મહાભારત · અધ્યાય 6.104

અર્જુનસ્તાન્નરવ્યાઘ્રઃ સુશર્માનુચરાન્નૃપાન્ ।
અનયત્પ્રેતરાજસ્ય સદનં સાયકૈઃ શિતૈઃ ॥

સુશર્માપિ તતો બાણૈઃ પાર્થં વિવ્યાધ સંયુગે ।
વાસુદેવં ચ સપ્તત્યા પાર્થં ચ નવભિઃ પુનઃ ॥

તં નિવાર્ય શરૌઘેણ સક્રુસૂનુર્મહારથઃ ।
સુશર્મણો રણે યોધાન્પ્રાહિણોદ્યમસાદનમ્ ॥

તે વધ્યમાનાઃ પાર્થેન કાલેનેવ યુગક્ષયે ।
વ્યદ્રવન્ત રણે રાજન્ભયે જાતે મહારથાઃ ॥

ઉત્સૃજ્ય તુરગાન્કેચિદ્રથાન્કેચિચ્ચ મારિષ ।
ગજાનન્યે સમુત્સૃજ્ય પ્રાદ્રવન્ત દિશો દશ ॥

અપરે તુ તદાદાય વાજિનાગરથાન્રણે ।
ત્વરયા પરયા યુક્તાઃ પ્રાદ્રવન્ત વિશામ્પતે ॥

પાદાતાશ્ચાપિ શસ્ત્રાણિ સમુત્સૃજ્ય મહારણે ।
નિરપેક્ષા વ્યધાવન્ત તેનતેન સ્મ ભારત ॥

વાર્યમાણાઃ સુબહુશસ્ત્રૈગર્તેન સુશર્મણા ।
તથાન્યૈઃ પાર્થિવશ્રેષ્ઠૈર્ન વ્યતિષ્ઠન્ત સંયુગે ॥

તદ્બલં પ્રદ્રુતં દૃષ્ટ્વા પુત્રો દુર્યોધનસ્તવ ।
પુરસ્કૃત્ય રણે ભીષ્મં સર્વસૈન્યપુરસ્કૃતઃ ॥

સર્વોદ્યોગેન મહતા ધનઞ્જયમુપાદ્રવત્ ।
ત્રિગર્તાધિપતેરર્થે જીવિતસ્ય વિશામ્પતે ॥

સ એકઃ સમરે તસ્થૌ કિરન્બહુવિધાઞ્શરાન્ ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતઃ સર્વૈઃ શેષા હિ પ્રદ્રુતા નરાઃ ॥

તથૈવ પાણ્ડવા રાજન્સર્વોદ્યોગેન દંશિતાઃ ।
પ્રયયુઃ ફલ્ગુનાર્થાય યત્ર ભીષ્મો વ્યતિષ્ઠત ॥

જ્ઞાયમાના રણે વીર્યં ઘોરં ગાણ્ડીવધન્વનઃ ।
હાહાકારકૃતોત્સાહા ભીષ્મં જગ્મુઃ સમન્તતઃ ॥

તતસ્તાલધ્વજઃ શૂરઃ પાણ્ડવાનાં વરૂથિનીમ્ ।
છાદયામાસ સમરે શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ॥

એકીભૂતાસ્તતઃ સર્વે કુરવઃ સહ પાણ્ડવૈઃ ।
અયુધ્યન્ત મહારાજ મધ્યં પ્રાપ્તે દિવાકરે ॥

સાત્યકિઃ કૃતવર્માણં વિદ્ધ્વા પઞ્ચભિરાશુગૈઃ ।
અતિષ્ઠદાહવે શૂરઃ કિરન્બાણાન્સહસ્રશઃ ॥

તથૈવ દ્રુપદો રાજા દ્રોણં વિદ્ધ્વા શિતૈઃ શરૈઃ ।
પુનર્વિવ્યાધ સપ્તત્યા સારથિં ચાસ્ય પઞ્ચભિઃ ॥

ભીમસેનસ્તુ રાજાનં બાહ્લીકં પ્રપિતામહમ્ ।
વિદ્ધ્વા નદન્મહાનાદં શાર્દૂલ ઇવ કાનને ॥

આર્જુનિશ્ચિત્રસેનેન વિદ્ધો બહુભિરશુગૈઃ . અતિષ્ઠદાહવે શૂરઃ કિરન્બાણાન્સહસ્રશઃ ।
ચિત્રસેનં ત્રિભિર્બાણૈર્વિવ્યાધ સમરે ભૃશમ્ ॥

સમાગતૌ તૌ તુ રણે મહામાત્રૌ વ્યરોચતામ્ ।
યથા દિવિ મહાઘોરૌ રાજન્બુધશનૈશ્ચરૌ ॥

તસ્યાશ્વાંશ્ચતુરો હત્વા સૂતં ચ નવભિઃ શરૈઃ ।
નનાદ બલવાન્નાદં સૌભદ્રઃ પરવીરહા ॥

હતાશ્વાત્તુ રથાત્તૂર્ણં સોઽવપ્લુત્ય મહારથઃ ।
આરુરોહ રથં તૂર્ણં દુર્મુખસ્ય વિશામ્પતે ॥

દ્રોણશ્ચ દ્રુપદં ભિત્ત્વા શરૈઃ સન્નતપર્વભિઃ ।
સારથિં ચાસ્ય વિવ્યાધ ત્વરમાણઃ પરાક્રમી ॥

પીડ્યમાનસ્તતો રાજા દ્રુપદો વાહિનીમુખે ।
અપાયાજ્જવનૈરશ્વૈઃ પૂર્વવૈરમનુસ્મરન્ ॥

ભીમસેનસ્તુ રાજાનં મુહૂર્તાદિવ બાહ્લિકમ્ ।
વ્યશ્વસૂતરથં ચક્રે સર્વસૈન્યસ્ય પશ્યતઃ ॥

સસમ્ભ્રમો મહારાજ સંશયં પરમં ગતઃ ॥

અવપ્લુત્ય તતો વાહાદ્બાહ્લીકઃ પુરુષોત્તમઃ ।
આરુરહ રથં તૂર્ણં લક્ષ્મણસ્ય મહારણે ॥

સાત્યકિઃ કૃતવર્માણં વારયિત્વા મહારણે ।
શરૈર્બહુવિધૈ રાજન્નાસસાદ પિતામહમ્ ॥

સ વિદ્ધ્વા ભારતં ષષ્ટ્યા નિશિતૈ રોમવાહિભિઃ ।
નૃત્યન્નિવ રથોપસ્થે વિધુન્વાનો મહદ્ધનુઃ ॥

તસ્યાયસીં મહાશક્તિં ચિક્ષેપાથ પિતામહઃ ।
હેમચિત્રાં મહાવેગાં નાગકન્યોપમાં શુભામ્ ॥

તામાપતન્તીં સહસા મૃત્યુકલ્પાં સુદુર્જયામ્ ।
વ્યંસયામાસ વાર્ષ્ણેયો લાઘવેન મહાયશાઃ ॥

અનાસાદ્ય તુ વાર્ષ્ણેયં શક્તિઃ પરમદારુણા ।
ન્યપતદ્ધરણીપૃષ્ઠે મહોલ્કેવ મહાપ્રભા ॥

વાર્ષ્ણેયસ્તુ તતો રાજન્સ્વાં શક્તિં કનકપ્રભામ્ ।
વેગવદ્ગૃહ્ય ચિક્ષેપ પિતામહરથં પ્રતિ ॥

વાર્ષ્ણેયભુજવેગેન પ્રણુન્ના સા મહાહવે ।
અભિદુદ્રાવ વેગેન કાલરાત્રિર્યથા નરમ્ ॥

તામાપતન્તીં સહસા દ્વિધા ચિચ્છેદ ભારતઃ ।
ક્ષુરપ્રાભ્યાં સુતીક્ષ્ણાભ્યાંસા વ્યશીર્યત મેદિનીમ્ ॥

છિત્ત્વા શક્તિં તુ ગાઙ્ગયઃ સાત્યકિં નવભિઃ શરૈઃ ।
આજઘાનોરસિ ક્રુદ્ધઃ પ્રહસઞ્છત્રુકર્શનઃ ॥

તતઃ સરથનાગાશ્વાઃ પાણ્ડવાઃ પાણ્ડુપૂર્વજ ।
પરિવબ્રૂ રણે ભીષ્મં માધવત્રાણકારણાત્ ॥

તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્ ।
પાણ્ડવાનાં કુરૂણાં ચ સમરે વિજયૈષિણામ્ ॥