મહાભારત · અધ્યાય 6.66

તતઃ સ ભગવાન્દેવો લોકાનામીશ્વરેશ્વરઃ ।
બ્રહ્માણં પ્રત્યુવાચેદં સ્રિગ્ધગમ્ભીરયા ગિરા ॥

વિદિતં તાત યોગાન્મે સર્વમેતત્તવેપ્સિતમ્ ।
તથા તદ્ભવિતેત્યુક્ત્વા તત્રૈવાન્તરધીયત ॥

તતો દેવર્ષિગન્ધર્વા વિસ્મયં પરમં ગતાઃ ।
કૌતૂહલપરાઃ સર્વે પિતામહમથાબ્રુવન્ ॥

કોન્વયં યો ભગવતા પ્રણમ્ય વિનયાદ્વિભો ।
વાગ્ભિઃ સ્તુતો વરિષ્ઠાભિઃ શ્રોતુમિચ્છામ તં વયમ્ ॥

એવમુક્તસ્તુ ભગવાન્પ્રત્યુવાચ પિતામહઃ ।
દેવબ્રહ્મર્ષિગન્ધર્વાન્સર્વાન્મધુરયા ગિરા ॥

યત્તત્પરં ભવિષ્યં ચ ભવિતવ્યં ચ યત્પરમ્ ।
ભૂતાત્મા ચ પ્રભુશ્ચૈવ બ્રહ્મ યચ્ચ પરં પદમ્ ॥

તેનાસ્મિ કૃતસંવાદઃ પ્રસન્નેન સુરર્ષભાઃ . જગતોઽનુગ્રહાર્થાય યાચિતો મે જગત્પતિઃ ।

માનુષં લોકમાતિષ્ઠ વાસુદેવ ઇતિ શ્રુતઃ ।
અસ્રુરાણાં વધાર્થાય સમ્ભવસ્વ મહીતલે ॥

સન્ગ્રામે નિહતા યે તે દૈત્યદાનવરાક્ષસાઃ ।
ત ઇમે નૃષુ સમ્ભૂતા ઘોરરૂપા મહાબલાઃ ॥

તેષાં વધાર્થં ભગવાન્નરેણ સહિતો વશી ।
માનુષીં યોનિમાસ્થાય ચરિષ્યતિ મહીતલે ॥

નરનારાયણૌ યૌ તૌ પુરાણાવૃષિસત્તમૌ ।
સહિતો માનુષે લોકે સમ્ભૂતાવમિતદ્યુતી ॥

અજેયૌ સમરે યત્તૌ સહિતૈરમરૈરપિ ।
મૂઢાસ્ત્વેતૌ ન જાનન્તિ નરનારાયણાવૃષી ॥

તસ્યાહમગ્રજઃ પુત્રઃ સર્વસ્ય જગતઃ પ્રભુઃ ।
વાસુદેવોઽર્ચનીયો વઃ સર્વલોકમહેશ્વરઃ ॥

તથા મનુષ્યોઽયમિતિ કદાચિત્સુરસત્તમાઃ ।
નાવજ્ઞેયો મહાવીર્યઃ શઙ્ખચક્રગદાધરઃ ॥

એતત્પરમકં ગુહ્યમેતત્પરમકં પદમ્ ।
એતત્પરમકં બ્રહ્મ એતત્પરમકં યશઃ ॥

એતદક્ષરમવ્યક્તમેતદ્વૈ શાશ્વતં મહઃ ।
યત્તત્પુરુષસઞ્જ્ઞં વૈ ગીયતે જ્ઞાયતે ન ચ ॥

એતત્પરમકં તેજ એતત્પરમકં સુખમ્ ।
એતત્પરમકં સત્યં કીર્તિતં વિશ્વકર્મણા ॥

તસ્માત્સેન્દ્રૈઃ સુરૈઃ સર્વૈર્લોકૈશ્ચામિતવિક્રમઃક ।
નાવજ્ઞેયો વાસુદેવો માનુષોઽયમિતિ પ્રભુઃ ॥

યશ્ચ માનુષમાત્રોઽયમિતિ બ્રૂયાત્સ મન્દધીઃ ।
હૃષીકેશમવજ્ઞાનાત્તમાહુઃ પુરુષાધમમ્ ॥

યોગિનં તં મહાત્માનં પ્રવિષ્ટં માનુષીં તનુમ્ ।
અવમન્યેદ્વાસુદેવં તમાહુસ્તમસં જનાઃ ॥

દેવં ચરાચરાત્માનં શ્રીવત્સાઙ્કં સુવર્ચસમ્ ।
પદ્મનાભં ન જાનાતિ તમાહુસ્તામસં બુધાઃ ॥

કિરીટકૌસ્તુભધરં મિત્રાણામભયન્કરમ્ ।
અવજાનન્મહાત્માનં ઘોરે તમસિ મઞ્જતિ ॥

એવં વિદિત્વા તત્ત્વાર્થં લોકાનામીશ્વરેશ્વરઃ . વાસુદેવો નમસ્કાર્યઃ સર્વલોકૈઃ સુરોત્તમાઃ ।
તસ્યામહાત્માજો બ્રહ્મા સર્વસ્ય જગતઃ પતિઃ ॥
ભીષ્મ ઉવાચ ।

એવમુક્ત્વા સ ભગવાન્દેવાન્સર્ષિગકણાન્પુરા ।
વિસૃજ્ય સર્વભૂતાનિ જગામ ભવનં સ્વકમ્ ॥

તતો દેવાઃ સગન્ધર્વા મુનયોઽપ્સરસોઽપિ ચ ।
કથાં તાં બ્રહ્મણા ગીતાં શ્રુત્વા પ્રીતા દિવં યયુઃ ॥

એતચ્છ્રુતં મયા તાત ઋષીણાં ભાવિતાત્મનામ્ ।
વાસુદેવં કથયતાં સમવાયે પુરાતનમ્ ॥

રામસ્ય જામદગ્ન્યસ્ય માર્કણ્ડેયસ્ય ધીમતઃ ।
વ્યાસનારદયોશ્ચાપિ સકાશાદ્ભરતર્ષભ ॥

એતમર્થં ચ વિજ્ઞાય શ્રુત્વા ચ પ્રભુમવ્યયમ્ ।
વાસુદેવં મહાત્માનં લોકાનામીશ્વરેશ્વરમ્ ॥

યસ્ય ચૈવાત્મજો બ્રહ્મા સર્વસ્ય જગતઃ પિતા ।
કથં ન વાસુદેવોઽયમર્ચ્યશ્ચેજ્યશ્ચ માનવૈઃ ॥

વારિતોઽસિ મયા તાત મુનિર્ભિર્વેદપારગૈઃ ।
મા ગચ્છ સંયુગં તેન વાસુદેવેન ધન્વિના ॥

મા પાણ્ડવૈઃ સાર્ધમિતિ તત્ત્વં મોહાન્ન બુધ્યસે ।
મન્યે ત્વાં રાક્ષસં ક્રૂરં તથા ચાસિ તમોવૃતઃ ॥

યસ્માદ્દ્વિષસિ ગોવિન્દં પાણ્ડવં તં ધનઞ્જયમ્ ।
નરનારાયણૌ દેવી કોઽન્યો દ્વિષ્યાદ્ધિ માનવઃ ॥

તસ્માદ્બ્રવીમિ તે રાજન્નેષ વૈ શાશ્વતોઽવ્યયઃ ।
સર્કવલોકમયો નિત્યઃ શાસ્તા ધાતા ધરો ધ્રુવઃ ॥

યો ધારયતિ લોકાંસ્ત્રીંશ્ચરાચરગુરુઃ પ્રભુઃ ।
યોદ્ધા જયશ્ચ જેતા ચ સર્વપ્રકૃતિરીશ્વરઃ ॥

રાજન્સર્વમયો હ્યેષ તમોરાગવિવર્જિતઃ ।
યતઃ કૃષ્ણસ્તતો ધર્મો યતો ધર્મસ્તતો જયઃ ॥

તસ્ય માહાત્મ્યયોગેન યોગેનાત્મમયેન ચ ।
ધૃતાઃ પાણ્ડુસુતા રાજઞ્જયશ્ચૈષાં ભવિષ્યતિ ॥

શ્રેયોયુક્તાં સદા બુદ્ધિં પાણ઼્ડવાનાં દધાતિ યઃ ।
બલં ચૈવ રણે નિત્યં ભયેભ્યશ્ચૈવ રક્ષતિ ॥

સ એષ શાશ્વતો દેવાઃ સર્વગુહ્યમયઃ શિવઃ ।
વાસુદેવ ઇતિ જ્ઞેયો યન્માં પૃચ્છસિ ભારત ॥

બ્રાહ્મણૈઃ ક્ષત્રિકયૈર્વૈશ્યૈઃ શૂદ્રૈશ્ચ કૃતલક્ષણૈઃ ।
સેવ્યતેઽભ્યર્ચ્યતે ચૈવ નિત્યયુક્તૈઃ સ્વકર્મભિઃક ॥

દ્વાપરસ્ય યુગસ્યાન્તે આદૌ કલિયુગસ્ય ચ ।
સાત્વતં વિધિમાસ્થાય ગીતઃ સન્કર્ષણેન વૈ ॥

સ એષ સર્વં સુરમર્ત્યલોકં સમુદ્રકક્ષ્યાન્તરિતાં પુરીં ચ ।
યુગેયુગે માનુષં ચૈવ વાસં પુનઃપુનઃ સૃજતે વાસુદેવાઃક ॥