મહાભારત · અધ્યાય 6.97

તતો દુર્યોધનો રાજા શકુનિશ્ચાપિ સૌબલઃ ।
દુઃશાસનશ્ચ પુત્રસ્તે સૂતપુત્રશ્ચ દુર્જયઃ ॥

સમાગમ્ય મહારાજ મન્ત્રં ચક્રુર્વિવક્ષિતમ્ ।
કથં પાણ્ડુસુતાઃ સઙ્ખ્યે જેતવ્યાઃ સગણા ઇતિ ॥

તતો દુર્યોધનો રાજા સર્વાંસ્તાનાહ મન્ત્રિણઃ ।
સૂતપુત્રં સમાભાષ્ય સૌબલં ચ મહાબલમ્ ॥

દ્રોણો ભીષ્મ કૃપઃ શલ્યઃ સૌમદત્તિશ્ચ સંયુગે ।
ન પાર્થાન્પ્રતિ બાધન્તે ન જાને કિન્નુ કારણમ્ ॥

અવધ્યમાનાસ્તે ચાપિ ક્ષપયન્તિ બલં મમ ।
સોઽસ્મિ ક્ષીણબલઃ કર્ણ ક્ષીણશસ્ત્રશ્ચ સંયુગે ॥

દ્રોણસ્ય પ્રમુખે વીરા હતાસ્તે ભ્રાતરો મમ ।
ભીમસેનેન રાધેય મમ ચૈવ ચ પશ્યતઃ ॥

નિકૃતઃ પાણ્ડવૈઃ શૂરૈરવધ્યૈર્દૈવતૈરપિ ।
સોઽહં સંશયમાપન્નઃ પ્રકરિષ્યે કથં રણમ્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

તમબ્રવીન્મહારાજ સૂતપુત્રો નરાધિપમ્ ।
મા શોચ ભરતશ્રેષ્ઠ કરિષ્યેઽહં પ્રિયં તવ ॥

ભીષ્મઃ શાન્તનવસ્તૂર્ણમપયાતુ મહારણાત્ ।
નિવૃત્તે યુધિ ગાઙ્ગેયે ન્યસ્તશસ્ત્રે ચ ભારત ॥

અહં પાર્થાન્હનિષ્યામિ સહિતાન્સર્વસોમકૈઃ ।
પશ્યતો યુધિ ભીષ્મસ્ય શપે સત્યેન તે નૃપ ॥

પાણ્ડવેષુ દયાં નિત્યં સ હિ ભીષ્મઃ કરોતિ વૈ ।
અશક્તશ્ચ રણે ભીષ્મો જેતુમેતાન્મહારથાન્ ॥

અભિમાની રણે ભીષ્મો નિત્યં ચાપિ રણપ્રિયઃ ।
સ કથં પાણ્ડવાન્યુદ્ધે જેષ્યતે તાત સન્ગતાન્ ॥

સ ત્વં શીઘ્રમિતો ગત્વા ભીષ્મસ્ય શિબિરં પ્રતિ ।
અનુમાન્ય ગુરું વૃદ્ધં શસ્ત્રં ન્યાસય ભારત ॥

ન્યસ્તશસ્ત્રે તતો ભીષ્મે નિહતાન્પશ્ય પાણ્ડવાન્ ।
મયૈકેન રણે રાજન્સસુહૃદ્ગણબાન્ધવાન્ ॥

એવમુક્તસ્તુ કર્ણેન પુત્રો દુર્યોધનસ્તવ ।
અબ્રવીદ્ભ્રાતરં તત્ર દુઃશાસનમિદં વચઃ ॥

અનુયાત્રં યથા સર્વં સજ્જીભવતિ સર્વશઃ ।
દુઃશાસન તથા ક્ષિપ્રં સર્વમેવોપપાદય ॥

એવમુક્ત્વા તતો રાજન્કર્ણમાહ જનેશ્વરઃ ।
અનુમાન્ય રણે ભીષ્મમેષોઽહં દ્વિપદાં વરમ્ ॥

આગમિષ્યે તતઃ ક્ષિપ્રં ત્વત્સકાશમરિન્દમ ।
અપક્રાન્તે તતો ભીષ્મે પ્રહરિષ્યસિ સંયુગે ॥

નિષ્પપાત તતસ્તૂર્ણં પુત્રસ્તવ વિશામ્પતે ।
સહિતો ભ્રાતૃભિસ્તૈસ્તુ દેવૈરિવ શતક્રતુઃ ॥

તતસ્તં નૃપશાર્દૂલં શાર્દૂલસમવિક્રમમ્ ।
આરોપયદ્ધયં તૂર્ણં ભ્રાતા દુઃશાસનસ્તદા ॥

અઙ્ગદી બદ્ધમુકુટો હસ્તાભરણવાન્નૃપ ।
ધાર્તરાષ્ટ્રો મહારાજ વિબભૌ સ પથિ વ્રજન્ ॥

ભણ્ડીપુષ્પનિકાશેન તપનીયનિભેન ચ ।
અનુલિપ્તઃ પરાર્દ્ધ્યેન ચન્દનેન સુગન્ધિના ॥

અરજોમ્બરસંવીતઃ સિંહખેલગતિર્નૃપ ।
શુશુભે વિમલાર્ચિષ્માન્નભસીવ દિવાકરઃ ॥

તં પ્રયાન્તં નરવ્યાઘ્રં ભીષ્મસ્ય શિબિરં પ્રતિ . અનુજગ્મુર્મહેષ્વાસાઃ સર્વલોકસ્ય ધન્વિનઃ ।
ભ્રાતરશ્ચ મહેષ્વાસાસ્ત્રિદશા ઇવ વાસવમ્ ॥

હયાનન્યે સમારુહ્ય ગજાનન્યે ચ ભારત ।
રથાનન્યે નરશ્રેષ્ઠં પરિવવ્રુઃ સમન્તતઃ ॥

પદાતયશ્ચ ત્વરિતા નખરપ્રાસયોધિનઃ । પરિવવ્રુર્મહેષ્વાસં ધાર્તરાષ્ટ્રં મહારથમ્ ॥

આત્તશસ્ત્રાશ્ચ સુહૃદો રક્ષણાર્થં મહીપતેઃ ।
પ્રાદુર્બભૂવુઃ સહિતાઃ શક્રસ્યેવામરા દિવિ ॥

સ પૂજ્યમાનઃ કુરુભિઃ કૌરવાણાં મહાબલઃ . પ્રયયૌ સદનં રાજા ગાઙ્ગેયસ્ય યશસ્વિનઃ ।
અન્વીયમાનઃ સતતં સોદરૈઃ પરિવારિતઃ ॥

દક્ષિણં દક્ષિણઃ કાલે સમ્ભૃત્ય સ્વભુજં તદા ।
હસ્તિહસ્તોપમં સૌમ્યં સર્વશત્રુનિબર્હણમ્ ॥

પ્રગૃહ્ણન્નઞ્જલીન્નૄણામુદ્યતાન્સર્વતો દિશઃ ।
શુશ્રાવ મધુરા વાચો નાનાદેશનિવાસિનામ્ ॥

સંસ્તૂયમાનઃ સૂતૈશ્ચ માગધૈશ્ચ મહાયશાઃ ।
પૂજયાનશ્ચ તાન્સર્વાન્સર્વલોકેશ્વરેશ્વરઃ ॥

પ્રદીપૈઃ કાઞ્ચનૈસ્તત્ર ગન્ધતૈલાવસેચિતૈઃ ।
પરિવવ્રુર્મહારાજં પ્રજ્વલદ્ભિઃ સમન્તતઃ ॥

સ તૈઃ પરિવૃતો રાજા પ્રદીપૈઃ કાઞ્ચનૈર્જ્વલન્ ।
શુશુભે ચન્દ્રમાયુક્તો દીપ્તૈરિવ મહાગ્રહૈઃ ॥

કઞ્ચુકોષ્ણીષિણસ્તત્ર વેત્રઝર્ઝરપાણયઃ ।
પ્રોત્સારયન્તઃ શનકૈસ્તં જનં સર્વતો દિશમ્ ॥

સમ્પ્રાપ્ય તુ તતો રાજા ભીષ્મસ્ય સદનં શુભમ્ ।
અવતીર્ય હયાચ્ચાપિ ભીષ્મં પ્રાપ્ય જનેશ્વરઃ ॥

અભિવાદ્ય તતો ભીષ્મં નિષણ્ણઃ પરમાસને । કાઞ્ચને સર્વતોભદ્રે સ્પર્દ્ધ્યાસ્તરણસંવૃતે ।
ઉવાચ પ્રાઞ્જલિર્ભીષ્મં બાષ્પકણ્ઠોઽશ્રુલોચનઃ ॥

ત્વાં વયં હિ સમાશ્રિત્ય સંયુગે શત્રુસૂદન . ઉત્સહેમ રણે જેતું સેન્દ્રાનપિ સુરાસુરાન્ ।
કિમુ પાણ્ડુસુતાન્વીરાન્સસુહૃદ્ગણબાન્ધવાન્ ॥

તસ્માદર્હસિ ગાઙ્ગેય કૃપાં કર્તું મયિ પ્રભો ।
જહિ પાણડુસુતાન્વારાન્મહેન્દ્ર ઇવ દાનવાન્ ॥

પૂર્વમુક્તં મહાબાહો હનિષ્યામિ સસોમકાન્ ।
પાઞ્ચાલાન્કેકયૈઃ સાર્ધં કરૂપાંશ્ચેતિ ભારત ॥

ત્વદ્વચઃ સત્યમેવાસ્તુ જહિ પાર્થાન્સમાગતાન્ ।
સોમકાંશ્ચ મહેષ્વાસાન્સત્યવાગ્ભવ ભારત ॥

દયયા યદિ વા રાજન્દ્વેષ્યભાવાન્મમ પ્રભો ।
મન્દભાગ્યતયા વાપિ મમ રક્ષસિ પાણ્ડવાન્ ॥

અનુજાનીહિ સમરે કર્ણમાહવશોભિનમ્ ।
સ જેષ્યતિ રણે પાર્થાન્સસુહૃદ્ગણબાન્ધવાન્ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

સ એવમુક્ત્વા નૃપતિઃ પુત્રો દુર્યોધનસ્તવ ।
નોવાચ વચનં કિઞ્ચિદ્ભીષ્મં સત્યપરાક્રમમ્ ॥