મહાભારત · અધ્યાય 5.97
જામદગ્ન્યવચઃ શ્રુત્વા કણ્વેઽપિ ભગવાનૃષિઃ ।
દુર્યોધનમિદં વાક્યમબ્રવીત્કુરુસંસદિ ॥
કણ્વ ઉવાચ ।
અક્ષયશ્ચાવ્યયશ્ચૈવ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ।
તથૈવ ભગવન્તૌ તૌ નરનારાયણાવૃષી ॥
આદિત્યાનાં હિ સર્વેષાં વિષ્ણુરેકઃ સનાતનઃ ।
અજથ્યશ્ચાવ્યયશ્ચૈવ શાશ્વતઃ પ્રભુરીશ્વરઃ ॥
નિમિત્તમરણાશ્ચાન્યે ચન્દ્રસૂર્યૌ મહી જલમ્ ।
વાયુરગ્નિસ્તથાઽકાશં ગ્રહાસ્તારાગણાસ્તથા ॥
તે ચ ક્ષયાન્તે જગતો હિત્વા લોકત્રયં સદા ।
ક્ષયં ગચ્છન્તિ વૈ સર્વે સૃજ્યન્તે ચ પુનઃ પુનઃ ॥
મુહૂર્તમરણાસ્ત્વન્યે માનુષા મૂગપક્ષિણઃ ।
તૈર્યગ્યોન્યાશ્ચ યે ચાન્યે જીવલોકચરાસ્તથા ॥
ભૂયિષ્ઠેન તુ રાજાનઃ શ્રિયં ભુક્ત્વાઽયુષઃ ક્ષયે ।
તરુણાઃ પ્રતિપદ્યન્તે ભોક્તું સુકૃતદુષ્કૃતે ॥
સ ભવાન્ધર્મપુત્રેણ શમં કર્તુમિહાર્હસિ ।
પાણ્ડવાઃ કુરવશ્ચૈવ પાલયન્તુ વસુન્ધરાન્ ॥
બલવાનહમિત્યેવ ન મન્તવ્યં સુયોધન ।
બલવન્તો બલિભ્યો હિ દૃશ્યન્તે પૂરુષર્ષભ ॥
ન બલં બલિનાં મધ્યે બલં ભવતિ કૌરવ . બલવન્તો હિ તે સર્વે પાણ્ડવા દેવવિક્રમાઃ ।
અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ।
માતલેર્દાતુકામસ્ય કન્યાં મૃગયતો વરમ્ ॥
મતસ્ત્રિલોકરાજસ્ય માતલિર્નામ સારથિઃ ।
તસ્યૈકૈવ કુલે મન્યા રૂપતો લોકવિશ્રુતા ॥
ગુણકેશીતિ વિખ્યાતા નામ્ના સા દેવરૂપિણી ।
શ્રિયા ચ વપુષા ચૈવ સ્ત્રિયોઽન્યાઃસાઽતિરિચ્યતે ॥
તસ્યાઃ પ્રદાનસમયં માતલિઃ સહ ભાર્યયા ।
જ્ઞાત્વા વિમમૃશે રાજંસ્તત્પરઃ પરિચિન્તયન્ ॥
ધિક્ખલ્વલઘુશીલાનામુચ્છ્રિતાનાં યશસ્વિનામ્ ।
નરાણાં મૃદુસત્વાનાં કુલે કન્યાપ્રરોહણમ્ ॥
માતુઃ કુલં પિતૃકુલં યત્ર ચૈવ પ્રદીયતે ।
કુલત્રયં સંશયિતં કુરુતે કન્યકા સતામ્ ॥
દેવમાનુષલોકૌ દ્વૌ માનુષેણૈવ ચક્ષુષા ।
અપગાહ્યૈવ વિચિતૌ ન ચ મે રોચતે વરઃ ॥
કણ્વ ઉવાચ ।
ન દેવાન્નૈવ દિતિજાન્ન ગન્ધર્વાન્ન માનુષાન્ ।
અરોચયદ્વરકૃતે તથૈવ બહુલાનૃષીન્ ॥
ભાર્યયા તુ સ સમ્મન્ત્ર્ય સહ રાત્રૌ સુધર્મયા ।
માતલિર્નાગલોકાય ચકાર ગમને મતિમ્ ॥
ન મે દેવમનુષ્યેષુ ગુણકેશ્યાઃ સમો વરઃ ।
રૂપતો દૃશ્યતે કશ્ચિન્નાગેષુ ભવિતા ધ્રુવમ્ ॥
ઇત્યામન્ત્ર્ય સુધર્માં સ કૃત્વા ચાભિપ્રદક્ષિણમ્ ।
કન્યાં શિરસ્યુપાઘ્રાય પ્રવિવેશ મહીતલમ્ ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0