેત્યૂચિરે ચ ભયાર્દિતાઃ ॥

જનસ્ય સન્નિનાદં તુ શ્રુત્વા દુર્યોધનોઽબ્રવીત્ ।
વ્યેતુ વો ભીરહં કૃષ્ણૌ પ્રેષયિષ્યામિ મૃત્યવે ॥

ઇત્યુક્ત્વા સૈનિકાન્સર્વાઞ્જયાપેક્ષી નરાધિપઃ ।
પાર્થમાભાષ્ય સંરમ્ભાદિદં વચનમબ્રવીત્ ॥

પાર્થ યચ્છિક્ષિતં તેઽસ્ત્રં દિવ્યં પાર્થિવમેવ ચ ।
તદ્દર્શય મયિ ક્ષિપ્રં યદિ જાતોઽસિ પાણ઼્ડુના ॥

યદ્બલં તવ વીર્યં ચ કેશવસ્ય તથૈવ ચ ।
તત્કુરુષ્વ મયિ ક્ષિપ્રં પશ્યામસ્તવ પૌરુષમ્ ॥

અસ્મત્પરોક્ષં કર્માણિ કૃતાનિ પ્રવદન્તિ તે ।
સ્વામિસત્કારયુક્તાનિ યાનિ તાનીહ દર્શય ॥