મહાભારત · અધ્યાય 6.105

દૃષ્ટ્વા ભીષ્મં રણે યુદ્ધં પાણ્ડવૈરભિસંવૃતમ્ ।
યથા મેઘૈર્મહારાજ તપાન્તે દિવિ ભાસ્કરમ્ ॥

દુર્યોધનો મહારાજ દુઃશાસનમભાષત ।
એષ શૂરો મહેષ્વાસો ભીષ્મઃ શૂરનિષૂદનઃ ॥

છાદિતઃ પાણ્ડવૈઃ શૂરૈઃ સમન્તાદ્ભરતર્ષભ ।
તસ્ય કાર્યં ત્વયા વીર રક્ષણં સુમહાત્મનઃ ॥

રક્ષ્યમાણો હિ સમરે ભીષ્મોઽસ્માકં પિતામહઃ ।
નિહન્યાત્સમરે યત્તાન્પાઞ્ચાલાન્પાણ્ડવૈઃ સહ ॥

તત્ર કાર્યતમં મન્યે ભીષ્મસ્યૈવાભિરક્ષણમ્ ।
ગોપ્તા હ્યેષ મહેષ્વાસો ભીષ્મોઽસ્માકં મહાવ્રતઃ ॥

સ ભવાન્સર્વસૈન્યેન પરિવાર્ય પિતામહમ્ ।
સમરે કર્મ કુર્વાણં દુષ્કરં પરિરક્ષતુ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

સ એવમુક્તઃ સમરે પુત્રો દુઃશાસનસ્તવ ।
પરિવાર્ય સ્થિતો ભીષ્મં સૈન્યેન મહતા વૃતઃ ॥

તતઃ શતસહસ્રાણાં હયાનાં સુબલાત્મજઃ ।
વિમલપ્રાસહસ્તાનામૃષ્ટિતોમરધારિણામ્ ॥

દર્પિતાનાં સુવેગાનાં બલસ્થાનાં પતાકિનામ્ ।
શિક્ષિતૈર્યુદ્ધકુશલૈરુપેતાનાં નરોત્તમૈઃ ॥

નકુલં સહદેવં ચ ધર્મરાજં ચ પાણ્ડવમ્ ।
ન્યવારયન્નરશ્રેષ્ઠાન્પરિવાર્ય સમન્તતઃ ॥

તતો દુર્યોધનો રાજા શૂરાણાં હયસાદિનામ્ ।
અયુતં પ્રેષયામાસ પાણ્ડવાનાં નિવારણે ॥

તૈઃ પ્રવિષ્ટૈર્મહાવેગૈર્ગરુત્મદ્ભિરિવાહવે ।
ખુરાહતા ધરા રાજંશ્ચકમ્પે ચ નનાદ ચ ॥

ખુરશબ્દશ્ચ સુમહાન્વાજિનાં શુશ્રુવે તદા ।
મહાવંશવનસ્યેવ દહ્યમાનસ્ય પર્વતે ॥

ઉત્પતદ્ભિશ્ચ તૈસ્તત્ર સમુદ્ધૂતં મહદ્રજઃ ।
દિવાકરરથં પ્રાપ્ય ચ્છાદયામાસ ભાસ્કરમ્ ॥

વેગવદ્ભિર્હયૈસ્તૈસ્તુ ક્ષોભિતા પાણ્ડવીક ચમૂઃ ।
નિપતદ્ભિર્મહાવેગૈર્હંસૈરિવ મહત્સરઃ ॥

હેષતાં ચૈવ શબ્દેન ન પ્રાજ્ઞાયત કિઞ્ચન . અન્તર્દધે મહાઞ્શબ્દસ્તેન શબ્દેન મોહિતઃ ॥

તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ ।
પ્રત્યઘ્નંસ્તરસા વેગં સમરે હયસાદિનામ્ ॥

ઉદ્વૃત્તસ્ય મહારાજ પ્રાવૃટ્કાલેઽતિપૂર્યતઃ ।
પૌર્ણમાસ્યામમ્બુવેગં યથા વેલા મહોદધેઃ ॥

તતસ્તે રથિનો રાજઞ્શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ।
ન્યકૃન્તન્નુત્તમાઙ્ગાનિ શરેણ હયસાદિનામ્ ॥

તે નિપેતુર્મહારાજ નિહતા દૃઢધન્વિભિઃ ।
નાગૈરિવ મહાનાગા યથાવદ્ગિરિગહ્વરે ॥

તેઽપિ પ્રાસૈઃ સુનિશિતૈઃ શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ।
ન્યકૃન્તન્નુત્તમાઙ્ગાનિ વિચરન્તો દિશો દશ ॥

અભ્યાહતા હયારોહા ઋષ્ટિભિર્ભરતર્ષભ ।
અત્યજન્નુત્તમાઙ્ગાનિ ફલાનીવ મહાદ્રુમાઃ ॥

સમાદિનો હયા રાજંસ્તત્રતત્ર નિષૂદિતાઃ ।
પતિતાઃ પાત્યમાનાશ્ચ પ્રત્યદૃશ્યન્ત સર્વશઃ ॥

વધ્યમાના હયાશ્ચૈવ પ્રાદ્રવન્ત ભયાર્દિતાઃ ।
યથા સિંહં સમાસાદ્ય મૃગાઃ પ્રાણપરાયણાઃ ॥

પાણ્ડવાશ્ચ મહારાજ જિત્વા શત્રૂન્મહામૃધે ।
દધ્મુઃ શઙ્ખાંશ્ચ ભેરીશ્ચ તાડયામાસુરાહવે ॥

તતો દુર્યોધનો દીનો દૃષ્ટ્વા સૈન્યં પરાજિતમ્ ।
અબ્રવીદ્રતશ્રેષ્ઠ મદ્રરાજમિદં વચઃ ॥

એષ પાણ્ડુસુતો જ્યેષ્ઠો યમાભ્યાં સહિતો રણે ।
પશ્યતાં વો મહાબાહો સેનાં દ્રાવયતિ પ્રભો ॥

તં વારય મહાબાહો વેલેવ મકરાલયમ્ ।
ત્વં હિ સંશ્રૂયસેઽત્યર્થમસહ્યબલવિક્રમઃ ॥
સઞ્જય ઉવાચ ।

પુત્રસ્ય તવ તદ્વાક્યં શ્રુત્વા શલ્યઃ પ્રતાપવાન્ ।
સ યયૌ રથવંશેન યત્ર રાજા યુધિષ્ઠિરઃ ॥

તદાપતદ્વૈ સહસા શલ્યસ્ય સુમહદ્બલમ્ ।
મહૌઘવેગં સમરે વારયામાસ પાણ્ડવઃ ॥

મદ્રરાજં ચ સમરે ધર્મરાજો મહારથઃ । દશભિઃ સાયકૈસ્તૂર્ણમાજઘાન સ્તનાન્તરે ।
નકુલઃ સહદેવશ્ચ તં સપ્તભિરજિહ્નગૈઃ ॥

મદ્રરાજોઽપિ તાન્સર્વાનાજઘાન ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ ।
યુધિષ્ઠિરં પુનઃ ષષ્ટ્યા વિવ્યાધ નિશિતૈઃ શરૈઃ ॥

માદ્રીપુત્રૌ ચ સમ્ભ્રાન્તૌ દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યામતાડયત્ ।
તતો ભીમો મહાબહુર્દૃષ્ટ્વા રાજનમાહવે ॥

મદ્રરાજવશં પ્રાપ્તં મૃત્યોરાસ્યગતં યથા ।
અભ્યપદ્યત સન્ગ્રામે યુધિષ્ઠિરમમિત્રજિત્ ॥

આપતન્નેવ ભીમસ્તુ મદ્રરાજમતાડયત્ । સર્વપારશવૈસ્તીક્ષ્ણૈર્નારાચૈર્મર્મભેદિભિઃ ॥

તતો ભીષ્મશ્ચ દ્રોણશ્ચ સૈન્યેન મહતા વૃતૌ ।
રાજાનમભ્યપદ્યેતામઞ્જસા શરવર્ષિણૌ ॥

તતો યુદ્ધં મહાઘોરં પ્રાવર્તત સુદારુણમ્ ।
અપરાં દિશમાસ્થાય દ્યોતમાને દિવાકરે ॥