મહાભારત · અધ્યાય 6.99

તતઃ શાન્તનવો ભીષ્મો નિર્યયૌ સહ સેનયા ।
વ્યૂહં ચાવ્યૂહત મહત્સર્વતોભદ્રમાત્મનઃ ॥

કૃપશ્ચ કૃતવર્મા ચ શૈબ્યશ્ચૈવ મહારથઃ ।
શકુનિઃ સૈન્ધવશ્ચૈવ કામ્ભોજશ્ચ સુદક્ષિણઃ ॥

ભીષ્મેણ સહિતાઃ સર્વે પુત્રૈશ્ચ તવ ભારત ।
અગ્રતઃ સર્વસૈન્યાનાં વ્યૂહસ્ય પ્રમુખે સ્થિતાઃ ॥

દ્રોણો ભૂરિશ્રવાઃ શલ્યો ભગદત્તશ્ચ મારિષ ।
દક્ષિણં પક્ષમાશ્રિત્ય સ્થિતા વ્યૂહસ્ય દંશિતાઃ ॥

અશ્વત્થામા સોમદત્તશ્ચાવન્ત્યૌ ચ મહારથૌ ।
મહત્યા સેનયા યુક્તા વામં પક્ષમપાલયન્ ॥

દુર્યોધનો મહારાજ ત્રિગર્તૈઃ સર્વતો વૃતઃ ।
વ્યૂહમધ્યે સ્થિતો રાજન્પાણ્ડવાન્પ્રતિ ભારત ॥

અલમ્બુસો રથશ્રેષ્ઠઃ શ્રુતાયુશ્ચ મહારથઃ ।
પૃષ્ઠતઃ સર્વસૈન્યાનાં સ્થિતૌ વ્યૂહસ્ય દંશિતૌ ॥

એવં ચ તં તદા વ્યૂહં કૃત્વા ભારત તાવકાઃ ।
સન્નદ્ધાઃ સમદૃશ્યન્ત પ્રતપન્ત ઇવાગ્નયઃ ॥

તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા ભીમસેનશ્ચ પાણ્ડવઃ ।
નકુલઃ સહદેવશ્ચ માદ્રીપુત્રાવુભાવપિ ॥

અગ્રતઃ સર્વસૈન્યાનાં સ્થિતા વ્યૂહસ્ય દંશિતાઃ ।
ધૃષ્ટદ્યુમ્નો વિરાટશ્ચ સાત્યકિશ્ચ મહારથઃ ॥

સ્થિતાઃ સૈન્યેન મહતા પરાનીકવિનાશનાઃ ।
શિખણ્ડી વિજયશ્ચૈવ રાક્ષસશ્ચ ઘટોત્કચઃ ॥

ચેકિતાનો મહાબાહુઃ કુન્તિભોજશ્ચ વીર્યવાન્ ।
સ્થિતા રણે મહારાજ મહત્યા સેનયા વૃતાઃ ॥

અભિમન્યુર્મહેષ્વાસો દ્રુપદશ્ચ મહાબલઃ ।
યુયુધાનો મહેષ્વાસો યુધામન્યુશ્ચ વીર્યવાન્ ॥

કેકયા ભ્રાતરશ્ચૈવ સ્થિતા યુદ્ધાય દંશિતાઃ ।
એવં તેઽપિ મહાવ્યૂહં પ્રતિવ્યૂહ્ય સુદુર્જયમ્ ॥

પાણ્ડવાઃ સમરે શૂરાઃ સ્થિતા યુદ્ધાય દંશિતાઃ ।
તાવકાસ્તુ રણે યત્તાઃ સહસેના નરાધિપાઃ ॥

અભ્યુદ્યયૂ રણે પાર્થાન્ભીષ્મં કૃત્વાઽગ્રતો નૃપ ।
તથૈવ પાણ્ડવા રાજન્ભીમસેનપરોગમાઃ ॥

ભીષ્મં યોદ્ધુમભીપ્સન્તઃ સન્ગ્રામે વિજયૈષિણઃ ।
ક્ષ્વેલાઃ કિલકિલાઃ શઙ્ખાન્ક્રકચાન્ગોવિષાણિકાઃ ॥

ભેરીમૃદઙ્ગપણવાન્નાદયન્તશ્ચ પુષ્કરાન્ ।
પાણ્ડવા અભ્યવર્તન્ત નદન્તો ભૈરવાન્રવાન્ ॥

ભેરીમૃદ્ગશઙ્ખાનાં દુન્દુભીનાં ચ નિઃસ્વનૈઃ ।
ઉત્કૃષ્ટસિંહનાદૈશ્ચ વલ્ગિતૈશ્ચ પૃથગ્વિધૈઃ ॥

વયં પ્રતિનદન્તસ્તાનગચ્છામ ત્વરાન્વિતાઃ ।
સહસૈવાભિસન્ક્રદ્ધાસ્તદાસીત્તુમુલં મહત્ ॥

તતોઽન્યોન્યં પ્રધાવન્તઃ સમ્પ્રહારં પ્રચક્રિરે ।
તતઃ શબ્દેન મહતા પ્રચકમ્પે વસુન્ધરા ॥

પક્ષિણશ્ચ મહાઘોરં વ્યાહરન્તો વિબભ્રમુઃ ।
સપ્રભશ્ચોદિતઃ સૂર્યો નિષ્પ્રભઃ સમપદ્યત ॥

વવુશ્ચ વાતાસ્તુમુલાઃ શંસન્તઃ સુમહદ્ભયમ્ ।
ઘોરાશ્ચ ઘોરનિર્હ્રાદાઃ શિવાસ્તત્ર વવાશિરે ॥

વેદયન્ત્યો મહારાજ મહદ્વૈશસમાગતમ્ ।
દિશઃ પ્રજ્વલિતા રાજન્પાંસુવર્ષં પપાત ચ ॥

રુધિરેણ સમુન્મિશ્રમસ્થિવર્ષં પપાત ચ ।
રુદતાં વાહનાનાં ચ નેત્રેભ્યઃ પ્રાપતઞ્જલમ્ ॥

સુસ્રુવુશ્ચ શકૃન્મૂત્રં પ્રધ્યાયન્તો વિશામ્પતે ।
અન્તર્હિતા મહાનાદાઃ શ્રૂયન્તે ભરતર્ષભ ॥

રક્ષસાં પુરુષાદાનાં નદતાં ભૈરવાન્રવાન્ ।
સમ્પતન્તશ્ચ દૃશ્યન્તે ગોમાયબલવાયસાઃ ॥

શ્વાનશ્ચ વિવિધૈર્નાદૈર્ભષન્તસ્તત્ર મારિષ . જ્વલિતાશ્ચ મહોલ્કા વૈ સમાહત્ય દિવાકરમ્ ।
નિપેતુઃ સહસા ભૂમૌ વેદયન્ત્યો મહદ્ભયમ્ ॥

મહાન્ત્યનીકાનિ મહાસમુચ્છ્રયે તતસ્તયોઃ પાણ્ડવધાર્તરાષ્ટ્રયોઃ ।
ચકમ્પિરે શઙ્ખમૃદઙ્ગનિઃસ્વનૈઃ પ્રકમ્પિતાનીવ વનાનિ વાયુના ॥

નરેન્દ્રનાગાશ્વસમાકુલાના- મભ્યાયતીનામશિવે મુહૂર્તે ।
બભૂવ ઘોષસ્તુમુલશ્ચમૂનાં વાતોદ્ધુતાનામિવ સાગરાણામ્ ॥