મહાભારત · અધ્યાય 6.63

હતે તસ્મિન્ગજાનીકે પુત્રો દુર્યોધનસ્તવ ।
ભીમસેનં ધ્નતેત્યેવં સર્વસૈન્યાન્યચોદયત્ ॥

તતઃ સર્વાણ્યનીકાનિ તવ પુત્રસ્ય શાસનાત્ ।
અભ્યદ્રવન્ભીમસેનં નદન્તં ભૈરવાન્રવાન્ ॥

તં બલૌઘમપર્યન્તં દેવૈરપિ સુદુઃસહમ્ ।
આપતન્તં સુદુષ્પારં સમુદ્રિમિવ પર્વણિ ॥

રથનાગાશ્વકલિલં શઙ્ખદુન્દુભિનાદિતમ્ ।
અનન્તરથપાદાતં રજસા સર્વતો વૃતમ્ ॥

તં ભીમસેનઃ સમરે મહોદધિમિવાપરમ્ ।
સેનાસાગરમક્ષોભ્યં વેલેવ સમવારયત્ ॥

તદાશ્ચર્યમપશ્યામ પાણ્ડવસ્ય મહાત્મનઃ ।
ભીમસેનસ્ય સમરે રાજન્કર્માતિમાનુષમ્ ॥

ઉદીર્ણાન્પાર્થિવાન્સર્વાન્સાશ્વાન્સરથકુઞ્જરાન્ ।
અસમ્ભ્રમં ભીમસેનો ગદયા સમવારયત્ ॥

સ સંવાર્ય બલૌઘાંસ્તન્ગદયા રથિનાં વરઃ ।
અતિષ્ઠત્તુમુલે ભીમો ગિરિર્મેરુરિવાચલઃ ॥

તસ્મિન્સુતુમુલે ઘોરે કાલે પરમદારુણે ।
ભ્રાતરશ્ચૈવ પુત્રાશ્ચ ધૃષ્ટદ્યુમ્નશ્ચ પાર્ષતઃ ॥

દ્રૌપદેયાભિમન્યુશ્ચ શિખણ્ડી ચાપરાજિતઃ ।
ન પ્રાજહન્ભીમસેનં ભયે જાતે મહાબલમ્ ॥

તતઃ શૈક્યાયસીં ગુર્વીં પ્રગૃહ્ય મહતીં ગદામ્ ।
અધાવત્તાવકાન્યોધાન્દણ્ડપાણિરિવાન્તકઃ ॥

પોયયન્રથબૃન્દાનિ વાજિબૃન્દનિ ચાભિભૂઃ ।
કર્ષયન્રથવૃન્દાનિ બાહુવેગેન પાણ્ડવઃ ॥

વિનિધ્રન્યચતત્સઙ્ખ્યે યુગાન્તે કાલવિદ્વિભુઃ ।
ઊરુવેગેન સન્કર્ષન્રથજાલાનિ પાણ્ડવઃ ॥

બલાનિ સમ્મમર્દાશુ નડ્વલાનીવ કુઞ્જરઃ ।
મૃદ્ગન્રથેભ્યો રથિનો ગજેભ્યો ગજયોધિનઃ ॥

સાદિનશ્ચાશ્વપૃષ્ઠેભ્યો ભૂમૌ વાપિ પદાતિનઃ ।
ગદયા વ્યવમત્સર્વાન્વાતો વૃક્ષાનિવૌજસા ॥

ભીમસેનો મહાબાહુસ્તવ પુત્રસ્ય વૈ બલે ।
સાપિ પ્રઞ્જાનસામાસૈઃ પ્રદિગ્ધા રુધિરેણ ચ ॥

અદૃશ્યત મહારૌદ્રા ગદા નાગાશ્વપાતની ।
તત્રતત્ર હતૈશ્ચાપિ મનુષ્યગજવાજિભિઃ ॥

રણાઙ્ગણં સમભવન્મૃત્યોરાવાસસન્નિભમ્ ।
પિનાકમિવ રુદ્રસ્ય ક્રુદ્ધસ્યાભિઘ્નતઃ પશૂન્ ॥

યમદણ્ડોપમામુગ્રામિન્દ્રાશનિસમસ્વનામ્ ।
દદૃશુર્ભીમસેનસ્ય રૌદ્રાં વિશસનીં ગદામ્ ॥

આવિધ્યતો ગદાં તસ્ય કૌન્તેયસ્ય મહાત્મનઃ ।
બભૌ રૂપં મહાઘોરં કાલસ્યેવ યુગક્ષયે ॥

તં તથા મહતીં સેનાં દ્રાવયન્તં પુનઃ પુનઃ ।
દૃષ્ટ્વા મૃત્યુમવાયાન્તં સર્વે વિમનસોઽભવન્ ॥

યતોયતઃ પ્રેક્ષતે સ્મ ગદામુદ્યમ્ય પાણ્ડવઃ ।
તેનતેન સ્મ દીર્યન્તે સર્વસૈન્યાનિ ભારત ॥

પ્રદારયન્તં સૈન્યાનિ બલેનામિતવિક્રમમ્ ।
ગ્રસમાનમનીકાનિ વ્યાદિતાસ્યમિવાન્તકમ્ ॥

તં તથા ભીમકર્માણં પ્રગૃહીતમહાગદમ્ ।
દૃષ્ટ્વા વૃકોદરં ભીષ્મઃ સહસૈવ સમભ્યયાત્ ॥

મહતા રથઘોષેણ રથેનાદિત્યવર્ચસા ।
છાદયઞ્શરવર્ષેણ પર્જન્ય ઇવ વૃષ્ટિમાન્ ॥

તમાયાન્તં તથા દૃષ્ટ્વા વ્યાત્તાનનમિવાન્તકમ્ ।
ભીષ્મં ભીમો મહાબાહુઃ પ્રત્યુદીયાદમર્ષિતઃ ॥

તસ્મિન્ક્ષણે સાત્યકિઃ સત્યસન્ધઃ શિનિપ્રવીરોઽભ્યપતત્પિતામહમ્ ।
નિઘ્નન્નમિત્રાન્ધનુષા દૃઢેન સન્કમ્પયંસ્તવ પુત્રસ્ય સૈન્યમ્ ॥

તં યાન્તમશ્વૈ રજતપ્રકાશૈઃ શરાન્વપન્તં નિશિતાન્સુપુઙ્ખાન્ ।
નાશક્નવન્ધારયિતું તદાનીં સર્વે ગણા ભારત યે ત્વદીયાઃ ॥

અવિધ્યદેનં દશભિઃ પૃષત્કૈઃ- રલમ્બુસો રાક્ષસોઽસૌ તદાનીમ્ ।
શરૈશ્ચતુર્ભિઃ પ્રતિવિદ્ધ્ય તં ચ નપ્તા શિનેરભ્યપતદ્રથેન ॥

અન્વાગતં વૃષ્ણિવરં નિશમ્ય તં શત્રુમધ્યે પરિવર્તમાનમ્ ।
પ્રદ્રાવયન્તં કુરુપુઙ્ગવાંશ્ચ પુનઃ પુનશ્ચ પ્રણદન્તમાજૌ ॥

યોધાસ્ત્વદીયાઃ શરવર્ષૈરવર્ષ- ન્મેઘા યથા ભૂધરમમ્બુવેગૈઃ ।
તથાપિ તં ધારયિતું ન શેકુ- ર્મધ્યન્દિને સૂર્યમિવાતપન્તમ્ ॥

ન તત્ર કશ્ચિન્નવિષણ્ણ આસી- દૃતે રાજન્સોમદત્તસ્ય પુત્રાત્ ।
સ વૈ સમાદાય ધનુર્મહાત્મા ભિરિશ્રવા ભારત સૌમદત્તિઃ ॥

દૃષ્ટ્વા રથાન્સ્વાન્વ્યપનીયમાના- ન્પ્રત્યુદ્યયૌ સાત્યકિં યોદ્ધુમિચ્છન્ ॥