મહાભારત · અધ્યાય 5.93

વિદુરસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રશ્રિતં પુરુષોત્તમઃ . ઇદં હોવાચ વચનં મધુરં મધુસૂદનઃ ॥
શ્રીભગવાનુવાચ ।

યથા વ્રૂયાન્મહાપ્રાજ્ઞો યથા બ્રૂયાદ્વિચક્ષણઃ ।
સથા વાચ્યસ્ત્વદ્વિધેન ભવતા મદ્વિધઃ સુહૃત્ ॥

ધર્માર્થયુક્તં તથ્યં ચ યથા ત્વય્યુપપદ્યતે ।
તથા વચનમુક્તોઽસ્તિ ત્વયૈતત્પિતૃમાતૃવત્ ॥

સત્યં પ્રાપ્તં ચ યુક્તં વાઽપ્યેવમેવ યથાઽત્થ મામ્ ।
શ્રૃણુષ્વાગમને હેતું વિદુરાવહિતો મમ ॥

દૌરાત્મ્યં ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય ક્ષત્રિયાણાં ચ વૈરિતામ્ ।
સર્વમેતદહં જાનન્ક્ષત્તઃ પ્રાપ્તોઽદ્ય કૌરવાન્ ॥

પર્યસ્તાં પૃથિવીં સર્વાં સાશ્વાં સરથકુઞ્જરામ્ ।
યો મોચયેન્મૃત્યુપાશાત્પ્રાપ્નુયાદ્ધર્મમુત્તમમ્ ॥

ધર્મકાર્યં યતઞ્શક્ત્યા નો ચેત્પ્રાપ્નોતિ માનવઃ ।
પ્રાપ્તો ભવતિ તત્પુણ્યમત્ર મે નાસ્તિ સંશયઃ ॥

મનસા ચિન્તયન્પાપં કર્મણા નાતિરોચયન્ ।
ન પ્રાપ્નોતિ ફલં તસ્યેત્યેવં ધર્મવિદો વિદુઃ ॥

સોઽહં યતિષ્યે પ્રશમં ક્ષત્તઃ કર્તુમમાયયા ।
કુરૂણાં સૃઞ્જયાનાં ચ સઙ્ગ્રાને વિનશિષ્યતામ્ ॥

સેયમાપન્મહાઘોરા કુરુષ્વેવ સમુત્થિતા ।
કર્ણદુર્યોધનકૃતા સર્વે હ્યેતે તદન્વયાઃ ॥

વ્યસને ક્લિશ્યમાનં હિ યો મિત્રં નાભિપદ્યતે ।
અનુનીય યથાશક્તિ તં નૃશંસં વિદુર્બુધાઃ ॥

આકેશગ્રહણાન્મિત્રમકાર્યાત્સન્નિવર્તયન્ ।
અવાચ્યઃ કસ્યચિદ્ભવતિ કૃતયત્નો યથાબલમ્ ॥

તત્સમર્થં શુભં વાક્યં ધર્માર્થસહિતં હિતમ્ ।
ધાર્તરાષ્ટ્રઃ સહામાત્યો ગ્રહીતું વિદુરાર્હતિ ॥

હિતં હિ ધાર્તરાષ્ટ્રાણાં પાણ્ડવાનાં તથૈવ ચ ।
પૃથિવ્યાં ક્ષત્રિયાણાં ચ યતિષ્યેઽહમમાયયા ॥

હિતે પ્રયતમાનં માં શઙ્કેદ્દુર્યોધનો યદિ ।
હૃદયસ્ય ચ મે પ્રીતિરાનૃણ્યં ચ ભવિષ્યતિ ॥

જ્ઞાતીનાં હિ મિથો ભેદે યન્મિત્રં નાભિપદ્યતે ।
સર્વયત્નેન માધ્યસ્થ્યં ન તન્મિત્રં વિદુર્બુધાઃ ॥

ન માં બ્રૂયુરધર્મિષ્ઠા મૂઢા હ્યસુહૃદસ્તથા ।
શક્તો નાવારયત્કૃષ્ણઃ સંરબ્ધાન્કુરુપાણ્ડવાન્ ॥

ઉભયોઃ સાધયન્નર્થમહામાગત ઇત્યુત ।
તત્ર યત્નમહં કૃત્વા ગચ્છેયં નૃષ્વવાચ્યતામ્ ॥

મમ ધર્માર્થયુક્તં હિ શ્રુત્વા વાક્યમનામયમ્ ।
ન ચેદાદાસ્યતે બાલો દિષ્ટસ્ય વશમેષ્યતિ ॥

અહાપયન્પાણ્ડવાર્થં યથાવ- ચ્છમં કુરૂણાં યદિ ચાચરેયમ્ ।
પુણ્યં ચ મે સ્યાચ્ચરિતં મહાત્મ- ન્મુચ્યેરંશ્ચ કુરવો મૃત્યુપાશાત્ ॥

અપિ વાચં ભાષમાણસ્ય કાવ્યાં ધર્મરામામર્થવતીમહિંસ્રામ્ ।
અવેક્ષેરન્ધાર્તરાષ્ટ્રાઃ શમાર્થં માં ચ પ્રાપ્તં કુરવઃ પૂજયેયુઃ ॥

ન ચાપિ મમ પર્યાપ્તાઃ સહિતાઃ સર્વપાર્થિવાઃ ।
ક્રુદ્ધસ્ય પ્રમુખે સ્થાતું સિંહસ્યેવેતરે મૃગાઃ ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

ઇત્યેવમુક્ત્વા વચનં વૃષ્ણીનામૃષભસ્તદા ।
શયને સુખસંસ્પર્શે શિશ્યે યદુસુખાવહઃ ॥