મહાભારત · અધ્યાય 5.99

એતત્તુ નાગલોકસ્ય નાભિસ્થાને સ્થિતં પુરમ્ ।
પાતાલમિતિ વિખ્યાતં દૈત્યદાનવસેવિતમ્ ॥

ઇદમદ્ભિઃ સમં પ્રાપ્તા યે કેચિદ્ભુવિ જઙ્ગમાઃ ।
પ્રવિશન્તો મહાનાદં નદન્તિ ભયપીડિતાઃ ॥

અત્રાસુરોઽગ્નિઃ સતતં દીપ્યતે વારિભોજનઃ ।
વ્યાપારેણ ધૃતાત્માનં નિબદ્ધં સમબુધ્યત ॥

અત્રામૃતં સુરૈઃ પીત્વા નિહિતં નિહતારિભિઃ ॥
અતઃ સોમસ્ય હાનિશ્ચ વૃદ્ધિશ્ચૈવ પ્રદૃશ્યતે ॥

અત્રાદિત્યો હયશિરાઃ કાલે પર્વણિ પર્વણિ ।
ઉત્તિષ્ઠતિ સુવર્ણાખ્યો વાગ્ભિરાપૂરયઞ્જગત્ ॥

યસ્માદલં સમસ્તાસ્તાઃ પતન્તિ જલમૂર્તયઃ ।
તસ્માત્પાતાલમિત્યેવ ખ્યાયતે પુરમુત્તમમ્ ॥

ઐરાવણોઽસ્માત્સલિલં ગૃહીત્વા જગતો હિતઃ ।
મેઘેષ્વામુઞ્ચતે શીતં યન્મહેન્દ્રઃ પ્રવર્ષતિ ॥

ઐરાવતો નાગરાજો વામનઃ કુમુદોઽઞ્જનઃ ।
પ્રસૂતાઃ સુપ્રતીકસ્ય વંશે વારણસત્તમાઃ ॥

અત્ર નાનાવિધાકારાસ્તિમયો નૈકરૂપિણઃ ।
અપ્સુ સોમપ્રભાં પીત્વા વસન્તિ જલચારિણઃ ॥

અત્ર સૂર્યાંશુભિર્ભિન્નાઃ પાતાલતલમાશ્રિતાઃ ।
મૃતા હિ દિવસે સૂત પુનર્જીવન્તિ વૈ નિશિ ॥

ઉદયન્નિત્યશશ્ચાત્ર ચન્દ્રમા રશ્મિબાહુભિઃ ।
અમૃતં સ્પૃશ્ય સંસ્પર્શાત્સઞ્જીવયતિદેહિનઃ ॥

અત્ર તેઽધર્મનિરતા બદ્ધાઃ કાલેન પીડિતાઃ ।
દૈતેયા નિવસન્તિ સ્મ વાસવેન હૃતશ્રિયઃ ॥

અત્ર ભૂતપતિર્નામ સર્વભૂતમહેશ્વરઃ ।
ભૂતયે સર્વભૂતાનામચરત્તપ ઉત્તમમ્ ॥

અત્ર ગોવ્રતિનો વિપ્રાઃ સ્વાધ્યાયામ્નાયકર્શિતાઃ ।
ત્યક્તપ્રાણા જિતસ્વર્ગા નિવસન્તિ મહર્ષયઃ ॥

યત્રતત્રશયો નિત્યં યેનકેનચિદાશિતઃ ।
યેનકેનચિદાચ્છન્નઃ સ ગોવ્રત ઇહોચ્યતે ॥

પશ્ય યદ્યત્ર તે કશ્ચિદ્રોચતે ગુણતો વરઃ ।
વરયિષ્યામિ તં ગત્વા યત્નમાસ્થાય માતલે ॥

અણ્ડમેતઞ્જલે ન્યસ્તં દીપ્યમાનમિવ શ્રિયા ।
આપ્રજાનાં નિસર્ગાદ્વૈ નોદ્ભિદ્યતિ ન સર્પતિ ॥

નાસ્ય જાતિં નિસર્ગં વા કથ્યમાનં શ્રૃણોમિ વૈ ।
પિતરં માતરં ચાપિ નાસ્ય જાનાતિ કશ્ચન ॥

અતઃ કિલ મહાનગ્નિરન્તકાલે સમુત્થિતઃ ।
ધક્ષ્યતે માતલે સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ॥

માતલિસ્ત્વબ્રવીચ્છ્રુત્વા નારદસ્યાથ ભાષિતમ્ ।
ન મેઽત્ર રોચતે કશ્ચિદન્યતો વ્રજ માચિરમ્ ॥